Doğalgaz Dağıtım Şirketi OSB’de Şebeke Yatırımı Yapabilir mi? | Yönetmelik m.65
Kısa ve net cevap: Evet. Organize Sanayi Bölgeleri Uygulama Yönetmeliği m.65/1’e göre, 4646 sayılı Doğal Gaz Piyasası Kanunu çerçevesinde doğalgaz dağıtım şirketleri OSB’nin talebi ve muvafakatiyle OSB için şebeke ve bağlantı hattı yatırımları yapabilir ve OSB’de dağıtım faaliyeti yürütebilir. Bu faaliyetlerin hangi koşullarda yapılacağına ilişkin usul ve esaslar Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu tarafından, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının uygun görüşleri alınarak belirlenir. Dağıtım şirketinin lisans sahibi olması tek başına OSB içinde yatırım yapma hakkı yaratmaz; Yönetmelikte OSB’nin talebi ve muvafakati açık şarttır.
OSB’de doğalgaz şebeke yatırımının hukuki dayanağı
OSB altyapısının genel hukuki rejimi 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu m.20 ve Organize Sanayi Bölgeleri Uygulama Yönetmeliği m.65’te düzenlenir. Kural, elektrik, su, kanalizasyon, doğalgaz ve diğer ortak altyapıyı kurma ve işletme hakkının OSB’nin yetki ve sorumluluğunda olmasıdır.
5 Eylül 2024 tarihli Yönetmelik değişikliği, doğalgaz bakımından özel bir iş birliği modelini açıkça düzenlemiştir. 4646 sayılı Doğal Gaz Piyasası Kanunu çerçevesindeki dağıtım şirketleri, OSB’nin talebi ve muvafakatiyle şebeke ve bağlantı hattı yatırımı yaparak OSB’de dağıtım faaliyeti gerçekleştirebilir.
Bu hüküm, OSB altyapı tekeli ile doğal gaz piyasasındaki lisanslı dağıtım sistemini uyumlaştırır. OSB kendi ortak altyapı düzenini korurken, teknik ve mali açıdan uygun olduğunda lisanslı dağıtım şirketinin yatırımından yararlanabilir.
OSB’nin talebi neden zorunludur?
Yönetmelik yalnız “muvafakat” değil, ayrıca OSB’nin talebini şart koşar. Bu, yatırım modelinin dağıtım şirketinin tek taraflı ticari kararıyla başlatılamayacağını gösterir. OSB’nin enerji ihtiyacını, katılımcı taleplerini ve altyapı planını değerlendirdikten sonra yatırım ihtiyacını ortaya koyması gerekir.
OSB’nin talebi, yeni bir bölgenin ilk kez doğalgaza kavuşması, mevcut şebekenin kapasitesinin artırılması veya yeni genişleme alanlarına hat götürülmesi gibi farklı ihtiyaçlara dayanabilir. Talebin yetkili OSB organlarınca karara bağlanması ve teknik ihtiyacın raporlanması uygulamada önem taşır.
Tek bir katılımcının yüksek doğalgaz talebi OSB bakımından yatırım ihtiyacı doğurabilir; ancak bu şirket doğrudan dağıtım şirketiyle anlaşarak OSB ortak altyapı sistemini atlayamaz. Talep OSB üzerinden kurumsal biçimde yürütülmelidir.
OSB muvafakati ne anlama gelir?
Muvafakat, dağıtım şirketinin OSB sınırları içinde şebeke ve bağlantı yatırımı yapmasına OSB’nin açık rıza göstermesidir. Bu rıza; güzergâh, teknik proje, kazı, ortak alan kullanımı, işletme sorumluluğu ve diğer altyapılarla koordinasyon gibi konular açısından önemlidir.
OSB içinde yollar, yağmur suyu, kanalizasyon, elektrik, haberleşme ve diğer hatlar aynı koridorlarda bulunabilir. Doğalgaz kazısının kontrolsüz yapılması diğer altyapıya zarar verebilir. Bu nedenle OSB’nin muvafakati yalnız hukuki onay değil, teknik koordinasyon aracıdır.
Muvafakat koşulsuz ve sınırsız olmak zorunda değildir. Proje standartları, iş programı, kazı sonrası yol onarımı, geçici trafik düzeni, iş güvenliği, hasar sorumluluğu ve kabul prosedürü sözleşme veya protokolde ayrıntılı düzenlenebilir.
EPDK’nın rolü nedir?
Yönetmelik m.65/1, doğalgaz dağıtım şirketlerinin OSB’deki faaliyet koşullarına ilişkin usul ve esasların Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu tarafından belirleneceğini düzenler. EPDK bu usul ve esasları belirlerken Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının uygun görüşlerini alır.
Bu nedenle somut projede yalnız OSB Uygulama Yönetmeliğine bakmak yeterli değildir. 4646 sayılı Doğal Gaz Piyasası Kanunu, Doğal Gaz Piyasası Dağıtım ve Müşteri Hizmetleri Yönetmeliği, EPDK kurul kararları, teknik standartlar ve dağıtım şirketinin lisans yükümlülükleri de uygulanır.
Tarife, bağlantı bedeli, sistem kullanım koşulları ve ölçüm gibi ekonomik-teknik konular enerji mevzuatında ayrıca düzenlenebilir. OSB ile dağıtım şirketi arasındaki protokol, EPDK’nın emredici düzenlemelerine aykırı hükümler içeremez.
Şebeke ve bağlantı hattı yatırımının kapsamı
Yönetmelik iki kavramı açıkça kullanır: şebeke yatırımı ve bağlantı hattı yatırımı. Şebeke yatırımı OSB içindeki dağıtım sisteminin bütününü veya bölümünü ilgilendirirken, bağlantı hattı belirli tesis veya bölge bölümünün ana sisteme bağlanmasıyla ilişkili olabilir.
Proje hazırlanırken basınç kademesi, boru çapı, kapasite, istasyon ve regülasyon ihtiyaçları, sayaç sistemleri, güzergâh ve koruma mesafeleri teknik hesaplarla belirlenir. Katılımcıların gelecekteki kapasite artışları da fizibilitede dikkate alınmalıdır.
OSB’nin imar planı ve altyapı paftaları, yatırım güzergâhının temel belgelerindendir. Yeni hat için irtifak veya kamulaştırma gerektiren alan bulunuyorsa taşınmaz hukuku süreçleri ayrıca planlanır.
Katılımcı doğrudan doğalgaz dağıtım şirketiyle anlaşabilir mi?
Katılımcı kendi iç tesisatı ve abonelik/tüketici işlemleri bakımından ilgili doğalgaz mevzuatına tabi olabilir; ancak OSB ortak şebekesini ve altyapı planını atlayarak tek başına dışarıdan hat kuramaz. Yönetmelik m.65/8, OSB’deki kuruluşların altyapı ihtiyaçlarını OSB’nin tesislerinden karşılamak zorunda olduğunu ve OSB izni olmadan başka yerden altyapı temin edemeyeceğini düzenler.
Bu nedenle fabrika “dağıtım şirketiyle anlaştım, OSB’nin onayına ihtiyacım yok” diyemez. Şebeke yatırımı OSB’nin talebi ve muvafakatiyle yürütülür. İç tesisat ve kullanıcı bağlantısı ise OSB, dağıtım şirketi ve enerji mevzuatının görev alanları birlikte değerlendirilerek tamamlanır.
OSB altyapı yetkisi rehberinde dışarıdan altyapı temini ve kullanım hakkının devri yasağı ayrıntılı olarak açıklanmıştır.
Yeni fabrika doğalgaz kapasitesini nasıl teyit etmeli?
Doğalgaz kullanan fırın, kazan, kurutma veya ısıl işlem tesisi kuracak yatırımcı sözleşme imzalamadan önce ihtiyaç duyduğu saatlik ve yıllık kapasiteyi teknik olarak hesaplamalıdır. “OSB’de doğalgaz var” bilgisi tek başına yatırımın gerektirdiği debinin sağlanacağını garanti etmez.
OSB bölge müdürlüğünden mevcut hat kapasitesi, bağlantı noktası, basınç ve kapasite artırımı gerekip gerekmediği yazılı teyit edilmelidir. Mevcut şebeke yetersizse m.65/1 kapsamındaki dağıtım şirketi yatırımı veya OSB altyapı genişlemesi gündeme gelebilir.
Fabrika kiralanıyorsa kiraya verenin eski tüketim kapasitesi yeni kiracının ihtiyacına yetmeyebilir. Kiracı faaliyetini OSB’ye bildirirken teknik bilgi formunda doğalgaz ihtiyacını doğru göstermelidir. Yönetmelik m.63 kapsamında bu veri kiralama onayının teknik değerlendirmesine dâhildir.
OSB ile dağıtım şirketi arasındaki sözleşmede neler düzenlenmeli?
Yatırımın kapsamı, proje onayı, güzergâh, kazı ve yol onarımı, yatırım takvimi, kabul kriterleri, işletme ve bakım sorumluluğu, arıza müdahale düzeni ve teknik veri paylaşımı açıkça yazılmalıdır. Ayrıca yatırım maliyetinin mevzuata göre nasıl karşılanacağı ve tarifeye etkisi enerji hukuku çerçevesinde değerlendirilmelidir.
OSB’nin diğer altyapı hatlarına verilecek zarar, üçüncü kişi zararları, iş sağlığı ve güvenliği, sigorta ve mücbir sebep düzenlemeleri önemlidir. İnşaat sürecinin OSB katılımcılarının üretimini aksatmaması için çalışma saatleri ve geçici trafik planı belirlenmelidir.
Dağıtım faaliyeti uzun süreli olduğundan sözleşme yalnız yapım aşamasını değil, işletme dönemindeki koordinasyonu da kapsamalıdır. Yeni parseller, kapasite artışları ve olağanüstü durumlarda karar süreci önceden belirlenmelidir.
Doğalgaz şebekesinde teknik güvenlik ve sorumluluk
Doğalgaz yanıcı ve patlayıcı nitelikte enerji kaynağıdır. Şebeke projesi ve işletmesi ilgili teknik standartlara, enerji mevzuatına ve acil müdahale kurallarına uygun olmalıdır. OSB itfaiye ve acil durum birimi ile dağıtım şirketi arasında koordinasyon kurulmalıdır.
Katılımcının sorumluluğu ana şebekede bitmez; fabrika iç tesisatı, cihazlar, havalandırma, gaz algılama ve bakım da ilgili mevzuata uygun olmalıdır. Dağıtım şirketinin şebeke sorumluluğu, işletmenin iç tesisat sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.
OSB’nin hizmet alması veya dağıtım şirketinin yatırım yapması da OSB’nin 4562 sayılı Kanun ve Yönetmelikten doğan koordinasyon yükümlülüğünü tümüyle devretmez. Yetki ve sorumluluk alanları protokolde netleştirilmelidir.
Aykırılık veya izinsiz altyapı müdahalesi tespit edilirse Yönetmelik m.64 aykırılık giderme süreci ile özel doğalgaz güvenliği hükümleri birlikte uygulanabilir.
Kanuni dayanak ve resmî kaynaklar
Temel hükümler 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu m.20, 4646 sayılı Doğal Gaz Piyasası Kanunu ve Organize Sanayi Bölgeleri Uygulama Yönetmeliği m.65/1’dir. Güncel OSB mevzuatı için T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Yönetmelikler, enerji piyasası düzenlemeleri için Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu resmî kaynakları kullanılmalıdır.
Sık Sorulan Sorular
1. Doğalgaz dağıtım şirketi OSB’ye kendi kararıyla hat çekebilir mi?
Hayır. m.65/1 OSB’nin talebi ve muvafakatini açık şart olarak düzenler.
2. OSB’nin yalnız muvafakati yeterli mi?
Hüküm hem OSB’nin talebini hem muvafakatini öngörür; enerji piyasası usul ve esasları ayrıca uygulanır.
3. EPDK’nın rolü nedir?
Dağıtım şirketlerinin OSB’deki faaliyet koşullarına ilişkin usul ve esasları, iki Bakanlığın uygun görüşleriyle EPDK belirler.
4. Fabrika doğalgaz hattını doğrudan dışarıdan çekebilir mi?
OSB izni olmadan altyapı ihtiyacını başka yerden karşılayamaz veya münferit tesis kuramaz.
5. OSB’de doğalgaz varsa her fabrikanın kapasitesi garanti midir?
Hayır. İhtiyaç duyulan debi ve bağlantı kapasitesi yatırım öncesinde yazılı teyit edilmelidir.
6. Kiracı fabrikanın eski doğalgaz aboneliğini kullanabilir mi?
OSB kiralama onayı ve ilgili kullanıcı/abonelik işlemleri tamamlanmalıdır; eski bağlantı otomatik kullanım hakkı vermez.
7. İç tesisattan kim sorumludur?
İç tesisat ve cihazlar ilgili doğal gaz mevzuatındaki kullanıcı/işletme sorumluluklarına tabidir; ana dağıtım şebekesiyle görev alanları ayrıdır.
8. Şebeke yatırımında yol kazısı için OSB onayı gerekir mi?
OSB’nin talep ve muvafakat şartı yanında altyapı güzergâhı ve kazı koordinasyonu OSB ile yürütülmelidir.
9. OSB hizmeti dağıtım şirketine bırakınca sorumluluktan çıkar mı?
Hayır. Görev paylaşımı yapılsa da OSB’nin kendi mevzuatından doğan koordinasyon ve altyapı sorumlulukları devam eder.
10. Doğalgaz yatırım şartları değişebilir mi?
Evet. EPDK usul ve esasları ile enerji piyasası mevzuatı güncellenebilir; proje tarihinde yürürlükteki düzenlemeler esas alınmalıdır.
Yazar ve hukuki inceleme
Avukat Halil BAKIRCI – Mersin Barosu Sicil No: 3472. Son mevzuat kontrolü: 17 Eylül 2026. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosunun tek fizikî ofisi Mersin’dedir.
Mersin ofis ve harita
OSB doğalgaz altyapısı, enerji sözleşmeleri ve sanayi yatırımları için Mersin ofis konumu ve harita bilgileri iletişim sayfasındadır.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
