Viyana’da Verilen Einantwortungsbeschluss ile Türkiye’deki Banka Mirası Nasıl Alınır? | 2026

Einantwortungsbeschluss nedir?

Avusturya’da ölümden sonra yürütülen Verlassenschaftsverfahren sonunda mirasçılar ve miras payları belirlendiğinde bölge mahkemesi tarafından Einantwortungsbeschluss verilir. Avusturya Federal Adalet Bakanlığının güncel bilgilendirmesine göre bu kararda kimin hangi oranla mirasçı olduğu gösterilir. Avusturya Außerstreitgesetz’in 177 ve 178. paragrafları da mirasçıların ve paylarının belirlenmesinden sonra terekenin mirasçılara intikaline ilişkin kararın içeriğini düzenler. Kesinleşmiş nüshanın Avusturya’da külli halefiyeti ispatlayan temel belgelerden biri olması, belgenin Türkiye’de de aynı işlemi kendiliğinden doğuracağı anlamına gelmez.

Bu ayrım özellikle Avusturya’da yaşayan Türk vatandaşları, çifte vatandaşlar ve Avusturya vatandaşı murisin Türkiye’de taşınmazı, banka hesabı, şirket payı veya başka malvarlığı bulunan dosyalarda önem taşır. Türkiye’de yapılacak işlemde önce belgenin neyi ispatladığı, sonra Türk kanunlar ihtilâfı kurallarının hangi hukuku yetkili kıldığı ve son olarak ilgili Türk kurumunun hangi belgeyi aradığı belirlenir.

Avusturya miras kararı Türkiye’de doğrudan geçerli mi?

Hayır; “Avusturya’da kesinleşti, Türkiye’de otomatik olarak tapuya işlenir” sonucu doğru değildir. Türkiye’de bulunan taşınmaz açısından 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun’un 20/1. maddesi özel bir kural koyar: miras kural olarak ölenin millî hukukuna tabi olmakla birlikte, Türkiye’de bulunan taşınmazlar hakkında Türk hukuku uygulanır. MÖHUK m.20/2 ayrıca mirasın açılması sebepleri, iktisabı ve taksimine ilişkin hükümlerin terekenin bulunduğu ülke hukukuna tabi olduğunu düzenler.

Bu nedenle Avusturya kararı dosyanın önemli ve resmî bir belgesidir; fakat Türkiye’deki taşınmazın kime ve hangi payla geçeceği yalnız Avusturya kararındaki pay tablosu kopyalanarak belirlenmez. Türk miras hükümleri, nüfus ve aile bağları, varsa vasiyetname veya miras sözleşmesi, Türkiye’deki taşınmazın hukuki durumu ve TMK m.598 kapsamında kullanılacak mirasçılık belgesi birlikte incelenir.

Türk hukukundaki temel kanuni dayanaklar

MÖHUK m.20: mirasa uygulanacak hukuk

MÖHUK m.20/1, mirası ölenin millî hukukuna bağlar; aynı cümlenin ikinci kısmı Türkiye’de bulunan taşınmazlar için Türk hukukunu emredici biçimde yetkili kılar. Dolayısıyla Avusturya’daki miras yargılamasının sonucu ile Türkiye’deki taşınmazın intikali arasında otomatik eşitlik kurulamaz.

TMK m.598: mirasçılık belgesi

4721 sayılı Türk Medenî Kanunu’nun 598. maddesi, başvurusu üzerine yasal mirasçı oldukları belirlenen kişilere sulh mahkemesince mirasçılık sıfatlarını gösteren belge verilmesini düzenler. Atanmış mirasçı veya vasiyet alacaklısı bakımından da maddede belirtilen usul uygulanır. Türkiye’deki tapu, banka, şirket veya dava dosyasında hangi tür mirasçılık belgesinin kullanılacağı somut işlemin niteliğine göre belirlenir.

HMK m.224: yabancı resmî belgenin ispat gücü

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 224. maddesi, yabancı devlet makamlarınca hazırlanan resmî belgelerin Türkiye’de resmî senet niteliğinde kabulü için belgenin verildiği devletin yetkili makamı veya ilgili Türk konsolosluk makamınca onaylanmasını esas alır; Türkiye’nin taraf olduğu milletlerarası sözleşmeler saklıdır. Avusturya ile Türkiye bakımından 1961 Lahey Apostil Sözleşmesi kapsamındaki belgelerde apostil sistemi bu onay zincirini sadeleştirir.

MÖHUK m.58: yabancı ilamın tanınması

Yabancı mahkeme kararının Türkiye’de kesin delil veya kesin hüküm etkisinden yararlanması isteniyorsa MÖHUK m.58 devreye girer. Bu hüküm, tanımada tenfiz şartlarının uygun düştüğü ölçüde uygulanacağını belirtir. Belgenin yalnızca bir vakıayı veya taraf bağlantısını ispat amacıyla dosyaya sunulması ile yabancı hükmün Türkiye’de kesin hüküm etkisinin istenmesi aynı hukuki işlem değildir.

VİVK m.17: Türkiye’deki Banka Miras Parasını Ne Zaman Öder?

Türkiye’deki banka hesabındaki miras parasında kritik özel hüküm 7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu m.17dir. Madde; bankaların, bankerlerin, kasa kiralayanların, sigorta şirketlerinin ve maddede sayılan diğer kurumların verginin konusuna giren para ve senetleri hak sahiplerine verirken öncelikle verginin ödendiğine ilişkin vergi dairesi tasdiknamesini istemesini düzenler.

Tasdikname sunulmaması hâlinde aynı maddenin ikinci fıkrası, veraset yoluyla intikallerde %5 oranında vergi karşılığı tevkifat yapıldıktan sonra bakiyenin hak sahibine verilebilmesine imkân tanır. Bu kesintiyi yapan kurum, kestiği tutarı kanunda öngörülen süre içinde ilgili kamu hesabına yatırmak ve bildirim yükümlülüğünü yerine getirmek zorundadır. Bu nedenle Avusturya kararını bankaya sunmak ile bankanın miras parasını serbest bırakması aynı hukuki aşama değildir.

Uygulamada işlem sırası şöyledir:

1. Mirasçı sıfatı Türkiye’de kullanılabilir belgeyle ortaya konulur. TMK m.598 kapsamındaki mirasçılık belgesi hazırlanır.
2. Avusturya kararı dosyaya eklenir. Kesinleşme, apostil/tasdik ve Türkçe tercüme kontrol edilir.
3. Veraset ve intikal vergisi beyannamesi ile vergi işlemleri tamamlanır. Bankaya sunulacak tasdik/ilişik belgesi temin edilir.
4. Bankanın miras birimine başvurulur. Kimlik, mirasçılık, ölüm, vergi ve temsil belgeleri birlikte sunulur.
5. Birden fazla mirasçı varsa ödeme şekli belirlenir. Miras ortaklığı, paylaşma veya temsil durumu dikkate alınır.
6. Yurt dışına transfer isteniyorsa alıcı hesap bilgileri hazırlanır. IBAN, SWIFT ve bankanın uyum belgeleri ayrıca tamamlanır.

VİVK m.17’deki %5 tevkifat hükmü “her dosyada mutlaka %5 kesilir” anlamına gelmez. Verginin ödendiğine ilişkin tasdikname sunulursa kanunun aradığı vergi kontrolü bu belge üzerinden yapılır. Dosya vergi yönünden görülmeden yalnız kesinti seçeneğine dayanmak doğru değildir.

Mevduat, Döviz ve Yatırım Hesabında İşlem Nasıl Ayrılır?

Türkiye’deki bankada yalnız vadesiz Türk lirası hesabı bulunmayabilir. Murisin avro veya dolar hesabı, vadeli mevduatı, yatırım fonu, hisse senedi, tahvil, eurobond, altın hesabı ya da başka sermaye piyasası varlığı bulunabilir. Miras hukuku bakımından bunlar tereke değeridir; fakat bankanın teknik devir işlemi her ürün için aynı değildir. Nakit bakiyenin mirasçılara ödenmesi ile yatırım varlığının satılması veya mirasçının yatırım hesabına virman edilmesi farklı operasyonlardır.

Mirasçı Viyana’da yaşıyorsa Türkiye’de yatırım hesabı bulunmaması mümkündür. Aracı kurum veya banka, mirasçının adına menkul kıymet devri yapılabilmesi için müşteri tanıma, vergi mukimliği ve hesap açılış belgeleri isteyebilir. Mirasçı yatırım varlığını devralmak yerine satış ve nakit ödeme talep ediyorsa temsil yetkisinin bu işlemi kapsaması gerekir. Yalnız “miras işlemlerini takip” ifadesinin her banka ve yatırım işlemini tartışmasız kapsadığı kabul edilmemelidir.

Birden fazla mirasçı varsa bankadaki varlıkların tamamının yalnız bir mirasçının hesabına aktarılması için diğer mirasçıların haklarını ortadan kaldıran geçerli bir paylaşma veya temsil dayanağı bulunmalıdır. Miras ortaklığı devam ediyorsa banka, mirasçılar arasındaki maddi hukuk uyuşmazlığını çözmez; ortak talep, uygun temsil veya yargısal karar doğrultusunda işlem yapar. Einantwortungsbeschluss’taki pay tablosu yabancı miras sürecini açıklar, fakat Türkiye’deki ödeme mekanizması Türk miras ve banka belgeleriyle tamamlanır.

Hesabın hangi bankada olduğu biliniyor ancak bakiye bilinmiyorsa mirasçı sıfatı ispatlandıktan sonra bankanın miras biriminden terekeye ilişkin bilgi istenir. Herhangi bir üçüncü kişi, yalnız akraba olduğunu söyleyerek hesap dökümü alamaz. Ölümden sonra murisin eski kartı, mobil bankacılık şifresi veya internet bankacılığı erişimi kullanılarak para çekilmesi resmî miras prosedürünün alternatifi değildir ve hukuki/cezai uyuşmazlık doğurabilir.

Kiralık kasa bulunması hâlinde de işlem mevduattan ayrılır. Kasanın açılması, içeriğin tespiti ve hak sahiplerine teslimi banka ve vergi prosedürü içinde kayıt altına alınır. Kasadaki eşyanın tamamının murise ait olmadığı iddia ediliyorsa mülkiyet ayrıca ispatlanır; yabancı miras kararı, üçüncü kişiye ait olduğu ileri sürülen eşya üzerinde kendiliğinden mülkiyet yaratmaz.

İlgili genel süreç için yurt dışındaki mirasçının Türkiye’deki banka hesabını alma süreci incelenebilir. Bu sayfa ise özellikle Viyana/Avusturya bağlantılı Einantwortungsbeschluss, VİVK m.17 ve banka ödeme aşamasını birlikte ele almaktadır.

Einantwortungsbeschluss için tanıma davası gerekir mi?

Her dosyada otomatik olarak tanıma davası açılmaz. Önce Türkiye’de hangi hukuki etkinin istendiği belirlenir. Yabancı kararın yalnız miras dosyasındaki olguları ve Avusturya’daki yargılamanın sonucunu gösteren belge olarak kullanılması ile kararın Türkiye’de kesin hüküm veya kesin delil etkisinin kurulması farklıdır.

MÖHUK m.58 uyarınca yabancı ilamın kesin delil veya kesin hüküm etkisi tanıma kararına bağlıdır. Buna karşılık Türkiye’deki taşınmaz yönünden zaten Türk hukuku ve Türk mirasçılık belgesi esas alınacaksa, “tanıma kararı alındı, o halde Avusturya’daki paylar tapuya aynen geçirilir” biçiminde bir sonuç kurulamaz. Tanımanın kapsamı ile MÖHUK m.20’nin Türkiye’deki taşınmaza ilişkin bağlama kuralı ayrı meselelerdir.

Tanıma-tenfiz sürecinin belge ve şartları hakkında MÖHUK m.52 kapsamında tenfiz dilekçesi ve MÖHUK m.51 görev ve yetki yazıları tamamlayıcıdır.

Apostil, kesinleşme ve Türkçe tercüme

Türkiye’de kullanılacak Avusturya mahkeme belgesinde üç ayrı konu karıştırılmamalıdır:

• Kesinleşme: Avusturya resmî kaynakları, külli halefiyetin ispatında Einantwortungsbeschluss’un kesinleşme kaydıyla sunulduğunu açıkça belirtir. Kararın henüz kesinleşmediği bir nüsha ile kesinleşmiş nüsha aynı değildir.
• Apostil: Apostil, belgedeki imza/sıfat ve mühür-damga yönünden uluslararası tasdik işlevi görür; kararın maddi içeriğini Türk hukukuna dönüştürmez.
• Tercüme: Türkiye’deki mahkeme veya kurumun inceleyebilmesi için belgenin usulüne uygun Türkçe tercümesi gerekir. Yalnız ilk sayfanın veya yalnız mirasçı listesinin çevrilmesi, kararın kapsamını ve kesinleşme bölümünü görünmez bırakabilir.

Yabancı resmî belgelerin Türkiye’de kullanımı hakkında HMK m.224 ve apostil rehberi temel kontrol sayfasıdır.

Avusturya’dan Türkiye’ye miras dosyası için belge kontrol listesi

Sık yapılan hatalar

• Einantwortungsbeschluss’u Türk mirasçılık belgesiyle aynı belge sanmak.
• Türkiye’deki taşınmaz bakımından MÖHUK m.20/1’deki Türk hukuku kuralını atlamak.
• Kesinleşme kaydı bulunmayan kararı işlem belgesi olarak sunmak.
• Apostilin kararın içeriğini Türkiye’de otomatik geçerli hale getirdiğini düşünmek.
• Belgenin tamamı yerine yalnız mirasçı isimlerinin bulunduğu sayfayı tercüme ettirmek.
• Avusturya kararındaki ad-soyad ile Türk tapu/nüfus kaydındaki ad-soyad farkını işlem öncesi düzeltmemek.
• Türkiye’deki malvarlığını tek dosya sanıp tapu, banka ve şirket paylarının farklı işlem şartlarını göz ardı etmek.
• Tanıma davası ile Türk miras hukuku uyarınca mirasçılık tespitini birbirine karıştırmak.

Avusturya’daki miras dosyasından Türkiye’de işlem yapılırken yol haritası

Dosyanın en verimli biçimde yürütülmesi için önce Türkiye’deki malvarlığının türü ve yeri çıkarılır. Ardından murisin vatandaşlığı, son yerleşim yeri, aile durumu ve varsa ölüme bağlı tasarrufları belirlenir. Avusturya’daki Einantwortungsbeschluss, ölüm belgesi ve diğer kararlar kesinleşme-apostil-tercüme kontrolünden geçirilir. Türkiye’de mirasçılık belgesi, vergi ve tapu/banka/şirket işlemleri birbirini bekletecek şekilde değil; kanuni öncelik sırasına göre planlanır.

Türkiye’deki genel miras sürecini ayrıca yurt dışında yaşayanların Türkiye’deki miras işlemleri rehberinden inceleyebilirsiniz.

Resmî ve güvenilir kaynaklar

• Mevzuat Bilgi Sistemi — 5718 sayılı MÖHUK, 4721 sayılı TMK ve 6100 sayılı HMK güncel metinleri.
• oesterreich.gv.at – Verlassenschaftsverfahren — Einantwortungsbeschluss’un Avusturya’daki işlevi.
• RIS – Avusturya Federal Hukuk Bilgi Sistemi — Außerstreitgesetz §§177-180.

Sıkça Sorulan Sorular

Einantwortungsbeschluss Türkiye’de veraset ilamı yerine geçer mi?

Türkiye’deki taşınmaz için doğrudan Türk mirasçılık belgesinin yerine konulamaz. MÖHUK m.20/1 gereğince Türkiye’deki taşınmaz hakkında Türk hukuku uygulanır; TMK m.598 kapsamındaki mirasçılık tespiti ayrıca yapılır.

Avusturya kararındaki miras payları Türkiye tapusuna aynen yazılır mı?

Hayır. Türkiye’deki taşınmaz bakımından paylar Türk miras hukuku ve Türkiye’de kullanılacak mirasçılık belgesi üzerinden belirlenir.

Einantwortungsbeschluss’a apostil gerekir mi?

Belge Türkiye’de yabancı resmî belge olarak kullanılacaksa HMK m.224 ve Lahey Apostil Sözleşmesi çerçevesinde usulüne uygun tasdik aranır. Avusturya bakımından apostil, kullanılan temel tasdik yoludur.

Apostil varsa Türkçe tercüme gerekmiyor mu?

Yanlıştır. Apostil ile tercüme farklı işlevlere sahiptir. Türk makamının belge içeriğini değerlendirebilmesi için usulüne uygun Türkçe tercüme gerekir.

Kararın kesinleşmiş olması neden önemli?

Avusturya resmî kaynakları, külli halefiyetin ispatında kararın kesinleşme kaydıyla kullanılmasını öngörür. Türkiye’de tanıma veya delil değerlendirmesinde de kararın hukuki statüsü önemlidir.

Tanıma davası açmadan tapu intikali yapılabilir mi?

Her dosyada yabancı karar için tanıma davası zorunlu değildir. Türkiye’deki taşınmazın intikalinde Türk mirasçılık belgesi ve Türk hukuku esas alınır; yabancı kararın ayrıca kesin hüküm veya kesin delil etkisi isteniyorsa MÖHUK m.58 incelenir.

Murisin hem Türk hem Avusturya vatandaşlığı varsa hangi hukuk uygulanır?

MÖHUK m.4, birden fazla vatandaşlığı bulunan ve bunlardan biri Türk vatandaşlığı olan kişiler hakkında Türk hukukunun uygulanmasını öngören vatandaşlık bağlantı kuralını içerir. Türkiye’deki taşınmaz için ayrıca MÖHUK m.20/1 doğrudan Türk hukukunu yetkili kılar.

Avusturya’daki vasiyetname ayrıca sunulmalı mı?

Evet. Mirasçılık yapısını etkileyen bir vasiyetname veya miras sözleşmesi varsa kararın yanında bu belgeler ve bunların kesinleşme/açılma sürecine ilişkin kayıtlar da değerlendirilir.

Türkiye’de banka hesabı için de Türk mirasçılık belgesi gerekir mi?

Banka uygulamasında mirasçılık belgesi, vergi ilişik kesme belgeleri ve kimlik evrakı aranır. Bankanın işlem listesi ve murisin vatandaşlık durumu ayrıca kontrol edilir.

Türkiye’ye gelmeden işlem yürütülebilir mi?

Vekâletname kanuni şekil ve gerekli özel yetkileri taşıyorsa mirasçılık, vergi, tapu ve banka süreçlerinin önemli bölümü avukat aracılığıyla takip edilebilir. İşlemin türüne göre kurumun kişisel başvuru gerektirip gerektirmediği ayrıca kontrol edilir.

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →