2026 Aile Zammı SGK Prim İstisnası: Aylık 3.303 TL | 5510 m.80
Sosyal Güvenlik Hukuku · Güncel kontrol: 15 Eylül 2026
Kısa ve net cevap
5510 sayılı Kanun m.80 ve SGK’nın 2026 resmî prime esas kazanç açıklamasına göre, 4/1-a kapsamındaki sigortalıya aile zammı/aile yardımı adı altında yapılan ödemenin 2026’da aylık 3.303 TL’ye kadar olan kısmı, şartları varsa prime esas kazanca dahil edilmez. Bu tutar 33.030 TL brüt aylık asgari ücretin %10’udur. İstisnanın uygulanması için hizmet akdinin devam etmesi, sigortalının eşinin 5510 sayılı Kanuna göre zorunlu sigortalı olmayı gerektirecek şekilde çalışmaması ve SGK’dan gelir veya aylık almaması gerekir. Sigortalının o ay fiilen çalışıp çalışmadığı ayrıca aranmaz; hizmet akdinin devamı esastır. İşveren 5.000 TL aile yardımı ödüyorsa şartları taşıyan 3.303 TL istisna edilir, kalan 1.697 TL prime esas kazanca eklenir.
- Hukuki dayanak
- 3.303 TL hesabı
- Eşin çalışmaması şartı
- SGK gelir veya aylık şartı
- Fiili çalışma
- İzin ve rapor
- Aşan ödeme
- İsteğe bağlı sigortalı eş
- Çocuk yardımından fark
- Örnekler
- Kontrol listesi
- SSS
Hukuki Dayanak
5510 sayılı Kanun m.80, 4/1-a kapsamındaki sigortalının prime esas kazancını ve prim dışı bırakılabilecek sınırlı ödeme kalemlerini düzenler. Hak edilen ücret, prim ve ikramiye kural olarak prime tabidir. Aile zammı ise mevzuatın tanıdığı koşullar gerçekleştiğinde belirlenen sınıra kadar prime esas kazanç dışında tutulur.
Bu düzenleme işverene aile yardımı ödeme zorunluluğu getiren bağımsız bir hak kaynağı değildir. Aile yardımı iş sözleşmesi, toplu iş sözleşmesi, personel yönetmeliği veya yerleşik işyeri uygulamasından doğar. 5510 m.80, yapılan ödemenin ne kadarının SGK matrahına dahil edilmeyeceğini belirler.
SGK’nın 2026 Prime Esas Kazanç Miktarları açıklamasında aile zammı için aylık brüt asgari ücretin yüzde 10’u esas alınmış ve 1 Ocak–31 Aralık 2026 dönemi için 3.303 TL olarak ilan edilmiştir. Bordroda yalnız “aile yardımı” ibaresinin bulunması yeterli değildir; eşin çalışma ve SGK gelir/aylık durumu da şartlara uygun olmalıdır.
3.303 TL Nasıl Hesaplanır?
2026 aylık brüt asgari ücret 33.030 TL’dir. Aile zammı istisnası bu tutarın yüzde 10’udur: 33.030 x %10 = 3.303 TL. Bu rakam işverenin mutlaka ödemesi gereken aile yardımı değil, ödenen aile yardımının SGK priminden istisna edilebilecek azami aylık bölümüdür.
İşveren 2.000 TL aile yardımı ödüyorsa gerçek ödeme 2.000 TL olduğu için istisna da 2.000 TL ile sınırlıdır. İşveren 5.000 TL ödüyorsa 3.303 TL istisna, 1.697 TL prime tabi olur. Hiç ödeme yoksa sırf teorik istisna mevcut diye 3.303 TL PEK’ten düşülemez.
İstisna aylıktır. Yemek parasındaki fiili çalışma günü x günlük istisna hesabından farklıdır. Bu ayrım bordro yazılımında ve manuel kontrolde korunmalıdır.
Eşin Zorunlu Sigortalı Çalışmaması Şartı
SGK’nın güncel açıklamasına göre istisnanın temel şartlarından biri, sigortalının eşinin 5510 sayılı Kanuna göre zorunlu sigortalı olmayı gerektirecek şekilde çalışmamasıdır. Eş hizmet akdiyle çalışıyor, kendi adına bağımsız faaliyette bulunuyor veya başka bir zorunlu sigortalılık statüsünde çalışıyorsa bu şart gerçekleşmez.
Buradaki ölçüt yalnız bordroda maaş görünmesi değildir. Fiili faaliyet hukuken zorunlu sigortalılık doğuruyorsa kayıt dışı çalışmanın bulunması şartı sağlamaz. Personel dosyasında eşin durumuna ilişkin güncel beyan alınması ve değişikliklerin bildirilmesine ilişkin süreç kurulması bordro riskini azaltır.
Eş yıl içinde işe başlarsa veya işten ayrılırsa istisnanın hangi dönemlerde uygulanacağı bu değişikliğe göre güncellenmelidir. Ocak–Mart aylarında çalışmayan eş Nisan ayında 4/1-a kapsamında işe başlarsa, Nisan ve sonraki dönemler yeni statüye göre değerlendirilir.
Eş SGK’dan Gelir veya Aylık Alıyorsa
Aile zammı istisnasının diğer temel şartı, eşin SGK’dan gelir veya aylık almamasıdır. Sosyal güvenlik hukukunda yaşlılık, malullük veya ölüm aylığı ile iş kazası/meslek hastalığına bağlı gelir farklı hukuki türler olsa da SGK’nın aile zammı açıklaması “gelir veya aylık” ifadesini birlikte kullanır.
Eş Kurumdan gelir veya aylık alıyorsa istisna şartı sağlanmaz. Ödemenin düşük olması veya başka bir ad taşıması sonucu değiştirmez. Buna karşılık SGK dışındaki sosyal yardımların her biri otomatik olarak “SGK gelir veya aylığı” sayılmaz; ödemenin hukuki kaynağı belirlenir.
İşverenin eşin aylık durumunu çalışan beyanıyla izleyebilmesi mümkündür; gerçeğe aykırı beyanın tespiti hâlinde SGK bildiriminin düzeltilmesi ve işçiyle iç ilişkideki sonuçlar ayrıca değerlendirilir.
Fiili Çalışma Şartı Aranır mı?
SGK açıklamasında hizmet akdinin devam etmesi şartıyla sigortalının fiilen çalışmasının bulunup bulunmadığı üzerinde durulmayacağı belirtilir. Aile zammı istisnası bu nedenle yemek yardımındaki gibi sadece fiilen çalışılan günlere bağlanmaz.
İşçi yıllık ücretli izinde, sağlık raporunda veya hizmet akdi devam ederken geçici biçimde iş görmüyorsa, diğer istisna şartları sürdüğü ve aile yardımı ödeme hakkı devam ettiği takdirde fiili çalışma yokluğu tek başına istisnayı kaldırmaz.
Hizmet akdi sona erdiğinde ise işçi sıfatına bağlı aile yardımı istisnası gelecekteki dönemlerde uygulanamaz. Fesih ayındaki hak edilmiş ödeme, bordro dönemi ve sözleşmesel hak ayrıca hesaplanmalıdır.
Yıllık İzin, Rapor ve Ücretsiz İzin
Yıllık ücretli izin sırasında hizmet akdi devam eder. Sözleşmeye göre aile yardımı izin döneminde de ödeniyorsa diğer koşullar sürdüğü sürece aylık istisna uygulanabilir. Sağlık raporunda da aynı şekilde yalnız fiili çalışma yokluğu, aile zammı istisnasını günlük oranla azaltan bir kural değildir.
Ücretsiz izinde ise iş sözleşmesinin askıda olduğu dönemin özellikleri ve aile yardımının işyeri düzenlemesinde devam edip etmediği birlikte incelenir. Gerçekte ödeme yapılmıyorsa istisna doğmaz. Ödeme varsa bunun aile yardımı niteliği ve hizmet akdinin devamına ilişkin koşullar kontrol edilir.
3.303 TL Aşılırsa Ne Olur?
İşveren 2026 yılında 3.303 TL’den fazla aile yardımı ödeyebilir; ancak sosyal güvenlik primi istisnası 3.303 TL ile sınırlıdır. 4.000 TL ödemede 697 TL, 6.000 TL ödemede 2.697 TL prime tabi olur. Gerçek ödeme 2.500 TL ise tamamı şartları varsa istisna kapsamındadır.
Prime tabi fark ücret ve diğer prime tabi kazançlara eklenir. 2026 genel PEK üst sınırı 297.270 TL’dir. 2026 SGK prime esas kazanç alt ve üst sınırı rehberinde tavan sistemi ayrıntılıdır.
Eş İsteğe Bağlı Sigortalıysa
SGK metni eşin “zorunlu sigortalı olmayı gerektirecek şekilde çalışmaması” şartını kullanır. Bu nedenle yalnız isteğe bağlı sigortalı olmayı zorunlu sigortalı çalışma ile aynı kabul etmek doğru değildir. Eşin fiili faaliyeti ve SGK’dan gelir/aylık alıp almadığı birlikte incelenmelidir.
Eş fiilen zorunlu sigortalılık doğuran faaliyette bulunuyorsa bunun yanında isteğe bağlı prim ödenmesi aile zammı istisnasını korumaz. Buna karşılık sadece isteğe bağlı sigortalı olma halinde zorunlu çalışma koşulu ayrıca değerlendirilir.
Çocuk Yardımı ile Farkı
Çocuk zammı ve aile zammı iki ayrı SGK istisnasıdır. 2026’da çocuk yardımı, şartları taşıyan en fazla iki çocuk için çocuk başına 660,60 TL; aile yardımı ise eşe ilişkin koşullarla aylık 3.303 TL’dir.
Çocuk yardımında yaş, öğrenim, evlilik ve çocuğun sigortalılık/gelir durumu önem taşır. Aile yardımında eşin zorunlu sigortalı çalışmaması ve SGK’dan gelir/aylık almaması temel koşullardır. Şartlar ayrı ayrı gerçekleşiyorsa iki istisna aynı bordroda birlikte uygulanabilir.
İki çocuk için toplam 1.321,20 TL çocuk yardımı ve 3.303 TL aile yardımı şartları birlikte sağlanıyorsa teorik toplam istisna 4.624,20 TL olabilir; fakat her kalemde gerçek ödeme tutarı ve kendi koşulları ayrıca kontrol edilir. 2026 çocuk zammı SGK istisnası rehberine bakılabilir.
2026 Bordro Örnekleri
Örnek 1: Eş çalışmıyor, SGK’dan gelir/aylık almıyor, aile yardımı 2.500 TL. Gerçek ödemenin tamamı istisnadır.
Örnek 2: Aynı şartlarda aile yardımı 5.000 TL. 3.303 TL istisna, 1.697 TL prime tabidir.
Örnek 3: Eş 4/1-a kapsamında çalışıyor, aile yardımı 3.000 TL. Çalışmama şartı bulunmadığından aile zammı istisnası uygulanmaz.
Örnek 4: Eş çalışmıyor fakat SGK’dan yaşlılık aylığı alıyor. Gelir/aylık almama şartı sağlanmadığından istisna uygulanmaz.
Örnek 5: Çalışan yıllık izinde, eş çalışmıyor ve SGK aylığı almıyor, sözleşme gereği 3.303 TL aile yardımı devam ediyor. Hizmet akdi sürdüğünden fiili çalışma yokluğu tek başına istisnaya engel değildir.
Örnek 6: Eş ayın ortasında işe başlıyor. Şart değişikliği bordroya yansıtılmalı ve aile yardımı istisnasının uygulanacağı dönem güncel statüye göre belirlenmelidir.
Yanlış İstisnanın Sonuçları
Eş zorunlu sigortalı çalıştığı veya SGK’dan gelir/aylık aldığı hâlde aile yardımını prim dışı bırakmak prime esas kazancın eksik bildirilmesine yol açar. Aynı sonuç 3.303 TL üzerindeki farkın prime tabi tutulmamasında da ortaya çıkar.
SGK denetiminde eksik primler gecikme yükleriyle tahsil edilebilir ve ihlalin türüne göre idari yaptırımlar uygulanabilir. Bazı teşviklerde doğru bildirim şartı bulunduğundan hatalı PEK destek kaybı veya geri alma sonucu da doğurabilir.
İşçi bakımından eksik PEK emeklilik aylığı ve kısa vadeli sigorta ödeneklerini etkileyebilir. E-Devlet hizmet dökümündeki prime esas kazanç ile bordronun karşılaştırılması yararlıdır.
Kontrol Listesi
- Aile yardımının sözleşmesel veya işyeri uygulaması dayanağını belirleyin.
- Sigortalının medeni durumunu güncel tutun.
- Eşin zorunlu sigortalı çalışıp çalışmadığını kontrol edin.
- Eşin SGK’dan gelir veya aylık alıp almadığını doğrulayın.
- 2026 aylık üst istisna sınırını 3.303 TL olarak alın.
- Gerçek ödeme daha düşükse yalnız gerçek ödeme kadar istisna uygulayın.
- Aşan kısmı PEK’e ekleyin.
- Yıllık izin/raporu otomatik istisna kaybı saymayın.
- Eşin işe girişi veya aylık bağlanması gibi değişiklikleri izleyin.
- PEK toplamını SGK bildirimiyle karşılaştırın.
Sık Sorulan Sorular
2026 aile yardımı SGK istisnası kaç TL?
Aylık 3.303 TL’dir.
3.303 TL nasıl hesaplanır?
33.030 TL brüt asgari ücretin yüzde 10’udur.
Eş çalışıyorsa istisna uygulanır mı?
Zorunlu sigortalı olmayı gerektirecek şekilde çalışan eş bakımından koşul sağlanmaz.
Eş emekli aylığı alıyorsa?
SGK’dan gelir veya aylık almama şartı nedeniyle istisna uygulanmaz.
İşçi yıllık izindeyken kesilir mi?
Hizmet akdi ve diğer koşullar devam ediyorsa fiili çalışma yokluğu tek başına engel değildir.
5.000 TL aile yardımında ne kadar prime tabi?
1.697 TL prime tabidir.
2.000 TL ödemede 3.303 TL istisna yazılabilir mi?
Hayır; istisna gerçek ödemeyi aşamaz.
İsteğe bağlı sigortalı eş otomatik engel mi?
Hayır; mevzuat zorunlu sigortalı olmayı gerektirecek çalışmayı esas alır, fiili durum ve gelir/aylık ayrıca kontrol edilir.
Çocuk yardımı da aynı anda istisna olabilir mi?
Her iki kalemin kendi şartları ayrı ayrı gerçekleşiyorsa evet.
Yanlış istisna uygulanırsa?
Eksik prim, gecikme yükleri ve ihlale göre idari sonuçlar doğabilir.
İlgili Rehberler
Resmî Kaynaklar
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
