CISG Madde 18: Uluslararası Satışta Kabul Nasıl Yapılır? Susma, Davranışla Kabul ve Sipariş Teyidi | 2026
Kısa ve net cevap: CISG m.18’e göre muhatabın teklife onay verdiğini gösteren beyanı veya diğer davranışı kabuldür. Susma veya hareketsizlik tek başına kabul sayılmaz. Kabul beyanı kural olarak öneride bulunana ulaştığı anda hüküm doğurur ve teklif süresi içinde ulaşmazsa etkili olmaz. Bununla birlikte teklif, taraflar arasındaki uygulama veya ticari teamül gereği muhatap kabulü öneride bulunana bildirmeden malı sevk etmek veya bedeli ödemek gibi bir davranışla gösterebiliyorsa, kabul ilgili davranışın yapıldığı anda hüküm doğurabilir; bu davranışın m.18/2’deki süre içinde gerçekleşmesi gerekir.
Bu yazıyla ilgili genel bir sorunuz mu var? Anonim soru sor
CISG Madde 18 Ne Düzenler?
CISG m.18, teklifin nasıl kabul edileceğini ve kabulün hangi anda hüküm doğuracağını düzenler. Hükmün ilk cümlesi geniştir: muhatabın teklife onay verdiğini gösteren bir beyan veya diğer davranış kabul oluşturabilir. Bu nedenle kabul yalnız “kabul ediyorum” kelimesiyle yapılmaz.
Madde üç temel kural kurar. Birincisi, susma veya hareketsizlik tek başına kabul değildir. İkincisi, açık kabul kural olarak öneride bulunana ulaştığında hüküm doğurur. Üçüncüsü, teklif, taraflar arasındaki uygulama veya teamül gereği bildirim olmadan ifa davranışıyla kabul mümkünse, ilgili davranış kabul oluşturabilir.
Bu yapı uluslararası ticarette sipariş teyidi, malın sevki, avans ödemesi ve elektronik platform işlemlerinin hukuki önemini doğrudan etkiler.
Açık Kabul Beyanı Nasıl Yapılır?
Muhatap teklifi açıkça kabul ettiğini sözlü veya yazılı olarak bildirebilir. E-posta, imzalı sipariş teyidi, elektronik satın alma sistemi, mektup veya başka iletişim aracı kullanılabilir. CISG m.11 şekil serbestisi sağlar; m.12/m.96 rezervasyonları saklıdır.
Kabul, teklifin şartlarına onay vermelidir. Cevap fiyat, ödeme, kalite, miktar, teslim yeri, sorumluluk veya uyuşmazlık çözümü gibi unsurları esaslı biçimde değiştiriyorsa m.19 kapsamında kabul değil ret ve karşı teklif niteliği doğabilir.
Bu nedenle şirketlerin “accepted” veya “confirmed” mesajı gönderirken ekledikleri genel şartları dikkatle kontrol etmesi gerekir. Bir satırda kabul edip ek belgede bambaşka ticari koşullar göndermek sözleşme kuruluşunu tartışmalı hâle getirebilir.
CISG’ye Göre Susma Kabul Sayılır mı?
CISG m.18/1 açıkça susma veya hareketsizliğin tek başına kabul oluşturmadığını belirtir. Satıcının “48 saat içinde cevap vermezseniz teklif kabul edilmiş sayılır” şeklinde tek taraflı kayıt koyması, sırf alıcının susması nedeniyle otomatik kabul sonucu doğurmaz.
Ancak “tek başına” ifadesi önemlidir. Taraflar arasında m.9 kapsamında yerleşik uygulama varsa veya özel ticari ilişki nedeniyle susmaya başka davranışlar eşlik ediyorsa bütün koşullar değerlendirilir. Örneğin alıcı susarken aynı anda avans ödemesi yapmışsa artık yalnız susma değil, kabulü gösterebilecek aktif davranış vardır.
Tarafların sözleşmesel olarak belirli bildirim mekanizması kurup kuramayacağı m.6 çerçevesinde ayrıca değerlendirilebilir. Yine de tek taraflı teklif metniyle karşı tarafa sınırsız “susma = kabul” yükü bindirmek CISG m.18’in başlangıç kuralıyla bağdaşmaz.
Davranışla Kabul Hangi Durumda Mümkündür?
CISG m.18/1 “statement or other conduct” ifadesiyle davranışın kabul oluşturabileceğini kabul eder. Muhatabın davranışı objektif olarak teklife onay verdiğini göstermelidir. CISG m.8 yorum kuralları burada uygulanır.
M.18/3 daha özel bir durum düzenler. Tekliften, taraflar arasında yerleşmiş uygulamadan veya teamülden hareketle muhatap kabulü öneride bulunana bildirmeden malın sevki veya bedelin ödenmesi gibi bir davranışla gösterebiliyorsa, kabul davranışın yapıldığı anda hüküm doğurur.
Bu mekanizma, hızlı ticari ilişkilerde satıcının “kabul ediyoruz” mesajı göndermeden siparişi üretime alıp sevk etmesi veya alıcının teklif üzerine bedeli ödemesi gibi işlemleri kapsayabilir. Ancak davranışın teklif koşullarıyla uyumlu olması ve süre içinde gerçekleşmesi gerekir.
Malın Sevki Kabul Sayılabilir mi?
Evet. CISG m.18/3 malın sevkini açık örnek olarak sayar. Ancak her sevk otomatik kabul değildir. Teklifin yapısı, tarafların önceki ilişkisi ve ticari teamül sevkle kabulün mümkün olduğunu göstermelidir.
Örneğin alıcı yıllardır satın alma siparişi gönderiyor ve satıcı ayrıca teyit vermeden doğrudan sevk yapıyorsa, m.9 kapsamındaki yerleşik uygulama nedeniyle yeni siparişin sevkle kabul edilmesi mümkün olabilir. İlk kez işlem yapan taraflarda ise siparişin satıcı onayına tabi olduğu yazıyorsa sevkin hukuki etkisi farklı değerlendirilir.
Sevkin tekliften farklı miktar veya nitelikte yapılması da m.19 ve m.35 sorunlarını gündeme getirebilir. Satıcı teklif edilen 100 adet yerine 80 adet gönderirse bunun tam kabul, kısmi ifa veya karşı teklif olup olmadığı somut koşullara göre belirlenir.
Bedelin Ödenmesi Kabul Sayılabilir mi?
CISG m.18/3 bedelin ödenmesini de davranışla kabul örneği olarak sayar. Satıcı belirli teklif gönderir, alıcı teklif koşullarına uygun avans veya tam bedeli yatırırsa bu davranış kabulü gösterebilir.
Ödeme açıklaması ve tutarı önemlidir. Teklif bedelinin yalnız küçük bir bölümünün “rezervasyon” amacıyla gönderilmesi ile sözleşmede öngörülen %30 avansın tam olarak yatırılması aynı değildir. Tarafların yazışmaları m.8’e göre davranışın anlamını tamamlar.
Ödeme kabul sayılıyorsa m.18/3 uyarınca ilgili davranışın yapıldığı an kabulün hüküm doğurma anı olabilir; ayrıca bildirim aranmayabilir. Ancak davranışın m.18/2’deki kabul süresi içinde gerçekleşmesi gerekir.
Açık Kabul Ne Zaman Hüküm Doğurur?
CISG m.18/2’ye göre teklifin kabulü, onay beyanının öneride bulunana ulaştığı anda hüküm doğurur. Bu, teklifin hüküm doğurmasındaki m.15 yaklaşımıyla uyumludur. Kabul mesajının yalnız gönderilmesi kural olarak sözleşmenin kurulması için yeterli değildir; ulaşması gerekir.
Ancak m.16/1, teklifin geri çekilmesi bakımından kabul beyanının gönderilme anına sonuç bağlar: geri çekme, kabul beyanı gönderilmeden önce muhataba ulaşmalıdır. Böylece gönderme ve ulaşma anları farklı CISG hükümlerinde farklı işlev görür.
Elektronik iletişimde taraflar bildirim adresi ve geçerli e-posta hesabını sözleşmede belirlemelidir. Mesajın spam klasörüne düşmesi, sunucu arızası veya yanlış adrese gönderilmesi somut olayda ulaşma tartışması yaratabilir.
Kabul Hangi Süre İçinde Yapılmalıdır?
Kabul, teklif sahibinin belirlediği süre içinde ulaşmalıdır. Süre belirlenmemişse m.18/2, işlemin koşulları ve teklif sahibinin kullandığı iletişim aracının hızı dikkate alınarak makul süre içinde kabulü arar. Sözlü teklif ise koşullardan aksi anlaşılmadıkça derhal kabul edilmelidir.
“Makul süre” sabit bir gün sayısı değildir. Malın fiyat dalgalanması, sektörün işlem hızı, teklifin karmaşıklığı, kullanılan iletişim aracı ve tarafların coğrafi konumu değerlendirilebilir. E-posta ile emtia fiyat teklifi ile özel makine projesi aynı süre mantığına tabi değildir.
CISG m.20 kabul süresinin nasıl hesaplanacağını, m.21 ise geç kabulün hangi hâllerde etkili olabileceğini ayrıca düzenler.
Taraflar Arasındaki Uygulama ve Teamül Kabul Yöntemini Değiştirir mi?
Evet. CISG m.18/3 açıkça taraflar arasında oluşmuş uygulama ve teamüle atıf yapar. Taraflar önceki siparişlerde kabul mesajı vermeden sevkle sözleşme kurmuşsa, bu yöntem yeni işlemlerde de bağlayıcı uygulama hâline gelebilir.
M.9/1 kapsamında yerleşik uygulama için sabit işlem sayısı yoktur; süreklilik ve tarafların ortak beklentisi değerlendirilir. Tek bir geçmiş işlem çoğu durumda yeterli olmayabilir. Yeni sözleşmede açıkça farklı kabul yöntemi düzenlenirse bu yeni hüküm dikkate alınır.
CISG m.9 teamül ve uygulama rehberimiz bu bağlayıcılığı ayrıntılı açıklar.
Sipariş Teyidi Neden Önemlidir?
Sipariş teyidi, satıcının satın alma siparişini hangi koşullarla kabul ettiğini somutlaştırır. Ürün, miktar, fiyat, teslim tarihi ve Incoterms teriminin teyitte açık yazılması ileride sözleşme içeriği tartışmasını azaltır.
Ancak teyit formuna sonradan yeni genel şartlar eklenirse m.19 analizi gerekir. Teyitteki değişiklik esaslı değilse ve teklif sahibi gecikmeden itiraz etmezse m.19/2 kapsamında sözleşme değişikliklerle kurulabilir. Esaslı değişiklik ise karşı teklif niteliği taşıyabilir.
Bu nedenle otomatik ERP sipariş teyitlerinin hukuk birimince standardize edilmesi önemlidir. Sistem her siparişe farklı veya eski genel şart ekliyorsa sözleşme kuruluş zinciri belirsizleşir.
E-posta ile Kabul Nasıl Yapılmalı?
E-posta kabulünde hangi teklifin kabul edildiği açıkça belirtilmelidir. Teklif numarası, tarih, ürün ve varsa ekler yazılmalıdır. “OK” gibi tek kelimelik cevap somut yazışma bağlamında kabul anlamına gelebilir; fakat yüksek bedelli işlemde açık teyit daha güvenlidir.
E-postaya yeni şart ekleniyorsa bunun kabul mü, karşı teklif mi olduğu m.19’a göre incelenir. Kabul e-postasının gönderildiği ve ulaştığı zaman da m.18/2 ile m.20-21 bakımından kayda alınmalıdır.
M.12/m.96 rezervasyonu bulunan devlet bağlantısında elektronik kabulün şekil geçerliliği ayrıca incelenmelidir.
Somut Uygulama Örnekleri
Örnek 1 – Açık e-posta kabulü: Alıcı “15 Eylül tarihli 100 adet ürün teklifinizi aynen kabul ediyoruz” mesajı gönderir ve mesaj teklif sahibine süre içinde ulaşırsa m.18/2 uyarınca kabul hüküm doğurur.
Örnek 2 – Susma: Satıcı “yarına kadar itiraz etmezseniz kabul etmiş sayılırsınız” der; alıcı hiçbir davranışta bulunmaz. Susma tek başına m.18/1’e göre kabul değildir.
Örnek 3 – Sevkle kabul: Tarafların yıllardır uyguladığı sistemde alıcı PO gönderir, satıcı teyit vermeden sevk yapar. Yeni siparişte sevk m.18/3 ve m.9 kapsamında kabul olabilir.
Örnek 4 – Avans ödeme: Satıcı teklifinde kabulün %30 avans ödemesiyle yapılacağını belirtmiş, alıcı süre içinde tam avansı yatırmışsa davranışla kabul gündeme gelir.
2026 İçin CISG m.18 Kontrol Listesi
- Önce m.14 anlamında geçerli teklif bulunup bulunmadığını belirleyin.
- Kabulün teklife onay verdiğini ve esaslı değişiklik içermediğini kontrol edin.
- Susmayı tek başına kabul saymayın.
- Davranışla kabul iddiasında teklif, uygulama veya teamül temelini gösterin.
- Sevk veya ödeme davranışının hangi tarihte yapıldığını kaydedin.
- Açık kabulün teklif sahibine hangi anda ulaştığını belirleyin.
- Kabul süresini m.18/2 ve m.20’ye göre hesaplayın.
- Geç kabul varsa m.21’i inceleyin.
- Sipariş teyidindeki yeni şartları m.19 açısından kontrol edin.
- Elektronik kayıtları ve teslim/okuma zamanlarını koruyun.
Teklifin şartları için CISG m.14 rehberimizi, teklifin geri alınması için CISG m.15-17 rehberimizi inceleyebilirsiniz.
Hukuki Dayanak ve Resmî Kaynaklar
Sık Sorulan Sorular
Susma CISG’de kabul sayılır mı?
M.18/1’e göre susma veya hareketsizlik tek başına kabul değildir.
“Kabul ediyorum” demeden sözleşme kurulabilir mi?
Evet. Teklife onay veren davranış kabul oluşturabilir; m.18/3 sevk ve ödeme örneklerini açıkça sayar.
Malı sevk etmek kabul müdür?
Teklif, taraflar arasındaki uygulama veya teamül bildirim olmadan sevkle kabulü mümkün kılıyorsa m.18/3 kapsamında olabilir.
Avans ödemesi kabul sayılır mı?
Somut teklif ve ilişki bunu gösteriyorsa ödeme davranışla kabul oluşturabilir.
Açık kabul ne zaman hüküm doğurur?
Kural olarak kabul beyanı teklif sahibine ulaştığında.
Kabul göndermek yeterli mi?
M.18/2 bakımından kural olarak ulaşması gerekir; teklifin geri çekilmesi bakımından m.16 gönderim anına ayrıca sonuç bağlar.
Sözlü teklif ne zaman kabul edilmelidir?
Koşullardan aksi anlaşılmadıkça derhal.
Teklifte süre yoksa kabul süresi nedir?
İşlemin koşulları ve iletişim aracının hızı dikkate alınarak makul süredir.
Sipariş teyidi yeni şart içerirse ne olur?
CISG m.19’a göre değişikliğin esaslı olup olmadığı değerlendirilir.
Tarafların geçmiş uygulaması kabul yöntemini etkiler mi?
Evet. M.9 ve m.18/3 kapsamında yerleşik uygulama davranışla kabul yöntemini belirleyebilir.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu sitesinden daha fazla şey keşfedin
Son gönderilerin e-postanıza gönderilmesi için abone olun.