Uzman Görüşü Nedir? Bilimsel Mütalaa ve Duruşmada Dinlenme HMK 293 | 2026
Kısa ve net cevap: Taraflar dava konusu olay hakkında uzmanından bilimsel mütalaa alabilir; sırf bu nedenle ayrıca süre verilemez. Mahkeme uzmanı duruşmada dinleyebilir; çağrıldığı hâlde geçerli özrü olmadan gelmezse hazırladığı rapor mahkemece değerlendirmeye alınmaz.
HMK 293 Ne Düzenliyor?
HMK 293 tarafların, dava konusu olayla ilgili olarak uzmanından bilimsel mütalaa alabilmesine imkân verir. Sadece uzman görüşü sunulacak diye ayrıca süre istenemez. Hâkim talep üzerine veya resen uzman kişiyi davet ederek dinleyebilir; hâkim ve taraflar gerekli soruları sorabilir. Uzman kişi çağrıldığı duruşmaya geçerli bir özrü olmadan gelmezse hazırlamış olduğu rapor mahkemece değerlendirmeye tabi tutulmaz.
Bu hüküm uzman görüşü ve bilimsel mütalaa bakımından yargılamanın belirli bir aşamasını açık usul kurallarına bağlar. Karar, tefhim, gerekçe, müzakere veya uzman görüşü gibi kavramlar aynı işlevi görmez. Her birinin dosyadaki zamanı ve hukuki etkisi ayrı kontrol edilmelidir.
Kanuni Unsurlar
1. Uzman görüşü tarafça temin edilir.
Uzman görüşü tarafça temin edilir. uzman görüşü ve bilimsel mütalaa bakımından kanunun açık düzenlemesinin bir parçasıdır. Dosyada bu unsurun hangi duruşma tutanağı, ara karar, rapor veya hüküm kaydıyla karşılandığı görülebilmelidir. Usul işleminin denetlenebilir olması, hem tarafların kanun yolu hakkını hem mahkemenin gerekçesini güçlendirir.
2. Görüş dava konusu olayla ilgili bilimsel mütalaa olmalıdır.
Görüş dava konusu olayla ilgili bilimsel mütalaa olmalıdır. uzman görüşü ve bilimsel mütalaa bakımından kanunun açık düzenlemesinin bir parçasıdır. Dosyada bu unsurun hangi duruşma tutanağı, ara karar, rapor veya hüküm kaydıyla karşılandığı görülebilmelidir. Usul işleminin denetlenebilir olması, hem tarafların kanun yolu hakkını hem mahkemenin gerekçesini güçlendirir.
3. Sırf görüş sunulacak diye ayrıca süre verilemez.
Sırf görüş sunulacak diye ayrıca süre verilemez. uzman görüşü ve bilimsel mütalaa bakımından kanunun açık düzenlemesinin bir parçasıdır. Dosyada bu unsurun hangi duruşma tutanağı, ara karar, rapor veya hüküm kaydıyla karşılandığı görülebilmelidir. Usul işleminin denetlenebilir olması, hem tarafların kanun yolu hakkını hem mahkemenin gerekçesini güçlendirir.
4. Mahkeme uzmanı talep üzerine veya resen duruşmaya çağırabilir.
Mahkeme uzmanı talep üzerine veya resen duruşmaya çağırabilir. uzman görüşü ve bilimsel mütalaa bakımından kanunun açık düzenlemesinin bir parçasıdır. Dosyada bu unsurun hangi duruşma tutanağı, ara karar, rapor veya hüküm kaydıyla karşılandığı görülebilmelidir. Usul işleminin denetlenebilir olması, hem tarafların kanun yolu hakkını hem mahkemenin gerekçesini güçlendirir.
5. Hâkim ve taraflar uzmana soru sorabilir.
Hâkim ve taraflar uzmana soru sorabilir. uzman görüşü ve bilimsel mütalaa bakımından kanunun açık düzenlemesinin bir parçasıdır. Dosyada bu unsurun hangi duruşma tutanağı, ara karar, rapor veya hüküm kaydıyla karşılandığı görülebilmelidir. Usul işleminin denetlenebilir olması, hem tarafların kanun yolu hakkını hem mahkemenin gerekçesini güçlendirir.
6. Geçerli özür olmadan çağrıya uyulmazsa rapor değerlendirilmez.
Geçerli özür olmadan çağrıya uyulmazsa rapor değerlendirilmez. uzman görüşü ve bilimsel mütalaa bakımından kanunun açık düzenlemesinin bir parçasıdır. Dosyada bu unsurun hangi duruşma tutanağı, ara karar, rapor veya hüküm kaydıyla karşılandığı görülebilmelidir. Usul işleminin denetlenebilir olması, hem tarafların kanun yolu hakkını hem mahkemenin gerekçesini güçlendirir.
Mahkemenin Rolü
Mahkeme uzman görüşünü dosyanın diğer delilleriyle birlikte değerlendirir; ihtiyaç görürse uzmanı duruşmaya çağırıp açıklama ve soru-cevap yoluyla görüşü denetler.
Mahkeme usul işlemini duruşma tutanağı ve gerekçeli karar üzerinden açıkça kayıt altına almalıdır. Böylece hangi işlemin ne zaman yapıldığı ve hangi hukuki sonuca bağlandığı tereddütsüz anlaşılır.
Tarafların Kontrol Etmesi Gerekenler
Taraf uzman görüşünü mevcut usul süreleri içinde hazırlamalı ve bilimsel dayanaklarını açıkça sunmalıdır; ayrıca süre verileceğini varsaymamalıdır.
Taraflar karar tarihi, tefhim, gerekçeli karar, tebligat ve kanun yolu işlemlerini aynı kavram gibi değerlendirmemelidir. Her tarih farklı bir usul olayına karşılık gelebilir.
Maddenin Sınırı
HMK 293 uzman görüşü, mahkemece atanmış bilirkişi raporundan farklıdır. Uzman tarafça seçilir; bu özel mütalaa mahkemenin bilirkişi atama ve delilleri serbestçe değerlendirme yetkisini ortadan kaldırmaz.
Kanunun açık kuralı, bağlantılı hükümlerde düzenlenen başka süre veya sonuçlarla genişletilemez. Özellikle gerekçeli kararın yazım süresi ile kanun yoluna başvuru süresi birbirinden ayrılmalıdır.
Süre ve Zamanlama
Kanun açıkça, yalnız uzman görüşü sunmak amacıyla ayrıca süre istenemeyeceğini düzenler. Uzman duruşmaya çağrılmışsa çağrıya geçerli özür olmadan uyulmamasının sonucu raporun değerlendirilmemesidir.
Başlangıç olayı kanunda açıkça belirtilmişse hesap o olaydan yapılır. Sabit süre yoksa yargılamanın ilgili aşaması ve diğer HMK hükümleri esas alınır.
Usule Aykırılığın Etkisi
Çağrılan uzman geçerli bir özrü olmaksızın duruşmaya gelmezse hazırladığı rapor mahkemece değerlendirmeye tabi tutulmaz.
Kararın oluşumu ve açıklanmasına ilişkin usul kuralları, hükmün denetlenebilirliğini sağlar. Kanun yolunda değerlendirme yapılırken somut usul ihlalinin karara etkisi ayrıca ele alınır.
Sistematik Bağlantı
HMK 293 özel uzman görüşünü düzenler ve mahkeme bilirkişiliğinden ayrı bir kurum oluşturur.
Uygulamada Kaçınılması Gereken Hatalar
Uzman görüşünü mahkeme bilirkişi raporuyla aynı saymak, özel mütalaa için otomatik ek süre istemek ve çağrıya özürsüz gelmemenin yaptırımını göz ardı etmek yanlıştır.
Kanun metninde açıkça düzenlenen süre, oy sırası veya tefhim biçiminin uygulama alışkanlığıyla değiştirilmesi doğru değildir. Güncel HMK metni esas alınmalıdır.
Dosya Kontrol Listesi
- Uzman görüşü tarafça temin edilir.
- Görüş dava konusu olayla ilgili bilimsel mütalaa olmalıdır.
- Sırf görüş sunulacak diye ayrıca süre verilemez.
- Mahkeme uzmanı talep üzerine veya resen duruşmaya çağırabilir.
- Hâkim ve taraflar uzmana soru sorabilir.
- Geçerli özür olmadan çağrıya uyulmazsa rapor değerlendirilmez.
- İlgili duruşma tutanağı veya karar dosyada açık mı?
- Karar tarihi, tefhim ve tebliğ birbirinden ayrılmış mı?
- Gerekçe ile hüküm sonucu arasında usul bağı korunmuş mu?
Resmî Kaynak
Mevzuat Bilgi Sistemi – 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ve Adalet Bakanlığı Bilirkişilik Daire Başkanlığı güncel kontrol için kullanılmalıdır.
Site İçinde İlgili Rehberler
- Bilirkişi görevlendirmesinde konu ve sınırlar
- Bilirkişinin bağımsızlık yükümlülüğü
- Hukuk mezunu bilirkişi olabilir mi?
- Bilirkişilik başvurusu nereye yapılır?
Sık Sorulan Sorular
HMK 293: Temel kural nedir?
Taraflar dava konusu olay hakkında uzmanından bilimsel mütalaa alabilir; sırf bu nedenle ayrıca süre verilemez. Mahkeme uzmanı duruşmada dinleyebilir; çağrıldığı hâlde geçerli özrü olmadan gelmezse hazırladığı rapor mahkemece değerlendirmeye alınmaz. Somut dosyada bağlantılı hükümler kendi şartlarıyla ayrıca uygulanır.
HMK 293: Süre nedir?
Kanun açıkça, yalnız uzman görüşü sunmak amacıyla ayrıca süre istenemeyeceğini düzenler. Uzman duruşmaya çağrılmışsa çağrıya geçerli özür olmadan uyulmamasının sonucu raporun değerlendirilmemesidir. Somut dosyada bağlantılı hükümler kendi şartlarıyla ayrıca uygulanır.
HMK 293: Mahkemenin görevi nedir?
Mahkeme uzman görüşünü dosyanın diğer delilleriyle birlikte değerlendirir; ihtiyaç görürse uzmanı duruşmaya çağırıp açıklama ve soru-cevap yoluyla görüşü denetler. Somut dosyada bağlantılı hükümler kendi şartlarıyla ayrıca uygulanır.
HMK 293: Taraf neyi kontrol etmelidir?
Taraf uzman görüşünü mevcut usul süreleri içinde hazırlamalı ve bilimsel dayanaklarını açıkça sunmalıdır; ayrıca süre verileceğini varsaymamalıdır. Somut dosyada bağlantılı hükümler kendi şartlarıyla ayrıca uygulanır.
HMK 293: Maddenin sınırı nedir?
HMK 293 uzman görüşü, mahkemece atanmış bilirkişi raporundan farklıdır. Uzman tarafça seçilir; bu özel mütalaa mahkemenin bilirkişi atama ve delilleri serbestçe değerlendirme yetkisini ortadan kaldırmaz. Somut dosyada bağlantılı hükümler kendi şartlarıyla ayrıca uygulanır.
HMK 293: Aykırılığın etkisi nedir?
Çağrılan uzman geçerli bir özrü olmaksızın duruşmaya gelmezse hazırladığı rapor mahkemece değerlendirmeye tabi tutulmaz. Somut dosyada bağlantılı hükümler kendi şartlarıyla ayrıca uygulanır.
HMK 293: Karar ve gerekçe neden ayrılır?
Hüküm sonucu uyuşmazlığın sonucunu açıklar; gerekçe bu sonuca hangi maddi ve hukuki nedenlerle ulaşıldığını gösterir. Somut dosyada bağlantılı hükümler kendi şartlarıyla ayrıca uygulanır.
HMK 293: Kanun yolu süresi bu maddeden mi hesaplanır?
Hayır. Bu maddelerdeki karar verme veya yazım kuralları ile istinaf/temyiz süreleri birbirine karıştırılmamalıdır. Somut dosyada bağlantılı hükümler kendi şartlarıyla ayrıca uygulanır.
HMK 293: Güncel kanun nereden kontrol edilir?
Mevzuat Bilgi Sistemi içindeki 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu esas alınmalıdır. Somut dosyada bağlantılı hükümler kendi şartlarıyla ayrıca uygulanır.
Sonuç
Taraflar dava konusu olay hakkında uzmanından bilimsel mütalaa alabilir; sırf bu nedenle ayrıca süre verilemez. Mahkeme uzmanı duruşmada dinleyebilir; çağrıldığı hâlde geçerli özrü olmadan gelmezse hazırladığı rapor mahkemece değerlendirmeye alınmaz. HMK 293 uzman görüşü, mahkemece atanmış bilirkişi raporundan farklıdır. Uzman tarafça seçilir; bu özel mütalaa mahkemenin bilirkişi atama ve delilleri serbestçe değerlendirme yetkisini ortadan kaldırmaz.
HMK 293 İçin Ayrıntılı Uygulama İncelemesi
HMK 293 tarafların, dava konusu olayla ilgili olarak uzmanından bilimsel mütalaa alabilmesine imkân verir. Sadece uzman görüşü sunulacak diye ayrıca süre istenemez. Hâkim talep üzerine veya resen uzman kişiyi davet ederek dinleyebilir; hâkim ve taraflar gerekli soruları sorabilir. Uzman kişi çağrıldığı duruşmaya geçerli bir özrü olmadan gelmezse hazırlamış olduğu rapor mahkemece değerlendirmeye tabi tutulmaz. Mahkeme uzman görüşünü dosyanın diğer delilleriyle birlikte değerlendirir; ihtiyaç görürse uzmanı duruşmaya çağırıp açıklama ve soru-cevap yoluyla görüşü denetler. Taraf uzman görüşünü mevcut usul süreleri içinde hazırlamalı ve bilimsel dayanaklarını açıkça sunmalıdır; ayrıca süre verileceğini varsaymamalıdır. Kanun açıkça, yalnız uzman görüşü sunmak amacıyla ayrıca süre istenemeyeceğini düzenler. Uzman duruşmaya çağrılmışsa çağrıya geçerli özür olmadan uyulmamasının sonucu raporun değerlendirilmemesidir. Çağrılan uzman geçerli bir özrü olmaksızın duruşmaya gelmezse hazırladığı rapor mahkemece değerlendirmeye tabi tutulmaz. Bu başlıklar karar veya duruşma kayıtlarıyla karşılaştırıldığında uzman görüşü ve bilimsel mütalaa bakımından kanuna uygunluk denetlenebilir. Açık süre ve usul kuralı başka bir hükümdeki düzenlemeyle karıştırılmamalıdır.
HMK 293 İçin Ayrıntılı Uygulama İncelemesi
HMK 293 tarafların, dava konusu olayla ilgili olarak uzmanından bilimsel mütalaa alabilmesine imkân verir. Sadece uzman görüşü sunulacak diye ayrıca süre istenemez. Hâkim talep üzerine veya resen uzman kişiyi davet ederek dinleyebilir; hâkim ve taraflar gerekli soruları sorabilir. Uzman kişi çağrıldığı duruşmaya geçerli bir özrü olmadan gelmezse hazırlamış olduğu rapor mahkemece değerlendirmeye tabi tutulmaz. Mahkeme uzman görüşünü dosyanın diğer delilleriyle birlikte değerlendirir; ihtiyaç görürse uzmanı duruşmaya çağırıp açıklama ve soru-cevap yoluyla görüşü denetler. Taraf uzman görüşünü mevcut usul süreleri içinde hazırlamalı ve bilimsel dayanaklarını açıkça sunmalıdır; ayrıca süre verileceğini varsaymamalıdır. Kanun açıkça, yalnız uzman görüşü sunmak amacıyla ayrıca süre istenemeyeceğini düzenler. Uzman duruşmaya çağrılmışsa çağrıya geçerli özür olmadan uyulmamasının sonucu raporun değerlendirilmemesidir. Çağrılan uzman geçerli bir özrü olmaksızın duruşmaya gelmezse hazırladığı rapor mahkemece değerlendirmeye tabi tutulmaz. Bu başlıklar karar veya duruşma kayıtlarıyla karşılaştırıldığında uzman görüşü ve bilimsel mütalaa bakımından kanuna uygunluk denetlenebilir. Açık süre ve usul kuralı başka bir hükümdeki düzenlemeyle karıştırılmamalıdır.
HMK 293 İçin Ayrıntılı Uygulama İncelemesi
HMK 293 tarafların, dava konusu olayla ilgili olarak uzmanından bilimsel mütalaa alabilmesine imkân verir. Sadece uzman görüşü sunulacak diye ayrıca süre istenemez. Hâkim talep üzerine veya resen uzman kişiyi davet ederek dinleyebilir; hâkim ve taraflar gerekli soruları sorabilir. Uzman kişi çağrıldığı duruşmaya geçerli bir özrü olmadan gelmezse hazırlamış olduğu rapor mahkemece değerlendirmeye tabi tutulmaz. Mahkeme uzman görüşünü dosyanın diğer delilleriyle birlikte değerlendirir; ihtiyaç görürse uzmanı duruşmaya çağırıp açıklama ve soru-cevap yoluyla görüşü denetler. Taraf uzman görüşünü mevcut usul süreleri içinde hazırlamalı ve bilimsel dayanaklarını açıkça sunmalıdır; ayrıca süre verileceğini varsaymamalıdır. Kanun açıkça, yalnız uzman görüşü sunmak amacıyla ayrıca süre istenemeyeceğini düzenler. Uzman duruşmaya çağrılmışsa çağrıya geçerli özür olmadan uyulmamasının sonucu raporun değerlendirilmemesidir. Çağrılan uzman geçerli bir özrü olmaksızın duruşmaya gelmezse hazırladığı rapor mahkemece değerlendirmeye tabi tutulmaz. Bu başlıklar karar veya duruşma kayıtlarıyla karşılaştırıldığında uzman görüşü ve bilimsel mütalaa bakımından kanuna uygunluk denetlenebilir. Açık süre ve usul kuralı başka bir hükümdeki düzenlemeyle karıştırılmamalıdır.
HMK 293 İçin Ayrıntılı Uygulama İncelemesi
HMK 293 tarafların, dava konusu olayla ilgili olarak uzmanından bilimsel mütalaa alabilmesine imkân verir. Sadece uzman görüşü sunulacak diye ayrıca süre istenemez. Hâkim talep üzerine veya resen uzman kişiyi davet ederek dinleyebilir; hâkim ve taraflar gerekli soruları sorabilir. Uzman kişi çağrıldığı duruşmaya geçerli bir özrü olmadan gelmezse hazırlamış olduğu rapor mahkemece değerlendirmeye tabi tutulmaz. Mahkeme uzman görüşünü dosyanın diğer delilleriyle birlikte değerlendirir; ihtiyaç görürse uzmanı duruşmaya çağırıp açıklama ve soru-cevap yoluyla görüşü denetler. Taraf uzman görüşünü mevcut usul süreleri içinde hazırlamalı ve bilimsel dayanaklarını açıkça sunmalıdır; ayrıca süre verileceğini varsaymamalıdır. Kanun açıkça, yalnız uzman görüşü sunmak amacıyla ayrıca süre istenemeyeceğini düzenler. Uzman duruşmaya çağrılmışsa çağrıya geçerli özür olmadan uyulmamasının sonucu raporun değerlendirilmemesidir. Çağrılan uzman geçerli bir özrü olmaksızın duruşmaya gelmezse hazırladığı rapor mahkemece değerlendirmeye tabi tutulmaz. Bu başlıklar karar veya duruşma kayıtlarıyla karşılaştırıldığında uzman görüşü ve bilimsel mütalaa bakımından kanuna uygunluk denetlenebilir. Açık süre ve usul kuralı başka bir hükümdeki düzenlemeyle karıştırılmamalıdır.
HMK 293 İçin Ayrıntılı Uygulama İncelemesi
HMK 293 tarafların, dava konusu olayla ilgili olarak uzmanından bilimsel mütalaa alabilmesine imkân verir. Sadece uzman görüşü sunulacak diye ayrıca süre istenemez. Hâkim talep üzerine veya resen uzman kişiyi davet ederek dinleyebilir; hâkim ve taraflar gerekli soruları sorabilir. Uzman kişi çağrıldığı duruşmaya geçerli bir özrü olmadan gelmezse hazırlamış olduğu rapor mahkemece değerlendirmeye tabi tutulmaz. Mahkeme uzman görüşünü dosyanın diğer delilleriyle birlikte değerlendirir; ihtiyaç görürse uzmanı duruşmaya çağırıp açıklama ve soru-cevap yoluyla görüşü denetler. Taraf uzman görüşünü mevcut usul süreleri içinde hazırlamalı ve bilimsel dayanaklarını açıkça sunmalıdır; ayrıca süre verileceğini varsaymamalıdır. Kanun açıkça, yalnız uzman görüşü sunmak amacıyla ayrıca süre istenemeyeceğini düzenler. Uzman duruşmaya çağrılmışsa çağrıya geçerli özür olmadan uyulmamasının sonucu raporun değerlendirilmemesidir. Çağrılan uzman geçerli bir özrü olmaksızın duruşmaya gelmezse hazırladığı rapor mahkemece değerlendirmeye tabi tutulmaz. Bu başlıklar karar veya duruşma kayıtlarıyla karşılaştırıldığında uzman görüşü ve bilimsel mütalaa bakımından kanuna uygunluk denetlenebilir. Açık süre ve usul kuralı başka bir hükümdeki düzenlemeyle karıştırılmamalıdır.
HMK 293 İçin Ayrıntılı Uygulama İncelemesi
HMK 293 tarafların, dava konusu olayla ilgili olarak uzmanından bilimsel mütalaa alabilmesine imkân verir. Sadece uzman görüşü sunulacak diye ayrıca süre istenemez. Hâkim talep üzerine veya resen uzman kişiyi davet ederek dinleyebilir; hâkim ve taraflar gerekli soruları sorabilir. Uzman kişi çağrıldığı duruşmaya geçerli bir özrü olmadan gelmezse hazırlamış olduğu rapor mahkemece değerlendirmeye tabi tutulmaz. Mahkeme uzman görüşünü dosyanın diğer delilleriyle birlikte değerlendirir; ihtiyaç görürse uzmanı duruşmaya çağırıp açıklama ve soru-cevap yoluyla görüşü denetler. Taraf uzman görüşünü mevcut usul süreleri içinde hazırlamalı ve bilimsel dayanaklarını açıkça sunmalıdır; ayrıca süre verileceğini varsaymamalıdır. Kanun açıkça, yalnız uzman görüşü sunmak amacıyla ayrıca süre istenemeyeceğini düzenler. Uzman duruşmaya çağrılmışsa çağrıya geçerli özür olmadan uyulmamasının sonucu raporun değerlendirilmemesidir. Çağrılan uzman geçerli bir özrü olmaksızın duruşmaya gelmezse hazırladığı rapor mahkemece değerlendirmeye tabi tutulmaz. Bu başlıklar karar veya duruşma kayıtlarıyla karşılaştırıldığında uzman görüşü ve bilimsel mütalaa bakımından kanuna uygunluk denetlenebilir. Açık süre ve usul kuralı başka bir hükümdeki düzenlemeyle karıştırılmamalıdır.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
