Maden Devlet Hakkı Hangi Fiyat Üzerinden Hesaplanır? Maden Yönetmeliği m.84 | 2026
Devlet hakkının matrahı nedir?
M.84/1 Devlet hakkının ocaktan çıkarılan madenin ocak başındaki satış fiyatından alınacağını düzenler.
Ocak başı satış fiyatının nasıl belirleneceği m.85’te ayrıntılandırılır.
Oran her maden için aynı mı?
Hayır. M.84/2 farklı maden grupları ve bazı madenler için farklı oranlar öngörür.
Örneğin I. Grup madenlerle IV. Grup metalik madenlerin oran sistemi aynı değildir.
Devlet hakkı ruhsat bedelinden düşük olabilir mi?
M.84/4 Devlet hakkının işletme ruhsat bedelinden az olamayacağını düzenler.
Bu asgari tutar kuralı yıllık hesapta ayrıca kontrol edilmelidir.
Devlet hakkı ne zaman doğar?
Ocak başında satış veya ruhsat sahası dışına sevkiyat halinde sevk tarihi ve miktarı önemlidir.
Zenginleştirme amacıyla ruhsat sahibine ait bitişik/mücavir tesise sevk gibi özel durumlar m.84/5’te ayrıca düzenlenir.
Stokta bekleyen maden için ne olur?
Üretim yapılmasına rağmen sevk edilmeyen stoklar ve üretimsiz ruhsatlarda m.84, en az işletme ruhsat bedeli kadar Devlet hakkı sistemini düzenler.
Stoktan sonraki yıllarda satış/sevkiyat yapılırsa maddedeki mahsup/asgari tutar kuralları uygulanır.
Kompleks madenlerde hesap nasıl?
Zenginleştirme sonucu ayrı ayrı elde edilip satılan her bir maden için ayrı Devlet hakkı alınır.
Ürün bazlı miktar, tenör ve satış verileri ayrıştırılmalıdır.
3213 sayılı Maden Kanunu ile bağlantı
M.84 Devlet hakkının matrah ve oran sisteminin temel maddesidir. Maden Yönetmeliği, 3213 sayılı Maden Kanununun uygulanmasına ilişkin usul ve esasları somutlaştırır. Ruhsat, Devlet hakkı, üretim, sevkiyat, devir, terk ve beyan işlemlerinde Kanun ile Yönetmelik birlikte uygulanır. Ruhsat sahibinin ticari kayıtları ile MAPEG’e verilen teknik ve mali beyanlar arasında tutarlılık bulunmalıdır.
Ruhsat sahibi hangi kayıtları tutmalı?
Üretim ve sevkiyat miktarı ile yıllık ocak başı satış fiyatı aynı hesap dosyasında izlenmelidir. Üretim miktarı, sevkiyat fişleri, satış faturaları, stok, tenör/kalite bilgileri, tesis giriş-çıkışları, ruhsat alanı koordinatları ve Devlet hakkı hesapları düzenli tutulmalıdır. Bir fatura veya sevk fişinde madenin cinsi ve özellikleri eksikse Devlet hakkı hesabı etkilenebilir. Kayıtlar dönem sonunda geriye dönük tahminle oluşturulmamalıdır.
MAPEG ilan ve verileri neden önemlidir?
MAPEG’in ilan ettiği ocak başı satış fiyatları m.85 ile birlikte Devlet hakkı beyanının alt sınırını etkiler. Genel Müdürlük yıllık emsal ocak başı satış fiyatları ve uygulama belgeleri yayımlar. Ruhsat sahibinin beyan ettiği bedel mevzuattaki alt sınır ve emsal sistemine aykırı olamaz. İlan tarihi, ilgili maden grubu, bölge ve ürün niteliği hesap dosyasına eklenmelidir.
Devlet hakkı hesabında temel yöntem
Maden grubu doğru belirlenmeden oran seçilemez; m.84/2’de I-V gruplar için farklı oranlar vardır. Devlet hakkı, mevzuatta öngörülen ocak başı satış fiyatı ve maden grubuna ilişkin oranlar üzerinden hesaplanır. Ruhsat sahibinin gerçek satış ilişkisi, stoktan sevkiyat, zenginleştirme veya kendi tesisinde kullanım gibi durumlar hesabı etkileyebilir. Aynı kalemin hem teşvikli hem teşviksiz bölümü varsa miktarlar ayrıştırılmalıdır.
Fatura ve sevkiyatın ispat gücü
Madenin cinsi, tenörü, kalitesi, miktarı, sevk tarihi ve alıcı bilgisi; fatura, sevk fişi ve işletme faaliyet raporunda birbirini doğrulamalıdır. Satış faturasında madenin türü/özelliği açık olmalı ve sevkiyat miktarıyla eşleşmelidir. Yönetmelikte özellikle bazı madenlerde analiz raporu ve ürün özellikleri açıkça önem taşır. Ticari muhasebe kaydı ile teknik beyan arasında fark oluşursa açıklama ve dayanak belgeleri hazırlanmalıdır.
Ruhsat devri veya terk döneminde dikkat
Ruhsat devrinde devir tarihine kadar satış/sevkiyat ve asgari ruhsat bedeli kuralı m.84’te ayrıca düzenlenir. Devir ve terk, yalnız ticaret sicili veya özel sözleşme işlemi değildir; maden sicili ve kamu hukukundan doğan yükümlülükler ayrıca tamamlanır. Devir tarihine kadar doğan Devlet hakkı ve diğer bedeller ile sahadaki tesislerin hukuki durumu kontrol edilmelidir. Yeni ruhsat sahibi önceki dönemin beyanlarını varsayım yoluyla devralmamalı, kapanış mutabakatı yapmalıdır.
Denetimde hangi noktalar incelenir?
Devlet hakkının işletme ruhsat bedelinin altında kalıp kalmadığı ve sevkiyat dönemleri kontrol edilir. MAPEG, verilen belge ve beyanları inceleyebilir ve sahadaki fiili üretimle karşılaştırabilir. Üretim miktarı, stok, tesis kapasitesi, sevkiyat, satış fiyatı ve Devlet hakkı hesabı arasında ekonomik-maddi tutarlılık aranır. Gerçek dışı veya yanıltıcı beyan, yalnız vergi/muhasebe sorunu değil Maden Kanunu bakımından da yaptırım riski doğurur.
İç kontrol sistemi nasıl kurulmalı?
Ruhsat sahibi aylık üretim ve sevkiyat kapanışı yapmalı; jeoloji/maden mühendisliği birimi, muhasebe ve hukuk birimi aynı veriyi onaylamalıdır. Aylık üretim-sevkiyat mutabakatından sonra yıllık Devlet hakkı provizyonu hesaplanmalıdır. Yıllık faaliyet raporu hazırlanırken ilk kez veri toplamak yerine, her ay belge numarası ve miktar bazında mutabakat yapılması daha güvenlidir.
Uyuşmazlık halinde hangi belgeler önemlidir?
MAPEG işleminin iptali, Devlet hakkı tahakkuku veya idari para cezası uyuşmazlığında ruhsat dosyası, elektronik sistem kayıtları, tebligatlar, teknik raporlar, faturalar, sevk fişleri ve banka ödeme belgeleri önem taşır. Maden grubunun, fiyatın veya miktarın yanlış alınması tahakkuk uyuşmazlığı yaratabilir. İdari işlemde süreler tebliğle başladığından elektronik tebligat ve kurum bildirimleri düzenli izlenmelidir.
Mersin ve Türkiye genelinde uygulama
Maden Kanunu ve Maden Yönetmeliği ülke genelinde uygulanır. Mersin’deki krom, kalker, doğal taş veya diğer ruhsat sahalarında da m.84 hükmünün özü aynıdır. Madenin grubu, üretim yöntemi, belediye/mücavir alan durumu, orman veya özel mülkiyet gibi saha özellikleri ek yükümlülükleri değiştirebilir.
İlgili site içi rehberler
Resmî kaynaklar
Güncel Maden Kanunu ve Maden Yönetmeliği için Mevzuat Bilgi Sistemi; ocak başı satış fiyatları, formlar ve uygulama duyuruları için Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü (MAPEG) esas alınmalıdır.
Sık Sorulan Sorular
Devlet hakkı hangi fiyat üzerinden?
Ocak başı satış fiyatı üzerinden.
Oran sabit mi?
Hayır, maden grubuna göre değişir.
Ruhsat bedelinden az olabilir mi?
Hayır, m.84/4 asgari sınır koyar.
Sevkiyat önemli mi?
Evet, doğum zamanı ve miktar hesabında önemlidir.
Stok maden nasıl ele alınır?
M.84’te stok ve üretimsiz dönem için özel hükümler vardır.
Kompleks madenlerde tek hesap mı?
Zenginleştirme sonrası satılan her maden için ayrı Devlet hakkı alınır.
Yazar: Avukat Halil BAKIRCI — Güncelleme: 23.09.2026.
maden Devlet hakkı ocak başı satış fiyatı: uygulama notu 1
Maden grubu ve alt bent sınıflandırması ruhsat belgesinden doğrulanmalıdır. Maden mevzuatında miktar, tarih ve birim fiyat verileri birbiriyle matematiksel olarak kontrol edilebilir nitelikte olmalıdır. Ruhsat sahası, stok, tesis ve sevkiyat verileri aynı raporlama dönemini göstermeli; farklı dönemlerden alınan rakamlar tek hesapta karıştırılmamalıdır. Her ödeme için tahakkuk dayanağı ve banka dekontu ruhsat numarasıyla ilişkilendirilmelidir.
maden Devlet hakkı ocak başı satış fiyatı: uygulama notu 2
Sevk fişleriyle fatura miktarları yıl sonunda değil aylık kapatılmalıdır. Maden mevzuatında miktar, tarih ve birim fiyat verileri birbiriyle matematiksel olarak kontrol edilebilir nitelikte olmalıdır. Ruhsat sahası, stok, tesis ve sevkiyat verileri aynı raporlama dönemini göstermeli; farklı dönemlerden alınan rakamlar tek hesapta karıştırılmamalıdır. Her ödeme için tahakkuk dayanağı ve banka dekontu ruhsat numarasıyla ilişkilendirilmelidir.
maden Devlet hakkı ocak başı satış fiyatı: uygulama notu 3
Ruhsat bedeli asgari sınırı hesap tablosunda otomatik kontrol olarak tanımlanmalıdır. Maden mevzuatında miktar, tarih ve birim fiyat verileri birbiriyle matematiksel olarak kontrol edilebilir nitelikte olmalıdır. Ruhsat sahası, stok, tesis ve sevkiyat verileri aynı raporlama dönemini göstermeli; farklı dönemlerden alınan rakamlar tek hesapta karıştırılmamalıdır. Her ödeme için tahakkuk dayanağı ve banka dekontu ruhsat numarasıyla ilişkilendirilmelidir.
maden Devlet hakkı ocak başı satış fiyatı: uygulama notu 4
Maden grubu ve alt bent sınıflandırması ruhsat belgesinden doğrulanmalıdır. Maden mevzuatında miktar, tarih ve birim fiyat verileri birbiriyle matematiksel olarak kontrol edilebilir nitelikte olmalıdır. Ruhsat sahası, stok, tesis ve sevkiyat verileri aynı raporlama dönemini göstermeli; farklı dönemlerden alınan rakamlar tek hesapta karıştırılmamalıdır. Her ödeme için tahakkuk dayanağı ve banka dekontu ruhsat numarasıyla ilişkilendirilmelidir.
maden Devlet hakkı ocak başı satış fiyatı: uygulama notu 5
Sevk fişleriyle fatura miktarları yıl sonunda değil aylık kapatılmalıdır. Maden mevzuatında miktar, tarih ve birim fiyat verileri birbiriyle matematiksel olarak kontrol edilebilir nitelikte olmalıdır. Ruhsat sahası, stok, tesis ve sevkiyat verileri aynı raporlama dönemini göstermeli; farklı dönemlerden alınan rakamlar tek hesapta karıştırılmamalıdır. Her ödeme için tahakkuk dayanağı ve banka dekontu ruhsat numarasıyla ilişkilendirilmelidir.
maden Devlet hakkı ocak başı satış fiyatı: uygulama notu 6
Ruhsat bedeli asgari sınırı hesap tablosunda otomatik kontrol olarak tanımlanmalıdır. Maden mevzuatında miktar, tarih ve birim fiyat verileri birbiriyle matematiksel olarak kontrol edilebilir nitelikte olmalıdır. Ruhsat sahası, stok, tesis ve sevkiyat verileri aynı raporlama dönemini göstermeli; farklı dönemlerden alınan rakamlar tek hesapta karıştırılmamalıdır. Her ödeme için tahakkuk dayanağı ve banka dekontu ruhsat numarasıyla ilişkilendirilmelidir.
maden Devlet hakkı ocak başı satış fiyatı: uygulama notu 7
Maden grubu ve alt bent sınıflandırması ruhsat belgesinden doğrulanmalıdır. Maden mevzuatında miktar, tarih ve birim fiyat verileri birbiriyle matematiksel olarak kontrol edilebilir nitelikte olmalıdır. Ruhsat sahası, stok, tesis ve sevkiyat verileri aynı raporlama dönemini göstermeli; farklı dönemlerden alınan rakamlar tek hesapta karıştırılmamalıdır. Her ödeme için tahakkuk dayanağı ve banka dekontu ruhsat numarasıyla ilişkilendirilmelidir.
maden Devlet hakkı ocak başı satış fiyatı: uygulama notu 8
Sevk fişleriyle fatura miktarları yıl sonunda değil aylık kapatılmalıdır. Maden mevzuatında miktar, tarih ve birim fiyat verileri birbiriyle matematiksel olarak kontrol edilebilir nitelikte olmalıdır. Ruhsat sahası, stok, tesis ve sevkiyat verileri aynı raporlama dönemini göstermeli; farklı dönemlerden alınan rakamlar tek hesapta karıştırılmamalıdır. Her ödeme için tahakkuk dayanağı ve banka dekontu ruhsat numarasıyla ilişkilendirilmelidir.
maden Devlet hakkı ocak başı satış fiyatı: uygulama notu 9
Ruhsat bedeli asgari sınırı hesap tablosunda otomatik kontrol olarak tanımlanmalıdır. Maden mevzuatında miktar, tarih ve birim fiyat verileri birbiriyle matematiksel olarak kontrol edilebilir nitelikte olmalıdır. Ruhsat sahası, stok, tesis ve sevkiyat verileri aynı raporlama dönemini göstermeli; farklı dönemlerden alınan rakamlar tek hesapta karıştırılmamalıdır. Her ödeme için tahakkuk dayanağı ve banka dekontu ruhsat numarasıyla ilişkilendirilmelidir.
maden Devlet hakkı ocak başı satış fiyatı: uygulama notu 10
Maden grubu ve alt bent sınıflandırması ruhsat belgesinden doğrulanmalıdır. Maden mevzuatında miktar, tarih ve birim fiyat verileri birbiriyle matematiksel olarak kontrol edilebilir nitelikte olmalıdır. Ruhsat sahası, stok, tesis ve sevkiyat verileri aynı raporlama dönemini göstermeli; farklı dönemlerden alınan rakamlar tek hesapta karıştırılmamalıdır. Her ödeme için tahakkuk dayanağı ve banka dekontu ruhsat numarasıyla ilişkilendirilmelidir.
maden Devlet hakkı ocak başı satış fiyatı: uygulama notu 11
Sevk fişleriyle fatura miktarları yıl sonunda değil aylık kapatılmalıdır. Maden mevzuatında miktar, tarih ve birim fiyat verileri birbiriyle matematiksel olarak kontrol edilebilir nitelikte olmalıdır. Ruhsat sahası, stok, tesis ve sevkiyat verileri aynı raporlama dönemini göstermeli; farklı dönemlerden alınan rakamlar tek hesapta karıştırılmamalıdır. Her ödeme için tahakkuk dayanağı ve banka dekontu ruhsat numarasıyla ilişkilendirilmelidir.
maden Devlet hakkı ocak başı satış fiyatı: uygulama notu 12
Ruhsat bedeli asgari sınırı hesap tablosunda otomatik kontrol olarak tanımlanmalıdır. Maden mevzuatında miktar, tarih ve birim fiyat verileri birbiriyle matematiksel olarak kontrol edilebilir nitelikte olmalıdır. Ruhsat sahası, stok, tesis ve sevkiyat verileri aynı raporlama dönemini göstermeli; farklı dönemlerden alınan rakamlar tek hesapta karıştırılmamalıdır. Her ödeme için tahakkuk dayanağı ve banka dekontu ruhsat numarasıyla ilişkilendirilmelidir.
maden Devlet hakkı ocak başı satış fiyatı: uygulama notu 13
Maden grubu ve alt bent sınıflandırması ruhsat belgesinden doğrulanmalıdır. Maden mevzuatında miktar, tarih ve birim fiyat verileri birbiriyle matematiksel olarak kontrol edilebilir nitelikte olmalıdır. Ruhsat sahası, stok, tesis ve sevkiyat verileri aynı raporlama dönemini göstermeli; farklı dönemlerden alınan rakamlar tek hesapta karıştırılmamalıdır. Her ödeme için tahakkuk dayanağı ve banka dekontu ruhsat numarasıyla ilişkilendirilmelidir.
maden Devlet hakkı ocak başı satış fiyatı: uygulama notu 14
Sevk fişleriyle fatura miktarları yıl sonunda değil aylık kapatılmalıdır. Maden mevzuatında miktar, tarih ve birim fiyat verileri birbiriyle matematiksel olarak kontrol edilebilir nitelikte olmalıdır. Ruhsat sahası, stok, tesis ve sevkiyat verileri aynı raporlama dönemini göstermeli; farklı dönemlerden alınan rakamlar tek hesapta karıştırılmamalıdır. Her ödeme için tahakkuk dayanağı ve banka dekontu ruhsat numarasıyla ilişkilendirilmelidir.
maden Devlet hakkı ocak başı satış fiyatı: uygulama notu 15
Ruhsat bedeli asgari sınırı hesap tablosunda otomatik kontrol olarak tanımlanmalıdır. Maden mevzuatında miktar, tarih ve birim fiyat verileri birbiriyle matematiksel olarak kontrol edilebilir nitelikte olmalıdır. Ruhsat sahası, stok, tesis ve sevkiyat verileri aynı raporlama dönemini göstermeli; farklı dönemlerden alınan rakamlar tek hesapta karıştırılmamalıdır. Her ödeme için tahakkuk dayanağı ve banka dekontu ruhsat numarasıyla ilişkilendirilmelidir.
maden Devlet hakkı ocak başı satış fiyatı: uygulama notu 16
Maden grubu ve alt bent sınıflandırması ruhsat belgesinden doğrulanmalıdır. Maden mevzuatında miktar, tarih ve birim fiyat verileri birbiriyle matematiksel olarak kontrol edilebilir nitelikte olmalıdır. Ruhsat sahası, stok, tesis ve sevkiyat verileri aynı raporlama dönemini göstermeli; farklı dönemlerden alınan rakamlar tek hesapta karıştırılmamalıdır. Her ödeme için tahakkuk dayanağı ve banka dekontu ruhsat numarasıyla ilişkilendirilmelidir.
maden Devlet hakkı ocak başı satış fiyatı: uygulama notu 17
Sevk fişleriyle fatura miktarları yıl sonunda değil aylık kapatılmalıdır. Maden mevzuatında miktar, tarih ve birim fiyat verileri birbiriyle matematiksel olarak kontrol edilebilir nitelikte olmalıdır. Ruhsat sahası, stok, tesis ve sevkiyat verileri aynı raporlama dönemini göstermeli; farklı dönemlerden alınan rakamlar tek hesapta karıştırılmamalıdır. Her ödeme için tahakkuk dayanağı ve banka dekontu ruhsat numarasıyla ilişkilendirilmelidir.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
