Seyahat Acentası 15+1 Koltuğa Kadar Araç Kiralayabilir mi? Yönetmelik m.5/b-4 | 2026
Kısa ve net cevap: Evet. Seyahat Acentaları Yönetmeliği m.5/b-4 uyarınca seyahat acentası; ticari amaçla, sürücülü veya sürücüsüz olarak, 15+1 veya daha az koltuk kapasitesine sahip yolcu ve eşya taşımaya mahsus araçları yurt içinde veya yurt dışında belirli bir süre için kiralayabilir. Bu faaliyet mutlaka yazılı sözleşmeyle yapılır. Hüküm, seyahat acentasına sınırsız yolcu taşımacılığı yetkisi vermez; araç kiralama ile taşıma faaliyeti birbirinden ayrılır ve karayolu taşımacılığına ilişkin özel mevzuat ayrıca uygulanır.
Bu yazıyla ilgili genel bir sorunuz mu var? Anonim soru sor
Yönetmelikteki 15+1 sınırı, acentanın yapabileceği “diğer hizmetler” arasında düzenlenmiştir. Bu nedenle hüküm, tur veya paket tur oluşturma yetkisinden farklı bir hukuki dayanağa sahiptir. Araç kiralama işleminin ticari olması, belirli süreye bağlanması, yazılı sözleşmeyle kurulması ve aracın koltuk kapasitesinin düzenlemedeki sınırı aşmaması gerekir. Sürücülü kiralama yapılması halinde sürücü, taşıma faaliyeti ve aracın tabi olduğu yetki/izin rejimi ayrıca kontrol edilmelidir.
Seyahat acentasının araç kiralama yetkisinin hukuki dayanağı nedir?
Seyahat Acentaları Yönetmeliği m.5, seyahat acentasının yapabileceği faaliyetleri iki başlık altında toplar. M.5/a’da seyahat acentalığına münhasır hizmetler; m.5/b’de ise seyahat acentasının yapabileceği diğer hizmetler düzenlenir. Araç kiralama yetkisi m.5/b-4 hükmünde yer alır. Hüküm; ticari amaçla sürücülü veya sürücüsüz olarak, 15+1 veya daha az koltuk kapasitesine sahip yolcu ve eşya taşımaya mahsus araçların yurt içinde veya yurt dışında yazılı sözleşmeyle belirli bir süre için kiralanmasını kapsar.
Bu düzenleme, acentanın müşteriye yalnız tur ve paket tur satmakla sınırlı olmadığını gösterir. Seyahatin niteliği gereği araç ihtiyacı bulunan müşteriye, Yönetmelikteki kapasite ve sözleşme şartlarına uyan araç kiralama hizmeti de sunulabilir. Ancak araç kiralama hizmetinin m.5/b altında düzenlenmesi, bu faaliyetin m.5/a’daki münhasır hizmetlerle aynı hukuki kategoriye girmediği anlamına gelir.
Araç kiralama hizmeti verilirken 1618 sayılı Kanun kapsamındaki işletme belgesi ve acentanın genel yükümlülükleri devam eder. Reklamın gerçeğe uygun olması, müşteriye verilen bilgilerin açık olması, kişisel verilerin korunması ve sözleşmenin acentanın gerçek ticari unvanı üzerinden kurulması gerekir. Araç üçüncü kişiden temin ediliyorsa acenta ile araç sağlayıcısı arasındaki hukuki ilişki de yazılı ve denetlenebilir olmalıdır.
15+1 koltuk sınırı nasıl uygulanır?
Yönetmelik m.5/b-4 açık biçimde “15+1 veya daha az koltuk kapasitesine sahip” araçlardan söz eder. Bu ifade, on beş yolcu koltuğu ile bir sürücü koltuğuna kadar olan araçları kapsar. Yönetmelikteki özel yetki bu kapasite sınırına bağlandığı için daha yüksek kapasiteli araçların kiralanması aynı hükme dayanılarak seyahat acentasının m.5/b-4 faaliyeti olarak yürütülemez.
Koltuk kapasitesi aracın tescil ve teknik belgelerindeki kapasite üzerinden değerlendirilir. Fiilen daha az yolcu taşınması, teknik olarak daha yüksek kapasiteli bir aracı 15+1 sınırına indirmez. Aynı şekilde koltukların geçici sökülmesi veya satış ilanında daha düşük kapasite yazılması hukuki kapasiteyi değiştirmez. Araç seçilirken ruhsat ve tescil kayıtları kontrol edilmelidir.
Hüküm yalnız binek otomobilleri değil, şartları taşıyan yolcu ve eşya taşımaya mahsus araçları kapsar. Ancak aracın kullanım amacı, sınıfı, tescil şekli ve başka mevzuattan doğan kısıtlamalar ayrıca değerlendirilir. Seyahat acentası, kendi Yönetmeliğindeki izin hükmünü araç ve taşımacılık mevzuatındaki yasak veya izinlerin yerine koyamaz.
Seyahat acentası aracı sürücülü veya sürücüsüz kiralayabilir mi?
Evet. Yönetmelik m.5/b-4 iki modeli de açıkça kabul eder: sürücülü kiralama ve sürücüsüz kiralama. Sürücüsüz kiralamada müşteri aracı sözleşmedeki süre ve koşullar içinde bizzat kullanır veya hukuken yetkili başka bir sürücü kullanır. Sürücülü kiralamada ise araçla birlikte sürüş hizmeti de sunulur.
Sürücülü kiralama, sözleşmenin hukuki niteliği bakımından daha dikkatli düzenlenmelidir. Sürücünün kim tarafından istihdam edildiği, ücretinin kime ait olduğu, yakıt, otoyol, otopark, sınır geçişi ve benzeri masrafların hangi tarafça karşılanacağı açık olmalıdır. Sürücüyle birlikte araç tahsis edilmesi, somut hizmetin niteliğine göre karayolu taşımacılığı düzenlemelerini de gündeme getirir.
Sürücüsüz kiralamada teslim ve iade tutanağı önem taşır. Aracın kilometresi, yakıt seviyesi, mevcut hasarlar, teslim saati, iade yeri ve müşteri tarafından ibraz edilen sürücü belgesi kayıt altına alınmalıdır. Bu kayıtlar, sonradan ortaya çıkabilecek hasar, ek ücret veya teslim gecikmesi uyuşmazlıklarının çözümünde temel delildir.
Araç kiralama sözleşmesinin yazılı olması zorunlu mu?
Evet. Yönetmelik m.5/b-4 yazılı sözleşmeyi açık şart olarak düzenler. Sadece telefon görüşmesi, mesajlaşma kaydı veya sözlü mutabakatla araç teslim edilmesi Yönetmeliğin öngördüğü usulü karşılamaz. Yazılı sözleşmede tarafların unvan ve kimlik bilgileri, aracın plakası ve teknik bilgileri, kiralama süresi, kira bedeli, ödeme koşulları, sürücülü veya sürücüsüz kullanım, teslim ve iade şartları açıkça yer almalıdır.
Sözleşmede kullanım bölgesi de belirlenmelidir. Aracın yurt dışına çıkarılmasına izin veriliyorsa hangi ülkelerde kullanılabileceği, sigorta ve yeşil kart düzeni, sınır geçiş belgeleri ve üçüncü ülke kısıtlamaları açık olmalıdır. Sürücüsüz kiralamada aracı kullanabilecek kişilerin isimleri ve sürücü belgesi şartları ayrıca yazılmalıdır.
Hasar, trafik cezası, HGS/otoyol, yakıt, temizlik, geç teslim ve güvence bedeli gibi kalemler tüketiciye sözleşme kurulmadan önce açıkça bildirilmelidir. Sonradan tek taraflı olarak yaratılan veya tüketicinin öngöremeyeceği ek ücretler tüketici hukuku bakımından sorun doğurur. Acentanın sözleşme metni 6502 sayılı Kanundaki haksız şart ve bilgilendirme hükümleriyle de uyumlu olmalıdır.
Araç kiralama belirli bir süre için mi yapılmalıdır?
Evet. Yönetmelik m.5/b-4, aracı “belirli bir süre için” kiralama yetkisini düzenler. Sözleşmede başlangıç ve bitiş tarih-saatlerinin gösterilmesi gerekir. Sürenin belirsiz bırakılması, Yönetmelikteki açık koşulla bağdaşmaz ve bedel/teslim sorumluluğu bakımından da uyuşmazlık yaratır.
Kiralama süresi saatlik, günlük veya daha uzun dönem olarak kararlaştırılabilir; önemli olan sürenin belirlenebilir ve yazılı olmasıdır. Uzatma yapılacaksa ek protokol veya yazılı onayla yeni bitiş zamanı belirlenmelidir. Özellikle yurt dışı kullanımda vize, araç sigortası, sınır geçiş izni ve araç sahibinin yetki belgesinin süresiyle kiralama süresi uyumlu olmalıdır.
Belirli süre şartı, aracı sürekli olarak müşterinin ticari işletmesine tahsis eden başka sözleşme modelleriyle seyahat acentası kiralamasını birbirinden ayırır. Acenta, m.5/b-4 kapsamındaki hizmeti kendi seyahat/turizm faaliyetinin parçası ve Yönetmelikteki sınırlar içinde yürütmelidir.
Seyahat acentası yurt dışında kullanılmak üzere araç kiralayabilir mi?
Evet. Yönetmelik m.5/b-4 açıkça yurt içi veya yurt dışı kiralamaya izin verir. Bununla birlikte aracın Türkiye dışına çıkarılması için araç sahibinin, sigortacının ve ilgili gümrük/sınır mevzuatının gerektirdiği belgelerin tamamlanması gerekir. Seyahat acentası Yönetmeliğindeki izin, yabancı ülkeye giriş veya araç dolaşım koşullarını ortadan kaldırmaz.
Aracın kiralık olması halinde yurt dışına çıkış için araç sahibinin izin belgesi veya vekâletname şartı doğabilir. Yeşil Kart sigortası, uluslararası motorlu taşıt sigortası, kasko kapsamı ve ülke bazlı istisnalar kontrol edilmelidir. Sürücünün ehliyetinin hedef ülkede geçerli olup olmadığı da ayrıca incelenir.
Yurt dışı kiralamada sözleşmede güzergâh, izin verilen ülkeler, sınır geçiş masrafları, arıza/çekici hizmeti ve aracın yurt dışında kullanılamaz hale gelmesi halinde izlenecek prosedür açık yazılmalıdır. Böylece acenta ile müşteri arasında hizmetin kapsamı netleşir.
Araç kiralama ile yolcu taşımacılığı aynı şey midir?
Hayır. Araç kiralama, belirli bir süre için aracın kullanımının müşteriye bırakılması veya araçla birlikte sürücü tahsis edilmesi esasına dayanır. Yolcu taşımacılığı ise taşıyıcının yolcuyu belirli bir noktadan diğerine taşıma borcunu üstlendiği ayrı bir faaliyettir. Seyahat acentasının m.5/b-4 yetkisi, 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu ve Karayolu Taşıma Yönetmeliğindeki taşıma yetki belgelerinin yerine geçmez.
Seyahat acentası tur, paket tur veya transfer hizmetinde karayolu taşıması kullanıyorsa taşımanın hangi yetki belgesi altında yapıldığı kontrol edilmelidir. Araç acentaya ait değilse Yönetmelik m.40 ve m.41, tur/paket tur veya transfer sırasında acenta ile taşımacı arasındaki sözleşmenin suretinin araçta bulunmasını öngörür.
Karayolu taşıma yetki belgeleri konusunda sitedeki Karayolu Taşıma Yönetmeliği yetki belgesi türleri rehberi ayrıca incelenebilir. Seyahat acentası işletme belgesi ile taşıma yetki belgesinin farklı idari izinler olduğu unutulmamalıdır.
Araç kiralama, tur ve transfer hizmetinden nasıl ayrılır?
Tur, Yönetmelik m.4’te tanımlanan şekilde turistik değerlerin tanıtımı ile ulaştırmayı tek fiyat altında birleştiren ticari faaliyettir. Transfer ise turistin ulaşım noktası ile konaklama tesisi veya benzeri noktalar arasında taşınmasına ilişkin özel acenta hizmetidir. Her ikisi de m.5/a kapsamında seyahat acentasına münhasırdır.
M.5/b-4 araç kiralama ise müşteriye araç tahsis edilmesine dayanır ve m.5’in “diğer hizmetler” bölümünde yer alır. Acenta müşteriye yalnız araç kiralıyor ve turistik programı üstlenmiyorsa araç kiralama sözleşmesi esas olur. Acenta güzergâh, gezi programı, rehberlik, konaklama ve taşıma unsurlarını birlikte organize ediyorsa faaliyet tur veya paket tur niteliği kazanabilir.
Hizmetin adını “VIP araç kiralama” olarak yazmak, fiilen transfer veya tur organizasyonu yapılıyorsa hukuki niteliği değiştirmez. Sözleşme ve fiili hizmetin içeriği esas alınır. Bu ayrım, araçta bulundurulması gereken belgeler ve sorumluluk rejimi bakımından önemlidir.
Tur veya transferde kullanılan araçta hangi belgeler bulunmalıdır?
Yönetmelik m.40’a göre tur ve paket tur sırasında araçta; seyahat acentası işletme belgesinin TÜRSAB tarafından onaylı sureti, müşteri listesi, TÜRSAB araç plakası, araç acentaya ait değilse acenta ile taşımacı arasındaki sözleşme sureti ve gezi programı bulunur. Paket turda ayrıca zorunlu sigorta poliçesine ilişkin sertifikanın sureti bulunmalıdır.
Transferde Yönetmelik m.41 uygulanır. Araçta işletme belgesinin onaylı sureti, transfer yolcu listesi, TÜRSAB araç plakası, transfer elemanı kimlik kartı ve araç acentaya ait değilse taşımacıyla yapılan sözleşmenin sureti bulunur. Bu belgeler, m.5/b-4 kapsamında sırf kiralama işlemi ile tur/transfer hizmetini birbirinden ayıran denetim araçlarıdır.
Acenta, kiralık aracı daha sonra tur veya transfer hizmetinde kullanıyorsa sadece araç kiralama sözleşmesiyle yetinemez; tur/transfer düzenine ilişkin belgeleri de tamamlar. Araçtaki belge eksikliği denetim sırasında idari yaptırım riskine dönüşür.
Kiralık araçta hasar ve kazadan kim sorumludur?
Sorumluluk; aracın sürücülü veya sürücüsüz kiralanmasına, kazanın nedenine, tarafların kusuruna, Karayolları Trafik Kanunundaki işleten/sürücü hükümlerine ve sözleşmeye göre belirlenir. Acenta sözleşmede kendi sorumluluğunu tamamen ortadan kaldıran ve tüketicinin kanundan doğan haklarını kaldıran hükümler koyamaz.
Araç tesliminde mevcut hasarların fotoğraf ve tutanakla kaydedilmesi gerekir. Kasko ve zorunlu trafik sigortasının kapsamı, muafiyetler, ek sürücü koşulları ve yurt dışı kullanım sınırlamaları müşteriye açıkça bildirilmelidir. Sigortanın kapsamı dışında kalan kullanım şekilleri sözleşmede görünür olmalıdır.
Sürücülü kiralamada sürücünün kusuruyla doğan zararlar ayrıca işveren/işleten ilişkisi içinde değerlendirilir. Sürücüsüz kiralamada müşterinin trafik kurallarına aykırı kullanımı, yetkisiz sürücüye teslim veya sözleşmede yasaklanan bölgede kullanım gibi ihlaller sorumluluğu etkiler. Her durumda kanunun emredici hükümleri sözleşmenin üzerindedir.
Seyahat acentasının araç kiralamadan önce yapacağı hukuki kontrol
Birinci olarak aracın tescil belgesindeki koltuk kapasitesi kontrol edilmeli ve 15+1 sınırı aşılmamalıdır. İkinci olarak araç sahibinin kim olduğu ve acentanın aracı kiralama/alt kiralama yetkisinin bulunup bulunmadığı belgelenmelidir. Üçüncü olarak kiralama mutlaka yazılı ve belirli süreli sözleşmeyle kurulmalıdır.
Dördüncü olarak sürücülü modelde sürücünün ehliyet, çalışma ve taşıma mevzuatı yönünden gerekli şartları taşıdığı doğrulanmalıdır. Beşinci olarak zorunlu trafik sigortası, kasko ve yurt dışı kullanım varsa uluslararası sigorta kapsamı kontrol edilmelidir. Altıncı olarak araç tur veya transfer hizmetinde kullanılacaksa m.40 veya m.41’deki araç belgeleri ayrıca hazırlanmalıdır.
Yedinci olarak tüketiciye bedel, depozito, yakıt, kilometre, hasar, geç teslim ve ek ücret koşulları satıştan önce açıklanmalıdır. Sekizinci olarak müşteri kimlik ve sürücü belgesi verilerinin KVKK’ya uygun şekilde işlenmesi gerekir. Dokuzuncu olarak sözleşme, acentanın işletme unvanı ve belge bilgileriyle kurulmalıdır.
Mersin’de seyahat acentası araç kiralama hizmeti
Mersin’de havalimanı bağlantıları, kıyı turizmi, iş seyahatleri, liman ve kongre hareketliliği nedeniyle kısa süreli araç ihtiyacı seyahat acentalarının hizmet alanıyla kesişir. Yönetmelik m.5/b-4 kapsamındaki 15+1 sınırı Mersin’de de aynen uygulanır; yerel uygulama bu ulusal kapasite ve sözleşme şartını değiştirmez.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu seyahat acentası araç kiralama sözleşmeleri, tur/transfer araçları, taşımacılık yetkileri ve tüketici uyuşmazlıklarını Mersin’den takip etmektedir. Ofis: İhsaniye, 4903. Sk. Profit İş Merkezi No:23 Kat:3 Daire:14, 33070 Akdeniz/Mersin. Ofis konumu.
Sık Sorulan Sorular
1. Seyahat acentası 20 kişilik minibüs kiralayabilir mi?
Yönetmelik m.5/b-4’teki özel araç kiralama yetkisi 15+1 veya daha az koltuk kapasitesine sahip araçlarla sınırlıdır.
2. Sürücülü araç kiralamak mümkün mü?
Evet. Hüküm sürücülü ve sürücüsüz kiralamayı açıkça kapsar.
3. Araç kiralama sözleşmesi sözlü olabilir mi?
Hayır. Yönetmelik m.5/b-4 yazılı sözleşmeyi zorunlu kılar.
4. Kiralama süresi belirsiz bırakılabilir mi?
Hayır. Hüküm belirli süreli kiralamayı düzenler; başlangıç ve bitiş zamanı yazılı olmalıdır.
5. Araç yurt dışında kullanılabilir mi?
Evet. Yönetmelik yurt içi veya yurt dışı kiralamayı kapsar; sınır, sigorta ve yabancı ülke şartları ayrıca yerine getirilir.
6. Seyahat acentası belgesi D2 veya başka taşıma yetki belgesinin yerine geçer mi?
Hayır. Seyahat acentası işletme belgesi ile karayolu taşıma yetki belgeleri farklı idari izinlerdir.
7. Kiralık araç turda kullanılacaksa ek belge gerekir mi?
Evet. Yönetmelik m.40’taki tur/paket tur araç belgeleri ayrıca araçta bulundurulur.
8. Transferde kiralık araç kullanılabilir mi?
Evet; Yönetmelik m.41 uyarınca acenta ile taşımacı arasındaki sözleşme sureti dahil transfer belgeleri araçta bulunmalıdır.
9. Koltuk sökülerek araç 15+1 sınırına indirilebilir mi?
Fiili koltuk sökümü tek başına aracın tescil ve teknik kapasitesini değiştirmez. Resmî kayıtlar esas alınır.
10. Acenta kiralık araç için depozito alabilir mi?
Sözleşmede açık ve tüketici mevzuatına uygun olmak kaydıyla güvence/depozito düzenlenebilir; iade ve mahsup koşulları önceden gösterilmelidir.
Resmî kaynaklar
- Seyahat Acentaları Yönetmeliği – Resmî Gazete
- Kültür ve Turizm Bakanlığı – Seyahat Acentaları Dairesi
- Mevzuat Bilgi Sistemi – 4925 ve 2918 sayılı Kanunlar
İlgili rehberler
Araç kiralama ve seyahat acentası sözleşmesi incelemesi: +90 552 224 43 66.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu sitesinden daha fazla şey keşfedin
Son gönderilerin e-postanıza gönderilmesi için abone olun.
