Taşıt ve Acentelik Sözleşmesinde Hangi Bilgiler Zorunlu? E-Devlet Sözleşmesi | KTY m.27 (2026)

KTY m.27 hangi sözleşmeleri düzenler?

Karayolu Taşıma Yönetmeliği m.27, Yönetmelik kapsamında faaliyet gösteren yetki belgesi sahiplerinin sözleşmeli taşıt kullanması ve acente ilişkisi kurması halinde sözleşmelerin taşıması gereken asgari şartları belirler. Amaç, Bakanlık kayıtlarında görünen bir taşıt veya acentenin hukuki dayanağının belirsiz olmamasıdır.

Bir taşıma şirketi, başka bir gerçek veya tüzel kişiye ait aracı kendi yetki belgesi altında kullanacaksa taraflar arasındaki ilişkinin m.27’ye uygun sözleşmeyle kurulması gerekir. Benzer şekilde acente, yetki belgesi sahibi adına bilet, rezervasyon veya Yönetmelikte izin verilen diğer işlemleri yapacaksa acentelik ilişkisinin kapsamı yazılı ve denetlenebilir olmalıdır.

M.27 özel hukuk sözleşmesinin tüm ayrıntılarını tek başına düzenlemez. Türk Borçlar Kanunu, Türk Ticaret Kanunu ve tarafların faaliyet alanına göre diğer mevzuat hükümleri de uygulanır. Ancak KTY’deki zorunlu unsurlar eksikse tarafların kendi aralarında geçerli saydığı bir metin Bakanlık nezdinde yeterli kabul edilmeyebilir.

Sözleşmede taraflara ilişkin hangi bilgiler bulunmalı?

Tarafların adı/unvanı, gerçek kişi ise kimlik bilgileri, tüzel kişi ise ticaret sicili ve temsil bilgileri doğru yazılmalıdır. Sözleşmenin hangi yetki belgesi sahibi ile hangi araç sahibi veya acente arasında kurulduğu tereddüde yer bırakmayacak şekilde belirlenmelidir. İmza atan kişinin şirketi temsil yetkisi de kontrol edilmelidir.

Tüzel kişi adına şirket çalışanının imza atması, o kişinin kendiliğinden temsil yetkili olduğu anlamına gelmez. İmza sirküleri, ticaret sicili kayıtları veya güncel temsil kararları incelenmelidir. Yetkisiz temsil, özel hukuk bakımından sözleşmenin bağlayıcılığı sorununa ve Bakanlık kaydının reddine yol açabilir.

Taşıt sözleşmesinde araç sahibi ile ruhsat maliki aynı kişi değilse bu farkın hukuki sebebi açıklığa kavuşturulmalıdır. Ruhsat üzerindeki malik bilgisi Bakanlık sisteminde esas olduğundan, sözleşmeyi imzalayan kişinin aracı kullandırmaya yetkisi bulunmalıdır.

Yetki, görev ve sorumluluklar neden açık yazılmalıdır?

Sözleşme, taşıtı kimin kullanacağı, sürücüyü kimin istihdam edeceği, yakıt, bakım, muayene, sigorta ve vergi giderlerinin kim tarafından karşılanacağı, U-ETDS bildirimlerini kimin yapacağı ve cezaların hangi tarafa ait olacağı gibi temel soruları açıklaştırmalıdır. KTY m.27, tarafların yetki ve sorumluluklarının sözleşmede gösterilmesini ister.

Ancak taraflar özel hukuk sözleşmesiyle kamu hukuku sorumluluğunu Bakanlığa karşı ortadan kaldıramaz. Örneğin Yönetmelik yetki belgesi sahibine bir bildirim yükümlülüğü veriyorsa, sözleşmede “bütün bildirimlerden araç sahibi sorumludur” yazılması idari sorumluluğu otomatik olarak araç sahibine taşımaz. Bu hüküm taraflar arasında rücu veya iç ilişki bakımından sonuç doğurabilir.

Acentelikte de acentenin bilet düzenleme, rezervasyon alma, tahsilat yapma, belge kullanma ve müşteriyle iletişim sınırları açık yazılmalıdır. Acente, sözleşmede ve KTY’de izin verilen kapsamı aşarak başka taşıyıcı adına işlem yapamaz.

Mali hükümler nasıl düzenlenmeli?

Taşıt sahibine ödenecek kira, taşıma payı, kilometre bedeli, sefer başı ücret veya başka mali model açık ve hesaplanabilir olmalıdır. Ödeme tarihi, KDV/fatura düzeni, masrafların paylaşımı ve varsa yakıt farkı gibi kalemler yazılmalıdır. “Taraflar daha sonra anlaşacaktır” gibi belirsiz ifadeler uyuşmazlığı büyütür.

Acentelikte komisyon oranı, tahsil edilen bilet bedelinin aktarım zamanı, iade ve iptal işlemlerindeki mali sorumluluk, kasa açıkları ve POS/ödeme sistemi giderleri açıkça düzenlenmelidir. Tüketiciden tahsil edilen ücretlerin acentenin kendi alacağı gibi tutulamayacağı durumlar ayrıca dikkate alınmalıdır.

Mali hükümler, mevzuatta varsa asgari ücret veya tarife sınırlamalarına aykırı olamaz. Yönetmeliğin emredici hükümlerini bertaraf eden ücret modeli Bakanlık kayıt işlemi veya denetimde sorun yaratabilir.

Sözleşme süresi ve fesih hükümleri neden zorunludur?

Sözleşmenin başlangıç ve bitiş tarihi açık olmalıdır. Belirsiz süreli sözleşme kurulacaksa fesih bildirim süreleri ve hangi hallerde derhal fesih yapılabileceği yazılmalıdır. Taşıtın yetki belgesine kayıt süresi ile özel hukuk sözleşmesinin süresi birbirini desteklemelidir.

Sözleşme sona erdiği halde araç Bakanlık taşıt belgesinde aktif kalırsa fiili ve hukuki durum ayrışır. Araç sahibi başka bir taşıyıcıyla anlaşmak istediğinde KTY m.26’daki tek kayıt kuralı nedeniyle eski kayıt engel olabilir. Bu nedenle fesih bildirimi yalnız taraflar arasında kalmamalı; Bakanlık kayıt güncellemesi de yapılmalıdır.

Fesih sebebi araç yaşı, muayene, sigorta, mevzuat ihlali veya yetki belgesinin iptali gibi bir uyum sorunuysa, araç fiilen kullanılmadan önce gerekli kayıt işlemi tamamlanmalıdır.

Sözleşmede hangi özel hükümler bulunabilir?

Taraflar faaliyetin niteliğine göre yük güvenliği, soğuk zincir, ADR/tehlikeli madde, araç takip sistemi, teslimat performansı, sürücü kıyafeti, marka kullanımı, müşteri gizliliği ve veri güvenliği gibi ek hükümler koyabilir. Bu hükümler m.27’nin asgari şartlarının üzerine eklenir.

Ancak özel hükümler Yönetmeliğe aykırı olamaz. Örneğin sözleşmeli araç sahibine, aracını aynı anda başka yetki belgesine kaydetme hakkı veren hüküm KTY m.26’ya aykırı olur. Benzer şekilde sürücünün yasal dinlenme sürelerinden feragat ettiği hüküm geçerli kabul edilemez.

Uyuşmazlık çözümü, yetkili mahkeme/arabuluculuk, bildirim adresi ve elektronik tebligat gibi hükümler de tarafların ihtiyaçlarına göre eklenebilir.

Sözleşmeli taşıt sözleşmesinde araç nasıl tanımlanmalıdır?

Plaka, marka, model, araç cinsi ve ruhsat bilgileri sözleşmede açıkça yer almalıdır. Birden fazla araç aynı sözleşmede yer alacaksa her plaka ayrı listelenmeli ve gerektiğinde ek liste imzalanmalıdır. “Araç sahibinin tüm araçları” gibi belirsiz ifade Bakanlık kaydında hangi taşıtın sözleşmeli olduğunu göstermeye yetmez.

Araç üzerinde rehin, finansal kiralama veya kullanım hakkını etkileyen başka hukuki durum varsa sözleşme kurulmadan önce incelenmelidir. Taşıt sahibinin aracı sözleşmeli olarak kullandırmaya yetkisi bulunmalıdır.

Sözleşmenin araçla ilgili teknik şartları değiştirmediği unutulmamalıdır. Araç m.24’teki yaş, cins ve muayene koşullarına uymuyorsa mükemmel hazırlanmış bir m.27 sözleşmesi aracı yetki belgesine kaydedilebilir hale getirmez.

Acentelik sözleşmesinde hangi hususlar özel önem taşır?

Acentelik sözleşmesi, acentenin hangi yetki belgesi sahibi adına işlem yaptığını, faaliyet yerini, yetki sınırını, bilet/rezervasyon ve tahsilat yöntemini, komisyonu ve sözleşme süresini açıkça göstermelidir. Acentenin şube gibi hareket etmesi ile bağımsız acente olarak faaliyeti birbirinden ayrılmalıdır.

KTY m.42’de acentelerin hangi işlemleri yapabileceği ve kimin adına bilet düzenleyebileceği ayrıca düzenlenmiştir. Bu nedenle m.27 sözleşmesinde geniş yetki verilmiş olması, m.42’nin yasakladığı bir işlemi hukuka uygun hale getirmez.

Acentelik yeri değişirse Bakanlık kaydı ve sözleşme güncellenmelidir. Sözleşmede eski adresin bulunması, fiilen başka yerde faaliyet gösterilmesi durumunda denetim sorunu ortaya çıkabilir.

E-Devlet üzerinden taşıt sözleşmesi nasıl işler?

Güncel KTY, gerçek kişi taşıt sahipleriyle yapılacak belirli taşıt sözleşmelerinin elektronik ortamda, e-Devlet üzerinden karşılıklı onayla kurulmasına imkan tanır. Bu yöntem fiziki imza ve belge dolaşımını azaltır; ancak tarafların gerçekten sisteme girip onay vermesi gerekir.

E-Devlet sözleşmesinde aracın plakası, taraf bilgileri ve sözleşme süresi sistemde doğru seçilmelidir. Yanlış plaka onaylanırsa “elektronik olduğu için otomatik doğrudur” sonucu çıkmaz. Onay öncesinde ekrandaki bilgiler ruhsat ve şirket kayıtlarıyla karşılaştırılmalıdır.

Tüzel kişi araç sahipleri veya e-Devlet yönteminin kapsamı dışında kalan işlemler bakımından yazılı sözleşme ve temsil belgeleri gerekebilir. Her olayda Bakanlığın güncel elektronik işlem ekranı ve m.27 şartları kontrol edilmelidir.

Sözleşme bedeli için asgari sınır var mı?

KTY m.27 ve ilgili ekonomik düzenlemeler, sözleşme bedelinin piyasa gerçekliği ve varsa ilgili asgari düzenlemelerle uyumlu olmasını gerektirir. Tarafların sırf kayıt oluşturmak amacıyla sembolik veya gerçeğe aykırı bedel yazması, sözleşmenin gerçek ekonomik ilişkiyi göstermediği şüphesini doğurabilir.

Taşıt sahibine gerçekte başka bedel ödenirken sözleşmede farklı rakam gösterilmesi vergi, ticaret ve ispat sorunlarına da yol açabilir. Ödeme banka üzerinden yapılıyorsa dekont açıklamaları ve fatura kayıtları sözleşmeyle uyumlu olmalıdır.

Sözleşme yapılması m.25 oran sınırını aşmaya izin verir mi?

Hayır. M.27’ye uygun sözleşme, yalnız aracın hukuki kullanım ilişkisini kurar. Kaç sözleşmeli aracın yetki belgesine kaydedilebileceği KTY m.25’e göre belirlenir. Şirketin yüz adet geçerli sözleşme imzalaması, belgesi sadece on sözleşmeli araca izin veriyorsa yüz aracın tamamını kaydetme hakkı vermez.

Bu nedenle sözleşme imzalanmadan önce m.25 üst sınırı kontrol edilmelidir. Aksi halde şirket, kullanamayacağı araçlar için kira veya ödeme borcu üstlenebilir.

Sözleşme sona erdiğinde hangi işlemler yapılmalıdır?

Sözleşmenin bitişi veya feshi üzerine taşıt ya da acente Bakanlık kayıtlarından çıkarılmalı; açık U-ETDS, biletleme veya sefer yetkileri kapatılmalıdır. Eski sözleşmenin PDF’i şirket arşivinde saklanabilir ancak aktif sözleşme gibi kullanılmamalıdır.

Taşıt başka şirkete geçecekse eski kaydın kapandığı teyit edilmeden yeni kayıt yapılmamalıdır. Acentelikte de eski acentenin firma adına bilet veya tahsilat yapmaya devam etmesi engellenmelidir. POS cihazları, kullanıcı şifreleri ve firma sistem erişimleri fesih tarihinde kapatılmalıdır.

Taşıt sahibi ile taşıyıcı arasındaki uyuşmazlık nasıl değerlendirilir?

Ücret ödenmemesi, aracın fazla kullanılması, hasar, trafik cezası, sigorta ve fesih gibi uyuşmazlıklar tarafların sözleşmesi ile Türk Borçlar Kanunu/Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre değerlendirilir. Bakanlık taşıt kaydı, taraflar arasındaki bütün özel hukuk uyuşmazlıklarını çözmez.

Taraflardan birinin sözleşmeyi feshetmesi halinde Bakanlık kaydının nasıl güncelleneceği ayrıca takip edilmelidir. Özel hukukta fesih tartışmalı olsa bile araç sahibinin rızası veya mahkeme kararı gerektiren konular somut olaya göre değişebilir.

Uyuşmazlık çıkmadan önce teslim tutanağı, kilometre, bakım durumu ve araçta bulunan ekipmanın kayıt altına alınması ispatı kolaylaştırır.

Sözleşme imzalanmadan önce 10 maddelik kontrol

Bir: tarafların kimliği ve temsil yetkisi. İki: araç/acentelik yerinin açık tanımı. Üç: yetki ve sorumluluklar. Dört: ücret ve ödeme tarihi. Beş: sözleşme başlangıç-bitiş tarihi. Altı: fesih ve ihbar hükümleri. Yedi: bakım, muayene, sigorta ve ceza sorumluluğu. Sekiz: U-ETDS ve diğer elektronik bildirim sorumlulukları. Dokuz: m.25 oran ve m.26 tek kayıt kontrolü. On: imza/e-Devlet onayı sonrası Bakanlık kaydının doğrulanması.

Bu kontrol, m.27’nin zorunlu unsurlarını somut işletme ihtiyacıyla birleştirir. Standart tek sayfalık kira formu yerine faaliyetin gerçek risklerini düzenleyen sözleşme kullanılmalıdır.

Resmî kaynaklar ve site içi bağlantılar

Güncel sözleşme şartları için Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığının Karayolu Taşıma Yönetmeliği son değişiklikler işlenmiş hali, Yönetmelikler ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu kontrol edilmelidir.

• Özmal ve sözleşmeli taşıt oranları – KTY m.25
• Bir araç–bir yetki belgesi kuralı – KTY m.26
• Taşıt teknik ve yaş şartları – KTY m.24
• Yetki belgesi türleri

Sık sorulan sorular

Sözleşmeli taşıt için yazılı sözleşme zorunlu mu?

KTY m.27’de öngörülen şartlara uygun taşıt sözleşmesi veya mevzuatın kabul ettiği elektronik onay yöntemi kullanılmalıdır.

Sözleşmede plaka yazılması gerekir mi?

Taşıtın hangi araç olduğu tereddütsüz belirlenmeli; plaka ve ruhsat bilgileri açıkça gösterilmelidir.

E-Devlet sözleşmesi fiziki imza yerine geçer mi?

Yönetmeliğin elektronik sözleşmeye izin verdiği durumda tarafların e-Devlet üzerinden karşılıklı onayı kullanılabilir.

Sözleşme varsa araç mutlaka yetki belgesine kaydedilir mi?

Hayır. Araç m.24 teknik şartlarına, m.25 oranına ve m.26 tek kayıt kuralına da uygun olmalıdır.

Acentelik sözleşmesi acenteye her firma adına bilet kesme yetkisi verir mi?

Hayır. Acentenin işlem kapsamı KTY m.42 ve kayıtlı acentelik ilişkisiyle sınırlıdır.

Sözleşme süresi bitince araç otomatik başka şirkete geçer mi?

Hayır. Eski Bakanlık kaydı kapatılmalı ve yeni taşıyıcı için ayrı kayıt işlemi yapılmalıdır.

Taşıt sahibinin trafik cezasını sözleşmeyle taşıyıcıya yüklemek mümkün mü?

Taraflar iç ilişkide mali sorumluluğu düzenleyebilir; ancak kamu hukukundaki ceza muhatabı ilgili kanuna göre belirlenir.

Tek sayfalık standart kira sözleşmesi yeterli olur mu?

Yalnız m.27’nin zorunlu unsurları ve faaliyetin gerçek hak/sorumlulukları açıkça düzenlenmişse yeterli olabilir; eksik metin Bakanlık kaydında sorun yaratabilir.

Sözleşme vergi ve sigorta kayıtlarıyla neden uyumlu olmalıdır?

Taşıt sözleşmesinde kararlaştırılan bedel ve kullanım modeli, tarafların fatura ve muhasebe kayıtlarıyla çelişmemelidir. Sözleşmede aylık kira yazarken fiilen sefer başına farklı ödeme yapılması, uyuşmazlık halinde gerçek ekonomik ilişkinin ispatını zorlaştırır. Taraflar kullandıkları hukuki modele uygun fatura ve banka ödeme düzeni kurmalıdır.

Araç sigortası bakımından da ticari kullanım şekli sigortacıya doğru bildirilmelidir. Sözleşmeli taşıtın hangi faaliyet kapsamında kullanılacağı poliçe kapsamıyla uyumlu değilse kaza sonrasında teminat tartışması doğabilir. KTY’ye uygun taşıt sözleşmesi, sigorta poliçesindeki yanlış veya eksik beyanı kendiliğinden düzeltmez.

Araç teslim ve iade tutanağı neden ayrıca düzenlenmeli?

M.27’deki sözleşmeye ek olarak aracın teslim tarihinde kilometresi, yakıt seviyesi, lastik durumu, teslimat ekipmanı, araç üzerindeki firma unvanı ve mevcut hasarlar fotoğraflı tutanakla belirlenebilir. Sözleşme bittiğinde aynı unsurlar karşılaştırılarak iade yapılması, hasar ve bakım uyuşmazlıklarını azaltır.

Özellikle sözleşmeli araç başka yetki belgesi sahibine geçecekse eski taşıt kartı, firma etiketi ve elektronik takip cihazındaki şirket tanımları teslim öncesinde kaldırılmalıdır. Böylece özel hukuk sözleşmesinin sona ermesi ile Bakanlık kaydı ve aracın fiili görünümü aynı tarihte uyumlu hale gelir.

Son kayıt kontrolü: Sözleşme Bakanlık sistemine işlendiğinde plaka, taraf adı, başlangıç-bitiş tarihi ve yetki belgesi bilgisi sözleşmeyle karşılaştırılmalıdır. E-Devlet onayı yapılmış olsa bile yanlış plaka veya yanlış tarih seçildiyse kayıt düzeltilmeden araç sefere çıkarılmamalıdır. Tarafların imzaladığı metin ile resmî taşıt kaydı arasında tam uyum sağlanması m.27 uygulamasının son aşamasıdır.