Yurt Dışı Uçuşunda Bagaj Kaybolursa Tazminat Nasıl Alınır? Montreal m.17, 22 ve 35 | 2026

Yurt dışı uçuşlarında bagajın aktarma noktasında kalması, yanlış uçağa yüklenmesi veya varış havalimanında hiç teslim edilmemesi sık karşılaşılan bir taşıma uyuşmazlığıdır. Hukuken “bagaj gecikmesi” ile “bagaj kaybı” aynı durum değildir. Montreal Sözleşmesi bu ayrımı açık şekilde yapar ve kayıp bagaj için özel bir süre kuralı getirir: taşıyıcının bagajın kaybolduğunu kabul etmesi veya teslim edilmiş bagajın varması gereken tarihten itibaren 21 gün geçmesine rağmen yolcuya ulaşmaması halinde yolcu bagajı kayıp sayarak taşıma sözleşmesinden doğan haklarını kullanabilir.

Türkiye, 1999 Montreal Sözleşmesi’ne taraftır. Sözleşme, taraf devletler arasındaki uluslararası hava taşımasında yolcu, bagaj ve kargo zararları bakımından temel özel hukuk rejimidir. Bu nedenle kayıp bagaj uyuşmazlığında yalnız havayolunun kendi “bagaj politikası” değil; Montreal Sözleşmesi’nin 17, 22, 23, 33 ve 35. maddeleri belirleyicidir. SHY-YOLCU ise uçağa kabul edilmeme, iptal ve gecikme gibi yolcu haklarını düzenler; bagaj kaybının esas tazminat rejimi Montreal Sözleşmesi’dir.

1. Montreal Sözleşmesi hangi uçuşlarda uygulanır?

Montreal Sözleşmesi, ücret karşılığında hava aracıyla yapılan uluslararası yolcu, bagaj ve kargo taşımalarına uygulanır. Kalkış ve varış noktalarının Sözleşme’ye taraf iki ayrı devlette bulunması temel örnektir. Kalkış ve varış aynı devlette olsa bile tarafların taşıma sözleşmesinde başka bir devlette kararlaştırılmış duraklama yeri bulunması halinde taşıma uluslararası nitelik kazanabilir.

Türkiye’den Almanya, Fransa, Hollanda, İngiltere, ABD, Kanada ve Sözleşme’ye taraf diğer ülkelere yapılan uluslararası uçuşlarda Montreal rejimi gündeme gelir. Biletin tek yön veya gidiş-dönüş olması, seyahatin turistik ya da ticari amaç taşıması sonucu değiştirmez. Belirleyici olan taşımanın Sözleşme’deki uluslararası taşıma tanımına girmesidir.

Bagajın taşıyıcıya teslim edilerek etiketlenmiş olması halinde “kayıtlı/teslim edilmiş bagaj” hükümleri uygulanır. El bagajında ise taşıyıcının sorumluluğu, Sözleşme m.17/2 uyarınca taşıyıcının veya çalışanlarının kusuruna bağlıdır. Bu nedenle kayıp uyuşmazlığında ilk ayrım, bagajın check-in sırasında havayoluna teslim edilip edilmediğidir.

2. Bagaj ne zaman hukuken kayıp sayılır?

Bagajın varış bandında çıkmaması, ilk gün itibarıyla hukuken kesin kayıp anlamına gelmez. Montreal Sözleşmesi m.17/3 iki açık kriter belirler. Birincisi, taşıyıcının teslim edilmiş bagajın kaybolduğunu kabul etmesidir. Havayolu erken aşamada yazılı olarak bagajın bulunamadığını ve kayıp olduğunu bildirirse yolcu 21 günlük sürenin dolmasını beklemek zorunda değildir.

İkinci kriter, teslim edilmiş bagajın ulaşması gereken tarihten itibaren 21 gün geçmiş olmasıdır. Bu süre sonunda bagaj hâlâ yolcuya verilmemişse yolcu Sözleşme’den doğan haklarını kayıp bagaj üzerinden kullanabilir. İlk 21 günlük dönemde olay çoğunlukla bagaj gecikmesi olarak takip edilir; 21. günün sonunda teslim gerçekleşmemişse kayıp rejimine geçilir.

Bu ayrım talep kalemlerini de etkiler. Bagaj gecikmesinde yolcunun bagajına erişemediği süre boyunca yaptığı zorunlu ve makul alışverişler gündeme gelir. Bagaj kaybında ise bagajın ve içindeki eşyaların ispatlanan ekonomik değeri esas alınır. Aynı zarar kalemi iki kez tahsil edilemez; ancak gecikme döneminde yapılan zorunlu harcamalar ile daha sonra kesinleşen bagaj kaybı farklı zarar kalemleri olarak belgelenebilir.

3. Taşıyıcının kayıp bagaj sorumluluğu

Montreal Sözleşmesi m.17/2’ye göre teslim edilmiş bagajın yok olması, kaybı veya hasarı bakımından, zarara sebep olan olayın hava aracında veya teslim edilmiş bagajın taşıyıcının sorumluluğu altında bulunduğu sırada meydana gelmesi halinde taşıyıcı sorumludur. Bu rejim, teslim edilmiş bagaj bakımından yolcunun taşıyıcının kusurunu ayrıca ispatlamasını şart koşmaz.

Bununla birlikte taşıyıcı, zararın bagajın kendi yapısındaki kusur, nitelik veya ayıptan kaynaklandığı ölçüde sorumlu tutulmaz. Örneğin daha önce kırılmış bir valizin taşıma sırasında kendiliğinden dağılması veya bagajın kendi kusurlu yapısından doğan zararlar bu kapsamda tartışılır. Kayıp olayında ise asıl mesele çoğunlukla bagajın taşıyıcının gözetiminde ortadan kaybolmasıdır.

El bagajı için kural farklıdır. Yolcunun yanında taşıdığı ve taşıyıcıya teslim etmediği bagajda sorumluluk, taşıyıcının veya onun çalışan ve temsilcilerinin kusuruna bağlıdır. Bu nedenle kabin içindeki çantanın başka bir yolcu tarafından alınması ile check-in bagajının sistemde kaybolması aynı ispat rejimine tabi değildir.

4. 1.519 SDR sınırı ne anlama gelir?

Montreal Sözleşmesi m.22/2 bagaj bakımından yolcu başına sorumluluk sınırı öngörür. ICAO’nun Sözleşme m.24 uyarınca yaptığı 2024 revizyonu sonucunda bu sınır 28 Aralık 2024 tarihinden itibaren 1.519 SDR olarak uygulanmaktadır. Bu sınır bagaj adedi başına değil, yolcu başınadır. Aynı yolcuya ait iki valizin kaybolması halinde genel sınır iki katına çıkmaz.

1.519 SDR, havayolunun her kayıp bagaj için otomatik olarak ödemek zorunda olduğu sabit bir tazminat değildir. Sözleşme bir üst sınır belirler. Yolcu, bagajın ve içindeki eşyaların gerçek ekonomik zararını ispatlar. İspatlanan zarar 700 SDR ise kural olarak 700 SDR karşılığı talep edilir; ispatlanan zarar 2.500 SDR ise özel değer bildirimi yoksa sorumluluk sınırı 1.519 SDR’de kalır.

SDR, Uluslararası Para Fonu tarafından tanımlanan bir hesap birimidir. Dava halinde Montreal Sözleşmesi m.23 uyarınca SDR’nin ulusal para karşılığı, hüküm tarihindeki değer esas alınarak belirlenir. Bu nedenle 1.519 SDR’nin Türk lirası karşılığı sabit değildir ve günlük döviz kuru gibi değişir. Talebin “1.519 SDR karşılığı” şeklinde kurulması, sabit bir TL rakamına göre daha doğru hukuki çerçeve sağlar.

5. Bagajın değeri nasıl ispatlanır?

Kayıp bagaj dosyasında en kritik konu, içeriğin ve değerinin inandırıcı biçimde ortaya konulmasıdır. Taşıyıcı yalnız “valizimde pahalı eşyalar vardı” beyanına göre ödeme yapmak zorunda değildir. Yolcu mümkün olduğu ölçüde alışveriş faturası, elektronik sipariş kaydı, kredi kartı ekstresi, ürün seri numarası, seyahat öncesi fotoğraf, garanti belgesi ve benzeri delilleri sunmalıdır.

Kullanılmış eşya için sıfır ürün satış fiyatı otomatik olarak gerçek zarar değildir. Eşyanın yaşı, kullanım durumu ve ikinci el değeri değerlendirmeye alınabilir. Buna karşılık yakın tarihte satın alınmış ve faturası mevcut ürünün değeri daha kolay ispat edilir. Valizin kendisi de ayrı bir malvarlığı unsurudur; marka, model, satın alma belgesi ve kullanım süresi dosyaya eklenmelidir.

Bagaj içeriği listesi olaydan hemen sonra hazırlanmalıdır. Ürünlerin marka/model, yaklaşık satın alma tarihi ve bedeli ayrı ayrı yazılmalıdır. Sonradan birbirini tutmayan farklı listeler sunulması güvenilirliği zedeler. Özellikle yüksek değerli eşya iddiasında belge zincirinin tutarlı olması gerekir.

6. Özel değer bildirimi ne sağlar?

Montreal m.22/2, yolcuya check-in sırasında daha yüksek değer bildirme imkânı tanır. Yolcu, bagajını taşıyıcıya teslim ederken varış yerinde teslimde özel bir menfaati bulunduğuna dair özel bildirim yapmış ve taşıyıcının talep ettiği ek bedeli ödemişse 1.519 SDR’lik genel sınırın üzerinde sorumluluk doğabilir.

Bu işlem bagaj kaybolduktan sonra geriye dönük yapılamaz. Özel değer bildiriminin check-in aşamasında yapılması gerekir. Havayolu, bildirilen miktarın yolcunun gerçek teslim menfaatinden yüksek olduğunu ispat ederse aşan kısım yönünden itiraz edebilir.

Yüksek değerli ekipman, profesyonel cihaz veya özel eşyayla seyahat eden yolcu için bu mekanizma önemlidir. Bununla birlikte havayolunun taşıma şartlarında belirli eşyanın kayıtlı bagajda taşınmasına ilişkin sınırlamalar bulunabilir. Bu nedenle yalnız tazminat sınırı değil, taşıyıcının kabul ettiği bagaj türleri de seyahat öncesinde kontrol edilmelidir.

7. PIR ve yazılı başvuru nasıl yapılır?

Bagaj varış bandında çıkmadığında yolcu, havalimanından ayrılmadan önce havayolunun veya yer hizmetleri kuruluşunun bagaj birimine başvurmalı ve Property Irregularity Report (PIR) düzenletmelidir. PIR, Montreal Sözleşmesi’nde dava şartı olarak adlandırılmış bir belge değildir; ancak bagajın varışta teslim edilmediğini zamanında ispatlayan en önemli operasyonel kayıtlardan biridir.

PIR numarası alındıktan sonra taşıyıcının çevrim içi bagaj takip sistemi kullanılmalı; bagaj etiketi, bilet ve iletişim bilgileri sisteme kaydedilmelidir. Taşıyıcıya ayrıca yazılı tazminat başvurusu yapılmalıdır. Başvuru metninde uçuş numarası, tarih, PNR, bagaj etiketi, PIR numarası, bagajın 21 gün içinde teslim edilmediği bilgisi ve zarar listesi açıkça yer almalıdır.

Montreal m.31, hasarlı bagaj için teslimden itibaren yedi gün, bagaj gecikmesi için bagajın yolcuya teslim edildiği tarihten itibaren 21 gün içinde yazılı şikâyet süreleri öngörür. Kesin kayıp bakımından m.17/3’teki kayıp kuralı ve m.35’teki iki yıllık dava süresi esas olmakla birlikte, yolcu kayıp olayında da havayoluna derhal yazılı bildirim yapmalıdır. Başvurunun geciktirilmesi delil ve takip sorununa yol açar.

8. Aktarmalı uçuşlarda hangi havayoluna başvurulur?

Tek bilet altında birden fazla taşıyıcının yer aldığı uluslararası seyahatte bagajın hangi segmentte kaybolduğu her zaman bilinmez. Montreal Sözleşmesi ardışık taşıma için özel kurallar içerir. Bagaj veya kargo zararında yolcu, ilk taşıyıcıya, son taşıyıcıya veya zararın meydana geldiği taşıma bölümünü yapan taşıyıcıya başvurma imkânına sahip olabilir.

Pratikte ilk işlem, bagajın teslim edilmesi gereken son varış havalimanındaki taşıyıcının bagaj hizmetleri üzerinden yürütülmelidir. Tek PNR ve tek bagaj etiketi varsa bütün uçuş segmentleri başvuruya eklenmelidir. Ayrı biletlerle yapılan self-transfer yolculuklarında ise her taşıma sözleşmesi ayrı değerlendirilir; bir taşıyıcının bagajı diğer bağımsız bilete otomatik aktarma borcu bulunmayabilir.

Codeshare uçuşlarda bileti satan şirket ile uçuşu fiilen icra eden şirket farklı olabilir. Montreal Sözleşmesi’nin sözleşmesel ve fiili taşıyıcıya ilişkin hükümleri nedeniyle başvuruda her iki şirketin unvanı ve uçuş kodu gösterilmelidir.

9. Dava nerede ve hangi sürede açılır?

Montreal Sözleşmesi m.35, Sözleşme’den doğan tazminat davası için kesin bir iki yıllık süre öngörür. Süre; hava aracının varış yerine ulaştığı tarihten, ulaşması gereken tarihten veya taşımanın durduğu tarihten itibaren hesaplanır. Bu süre kaçırıldığında Sözleşme’den doğan tazminat davası hakkı düşer.

Davanın hangi ülkede açılabileceği m.33’te düzenlenmiştir. Bagaj uyuşmazlığında dava; taşıyıcının yerleşim yeri, esas iş yeri, taşıma sözleşmesinin yapıldığı iş yeri veya varış yeri mahkemelerinden Sözleşme’deki şartları sağlayan yerde açılabilir. Türkiye’de açılan davada ayrıca iç hukuk bakımından görevli mahkeme belirlenir.

Taşıma işlemi tüketici işlemi niteliğindeyse Türkiye’de 6502 sayılı Kanun’un görev kuralları da dikkate alınır. Ancak Montreal Sözleşmesi’nin sorumluluk, sınır ve dava süresi hükümleri uluslararası hava taşımasının özel rejimi olarak uygulanır.

10. Saklanması gereken belgeler

• E-bilet ve PNR kaydı,
• biniş kartları ve bütün uçuş segmentleri,
• bagaj etiketi/bagaj makbuzu,
• PIR belgesi ve takip numarası,
• havayoluyla yapılan tüm yazışmalar,
• 21 günlük takip süresini gösteren sistem kayıtları,
• bagajın ve içeriğin seyahat öncesi fotoğrafları,
• satın alma faturaları ve banka/kart kayıtları,
• ürün marka-model ve seri numaraları,
• özel değer bildirimi yapılmışsa bildirim ve ek ücret belgesi.

Delillerin elektronik olarak tek dosyada tutulması, yurt dışından Türkiye’de yürütülecek başvurularda işlemi hızlandırır. Belgelerin farklı dillerde olması halinde yargı aşamasında HMK ve ilgili usul kurallarına uygun tercüme gerekebilir.

Sık Sorulan Sorular

1. Bagaj kaç gün sonra kayıp sayılır?

Taşıyıcı daha önce kaybı kabul etmezse, bagajın gelmesi gereken tarihten itibaren 21 gün içinde teslim edilmemesi halinde Montreal m.17/3 uyarınca yolcu bagajı kayıp kabul edebilir.

2. Her kayıp bagaj için 1.519 SDR otomatik ödenir mi?

Hayır. 1.519 SDR, m.22/2’deki azami sorumluluk sınırıdır. Yolcu gerçek zararını ispatlar ve ispatlanan zarar bu sınıra kadar tazmin edilir.

3. 1.519 SDR bagaj başına mı yolcu başına mı?

Yolcu başınadır. Aynı yolcuya ait birden fazla teslim edilmiş bagaj için genel sınır, özel değer bildirimi yoksa toplam 1.519 SDR’dir.

4. SDR nedir?

SDR, IMF tarafından tanımlanan Özel Çekme Hakkı adlı hesap birimidir. Türk lirası karşılığı sabit değildir; hukuki ödeme veya hüküm tarihinde ilgili kurala göre çevrilir.

5. PIR düzenletmezsem hakkım biter mi?

PIR, Sözleşme’de dava hakkını tek başına doğuran veya sona erdiren belge değildir; fakat bagajın varışta teslim edilmediğinin en güçlü ilk kayıtlarından biridir. Havalimanından ayrılmadan düzenletilmelidir.

6. Bagaj 10 gün sonra gelirse kayıp tazminatı alabilir miyim?

10. günde teslim edilen bagaj kesin kayıp sayılmaz; gecikmiş bagaj rejimi uygulanır. Zorunlu ve makul gecikme giderleri Montreal hükümleri kapsamında ayrıca talep edilebilir.

7. Çok pahalı eşya için 1.519 SDR’nin üstüne çıkılabilir mi?

Check-in sırasında özel değer bildirimi yapılmış ve gerekli ek ücret ödenmişse daha yüksek bildirim tutarı esas alınabilir. Kayıptan sonra geriye dönük özel değer bildirimi yapılamaz.

8. Dava açma süresi kaç yıldır?

Montreal m.35 uyarınca iki yıldır. Süre varış, beklenen varış veya taşımanın durduğu tarihten Sözleşmedeki kurala göre hesaplanır.

9. Aktarmada hangi havayolu sorumludur?

Ardışık taşıma kuralları uyarınca bagaj zararında ilk taşıyıcı, son taşıyıcı veya zararın meydana geldiği bölümü yapan taşıyıcıya yönelme imkânı somut bilet yapısına göre değerlendirilebilir.

10. SHGM’ye mi yoksa havayoluna mı başvurmalıyım?

Bagaj kaybında öncelikle havayolunun bagaj biriminde PIR oluşturulmalı ve taşıyıcıya yazılı tazminat başvurusu yapılmalıdır. Bagaj uyuşmazlığı, SHY-YOLCU’daki overbooking/iptal/gecikme şikâyetinden farklı Montreal Sözleşmesi rejimine tabidir.

İlgili Rehberler ve Resmî Kaynaklar

Overbooking nedeniyle uçağa kabul edilmeme halinde uygulanacak haklar için Yurt Dışı Uçuşunda Overbooking Nedeniyle Uçağa Alınmadım rehberine; uçuş iptali/gecikmesi için yurt dışı uçuş gecikme ve iptal tazminatı rehberine bakılabilir.

• SHGM – Montreal Sözleşmesi Hakkında Resmî Bilgilendirme
• ICAO – 2024 Montreal Sözleşmesi Sorumluluk Limitleri
• ICAO – 28 Aralık 2024’ten İtibaren Geçerli Yeni Limitler

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →