Hukuk Mezunu Bilirkişi Olabilir mi? Hukuk Dışı Ayrı Uzmanlık Şartı | Yönetmelik m.38/4 (2026)
Kısa ve net cevap: Hukuk mezunu olmak tek başına bilirkişilik siciline kayıt hakkı vermez. Bilirkişilik Yönetmeliği m.38/4’e göre hukuk öğrenimi görmüş kişiler, hukuk alanı dışında ayrı bir uzmanlığa sahip olduğunu ve m.38/1’deki kabul şartlarını taşıdığını belgelemedikçe bilirkişilik siciline ve listesine kaydedilemez. Bunun nedeni, yargı merciinin genel ve hukuki bilgiyle çözebileceği konularda bilirkişiye başvurulamaması ve bilirkişinin hukuki nitelendirme/değerlendirme yapamamasıdır. Hukuk mezunu kişinin ayrı bir teknik veya mesleki uzmanlığı varsa, bu uzmanlığı bağımsız olarak belgeleyip o alana ilişkin deneyim ve yeterlilik şartlarını sağlaması gerekir.
Kanuni dayanak: 6754 sayılı Bilirkişilik Kanunu m.3 ve m.10; Bilirkişilik Yönetmeliği m.5, m.38/4 ve m.55/4. İçerik 18 Eylül 2026 tarihindeki güncel mevzuata göre hazırlanmıştır.
Hukuk mezunları için Yönetmelik m.38/4 ne diyor?
Yönetmelik m.38/4 hukuk öğrenimi görmüş kişilere ilişkin açık bir sınırlama getirir. Hukuk mezunu kişi, hukuk alanı dışında ayrı bir uzmanlığa sahip olduğunu ve m.38/1’deki kabul şartlarını taşıdığını belgelemedikçe bilirkişilik siciline ve listesine kaydedilemez.
Bu hüküm “hukuk mezunları hiçbir şekilde bilirkişi olamaz” anlamına gelmez. Hüküm, hukuk eğitiminin kendisinin bilirkişilik için bağımsız teknik uzmanlık sayılmamasını düzenler. Kişinin hukuk dışında başka bir uzmanlığı varsa ve bu alan bakımından kabul koşullarını sağlıyorsa başvuru yapabilir.
Ayrı uzmanlık yalnız kişisel ilgi veya genel bilgiyle ispatlanamaz. Diploma, mesleki yeterlilik, uzmanlık belgesi, çalışma geçmişi ve ilgili alanın özel koşullarıyla somutlaştırılmalıdır.
Genel kabul şartları için 2026 bilirkişi olma şartları rehberimiz kullanılabilir.
Neden yalnız hukuki bilgi için bilirkişi atanamaz?
6754 sayılı Kanun ve Yönetmelik, bilirkişiliği özel veya teknik bilgi gereken konularla sınırlar. Hâkimlik mesleğinin gerektirdiği genel ve hukuki bilgiyle çözülebilecek konularda bilirkişiye başvurulamaz.
Bu ilke yargısal yetkinin devredilmesini önler. Uyuşmazlığa uygulanacak hukuk kuralını bulmak, hukuki nitelendirme yapmak ve hüküm sonucuna ulaşmak yargı merciinin görevidir. Bilirkişi, teknik veya özel bilgiyi mahkemeye açıklar; hukuku mahkeme yerine uygulamaz.
hâkimlik mesleğinin gerektirdiği hukuki bilgi için bilirkişi atanamaz başlıklı rehber, bu sınırı 6754 m.3 yönünden ayrıntılı açıklar.
Bu nedenle m.38/4, kabul aşamasında da aynı ilkeyi devam ettirir. Hukuk diploması tek başına teknik bilirkişilik uzmanlığı değildir.
Hukuk alanı dışında “ayrı uzmanlık” ne anlama gelir?
Ayrı uzmanlık, kişinin hukuk öğreniminden bağımsız olarak belirli teknik, bilimsel, mesleki veya özel bilgi alanında gerekli yeterliliğe sahip olmasıdır. Bu uzmanlığın bilirkişilik temel/alt uzmanlık alanlarından biriyle uyumlu olması gerekir.
Kişinin ikinci bir yükseköğretim diploması, mesleki yeterlilik belgesi, uzmanlık belgesi veya ilgili mevzuatın aradığı mesleki yetki belgesi bulunabilir. Hangi belgenin yeterli olacağı başvurulan alanın niteliğine ve Daire Başkanlığının güncel şartlarına göre belirlenir.
Ayrı uzmanlığın yalnız belge düzeyinde bulunması da yeterli olmayabilir. M.38/1-f, kural olarak o uzmanlık alanında en az beş yıl fiilen çalışmayı arar. Dolayısıyla hukuk mezunu, ikinci uzmanlığında gerçek mesleki deneyimini de göstermelidir.
Daire Başkanlığı m.38/1-ğ kapsamında temel ve alt uzmanlık alanlarına özgü ek yeterlilik koşulları belirleyebilir. Başvuru yapılacak yılın güncel ilanı esas alınmalıdır.
Hukuk dışı uzmanlık hangi belgelerle gösterilir?
Yönetmelik m.38/1-g mesleki yeterliliğin diploma, mesleki yeterlilik belgesi, uzmanlık belgesi veya benzeri belgelerle gösterilmesini düzenler. Ayrıca mesleğin icrası için ilgili mevzuatta aranan koşulların da taşınması gerekir.
Başvuru belgeleri m.40’ta ayrıntılıdır. Diploma veya mesleki yeterlilik belgesinin aslı ya da onaylı örneği; meslek odasına kayıt zorunluysa son altı ay içinde alınmış faaliyet/üyelik belgesi; fiilî çalışma süresini gösteren belgeler başvuru dosyasının temel parçalarıdır.
Hukuk dışı uzmanlık iddiası, başvurulan uzmanlık alanıyla doğrudan eşleştirilmelidir. Başka bir alana ait diploma veya çalışma belgesi, başvuru yapılan teknik alanın yeterliliğini kendiliğinden göstermez.
Bölge kurulu m.42 kapsamında gerektiğinde ek bilgi ve belge isteyebilir veya başvuran kişiyi davet ederek dinleyebilir.
Hukuk mezunu için de beş yıl fiilî çalışma şartı aranır mı?
Evet. M.38/4, hukuk mezununun hukuk dışında ayrı bir uzmanlığa sahip olmasının yanında m.38/1’deki şartları taşımasını da ister. Bu şartlar arasında m.38/1-f’deki en az beş yıllık fiilî çalışma koşulu vardır.
Dolayısıyla hukuk mezunu kişinin ikinci uzmanlık diplomasını beş yıl önce almış olması tek başına yeterli değildir. Başvuracağı uzmanlık alanında fiilen çalıştığını belgelemesi gerekir.
Daire Başkanlığı bazı alanlarda beş yıldan daha uzun deneyim süresi belirleyebilir. Ayrıca m.38/5’te yalnız belirli gayrimenkul değerleme/taşınmaz geliştirme uzmanları için kamulaştırma alt uzmanlığına özgü sınırlı istisna bulunur.
beş yıllık fiilî çalışma şartı rehberi bu konuyu ayrı olarak açıklar.
Temel eğitim ve diğer kabul şartları hukuk mezunları için de geçerli mi?
Evet. M.38/4 hukuk mezunlarını genel kabul şartlarından muaf tutmaz; aksine m.38/1 şartlarının taşınmasını açıkça arar. Temel eğitim, adli sicil, mesleki yasak, başka bölge listesinde kayıtlı olmama, fiilî çalışma ve mesleki yeterlilik hükümleri uygulanır.
Temel eğitimden Yönetmelik kapsamında özel bir muafiyet varsa bu muafiyet belgelendirilir. temel eğitim muafiyeti rehberimiz m.31’i açıklar.
Adli sicil bakımından da m.38/1-a’daki engel mahkûmiyetler uygulanır. bilirkişi olmaya engel suçlar rehberi bu şartı detaylandırır.
Başvuru sonunda kabul koşullarını taşımak otomatik liste kaydı anlamına gelmez; m.43’te liyakat değerlendirmesi ayrıca yapılır.
Hukuk mezunu bilirkişi raporda hukuki değerlendirme yapabilir mi?
Hayır. Bir kişinin hukuk eğitimi almış olması, bilirkişi sıfatıyla hukuki nitelendirme veya değerlendirme yapma yasağını kaldırmaz. Yönetmelik m.55/4 bilirkişinin raporunda ve sözlü açıklamalarında hukuki nitelendirme ve değerlendirme yapamayacağını düzenler.
Bilirkişi hangi uzmanlık alanından listeye kaydedilmişse görevi o özel veya teknik alanla sınırlıdır. Hukuk eğitimi bulunan teknik uzman da dosyada mahkemenin yerine geçerek uyuşmazlığın hukuki sonucunu belirleyemez.
bilirkişinin hukuki değerlendirme yasağı rehberimiz rapor sınırlarını ayrıntılı biçimde ele alır.
Bu sınır, m.38/4’ün neden hukuk dışı ayrı uzmanlık aradığını da açıklayan temel sistem ilkesidir.
Hukuk mezunu ayrı uzmanlığıyla başvururken dosyayı nasıl hazırlamalı?
Başvuru dosyası önce başvurulacak uzmanlık alanının güncel koşullarına göre kurulmalıdır. Hukuk diploması yanında ayrı uzmanlığı gösteren diploma/yeterlilik belgesi, o alandaki fiilî çalışma belgeleri ve varsa mesleki oda/ruhsat belgeleri hazırlanmalıdır.
Çalışma belgeleri uzmanlık alanıyla doğrudan ilişkiyi göstermelidir. Genel iş deneyimi listesi yerine başvurulan teknik alanın görev ve çalışma dönemleri açık biçimde sunulmalıdır.
Temel eğitim belgesi veya geçerli muafiyet belgesi, adli sicil ve diğer m.40 evrakı da dosyaya eklenir. Eksik zorunlu belge bulunursa m.42/2 kapsamında on günlük tamamlama süreci uygulanabilir.
Hukuk dışı uzmanlığın niteliği belirsiz bırakılmamalıdır. Bölge kurulunun başvuranın hangi teknik bilgi sebebiyle bilirkişilik listesine alınmak istediğini dosyadan net biçimde anlayabilmesi gerekir.
Hukuk mezunu bilirkişilik başvurusu kontrol listesi
- Hukuk dışında ayrı uzmanlık alanınızı kesin olarak belirleyin.
- Bu alanın Daire Başkanlığı temel/alt uzmanlık listesinde karşılığını kontrol edin.
- Diploma veya mesleki yeterlilik belgesini hazırlayın.
- Uzmanlık alanında en az beş yıllık fiilî çalışmayı belgeleyin.
- Meslek icrası için ruhsat/oda üyeliği gerekiyorsa güncel belgeyi alın.
- Temel eğitim veya geçerli muafiyet belgesini hazırlayın.
- M.38/1-a ve diğer kabul şartlarını kontrol edin.
- Başka bölge listesinde kayıtlı olmadığınızı doğrulayın.
- Daire Başkanlığının alana özgü ek yeterlilik şartlarını inceleyin.
- Başvuruyu m.40-42’deki belge ve usule uygun tamamlayın.
Sık Sorulan Sorular
Avukat bilirkişi olabilir mi?
Hukuk bilgisi nedeniyle değil; hukuk dışında ayrı bir uzmanlığı varsa ve m.38/1 şartlarını o alan yönünden taşıyıp belgeliyorsa bilirkişilik başvurusu yapabilir.
Hukuk fakültesi mezuniyeti bilirkişilik uzmanlığı sayılır mı?
Tek başına hayır. M.38/4 hukuk dışında ayrı bir uzmanlığın belgelenmesini ister.
Hukuk mezunu ikinci diploma ile bilirkişi olabilir mi?
İkinci diploma ilgili uzmanlığı gösteriyorsa ve o alanda diğer m.38 şartları da sağlanıyorsa başvuru mümkündür.
İkinci uzmanlıkta 5 yıl çalışma gerekir mi?
Kural olarak evet. M.38/4 genel kabul şartlarına atıf yaptığı için m.38/1-f’deki fiilî çalışma şartı uygulanır.
Hukuki mütalaa vermek için bilirkişi listesine girilir mi?
Hayır. Hâkimlik mesleğinin gerektirdiği hukuki bilgi bilirkişilik konusu değildir ve bilirkişi hukuki değerlendirme yapamaz.
Hukuk mezunu teknik uzman bilirkişi raporunda hukuki yorum yapabilir mi?
Hayır. Bilirkişi sıfatıyla görev yaptığı teknik alanla sınırlıdır; m.55/4 hukuki nitelendirme ve değerlendirmeyi yasaklar.
Temel eğitim hukuk mezunları için de gerekli mi?
M.38/1 şartları uygulanır; Yönetmelikte geçerli bir muafiyet yoksa temel eğitim tamamlanmalıdır.
Ayrı uzmanlık nasıl kanıtlanır?
Diploma, mesleki yeterlilik veya uzmanlık belgesi ile fiilî çalışma ve meslek icra yetkisi belgeleri kullanılır.
Hukuk mezunu başka bölge listesine de başvurabilir mi?
Başka bölge listesinde kayıtlı olmama genel kabul şartıdır; başvuru yetkili bölge kuruluna ve güncel ilan usulüne göre yapılır.
Hukuk dışı uzmanlık şartı yalnız avukatlar için mi?
Hayır. M.38/4 “hukuk öğrenimi görmüş kişiler” ifadesini kullanır; mesleki unvandan bağımsız olarak hukuk eğitimi alan kişileri kapsar.
Sonuç
Hukuk mezunu kişi sırf hukuk bilgisi nedeniyle bilirkişilik siciline kaydedilemez. Yönetmelik m.38/4, hukuk dışında ayrı bir uzmanlığın ve genel kabul şartlarının belgelenmesini zorunlu tutar. Başvuru yapan hukuk mezunu, ikinci uzmanlığını diploma/yeterlilik belgesiyle, deneyimini fiilî çalışma kayıtlarıyla ve meslek icra yetkisini ilgili belgelerle göstermelidir. Bilirkişi olarak görevlendirildiğinde de hukuki değerlendirme yasağı aynen devam eder.
Resmî kaynaklar: Bilirkişilik Yönetmeliği – Bilirkişilik Daire Başkanlığı · Bilirkişilik Daire Başkanlığı
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
