OSB Altyapı Kullanım Hakkı Başka İşletmeye Devredilebilir mi? | Yönetmelik m.65/8
Kısa ve net cevap: Hayır. Organize Sanayi Bölgeleri Uygulama Yönetmeliği m.65/8 ve 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu m.20 uyarınca OSB’deki kuruluşlar, kendilerine tahsis edilen altyapı kullanma hakkını başka kuruluşlara devir ve temlik edemez ve başkalarının kullanımına tahsis edemez. Bu nedenle bir fabrikanın OSB’den aldığı elektrik bağlantı gücünü komşu işletmeye kullandırması, su veya doğalgaz bağlantısını başka şirkete fiilen tahsis etmesi ya da kendi OSB altyapı hakkını özel sözleşmeyle üçüncü kişiye devretmesi mümkün değildir. Yeni kullanıcı kendi hukuki statüsü ve teknik ihtiyacı üzerinden OSB’ye başvurmalı ve gerekli onayı almalıdır.
OSB altyapı kullanım hakkının devredilememesinin hukuki dayanağı
OSB altyapısı, 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu m.20 ve Organize Sanayi Bölgeleri Uygulama Yönetmeliği m.65 kapsamında bölgesel ve planlı bir sistem olarak düzenlenmiştir. Katılımcı veya kullanıcıya verilen altyapı hakkı, yalnız bir sözleşme konusu değil, OSB’nin teknik kapasite planlamasının parçasıdır.
m.65/8 açık biçimde iki yasağı birlikte getirir: OSB’den tahsis edilen altyapı kullanma hakkı başka kuruluşa devir ve temlik edilemez; ayrıca başkalarının kullanımına tahsis edilemez. Bu ikinci ifade önemlidir. Taraflar resmi bir “devir sözleşmesi” yapmasa bile bağlantının fiilen başka bir şirkete kullandırılması yasağın kapsamına girebilir.
Bu düzenleme OSB’nin hangi kullanıcının ne kadar kapasite tükettiğini, hangi üretim faaliyetinin altyapıya bağlı olduğunu ve risklerin kim tarafından yaratıldığını kontrol etmesini sağlar. Elektrik, su, doğalgaz ve atıksu gibi sistemlerde kullanıcı kimliğinin belirsizleşmesi güvenlik ve mali tahakkuk sorunları doğurur.
“Altyapı kullanım hakkı” neyi ifade eder?
Altyapı kullanım hakkı, OSB’nin ortak tesislerinden mevzuat ve teknik şartlar çerçevesinde yararlanma imkânıdır. Elektrikte bağlantı gücü ve tüketim, suda bağlantı/debi, doğalgazda kapasite, kanalizasyonda deşarj ve diğer altyapılarda kullanım koşulları bu ilişki içinde değerlendirilir.
Bu hak taşınmaz mülkiyetinin doğal ve sınırsız uzantısı değildir. Bir fabrikanın tapusuna sahip olmak, OSB’den aldığı altyapı kapasitesini istediği kişiye satabileceği veya kullandırabileceği anlamına gelmez. Kapasite OSB’nin planlaması ve teknik onayı içinde belirli kullanıcı/faaliyet için tahsis edilir.
OSB’nin altyapı kurma ve işletme yetkisinin genel çerçevesi OSB altyapı yetkisi rehberinde ayrıntılı olarak açıklanmıştır.
Elektrik bağlantı gücü komşu fabrikaya devredilebilir mi?
Hayır. Bir katılımcının OSB’den aldığı elektrik bağlantı gücünü veya bağlantı hakkını özel kabloyla başka bir işletmeye aktarması m.65/8’deki devir ve başkasının kullanımına tahsis yasağıyla bağdaşmaz. Yeni işletme kendi elektrik ihtiyacını OSB’ye bildirmeli ve teknik bağlantı işlemlerini tamamlamalıdır.
Bu kural özellikle aynı malik tarafından sahip olunan yan yana tesislerde önemlidir. Taşınmazların aynı kişiye ait olması veya şirketlerin aynı grupta bulunması, OSB’nin kullanıcı ve kapasite kontrolünü ortadan kaldırmaz. Her tesisin/işletmenin bağlantı yapısı somut OSB teknik kurallarına göre belirlenir.
Katılımcının kendi elektrik üretim tesisi bulunsa bile ürettiği elektriği özel altyapıyla başka işletmeye kullandırması yalnız m.65/8 değil enerji piyasası mevzuatı bakımından da ayrıca değerlendirilir. Katılımcının elektrik üretim tesisi OSB iznine tabidir.
Su veya doğalgaz altyapı hakkı başka işletmeye kullandırılabilir mi?
Hayır. Yönetmelik altyapı kullanım hakkını belirli bir altyapı türüyle sınırlamadan devir ve temlik yasağına tabi tutar. Bu nedenle su bağlantısının komşu işletmeye özel hatla kullandırılması veya doğalgaz kapasitesinin üçüncü şirkete fiilen tahsis edilmesi de OSB onay sistemi dışında yapılamaz.
Doğalgaz bakımından ayrıca şebeke yatırımları OSB’nin talebi ve muvafakatiyle yürütülür. Doğalgaz dağıtım şirketinin OSB’de şebeke yatırımı rehberinde ana şebeke ve katılımcı bağlantısının özel rejimi açıklanmıştır.
Su kullanımında da ölçüm, fiyatlandırma ve kapasite OSB tarafından belirlenen kullanıcı ilişkisine dayanır. Bir şirketin kendi sayacından aldığı suyu ticari olarak başka şirkete aktarması hem kapasite hem tahakkuk düzenini bozar.
Fabrika kiralanınca mevcut altyapı hakkı kiracıya otomatik geçer mi?
Hayır. Fabrika kiralandığında kiracı OSB tarafından onaylanmalı ve kullanıcı değişikliği/bağlantı işlemleri tamamlanmalıdır. Yönetmelik m.63/3, OSB onayı verilmeden üçüncü kişilerin kullanımına bırakılan tesise elektrik, su ve doğalgaz dâhil hiçbir hizmet verilmeyeceğini düzenler.
OSB onayı olmadan hizmet verilmesi rehberinde bu sonuç ayrıntılıdır. Kiraya verenin “mevcut elektrik aboneliğimi kullanırsın” şeklindeki özel sözleşme hükmü OSB onayının yerine geçmez.
Kiracı kendi üretim süreci nedeniyle önceki kullanıcıdan daha yüksek kapasiteye ihtiyaç duyuyorsa teknik bilgi formunda gerçek ihtiyacını bildirmelidir. Eski bağlantı gücü kiracının kazanılmış hakkı değildir; OSB mevcut şebeke kapasitesine göre değerlendirme yapar.
Aynı fabrikada alt kullanıcı veya alt sayaç sistemi kurulabilir mi?
Alt sayaç teknik olarak enerji veya su tüketimini iç maliyet paylaşımı için ölçebilir; ancak alt sayaç tek başına üçüncü kişiye bağımsız OSB altyapı kullanım hakkı vermez. Tesiste birden fazla şirket faaliyet gösterecekse Yönetmelik m.63/5 kapsamındaki çoklu kiralama ve OSB onay sistemi uygulanmalıdır.
OSB’de bir fabrikanın birden fazla kiracıya kiralanması rehberinde her kiracının teknik ihtiyacının ayrı değerlendirilmesi gerektiği açıklanmıştır. Katılımcının tek bağlantısı üzerinden fiilen onaysız çok sayıda işletmeye altyapı satması m.65/8’i ve kiralama hükümlerini ihlal edebilir.
OSB’nin kendi teknik talimatı alt ölçüm veya ortak sayaç kullanımına belirli koşullarla izin veriyorsa bu yalnız ölçüm modelidir; altyapı hakkının özel kişiye devredilmesi anlamına gelmez.
Hâkim veya bağlı şirkete altyapı hakkı devredilebilir mi?
Şirketler topluluğu ilişkisi m.65/8’de açık bir devir istisnası oluşturmaz. Yönetmelik m.63/6, belirli şartlarla hâkim ve bağlı şirketlere tesis kiralanmasını özel olarak düzenler; ancak bu, altyapı hakkının OSB’den bağımsız özel sözleşmeyle devredilebileceği anlamına gelmez.
Hâkim veya bağlı şirkete OSB tesisi kiralanması rehberinde grup içi kullanımın üretime devam ve ana faaliyet zinciri şartları açıklanmıştır. Grup şirketi de OSB’ye bildirilmeli ve kendi fiili faaliyeti bakımından teknik kurallara tabi olmalıdır.
Aynı ekonomik grubun iç muhasebesinde enerji maliyeti paylaştırılması ile OSB altyapı kullanım hakkının hukuken devredilmesi farklı konulardır. İç maliyet paylaşımı OSB’nin kullanıcı kayıtlarını değiştirmez.
Özel sözleşmeyle altyapı hakkı devredilebilir mi?
Hayır. Tarafların sözleşme özgürlüğü, Yönetmelikteki açık devir yasağını ortadan kaldırmaz. “Elektrik kapasite devir sözleşmesi”, “su kullanım hakkı protokolü” veya benzeri adla yapılan sözleşme, OSB’nin onayı ve mevzuata uygun kullanıcı değişikliği olmadan altyapı hakkını geçerli şekilde üçüncü kişiye aktaramaz.
Özel hukuk sözleşmesi taraflar arasında mali yükümlülük doğursa bile OSB’ye karşı ileri sürülemez. Bu nedenle işletme satın alma veya kiralama sözleşmesinde altyapı kapasitesi ekonomik değer taşısa da “devredilmiş hak” olarak değil, OSB’nin yeni kullanıcıya onay vereceği teknik imkân olarak tanımlanmalıdır.
Sözleşmede kapasitenin OSB tarafından teyidi ön koşul yapılmalı; onay alınamazsa bedel, teslim ve yatırım yükümlülüklerinin nasıl tasfiye edileceği düzenlenmelidir.
İzinsiz altyapı kullandırmanın hukuki sonuçları
OSB, altyapı kullanıcısının ve bağlantının m.65/8’e uygun olmasını sağlamak zorundadır. İzinsiz devir veya başkasına kullandırma tespit edildiğinde aykırılığın giderilmesi istenir; bağlantının teknik güvenliği ve tüketim kayıtları kontrol edilir.
Yazılı bildirim ve verilen süreye rağmen aykırılık sürdürülürse Yönetmelik m.64 uyarınca OSB aykırılığı engellemek için gerekli tedbirleri almakla yükümlüdür. Elektrik, doğalgaz veya su mevzuatındaki özel güvenlik ve usulsüz kullanım hükümleri de somut olaya göre uygulanabilir.
Taraflar arasındaki özel sözleşme geçersizlik, tazminat veya sebepsiz zenginleşme tartışmasına yol açabilir. Özellikle altyapı kapasitesi için ayrıca bedel ödenmişse, vaat edilen devir hukuken mümkün olmadığı için tarafların mali uyuşmazlığı büyüyebilir.
Kanuni dayanak ve resmî kaynaklar
Temel hükümler 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu m.20 ile Organize Sanayi Bölgeleri Uygulama Yönetmeliği m.65/8’dir. Güncel mevzuat için T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Kanunlar, Bakanlık Yönetmelikler ve enerji altyapısı için EPDK kaynakları kullanılmalıdır.
Sık Sorulan Sorular
1. Elektrik bağlantı gücümü komşu fabrikaya verebilir miyim?
Hayır. OSB’den tahsis edilen altyapı kullanım hakkı başka kuruluşa devredilemez veya kullandırılamaz.
2. Aynı şirket grubundaki fabrikaya kullandırabilir miyim?
Grup ilişkisi m.65/8’de devir istisnası değildir; kullanıcı OSB’ye bildirilip uygun onay sürecinden geçmelidir.
3. Fabrikayı kiraya verince elektrik hakkı kiracıya otomatik geçer mi?
Hayır. Kiralama ve kullanıcı değişikliği OSB tarafından onaylanmalıdır.
4. Alt sayaç kurmak devir sayılır mı?
Alt sayaç yalnız iç ölçüm aracı olabilir; üçüncü kişiye bağımsız altyapı hakkı yaratmaz.
5. Su hattımı yan parsele bağlayabilir miyim?
OSB onayı ve kullanıcı işlemleri olmadan altyapı hakkı başka işletmeye kullandırılamaz.
6. Özel sözleşme yaparsak devir geçerli olur mu?
Hayır. Tarafların sözleşmesi Yönetmelikteki açık yasağı ortadan kaldırmaz.
7. Altyapı kapasitesi fabrika satış bedeline dâhil edilebilir mi?
Ekonomik beklenti olarak değerlendirilebilir; ancak yeni malik/kullanıcının OSB tarafından onaylanması ve teknik kapasitenin teyit edilmesi gerekir.
8. OSB izin verirse yeni kullanıcı altyapıyı kullanabilir mi?
Kullanıcı değişikliği, teknik bağlantı ve ilgili sektör işlemleri mevzuata uygun biçimde tamamlanırsa kullanabilir.
9. İzinsiz kullandırmada OSB ne yapabilir?
Aykırılığın giderilmesini ister ve devam eden ihlalde m.64 ile özel altyapı mevzuatındaki tedbirleri uygular.
10. Dışarıdan altyapı teminiyle devir yasağı aynı şey mi?
Hayır. m.65/8 hem dışarıdan altyapı teminini OSB iznine bağlar hem de OSB’den alınan kullanım hakkının üçüncü kişiye devrini yasaklar; iki ayrı kuraldır.
Yazar ve hukuki inceleme
Avukat Halil BAKIRCI – Mersin Barosu Sicil No: 3472. Son mevzuat kontrolü: 17 Eylül 2026. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosunun tek fizikî ofisi Mersin’dedir.
Mersin ofis ve harita
OSB altyapı hakları, fabrika kiralama ve sanayi sözleşmeleri için Mersin ofis konumu ve harita bilgileri iletişim sayfasındadır.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
