Yurt Dışındaki Vasiyeti Yerine Getirme Görevlisi: Yetki ve Süreler (2026)
Kısa ve net cevap: Vasiyeti yerine getirme görevlisinin yurt dışında yaşaması göreve atanmasına engel değildir. TMK m.550 uyarınca göreve başladığı sırada fiil ehliyetine sahip olması gerekir; sulh hâkiminin bildiriminden itibaren 15 gün içinde görevi kabul etmediğini bildirmezse görev kabul edilmiş sayılır. Görevli TMK m.552 gereğince terekenin listesini çıkarır, terekeyi yönetir, alacakları tahsil eder, borçları öder, vasiyetleri yerine getirir, paylaşım planı hazırlar ve ilgili dava/takiplerde miras ortaklığını temsil eder. Tereke malını devretmesi veya üzerinde sınırlı aynî hak kurması ise kural olarak TMK m.553 gereğince sulh hâkiminin iznine bağlıdır.
Vasiyeti Yerine Getirme Görevlisi Kimdir ve Kim Atayabilir?
Vasiyeti yerine getirme görevlisi, mirasbırakanın vasiyetnamesinde belirlediği son arzuların yerine getirilmesini sağlamak üzere atadığı kişidir. Türk Medenî Kanunu m.550 açık biçimde, mirasbırakanın vasiyetnameyle bir veya birden çok vasiyeti yerine getirme görevlisi atayabileceğini düzenler.
| Madde | Düzenlediği temel konu |
|---|---|
| TMK m.550 | Atama, fiil ehliyeti, 15 günlük kabul/ret sistemi ve ücret |
| TMK m.551 | Birden fazla görevlinin birlikte hareketi ve acele hâller |
| TMK m.552 | Tereke listesi, yönetim, borçların ödenmesi, vasiyetlerin ifası, paylaşma planı ve temsil |
| TMK m.553 | Tereke mallarının devri ve sınırlı aynî hak kurulmasında sulh hâkiminin yetkisi |
| TMK m.555 | Sulh hâkiminin denetimi, görevden alma ve 15 günlük itiraz |
| TMK m.556 | Özen borcu ve vekil gibi sorumluluk |
Görevlinin mirasçı olması şart değildir. Aileden biri, üçüncü kişi veya hukuken fiil ehliyetine sahip başka bir gerçek kişi atanabilir. Kanunun açık koşulu, kişinin göreve başladığı sırada fiil ehliyetine sahip olmasıdır. Yurt dışında ikamet etmek, yabancı ülkede çalışmak veya Türkiye’de sürekli adres sahibi olmamak tek başına göreve engel değildir.
Ancak yurt dışında yaşamak görevin fiilî yürütülmesini zorlaştırabilir. Türkiye’deki bankalar, tapu işlemleri, mahkeme dosyaları, vergi dairesi ve tereke mallarının korunması gibi işlemlerde zamanında hareket edilmesi gerekir. Bu nedenle atanan kişi görev kapsamını ve Türkiye’deki temsil düzenini bildirim gelir gelmez planlamalıdır.
15 Gün İçinde Reddedilmezse Görev Kabul Edilmiş Sayılır: TMK m.550
Vasiyeti yerine getirme görevlisine atama sulh hâkimi tarafından bildirilir. TMK m.550’ye göre görevli, bildirim tarihinden itibaren 15 gün içinde görevi kabul etmediğini sulh hâkimine bildirmezse görevi kabul etmiş sayılır. Burada susma kabul sonucunu doğurur.
Yurt dışındaki kişi bakımından bu süre özellikle dikkatle takip edilmelidir. Tebligatın usulüne uygun yapıldığı tarih, 15 günlük sürenin başlangıcını belirler. “Türkiye’ye gelemiyorum”, “işlerimin yoğunluğu nedeniyle karar veremedim” veya “vasiyetnamenin tamamını henüz görmedim” gibi fiilî durumlar süreyi kendiliğinden durdurmaz.
Görevi üstlenmek istemeyen kişi süresinde sulh hâkimine açık ret beyanı göndermelidir. Görevin sessizce reddedildiği varsayılamaz. Tersine, kanun açıkça susmayı kabul saymaktadır. Bu nedenle yurt dışındaki adres ve tebligat kanalı güncel tutulmalıdır.
Görevli hizmetinin karşılığında TMK m.550 uyarınca uygun bir ücret isteyebilir. Ücretin vasiyetnamede belirlenip belirlenmediği, işin kapsamı, terekenin büyüklüğü ve yürütülen işlemler somut dosyada değerlendirilir.
Vasiyeti Yerine Getirme Görevlisinin Görevleri: TMK m.552
Mirasbırakan vasiyetnamede görevi sınırlamamış veya farklı bir düzenleme yapmamışsa, TMK m.552 vasiyeti yerine getirme görevlisine son arzuların yerine getirilmesi için gerekli geniş bir görev alanı tanır. Kanun görevleri örnekleyerek açıkça sayar.
1. Terekenin listesini düzenlemek
Görevli işe başladıktan sonra gecikmeksizin terekedeki malların, hakların ve borçların listesini düzenler. Olanak varsa mirasçılar liste hazırlanırken hazır bulundurulur. Bu liste, paylaşımın ve vasiyetlerin doğru yerine getirilmesinin temelidir.
2. Terekeyi yönetmek
Görevli terekeyi yönetir ve yönetimin gerektirdiği ölçüde tereke mallarının zilyetliğinin kendisine verilmesini isteyebilir. Kiradaki taşınmazların korunması, banka işlemlerinin takibi, gerekli ödemeler ve malvarlığının değer kaybına uğramamasına yönelik yönetim işleri bu kapsamda ele alınır.
3. Alacakları tahsil etmek ve borçları ödemek
Terekenin üçüncü kişilerden alacakları varsa görevli bunları takip ve tahsil eder. Mirasbırakanın geçerli borçlarının ödenmesi de görev alanındadır. Alacak ve borçların belgesiz biçimde kabul edilmesi yerine sözleşme, banka, icra, vergi ve diğer resmî kayıtlar kontrol edilmelidir.
4. Vasiyetleri yerine getirmek
Belirli mal vasiyetleri, para ödemeleri, intifa veya diğer ölüme bağlı kazandırmalar vasiyetnamenin geçerli içeriğine göre yerine getirilir. Vasiyet alacaklısının kişisel istem hakkı için TMK m.600–604 rehberi; yükümlülerin gönüllü ifada bulunmaması hâlinde dava ve tescil süreci için vasiyetnamenin tenfizi davası rehberi ayrıca incelenebilir.
5. Paylaşma planı hazırlamak
Görevli terekenin paylaşılması için plan hazırlar. Bu plan miras paylarını, vasiyetleri ve tereke yapısını dikkate almalıdır. Mirasçılık oranlarının belirlenmesi için veraset ilamı temel belgelerdendir.
6. Dava ve takiplerde miras ortaklığını temsil etmek
TMK m.552 görevliye terekeyle ilgili dava ve takiplerde miras ortaklığını temsil etme yetkisi verir. Ayrıca mirasçıların açtığı ve göreviyle ilgili davalara müdahil olabilir. Açtığı veya aleyhine açılan dava ve takipleri mirasçılara bildirmek zorundadır.
Vasiyeti Yerine Getirme Görevlisi Tereke Malını Satabilir mi? TMK m.553
Görevlinin yönetim yetkisi sınırsız bir satış yetkisi değildir. TMK m.553’e göre, mirasbırakan taahhüt etmiş olmadıkça terekeye dâhil malların vasiyeti yerine getirme görevlisi tarafından devri veya bunlar üzerinde sınırlı aynî hak kurulması sulh hâkiminin yetki vermesine bağlıdır. Hâkim, olanak bulunduğu takdirde mirasçıları dinledikten sonra karar verir; olağan giderleri karşılayacak ölçüdeki tasarruflar için ayrıca yetki aranmaz.
Bu nedenle kira tahsilatı, zorunlu bakım ve olağan yönetim giderleri ile taşınmazın satışı, rehin veya intifa kurulması aynı yetki düzeyinde değildir. Görevli, işlemden önce vasiyetnamenin özel hükmünü, tasarrufun niteliğini ve m.553 kapsamında hâkim izni gerekip gerekmediğini ayrı ayrı kontrol etmelidir.
Türkiye’deki taşınmazların tespiti ve tereke kapsamına alınması bakımından tereke tespiti rehberi de yararlı olabilir.
Birden Fazla Vasiyeti Yerine Getirme Görevlisi Varsa: TMK m.551
Mirasbırakan birden çok görevli atayabilir. TMK m.551’e göre vasiyetnameden veya işin niteliğinden aksi anlaşılmadıkça bu kişiler görevi birlikte yürütür. Görevlilerden biri görevi kabul etmez, edemez veya görevi sonradan sona ererse, vasiyetnameden aksi çıkmadıkça diğerleri göreve devam eder.
Birlikte hareket etmek üzere atanmış olsalar bile acele hâllerde her görevli gerekli işlemleri yapabilir. Bu hüküm, özellikle yurt dışındaki görevliler arasında zaman farkı veya ulaşım sorunu olduğunda terekenin zarar görmesini önlemek için önemlidir.
Ancak “acele hâl” ortak hareket kuralını tamamen ortadan kaldıran sürekli yetki değildir. İşlem gerçekten gecikmesi hâlinde zarar doğuracak veya korunması gereken bir duruma ilişkin olmalıdır.
Görevli Sulh Hâkiminin Denetimine Tabi: TMK m.555
TMK m.555 vasiyeti yerine getirme görevlisini açıkça sulh hâkiminin denetimine tabi tutar. Hâkim, ilgilinin şikâyeti üzerine veya re’sen gereken önlemleri alabilir. Bu denetim, mirasçıların görevlinin işlem ve ihmallerine karşı korunmasını sağlar.
Görevlinin yetersiz olduğu, görevini kötüye kullandığı veya ağır ihmali bulunduğu tespit edilirse sulh hâkimi görevine son verir. Görevden alma kararına karşı tebliğden itibaren 15 gün içinde asliye mahkemesine itiraz edilebilir. İtiraz üzerine verilen karar kesindir.
Yurt dışındaki görevliden haber alınamaması, işlemlerin sürüncemede bırakılması, tereke malının korunmaması, mirasçılara dava/takiplerin bildirilmemesi veya m.553’e aykırı ağır tasarruflar şikâyet konusu olabilir. Her şikâyet somut işlem ve belgeyle desteklenmelidir.
Vasiyeti Yerine Getirme Görevinin Sona Ermesi: TMK m.554
TMK m.554’e göre görevlinin ölümü veya atanmasını geçersiz kılan bir sebebin ortaya çıkması hâlinde görev kendiliğinden sona erer. Görevli ayrıca sulh hâkimine beyan vererek görevinden ayrılabilir.
Ancak kanun önemli bir sınır koyar: görev uygunsuz bir zamanda bırakılamaz. Örneğin tereke malının acil korunması, satışın veya dava süresinin yaklaşması, önemli bir ödemenin son günü gibi durumlarda görevlinin çekilme zamanlaması ilgililere zarar doğuruyorsa sorumluluk tartışması gündeme gelir.
Görevin sona ermesiyle terekeye ilişkin hesap ve belgelerin teslimi, yapılan işlemlerin raporlanması ve devam eden davaların durumunun açıklanması gerekir. Birden çok görevli varsa TMK m.551’in devam kuralı uygulanır.
Görevlinin Hukuki Sorumluluğu: TMK m.556
TMK m.556 kısa fakat güçlü bir sorumluluk kuralı getirir: vasiyeti yerine getirme görevlisi görevini yerine getirirken özen göstermek zorundadır ve ilgililere karşı bir vekil gibi sorumludur.
Bu nedenle görevlinin yabancı ülkede bulunması, süreyi kaçırması, tereke malını korumaması veya belgeleri toplamaması için otomatik mazeret yaratmaz. Görevi kabul eden kişi görev gereklerini yerine getirebilecek organizasyonu kurmalıdır.
Zarar iddiasında görevlinin hukuka aykırı eylem veya ihmali, kusuru, zarar ve uygun illiyet bağı değerlendirilir. Tereke malının değer kaybetmesi, süresinde tahsil edilmeyen alacak, izinsiz tasarruf veya dava süresinin kaçırılması gibi durumlar somut belgeler üzerinden incelenir.
Yurt Dışında Yaşayan Görevli Türkiye’deki İşlemleri Nasıl Yürütür?
Görevlinin yurt dışında yaşaması atamayı geçersiz kılmaz; fakat Türkiye’deki tereke için etkin bir uygulama planı gerekir. Sulh hukuk dosyasının tebligatları, UYAP kayıtları, banka ve tapu işlemleri, vergi yükümlülükleri ve tereke malının fizikî korunması düzenli takip edilmelidir.
Görevlinin kendi görev ve yetkilerini üçüncü kişiye bütünüyle devretmesi ile belirli teknik işlemler için vekil kullanması aynı değildir. Vasiyeti yerine getirme görevliliği mirasbırakanın güven ilişkisine dayanır; görevlinin bizzat karar vermesi gereken hususlar vardır. Buna karşılık avukatla dava takibi, belge temini ve belirli temsil işlemleri yürütülebilir.
Yurt dışında düzenlenen vekâletnamenin Türkiye’de kullanılabilmesi için belgenin düzenlendiği ülke, belgenin türü ve uygulanacak uluslararası sözleşmeye göre konsolosluk düzenlemesi, apostil veya diğer tasdik işlemleri gerekebilir; yabancı dildeki belgede usulüne uygun Türkçe tercüme de aranır. Bu nedenle her yabancı vekâletname için tek bir tasdik yöntemi bulunduğu varsayılmamalıdır. yurt dışından vekâletli hukuki temsil rehberi bu aşamada kullanılabilir.
Terekenin borçları belirsiz veya ağırsa görevli, mirasçıların resmî defter ve resmî tasfiye haklarının bulunduğunu göz önünde tutmalı; kendi görevi ile mirasçıların seçim haklarını birbirine karıştırmamalıdır.
Göreve Başlarken Kontrol Listesi
- Sulh hâkiminin bildirim tarihini ve 15 günlük kabul/ret süresini kaydedin.
- Vasiyetnamenin görev kapsamını daraltıp daraltmadığını kontrol edin.
- Terekenin mal, hak ve borç listesini gecikmeden hazırlayın.
- Banka, tapu, şirket, araç, vergi ve icra kayıtlarını belgeleyin.
- Dava ve takipleri mirasçılara bildirin.
- Tereke malı devri veya aynî hak kurulması için TMK m.553 kapsamında hâkim izni gerekip gerekmediğini kontrol edin.
- Yurt dışındaki görevli için Türkiye’deki avukat/temsil ve tebligat düzenini kurun.
- Görevden ayrılma düşünülüyorsa uygunsuz zaman yasağını dikkate alın.
- Tüm harcama, tahsilat ve ödeme belgelerini hesap verilebilir biçimde saklayın.
Sık Sorulan Sorular
Vasiyeti yerine getirme görevlisi yurt dışında yaşayabilir mi?
Evet. TMK m.550 ikamet yeri şartı koymaz; göreve başlarken fiil ehliyeti aranır.
Görev tebliğ edilince cevap vermezsem ne olur?
Bildirimden itibaren 15 gün içinde kabul etmediğinizi sulh hâkimine bildirmezseniz görev kabul edilmiş sayılır.
Görevli ücret isteyebilir mi?
Evet. TMK m.550 uygun ücret isteme hakkı tanır.
Görevli tereke malını istediği gibi satabilir mi?
Hayır. TMK m.553 kapsamındaki devir ve sınırlı aynî hak işlemleri kural olarak sulh hâkiminin iznine bağlıdır.
Görevli miras ortaklığını davada temsil edebilir mi?
Evet. TMK m.552 bunu açıkça görev ve yetkileri arasında sayar.
Birden fazla görevli varsa hepsi birlikte mi hareket eder?
Kural olarak evet. Vasiyetname veya işin niteliği aksini göstermiyorsa birlikte hareket ederler; acele hâllerde her biri gerekli işlemi yapabilir.
Görevli kötüye kullanılırsa ne yapılır?
Sulh hâkimine şikâyet edilebilir. Hâkim re’sen de önlem alabilir; yetersizlik, kötüye kullanma veya ağır ihmal varsa görev sona erdirilir.
Görevden alma kararına itiraz süresi kaç gündür?
TMK m.555 uyarınca tebliğden itibaren 15 gündür ve itiraz asliye mahkemesine yapılır.
Görevli istediği zaman istifa edebilir mi?
Sulh hâkimine beyanla ayrılabilir; fakat TMK m.554 gereğince görev uygunsuz zamanda bırakılamaz.
Görevli verdiği zarardan sorumlu olur mu?
TMK m.556 gereğince özen göstermek zorundadır ve ilgililere karşı bir vekil gibi sorumludur.
Resmî Kaynaklar
- 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu m.550–556.
- 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu m.595–604 – vasiyetname ve vasiyet alacaklısı hükümleri.
- Adalet Bakanlığı / Mevzuat Bilgi Sistemi – Türk Medenî Kanunu güncel metni.
Yurt Dışındaki Vasiyeti Yerine Getirme Görevlisi İçin Avukata Sor
15 günlük kabul süresi, tereke listesi, hâkim izni gerektiren tasarruflar ve Türkiye’deki dava/takipler birlikte yönetilmelidir. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu yurt dışı bağlantılı vasiyet ve tereke dosyalarını Mersin’den takip eder.
Hukukçu İncelemesi ve E-E-A-T
Yazar: Av. Halil Bakırcı – Mersin Barosu Sicil No: 3472.
Son mevzuat kontrolü: 13 Eylül 2026. İçerik TMK m.550–556; özellikle 15 günlük kabul sistemi, görev ve temsil yetkileri, m.553 kapsamındaki hâkim izni, denetim ve sorumluluk yönünden yeniden kontrol edilmiştir.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu, İhsaniye, 4903. Sk. Profit İş Merkezi No:23 Kat:3 Daire:14, 33070 Akdeniz/Mersin. Türkiye geneli dosyalar Mersin’den yönetilir.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
