Gerçeğe Aykırı Bilirkişi Raporunda Devletin Tazminat Sorumluluğu HMK 285 | 2026
Kısa ve net cevap: Bilirkişinin kasten veya ağır ihmal ile düzenlediği gerçeğe aykırı rapor mahkemece hükme esas alınmış ve bu nedenle zarar doğmuşsa, zarar gören kişi tazminat davasını Devlete karşı açabilir; Devlet ödediği tazminat için sorumlu bilirkişiye rücu eder.
HMK 285 Ne Düzenliyor?
HMK 285 özel bir devlet sorumluluğu kurar. Sorumluluk için gerçeğe aykırı bilirkişi raporu, bilirkişinin kastı veya ağır ihmali, raporun mahkemece hükme esas alınması ve bu nedenle zarar doğması birlikte aranır. Dava doğrudan bilirkişiye değil Devlete karşı açılır. Devlet tazminat öderse sorumlu bilirkişiye rücu eder.
Bu madde gerçeğe aykırı bilirkişi raporundan doğan devlet sorumluluğu konusunda özel usul kuralı kurar. Hükmün uygulanmasında şart, başlangıç tarihi, görevli merci ve varsa yaptırım birbirinden ayrılmalıdır. Başka bir maddede düzenlenen süre veya sonuç kıyas yoluyla otomatik taşınmaz.
Kanuni Unsurlar
1. Gerçeğe aykırı rapor bulunmalıdır.
Gerçeğe aykırı rapor bulunmalıdır. Bu unsur gerçeğe aykırı bilirkişi raporundan doğan devlet sorumluluğu bakımından dosyada açıkça karşılanmalıdır. Kanunun lafzı, işlemin hangi aşamada ve hangi şartla yapılacağını belirler. Mahkeme usul kararını görünür kılar; taraflar ise itiraz veya talebini ilgili kanuni unsur üzerinden somutlaştırır. Böylece işlem, uygulama alışkanlığına değil doğrudan HMK hükmüne dayanır.
2. Kast veya ağır ihmal bulunmalıdır.
Kast veya ağır ihmal bulunmalıdır. Bu unsur gerçeğe aykırı bilirkişi raporundan doğan devlet sorumluluğu bakımından dosyada açıkça karşılanmalıdır. Kanunun lafzı, işlemin hangi aşamada ve hangi şartla yapılacağını belirler. Mahkeme usul kararını görünür kılar; taraflar ise itiraz veya talebini ilgili kanuni unsur üzerinden somutlaştırır. Böylece işlem, uygulama alışkanlığına değil doğrudan HMK hükmüne dayanır.
3. Rapor mahkemece hükme esas alınmalıdır.
Rapor mahkemece hükme esas alınmalıdır. Bu unsur gerçeğe aykırı bilirkişi raporundan doğan devlet sorumluluğu bakımından dosyada açıkça karşılanmalıdır. Kanunun lafzı, işlemin hangi aşamada ve hangi şartla yapılacağını belirler. Mahkeme usul kararını görünür kılar; taraflar ise itiraz veya talebini ilgili kanuni unsur üzerinden somutlaştırır. Böylece işlem, uygulama alışkanlığına değil doğrudan HMK hükmüne dayanır.
4. Hükme esas alma nedeniyle zarar doğmalıdır.
Hükme esas alma nedeniyle zarar doğmalıdır. Bu unsur gerçeğe aykırı bilirkişi raporundan doğan devlet sorumluluğu bakımından dosyada açıkça karşılanmalıdır. Kanunun lafzı, işlemin hangi aşamada ve hangi şartla yapılacağını belirler. Mahkeme usul kararını görünür kılar; taraflar ise itiraz veya talebini ilgili kanuni unsur üzerinden somutlaştırır. Böylece işlem, uygulama alışkanlığına değil doğrudan HMK hükmüne dayanır.
5. Dava Devlete karşı açılır.
Dava Devlete karşı açılır. Bu unsur gerçeğe aykırı bilirkişi raporundan doğan devlet sorumluluğu bakımından dosyada açıkça karşılanmalıdır. Kanunun lafzı, işlemin hangi aşamada ve hangi şartla yapılacağını belirler. Mahkeme usul kararını görünür kılar; taraflar ise itiraz veya talebini ilgili kanuni unsur üzerinden somutlaştırır. Böylece işlem, uygulama alışkanlığına değil doğrudan HMK hükmüne dayanır.
6. Devlet ödediği tazminat için bilirkişiye rücu eder.
Devlet ödediği tazminat için bilirkişiye rücu eder. Bu unsur gerçeğe aykırı bilirkişi raporundan doğan devlet sorumluluğu bakımından dosyada açıkça karşılanmalıdır. Kanunun lafzı, işlemin hangi aşamada ve hangi şartla yapılacağını belirler. Mahkeme usul kararını görünür kılar; taraflar ise itiraz veya talebini ilgili kanuni unsur üzerinden somutlaştırır. Böylece işlem, uygulama alışkanlığına değil doğrudan HMK hükmüne dayanır.
Mahkemenin Görevi
Mahkeme raporun gerçeğe aykırılığını, kusurun derecesini, hükme esas alınmayı ve zarar bağını ayrı ayrı incelemelidir.
Mahkeme ilgili usul işlemini ara karar, tutanak veya gerekçeli karar içinde açıklar. Dosyada bu kayıtların bulunması tarafların süresini ve itiraz konusunu doğru belirlemesini sağlar.
Tarafların Kontrolü
Davacı her bir şartı somut delille ortaya koymalı; yalnız rapor hatasını ileri sürmekle yetinmemelidir.
Taraf, kanundaki her şartı dosyadaki belgeyle eşleştirmelidir. Soyut değerlendirme yerine hangi unsurun eksik kaldığı ve bunun hangi hukuki sonuca bağlandığı gösterilmelidir.
Maddenin Sınırı
Her eksik, hatalı veya mahkemece benimsenmeyen rapor HMK 285 sorumluluğu doğurmaz. Gerçeğe aykırılık, kast/ağır ihmal, hükme esas alınma ve zarar bağı birlikte gerçekleşmelidir.
Bu sınırın korunması, gerçeğe aykırı bilirkişi raporundan doğan devlet sorumluluğu ile başka usul kurumlarının birbirine karıştırılmasını önler. Hukuki nitelendirme mahkemede kalır; teknik veya maddi olgu yalnız ilgili aracın konusu olur.
Süre ve Başlangıç
HMK 285 maddi şartları düzenler. Görevli merci HMK 286’da; Devletin bilirkişiye rücu süresi HMK 287’de düzenlenmiştir.
Kanunda başlangıç olayı açıkça belirtilmişse süre o olaydan hesaplanır. Süre bulunmuyorsa başka maddelerdeki rakamlar otomatik uygulanmaz.
Kurala Aykırılığın Etkisi
Şartlar oluştuğunda zarar gören Devlete karşı tazminat talep eder. Devlet ödeme yaparsa sorumlu bilirkişiye rücu eder.
Yargılama sürecinde ortaya çıkan eksiklik, önce ilgili özel hükümdeki çözüm mekanizmasıyla ele alınır. Açık yaptırım varsa doğrudan uygulanır; yoksa başka maddeye ait yaptırım genişletilemez.
Sistematik Bağlantı
Gerçeğe aykırı bilirkişi raporunda HMK 285 sorumluluğun şartlarını, HMK 286 görevli yargı merciini, HMK 287 Devletin rücu süresini düzenler.
Uygulamada Hatalar
Her rapor hatasını otomatik tazminat sebebi saymak ve rapor hükme esas alınmadan HMK 285 sorumluluğunu varsaymak yanlıştır.
Eski kanun metni veya güncelliği belirsiz internet özeti yerine resmî güncel metin kullanılmalıdır. Açık şartları varsayımla genişletmek veya daraltmak doğru değildir.
Kontrol Listesi
- Gerçeğe aykırı rapor bulunmalıdır.
- Kast veya ağır ihmal bulunmalıdır.
- Rapor mahkemece hükme esas alınmalıdır.
- Hükme esas alma nedeniyle zarar doğmalıdır.
- Dava Devlete karşı açılır.
- Devlet ödediği tazminat için bilirkişiye rücu eder.
- İlgili tarih ve karar dosyada açık mı?
- Tarafların beyan hakkı korunmuş mu?
- Görevli merci ve hukuki değerlendirme yetkisi doğru mu?
Resmî Kaynak
Mevzuat Bilgi Sistemi – 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ve Adalet Bakanlığı Bilirkişilik Daire Başkanlığı güncel kontrol için kullanılmalıdır.
Site İçinde İlgili Rehberler
- Bilirkişi görevlendirmesinde konu ve sınırlar
- Bilirkişinin bağımsızlık yükümlülüğü
- Hukuk mezunu bilirkişi olabilir mi?
- Bilirkişi olmaya engel suçlar
Sık Sorulan Sorular
HMK 285: Temel kural?
Bilirkişinin kasten veya ağır ihmal ile düzenlediği gerçeğe aykırı rapor mahkemece hükme esas alınmış ve bu nedenle zarar doğmuşsa, zarar gören kişi tazminat davasını Devlete karşı açabilir; Devlet ödediği tazminat için sorumlu bilirkişiye rücu eder. Somut işlemde başka hüküm devreye giriyorsa onun şartı ayrıca kontrol edilir.
HMK 285: Süre?
HMK 285 maddi şartları düzenler. Görevli merci HMK 286’da; Devletin bilirkişiye rücu süresi HMK 287’de düzenlenmiştir. Somut işlemde başka hüküm devreye giriyorsa onun şartı ayrıca kontrol edilir.
HMK 285: Sınır?
Her eksik, hatalı veya mahkemece benimsenmeyen rapor HMK 285 sorumluluğu doğurmaz. Gerçeğe aykırılık, kast/ağır ihmal, hükme esas alınma ve zarar bağı birlikte gerçekleşmelidir. Somut işlemde başka hüküm devreye giriyorsa onun şartı ayrıca kontrol edilir.
HMK 285: Mahkemenin rolü?
Mahkeme raporun gerçeğe aykırılığını, kusurun derecesini, hükme esas alınmayı ve zarar bağını ayrı ayrı incelemelidir. Somut işlemde başka hüküm devreye giriyorsa onun şartı ayrıca kontrol edilir.
HMK 285: Taraf ne yapmalı?
Davacı her bir şartı somut delille ortaya koymalı; yalnız rapor hatasını ileri sürmekle yetinmemelidir. Somut işlemde başka hüküm devreye giriyorsa onun şartı ayrıca kontrol edilir.
HMK 285: Sonuç?
Şartlar oluştuğunda zarar gören Devlete karşı tazminat talep eder. Devlet ödeme yaparsa sorumlu bilirkişiye rücu eder. Somut işlemde başka hüküm devreye giriyorsa onun şartı ayrıca kontrol edilir.
HMK 285: Hukuki değerlendirme kime ait?
Nihai hukuki nitelendirme ve hüküm kurma yetkisi mahkemeye aittir. Somut işlemde başka hüküm devreye giriyorsa onun şartı ayrıca kontrol edilir.
HMK 285: Bağlantılı maddeler?
İlgili madde kendi bölümündeki önceki ve sonraki hükümlerle birlikte okunmalıdır. Somut işlemde başka hüküm devreye giriyorsa onun şartı ayrıca kontrol edilir.
HMK 285: Kaynak?
Mevzuat Bilgi Sistemi içindeki güncel 6100 sayılı Kanun esas alınmalıdır. Somut işlemde başka hüküm devreye giriyorsa onun şartı ayrıca kontrol edilir.
Sonuç
Bilirkişinin kasten veya ağır ihmal ile düzenlediği gerçeğe aykırı rapor mahkemece hükme esas alınmış ve bu nedenle zarar doğmuşsa, zarar gören kişi tazminat davasını Devlete karşı açabilir; Devlet ödediği tazminat için sorumlu bilirkişiye rücu eder. Her eksik, hatalı veya mahkemece benimsenmeyen rapor HMK 285 sorumluluğu doğurmaz. Gerçeğe aykırılık, kast/ağır ihmal, hükme esas alınma ve zarar bağı birlikte gerçekleşmelidir.
HMK 285 İçin Ayrıntılı İnceleme
HMK 285 özel bir devlet sorumluluğu kurar. Sorumluluk için gerçeğe aykırı bilirkişi raporu, bilirkişinin kastı veya ağır ihmali, raporun mahkemece hükme esas alınması ve bu nedenle zarar doğması birlikte aranır. Dava doğrudan bilirkişiye değil Devlete karşı açılır. Devlet tazminat öderse sorumlu bilirkişiye rücu eder. Mahkeme raporun gerçeğe aykırılığını, kusurun derecesini, hükme esas alınmayı ve zarar bağını ayrı ayrı incelemelidir. Davacı her bir şartı somut delille ortaya koymalı; yalnız rapor hatasını ileri sürmekle yetinmemelidir. HMK 285 maddi şartları düzenler. Görevli merci HMK 286’da; Devletin bilirkişiye rücu süresi HMK 287’de düzenlenmiştir. Şartlar oluştuğunda zarar gören Devlete karşı tazminat talep eder. Devlet ödeme yaparsa sorumlu bilirkişiye rücu eder. Bu başlıklar dosyada kronolojik olarak kontrol edildiğinde gerçeğe aykırı bilirkişi raporundan doğan devlet sorumluluğu bakımından kanunun aradığı yapı ortaya çıkar. Uygulamada alışkanlık değil güncel kanun metni esas alınmalı; açık şart, süre ve görev kuralı değiştirilmemelidir.
HMK 285 İçin Ayrıntılı İnceleme
HMK 285 özel bir devlet sorumluluğu kurar. Sorumluluk için gerçeğe aykırı bilirkişi raporu, bilirkişinin kastı veya ağır ihmali, raporun mahkemece hükme esas alınması ve bu nedenle zarar doğması birlikte aranır. Dava doğrudan bilirkişiye değil Devlete karşı açılır. Devlet tazminat öderse sorumlu bilirkişiye rücu eder. Mahkeme raporun gerçeğe aykırılığını, kusurun derecesini, hükme esas alınmayı ve zarar bağını ayrı ayrı incelemelidir. Davacı her bir şartı somut delille ortaya koymalı; yalnız rapor hatasını ileri sürmekle yetinmemelidir. HMK 285 maddi şartları düzenler. Görevli merci HMK 286’da; Devletin bilirkişiye rücu süresi HMK 287’de düzenlenmiştir. Şartlar oluştuğunda zarar gören Devlete karşı tazminat talep eder. Devlet ödeme yaparsa sorumlu bilirkişiye rücu eder. Bu başlıklar dosyada kronolojik olarak kontrol edildiğinde gerçeğe aykırı bilirkişi raporundan doğan devlet sorumluluğu bakımından kanunun aradığı yapı ortaya çıkar. Uygulamada alışkanlık değil güncel kanun metni esas alınmalı; açık şart, süre ve görev kuralı değiştirilmemelidir.
HMK 285 İçin Ayrıntılı İnceleme
HMK 285 özel bir devlet sorumluluğu kurar. Sorumluluk için gerçeğe aykırı bilirkişi raporu, bilirkişinin kastı veya ağır ihmali, raporun mahkemece hükme esas alınması ve bu nedenle zarar doğması birlikte aranır. Dava doğrudan bilirkişiye değil Devlete karşı açılır. Devlet tazminat öderse sorumlu bilirkişiye rücu eder. Mahkeme raporun gerçeğe aykırılığını, kusurun derecesini, hükme esas alınmayı ve zarar bağını ayrı ayrı incelemelidir. Davacı her bir şartı somut delille ortaya koymalı; yalnız rapor hatasını ileri sürmekle yetinmemelidir. HMK 285 maddi şartları düzenler. Görevli merci HMK 286’da; Devletin bilirkişiye rücu süresi HMK 287’de düzenlenmiştir. Şartlar oluştuğunda zarar gören Devlete karşı tazminat talep eder. Devlet ödeme yaparsa sorumlu bilirkişiye rücu eder. Bu başlıklar dosyada kronolojik olarak kontrol edildiğinde gerçeğe aykırı bilirkişi raporundan doğan devlet sorumluluğu bakımından kanunun aradığı yapı ortaya çıkar. Uygulamada alışkanlık değil güncel kanun metni esas alınmalı; açık şart, süre ve görev kuralı değiştirilmemelidir.
HMK 285 İçin Ayrıntılı İnceleme
HMK 285 özel bir devlet sorumluluğu kurar. Sorumluluk için gerçeğe aykırı bilirkişi raporu, bilirkişinin kastı veya ağır ihmali, raporun mahkemece hükme esas alınması ve bu nedenle zarar doğması birlikte aranır. Dava doğrudan bilirkişiye değil Devlete karşı açılır. Devlet tazminat öderse sorumlu bilirkişiye rücu eder. Mahkeme raporun gerçeğe aykırılığını, kusurun derecesini, hükme esas alınmayı ve zarar bağını ayrı ayrı incelemelidir. Davacı her bir şartı somut delille ortaya koymalı; yalnız rapor hatasını ileri sürmekle yetinmemelidir. HMK 285 maddi şartları düzenler. Görevli merci HMK 286’da; Devletin bilirkişiye rücu süresi HMK 287’de düzenlenmiştir. Şartlar oluştuğunda zarar gören Devlete karşı tazminat talep eder. Devlet ödeme yaparsa sorumlu bilirkişiye rücu eder. Bu başlıklar dosyada kronolojik olarak kontrol edildiğinde gerçeğe aykırı bilirkişi raporundan doğan devlet sorumluluğu bakımından kanunun aradığı yapı ortaya çıkar. Uygulamada alışkanlık değil güncel kanun metni esas alınmalı; açık şart, süre ve görev kuralı değiştirilmemelidir.
HMK 285 İçin Ayrıntılı İnceleme
HMK 285 özel bir devlet sorumluluğu kurar. Sorumluluk için gerçeğe aykırı bilirkişi raporu, bilirkişinin kastı veya ağır ihmali, raporun mahkemece hükme esas alınması ve bu nedenle zarar doğması birlikte aranır. Dava doğrudan bilirkişiye değil Devlete karşı açılır. Devlet tazminat öderse sorumlu bilirkişiye rücu eder. Mahkeme raporun gerçeğe aykırılığını, kusurun derecesini, hükme esas alınmayı ve zarar bağını ayrı ayrı incelemelidir. Davacı her bir şartı somut delille ortaya koymalı; yalnız rapor hatasını ileri sürmekle yetinmemelidir. HMK 285 maddi şartları düzenler. Görevli merci HMK 286’da; Devletin bilirkişiye rücu süresi HMK 287’de düzenlenmiştir. Şartlar oluştuğunda zarar gören Devlete karşı tazminat talep eder. Devlet ödeme yaparsa sorumlu bilirkişiye rücu eder. Bu başlıklar dosyada kronolojik olarak kontrol edildiğinde gerçeğe aykırı bilirkişi raporundan doğan devlet sorumluluğu bakımından kanunun aradığı yapı ortaya çıkar. Uygulamada alışkanlık değil güncel kanun metni esas alınmalı; açık şart, süre ve görev kuralı değiştirilmemelidir.
HMK 285 İçin Ayrıntılı İnceleme
HMK 285 özel bir devlet sorumluluğu kurar. Sorumluluk için gerçeğe aykırı bilirkişi raporu, bilirkişinin kastı veya ağır ihmali, raporun mahkemece hükme esas alınması ve bu nedenle zarar doğması birlikte aranır. Dava doğrudan bilirkişiye değil Devlete karşı açılır. Devlet tazminat öderse sorumlu bilirkişiye rücu eder. Mahkeme raporun gerçeğe aykırılığını, kusurun derecesini, hükme esas alınmayı ve zarar bağını ayrı ayrı incelemelidir. Davacı her bir şartı somut delille ortaya koymalı; yalnız rapor hatasını ileri sürmekle yetinmemelidir. HMK 285 maddi şartları düzenler. Görevli merci HMK 286’da; Devletin bilirkişiye rücu süresi HMK 287’de düzenlenmiştir. Şartlar oluştuğunda zarar gören Devlete karşı tazminat talep eder. Devlet ödeme yaparsa sorumlu bilirkişiye rücu eder. Bu başlıklar dosyada kronolojik olarak kontrol edildiğinde gerçeğe aykırı bilirkişi raporundan doğan devlet sorumluluğu bakımından kanunun aradığı yapı ortaya çıkar. Uygulamada alışkanlık değil güncel kanun metni esas alınmalı; açık şart, süre ve görev kuralı değiştirilmemelidir.
HMK 285 İçin Ayrıntılı İnceleme
HMK 285 özel bir devlet sorumluluğu kurar. Sorumluluk için gerçeğe aykırı bilirkişi raporu, bilirkişinin kastı veya ağır ihmali, raporun mahkemece hükme esas alınması ve bu nedenle zarar doğması birlikte aranır. Dava doğrudan bilirkişiye değil Devlete karşı açılır. Devlet tazminat öderse sorumlu bilirkişiye rücu eder. Mahkeme raporun gerçeğe aykırılığını, kusurun derecesini, hükme esas alınmayı ve zarar bağını ayrı ayrı incelemelidir. Davacı her bir şartı somut delille ortaya koymalı; yalnız rapor hatasını ileri sürmekle yetinmemelidir. HMK 285 maddi şartları düzenler. Görevli merci HMK 286’da; Devletin bilirkişiye rücu süresi HMK 287’de düzenlenmiştir. Şartlar oluştuğunda zarar gören Devlete karşı tazminat talep eder. Devlet ödeme yaparsa sorumlu bilirkişiye rücu eder. Bu başlıklar dosyada kronolojik olarak kontrol edildiğinde gerçeğe aykırı bilirkişi raporundan doğan devlet sorumluluğu bakımından kanunun aradığı yapı ortaya çıkar. Uygulamada alışkanlık değil güncel kanun metni esas alınmalı; açık şart, süre ve görev kuralı değiştirilmemelidir.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
