Borsa İstanbul Kotasyon Ücretleri Nelerdir? Yönetmelik m.20 | 2026
Yönetmelik m.20 kotasyon ücretleri hakkında ne düzenler?
Yönetmelik m.20, Borsa İstanbul’da sermaye piyasası araçlarının kotasyon ve işlem görme süreçlerinde uygulanacak ücret sisteminin genel hükmüdür. Madde, ücret kalemlerinin türlerini ve bu ücretlerin hangi düzenleyici yöntemle belirleneceğini ortaya koyar. Ayrıntılı hesaplama ve ödeme kuralları m.21, m.22 ve m.23 gibi takip eden maddelerde ayrıca düzenlenir.
Ücret sistemi yalnız “halka arz sırasında ödenen tek bir bedel” olarak düşünülmemelidir. Başvuru, ilk veya ilave kotasyon, kotta kalma, yeniden kota alma ve belirli Borsa işlemleri farklı mali kalemler doğurabilir. Her kalemin doğum anı ve hesap yöntemi aynı değildir.
Kotasyonun hukuki şartları için m.14 kotasyon rehberimize; kotasyon başvurusunun usulü için m.15 başvuru rehberimize bakılabilir. m.20 ise bu süreçlerin ücret boyutunu düzenler.
Borsa İstanbul kotasyon ücret türleri nelerdir?
Yönetmelik ve Borsa düzenlemeleri çerçevesinde kotasyon ücret sistemi farklı kalemlerden oluşur. Başvuru ücreti, belirli kotasyon veya pazar geçiş başvurusunun değerlendirilmesiyle bağlantılıdır. Bu ücretin hangi başvurularda doğduğu ve sonraki ücretlerden mahsup edilip edilmediği m.21 ve güncel Borsa tarifesi üzerinden belirlenir.
Kota alma ücreti, sermaye piyasası aracının Borsa kotuna kabul edilmesiyle bağlantılı ücret kalemidir. Bununla birlikte araç türüne göre ücretin sıfır olması, farklı hesaplanması veya özel tarife uygulanması mümkündür; yalnız m.20’ye bakılarak sabit tutar çıkarılamaz.
İlave kota alma ücreti, daha önce kotta bulunan ihraççının sermaye artırımı veya başka hukuki nedenle yeni sermaye piyasası araçlarının kota alınması durumunda gündeme gelir. İlk kotasyon ile ilave kotasyonun aynı işlem olmadığı, m.14 kapsamında da dikkate alınmalıdır.
Kotta kalma ücreti, kotasyon statüsünün devam ettiği dönem için hesaplanan mali yükümlülüktür. Hesaplama yöntemi sermaye piyasası aracının türüne göre farklılaşabilir. Yönetmelik m.22, paylar, borçlanma araçları ve bazı diğer araçlar bakımından ayrı esaslar öngörür.
Yeniden kota alma ücreti, daha önce Borsa kotundan çıkarılmış bir aracın şartları yeniden sağlayarak kota alınması halinde gündeme gelir. Yönetmelik m.23, bu ücretin ilave kota alma tarifesiyle bağlantılı hesabını ve ödeme süresini düzenler.
Toptan alış satış işlem ücreti ise belirli Borsa işlemlerinin ücretlendirilmesine ilişkin ayrı kalemdir. Somut işlemin hangi tarife kapsamına girdiği, işlem tarihindeki Borsa düzenlemesinden teyit edilmelidir.
Kotasyon ücretlerini kim belirler?
m.20’nin en önemli hukuki kuralı, ücretlerin tutarının Yönetmelikte sabit rakamlar halinde dondurulmamasıdır. Ücret tarifesi ve hesap esasları Borsa Yönetim Kurulu tarafından belirlenir; Sermaye Piyasası Kurulunun onayıyla yürürlüğe girer. Böylece piyasa koşulları veya düzenleyici ihtiyaçlara göre ücret tarifesi güncellenebilir.
Bu nedenle 2024 veya 2025 tarihli bir tarifenin 2026 başvurusunda otomatik olarak kullanılması doğru değildir. Başvurunun veya tahakkukun gerçekleştiği tarihte yürürlükte bulunan resmi Borsa tarifesi kontrol edilmelidir.
Şirket, yatırım kuruluşu veya danışmanlık raporunda güncel ücret tutarı yazacaksa tarifenin tarihini ve kaynağını belirtmelidir. “Mevzuata göre ücret X TL’dir” şeklindeki kaynaksız sabit rakam, tarife değiştiğinde yanlış bilgiye dönüşür.
Kotasyon ücretinin hukuki dayanağı ile faturası aynı şey midir?
Hayır. Yönetmelik ve Borsa tarifesi ücretin hukuki dayanağını ve hesaplama yöntemini oluşturur; Borsanın fatura veya tahakkuk belgesi ise somut ihraççı ve dönem bakımından ödeme borcunun uygulamadaki kaydıdır. Şirket her iki belgeyi birlikte saklamalıdır.
Faturadaki tutar ile kurumun kendi hesabı arasında fark varsa yalnız muhasebe kaydıyla düzeltme yapılmamalıdır. Hangi sermaye piyasası aracının, hangi dönem/verinin ve hangi tarife oranının kullanıldığı kontrol edilmeli; gerekirse Borsa ile yazılı mutabakat yapılmalıdır.
Kota alınmadan işlem gören araçlar ücret sisteminin dışında mıdır?
Hayır. Yönetmelik m.20, Borsada işlem gören belirli sermaye piyasası araçları ve ihraççıları bakımından ücretlendirme sistemini yalnız klasik kotasyon kelimesine indirgemez. Kota alınmaksızın işlem gören araçların hangi ücretlere tabi olduğu, aracın statüsü ve güncel Borsa tarifesi üzerinden ayrıca belirlenmelidir.
Kota alınmadan işlem görme statüsünün hukuki çerçevesi için Yönetmelik m.18 rehberimize bakılabilir. Bir aracın “kote değil” olması, otomatik olarak “ücretsiz işlem görür” sonucu doğurmaz.
Ücret muafiyeti varsa bunun açık hukuki dayanağı bulunmalıdır. Kurumun kamu niteliği veya araç türü tek başına varsayımsal muafiyet nedeni yapılmamalıdır.
TCMB, kamu ve yabancı ihraççılara farklı tarife uygulanabilir mi?
Yönetmelik ücret sistemi içinde belirli kamu kurumları, yabancı veya uluslararası nitelikteki ihraççılar ve özel statülü araçlar bakımından farklılaştırılmış tarife veya muafiyet imkânı tanıyan hükümler içerir. Bu nedenle standart özel şirket tarifesi her ihraççıya aynen uygulanmamalıdır.
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası bakımından Yönetmeliğin 6. maddesi ayrıca açık ücret muafiyeti getirir. TCMB; aidatlar, emir ve işlem ücretleri, Borsa payı, kota alma ve kotta kalma ücretleri ile diğer Borsa ücretlerinden muaftır. Ayrıntılı açıklama için TCMB m.6 rehberimize bakılabilir.
Bu muafiyet başka bir kamu kurumu veya özel şirket bakımından kıyas yoluyla uygulanmamalıdır. Her ihraççının hukuki statüsü ve tarife hükmü ayrı kontrol edilmelidir.
Kotasyon ücretleri hangi tarihte doğar?
Tek bir doğum tarihi yoktur. Başvuru ücreti başvuru aşamasında, ilave kota alma ücreti sermaye artırımı veya yeni araç kotasyonunda, kotta kalma ücreti dönemsel statünün devamında, yeniden kota alma ücreti ise yeniden kabul sürecinde doğabilir. Kesin tarih ve ödeme süresi ilgili Yönetmelik maddesi ve güncel Borsa tahakkuk prosedüründen belirlenir.
Özellikle m.22 ve m.23’te fatura sonrası 30 iş günü gibi açık süreler bulunur. Bu süreler ayrı yazıların konusudur ve ödeme takviminde fatura tarihinden itibaren doğru hesaplanmalıdır.
Kottan çıkarılan şirket daha önce ödediği ücretleri geri alabilir mi?
Yönetmelik m.16, kottan çıkarma halinde ödenmiş kotasyon ücretlerinin iade edilmemesini düzenler. Bu nedenle şirket, Borsa kotundan çıkarıldığında geçmiş yıllarda ödediği kota alma veya kotta kalma bedellerini kendiliğinden geri isteyebileceği varsayımıyla mali kayıt oluşturmamalıdır.
Kottan çıkarma şartları ve gönüllü çıkış sistemi için m.16 rehberimize bakılabilir. Ücret iadesinin bulunmaması, kottan çıkarma kararının sebebinden bağımsız olarak ilgili Yönetmelik hükmü çerçevesinde değerlendirilir.
Başvuru reddedilirse başvuru ücreti iade edilir mi?
Bu sorunun ayrıntılı cevabı Yönetmeliğin m.21 hükmündedir. Başvuru ücretinin başvurunun kabulü, reddi veya geri çekilmesi halinde nasıl ele alınacağı m.21 ve güncel Borsa tarifesi üzerinden belirlenir. m.20 yalnız ücret sisteminin genel çerçevesini verir.
Bu ayrım SEO ve hukuki doğruluk bakımından önemlidir: m.20 genel ücret türlerini açıklar; m.21 başvuru ve kota alma ücretinin özel kurallarını; m.22 kotta kalma ücretini; m.23 yeniden kota alma ücretini düzenler.
Kotasyon ücretleri muhasebede nasıl izlenmelidir?
Her ücret kalemi ayrı hukuki sebep ve dönemle kaydedilmelidir. Başvuru ücreti, ilave kota alma ücreti, kotta kalma ücreti veya yeniden kota alma ücretini tek “Borsa gideri” satırında izlemek, sonradan hangi tahakkukun ödendiğini ve hangi aracın maliyetine ait olduğunu tespit etmeyi zorlaştırır.
Muhasebe dosyasında Borsa faturası/tahakkuku, ödeme dekontu, ilgili tarife sürümü, hesaplama tablosu ve sermaye piyasası aracının kimlik bilgisi (örneğin pay/seri/ISIN) eşleştirilmelidir. Birden fazla ihraç veya fon bulunan yapılarda her tahakkuk ayrı maliyet merkezine bağlanmalıdır.
Ücretin vergi ve finansal raporlama bakımından muhasebeleştirilmesi, yürürlükteki vergi ve muhasebe standartlarına göre ayrıca değerlendirilmelidir. Yönetmelik m.20 vergisel gider yazma zamanını belirleyen hüküm değildir.
Ücret tahakkukunda hata olduğu düşünülürse ne yapılmalıdır?
İlk adım, faturadaki veri ile güncel Borsa tarifesini karşılaştırmaktır. Nominal sermaye, piyasa değeri, ihraç tutarı, fon toplam değeri, araç sayısı veya dönem gibi hesaplama girdilerinden hangisinin kullanıldığı belirlenmelidir. Yanlış veri tespit edilirse Borsaya dayanak belgeyle yazılı başvuru yapılmalıdır.
Şirket kendi hesabını doğru kabul ederek ödeme yükümlülüğünü tamamen görmezden gelmemelidir. Özellikle m.22 ve m.23’teki ödeme süreleri bakımından resmi tahakkuk ve Borsa ile yapılan yazışmalar aynı dosyada takip edilmelidir.
2026 kotasyon ücretleri kontrol listesi
Önce sermaye piyasası aracının statüsünü belirleyin: ilk kotasyon, ilave kotasyon, kotta kalma, yeniden kotasyon veya kota alınmaksızın işlem görme. Ardından ihraççı statüsünü kontrol edin: özel şirket, fon, yabancı ihraççı, kamu/uluslararası kuruluş veya özel muafiyetli kurum.
Üçüncü adımda 16 Eylül 2026 itibarıyla değil, somut tahakkuk tarihindeki güncel Borsa tarifesini resmi kaynaktan alın. Dördüncü adımda tarifenin hesaplama matrahını şirket veya araç verileriyle eşleştirin. Beşinci adımda fatura ve son ödeme tarihini kaydedin. Altıncı adımda ödeme kanıtını ve muhasebe kaydını tarife dosyasına ekleyin.
Tarife değişikliği olduğunda eski tahakkuklara yeni tarifenin geriye yürüdüğü varsayılmamalıdır. Yürürlük tarihi ve varsa geçiş hükmü resmi Borsa kararından kontrol edilmelidir.
Ücret sistemi neden SEO içeriklerinde rakamsız anlatılmalıdır?
Kullanıcılar “Borsa kotasyon ücreti ne kadar?” sorusuna rakam arasa da, ücret tarifeleri değişebilir. Hukuki içerikte güncel olmayan sabit rakam kullanılması hem kullanıcıyı yanıltır hem sitenin güvenilirliğini zedeler. Doğru yöntem, ücretin hukuki hesaplama mantığını ve resmi güncel tarife kaynağını göstermektir.
Bu yazıda Yönetmelikte yer almayan bir 2026 ücret rakamı üretilmemiştir. Güncel tutar Borsa İstanbul’un resmi ücret tarifesinden işlem tarihinde doğrulanmalıdır.
Resmî kaynaklar
Güncel Borsa İstanbul Yönetmeliği, kotasyon düzenlemeleri ve ücret tarifeleri için Borsa İstanbul Yönetmelikler ve Borsanın resmi mevzuat/tarife sayfaları; SPK onay ve düzenlemeleri için Sermaye Piyasası Kurulu; yürürlükteki mevzuat için Mevzuat Bilgi Sistemi esas alınmalıdır. İçerik 16 Eylül 2026 itibarıyla hazırlanmıştır; somut ücret işlem tarihindeki tarifeden kontrol edilmelidir.
Sık Sorulan Sorular
1. Borsa İstanbul kotasyon ücretlerini kim belirler?
Yönetim Kurulu belirler; ücret esasları SPK onayıyla yürürlüğe girer.
2. Yönetmelikte 2026 için sabit ücret tutarı yazıyor mu?
Hayır. Güncel ücret tarifesi Borsa İstanbul’un resmi kaynağından kontrol edilmelidir.
3. Kotasyon ücret türleri nelerdir?
Başvuru, kota alma, ilave kota alma, kotta kalma, yeniden kota alma ve ilgili diğer Borsa işlem ücretleri farklı kalemlerdir.
4. Kote olmayan ama Borsada işlem gören araç ücretsiz midir?
Zorunlu değildir. Aracın statüsü ve güncel Borsa tarifesi kontrol edilir.
5. TCMB kotasyon ücreti öder mi?
TCMB m.6 uyarınca kota alma ve kotta kalma dâhil sayılan Borsa ücretlerinden muaftır.
6. Kottan çıkarılan şirket eski ücretleri geri alır mı?
Hayır. m.16 ödenmiş kotasyon ücretlerinin iade edilmemesini düzenler.
7. Kotta kalma ücretinin hesaplaması nerede düzenlenir?
Yönetmelik m.22’de araç türüne göre ayrıntılı esaslar bulunur.
8. Yeniden kota alma ücretinin ödeme süresi var mı?
Evet. m.23 fatura sonrası ödeme süresini ayrıca düzenler.
9. Fatura tutarı yanlış görünüyorsa ne yapılmalı?
Güncel tarife, hesaplama matrahı ve fatura karşılaştırılmalı; hata varsa Borsaya belgeyle yazılı başvuru yapılmalıdır.
10. Eski tarife yeni başvuru için kullanılabilir mi?
Hayır. Somut tahakkuk tarihindeki yürürlükteki resmi tarife esas alınmalıdır.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
