Tanığın Yazılı Cevapları Yetersizse Sözlü Dinlenmesi Dilekçesi | HMK 246

Tanığın Yazılı Cevapları Yetersizse Duruşmada Dinlenmesi Dilekçesi | HMK 246

Kısa ve net cevap: Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) m.246 uyarınca hâkim, gerekli gördüğünde tanığın sözlü dinlenmesi yerine belirlediği süre içinde cevaplandıracağı bir soru kâğıdı gönderebilir. Aynı madde, verilen yazılı cevaplar yetersiz kaldığında hâkimin tanığı dinlemek üzere davet edebileceğini açıkça düzenler. Taraf, eksik kalan somut olayları ve soruları göstererek mevcut dava dosyasında sözlü dinleme talep edebilir. Yazılı cevapların tarafın iddiasını desteklememesi tek başına yetersizlik değildir; cevapların hangi uyuşmazlık noktasını aydınlatmadığı açıklanmalıdır.

Bu örnek, mahkemenin soru kâğıdı gönderdiği ve tanığın cevaplarının dosyaya girdiği hukuk davası içindir. İlk kez tanık bildirmek, ikinci bir tanık listesi sunmak veya tanığın beyanını değiştirtmek için hazırlanmadı. Tanık listesi sunma dilekçesi ilk bildirimle; istinabe dilekçesi başka yerde dinleme usulüyle ilgilidir. Buradaki talep ise cevap verilmiş olmasına rağmen kalan belirli boşlukların tanığa sözlü olarak sorulmasıdır.

HMK 246 hangi işlemi düzenler?

HMK m.246’nın ilk cümlesi, gerekli görülen hâllerde tanığa soru kâğıdı gönderilmesine karar verme yetkisini hâkime verir. Sözlü dinleme yerine uygulanacak bu yolda tanığın cevaplarını bildirmesi için hâkim bir süre belirler. İkinci cümle, yazılı cevapların hükme yeterli olup olmadığını değerlendirme yetkisinin devam ettiğini ve cevaplar yetersizse tanığın dinlenmek üzere davet edilebileceğini söyler. Kanun, soru kâğıdı gönderilmesini sözlü dinlemeden kesin olarak vazgeçilmesi şeklinde düzenlememiştir.

Tarafın dilekçesi hâkimin bu yetkiyi somut dosyada kullanmasına yöneliktir. Talebin kabulü otomatik değildir. Mahkeme, hangi uyuşmazlık noktasının cevaplanmadığına, tanığın daha önce ne söylediğine, sorulacak konuların davadaki iddia ve savunmayla ilişkisine ve başka delillerin durumuna bakar. Dilekçede kanunun öngörmediği mutlak bir “yeniden dinletme hakkı” ileri sürülmemelidir. İstenen karar, var olan tanığın belirlenmiş eksik noktalar hakkında duruşmada dinlenmesidir.

HMK m.194, dayanılan vakıaların ispata elverişli biçimde somutlaştırılmasını ve hangi delilin hangi vakıayı ispatlamak için gösterildiğinin açıkça belirtilmesini ister. Bu nedenle “tanığın cevabı yetersizdir” cümlesiyle yetinmeyin. Cevabın ilgili bölümünü, cevapsız kalan olayın tarihini veya bağlantısını ve sözlü dinlemeyle aydınlatılması istenen hususu ayrı ayrı yazın. İkinci tanık listesi yasağına ilişkin açıklama ile bu talebin kapsamını da karşılaştırın.

Başvuru hangi mahkemeye yapılır?

Talep, tanığın soru kâğıdıyla cevap verdiği asıl hukuk davasına bakan mahkemeye, mevcut esas numarası yazılarak sunulur. Tanığın ikamet ettiği yerde yeni dava açılmaz. Başlıkta mahkemenin adı, yer ve dosya numarası dosya kaydıyla aynı olmalıdır. Taraf sıfatı davacı veya davalı olarak doğru gösterilir. Vekâletle takip edilen işte vekil bilgisi eklenir; vekil yoksa bu satır metinden çıkarılır.

Soru kâğıdını gönderen ara kararın tarihi ve cevabın dosyaya giriş bilgisi talebin anlaşılmasını kolaylaştırır. Aynı davada birden fazla tanığa soru kâğıdı gönderilmişse tanığın adı ve cevap evrakının tarihi ayrıca belirtilir. “Dosyadaki tanık” gibi belirsiz bir tanım, hangi kişinin yeniden dinlenmesi istendiğini göstermez. Dosyada cevap evrakı henüz görünmüyorsa içerik bilinmeden cevapların yetersiz olduğu ileri sürülmemelidir; önce evrakın dosyaya gelmesi ve okunması gerekir.

Yazılı cevapların yetersizliği nasıl somutlaştırılır?

Önce mahkemenin gönderdiği soruyla tanığın buna verdiği cevabı yan yana okuyun. Soru belirli bir olayın tarihini, yerini veya tanığın doğrudan gözlemlediği davranışı sorarken cevap yalnız genel değerlendirme içeriyorsa hangi bilgi eksik kaldığını gösterin. Cevap birden fazla olayı aynı cümlede topluyorsa hangisi için açıklama gerektiğini belirtin. Tanığın “hatırlamıyorum” yanıtı verdiği konuda sırf başka bir cevap almak amacıyla aynı soruyu tekrarlamak yeterli bir gerekçe oluşturmaz; gerçekten açıklığa kavuşabilecek farklı bir nokta bulunmalıdır.

Yetersizlik, tarafın beklediği sonucun çıkmamasıyla karıştırılmamalıdır. Tanık açık biçimde bir olayı görmediğini belirtmişse tarafın o olayın görülmüş olduğunu varsayan soru yazması uygun değildir. Buna karşılık tanık bir görüşmenin yapıldığını söyleyip görüşmenin hangi tarihte veya kimlerin huzurunda gerçekleştiğini belirtmemişse, bu ayrıntılar uyuşmazlık açısından önemli olduğu ölçüde açıklama istenebilir. Gerekçe gerçek cevapla sınırlı olmalı; tanığa söylemediği bir söz yüklenmemelidir.

Belirsizliğin önemini ayrıca anlatın. Örneğin cevapsız kalan tarih, sözleşmenin uygulanma döneminin belirlenmesine; işyerindeki olayın yeri, tanığın onu bizzat görüp görmediğinin değerlendirilmesine; bildirimin kime yapıldığı, davada çekişmeli olan iletişim olgusuna ilişkin olabilir. Bu bağlantı kurulmadan her eksik ayrıntı için yeniden dinleme istenmesi dilekçeyi zayıflatır. Talep, uyuşmazlığın çözümünde etkisi bulunan gerçek bilgi boşluğuyla sınırlandırılır.

Önceki tanık listesinin sınırı korunmalıdır

HMK m.240/2 uyarınca tanık gösteren taraf, tanığı dinletmek istediği vakıayı, adı soyadı ile tebliğe elverişli adresini içeren listeyi sunar; listede olmayan kişiler dinlenemez ve ikinci liste verilemez. HMK 246 talebi, daha önce bildirilmeyen kişiyi “eksik cevabı tamamlama” başlığı altında dosyaya ekleme olanağı sağlamaz. Word örneği bu nedenle önceki listede bulunan ve soru kâğıdını cevaplayan aynı kişi üzerinde kurulmuştur.

Önceki liste tarihini ve tanığın listedeki sıra numarasını dosyadan alarak yazın. Tanığın adı farklı yazılmışsa bunun gerçek bir yazım düzeltmesi olup olmadığı kayıttan anlaşılmalıdır. İki ayrı kişinin aynı isimle anılması olasılığında dosya kayıtları dikkatle karşılaştırılır. Tanığın adresi değişmişse güncel tebliğe elverişli adres ayrıca bildirilir; yanlış adresin korunması davet işlemini geciktirir. Adresin doğruluğu bilinmiyorsa biliniyormuş gibi yazılmaz.

Yeni vakıa veya yeni delil sunma talebiyle karıştırmayın

Yazılı cevapların açıklattırılması, dava veya cevap dilekçesinde hiç ileri sürülmemiş vakıaları sonradan sınırsız biçimde dosyaya sokma yolu değildir. İstenen sözlü sorular, ilgili iddia veya savunmada yer alan çekişmeli vakıalarla eşleştirilir. Delil gösterme aşaması ve mahkemenin daha önce verdiği kesin süreler de dosyadan okunur. Bu talep, mevcut tanık delilinin değerlendirilme biçimine ilişkindir; gerçekte başka bir delil sunuluyorsa onun usul şartları ayrı değerlendirilir.

HMK m.145, kanuni süreden sonra delil gösterilmesine ilişkin koşulları düzenler. HMK 246 dilekçesinde yeni delil yoksa bu maddeyi otomatik bir hak gibi öne çıkarmaya gerek yoktur. Fakat soru kâğıdı sonrasında ilk kez başka bir belge veya kişi ileri sürülmek isteniyorsa bunun mevcut tanığın yeniden dinlenmesi talebinden farklı olduğu açıkça kabul edilmelidir. İşlemlerin adını değiştirerek süre sonucunu ortadan kaldırma yaklaşımı, hem usulü hem okuyucuyu yanıltır.

Sözlü dinlemede sorulacak hususlar nasıl yazılır?

Dilekçede sorular cevap telkin etmeyen, açık ve olguya yönelen cümlelerle hazırlanır. “Davalının haksız olduğunu doğrular mısınız?” bir hukuki sonuç ve yönlendirilmiş cevap içerir. “Belirtilen toplantıda kimler hazırdı, görüşme hangi tarihte yapıldı ve bu bilgiyi nasıl biliyorsunuz?” şeklindeki soru ise tanığın bilgi kaynağını ve olayın ayrıntılarını sorgular. Gerçek dosyada toplantı yoksa bu örneği kopyalamayın; metindeki olay alanlarını kendi uyuşmazlığınızdaki olgularla değiştirin.

Her soru, önceki soru kâğıdındaki soru numarası ve yazılı cevabın ilgili bölümüyle ilişkilendirilebilir. Örneğin “3 numaralı sorunun cevabında geçen teslimin tarihi” denilerek tutarlı bir izleme sağlanır. Sayfa numarası varsa eklenir. Böylece mahkeme, yeni dinlemenin tekrardan ibaret olup olmadığını görebilir. Soruların son biçimini ve tanığa yöneltilecek kapsamı mahkeme belirler; tarafın listelediği sorular mahkeme kararının yerine geçmez.

Tanığın yazılı cevabı yetersiz kaldığında dilekçe örneği

Aşağıdaki metin, dosyanın gerçek tarihleri ve cevap içeriğiyle doldurulacak düzenlenebilir bir örnektir. Köşeli ayraçlı alanlar tamamlanmadan sunulmaz. İlgisiz açıklamalar silinir. Özellikle 3 ve 4 numaralı paragraflarda, yazılı cevabın gerçek cümlesi ile eksik kalan husus açıkça gösterilmelidir.

Düzenlenebilir Word dilekçesi

Word sürümünde mahkeme ve dosya bilgileri, önceki tanık listesi, soru ile gerçek cevap, açıklanması gereken vakıa, tarafsız sorular, hukuki dayanak, sonuç ve ekler ayrı alanlar hâlindedir. Dosyayı indirdikten sonra köşeli alanları gerçek kayıtlarla tamamlayın ve bulunmayan ekleri listeden çıkarın.

HMK 246 Sözlü Dinleme Dilekçesini Word Olarak İndir

Yazılı cevap dosyaya nasıl bağlanır?

Tanığın cevabı eklenirken asıl dosyada zaten mevcut belge tekrar tekrar yüklenmeyebilir. Bu durumda tarih ve evrak numarasıyla açık gönderme yapılır. Dosyaya eklenmeyen bir belgeye “Ek-1” denmesi denetimi zorlaştırır. İlgili sayfaların numarası, UYAP kaydı veya tebliğ tarihi biliniyorsa gerçek kayıt üzerinden yazılır. Dilekçedeki alıntı yazılı cevapla harfiyen uyuşmalıdır; anlamı değiştiren kısaltmalardan kaçının.

Birden fazla soruya farklı tarihlerde cevap verilmişse hangisinin yetersiz olduğu belirtilir. Önceki cevabın tamamının değersiz olduğu iddiası çoğu zaman gerekli değildir. Bazı cevaplar yeterliyse bunu gizlemeyin; talebi yalnız açık kalan konuyla sınırlayın. Bu yaklaşım mahkemenin istenen işlem için somut ihtiyaç bulunup bulunmadığını görmesini kolaylaştırır. İşlem sonunda mahkeme hangi konuların dinleneceğini kararlaştırır; tarafın bütün sorularının aynen sorulacağı varsayılmaz.

Tanığın adresi ve davet işlemi

Sözlü dinleme istenen tanığın önceki listede gösterilen adresiyle güncel adresi karşılaştırılır. HMK m.243, tanığın davetiye ile çağrılmasını ve davetiye gönderilmeden hazır bulundurulan tanığın da dinlenebileceğini düzenler; kesin süre ve duruşma günü belirlenmesine ilişkin özel cümlesi ayrıca okunmalıdır. HMK m.244 davetiyenin içeriğini sayar. Başvuru sahibinin görevi, mahkemenin çağrı işlemini yapabilmesi için bildiği doğru adresi ve dosya bağlantısını açıkça vermektir.

Yazılı cevap vermiş tanığın mutlaka aynı adreste bulunacağı varsayılmaz. Cevap tarihi ile sözlü dinleme talebi arasında taşınma olmuşsa yeni adresin neye dayandığı dosyada açıklanır. Tebliğe elverişsiz bir telefon numarası tek başına açık adres yerine yazılmaz. Tanığın yargı çevresi dışındaki bir yerde bulunduğu anlaşılırsa dinleme yeriyle ilgili ayrı usul değerlendirmesi gerekir. Başka şehirdeki tanığın dinlenmesi hakkında ayrı rehber, bu noktayı ele alır.

Mahkeme talebi kabul etmezse kayıt nasıl değerlendirilir?

Ret veya dinlemeye gerek bulunmadığı yönündeki ara kararın gerekçesi ve tarihi dosyadan okunur. HMK m.246, yazılı cevaplar yetersiz kaldığında sözlü dinlemeye izin verir; her talep üzerine zorunlu dinleme emri içermez. Aynı talebi değişiklik olmadan tekrar vermek yerine mahkemenin değerlendirmesinde gözden kaçtığı düşünülen belirli cevap ve vakıa gösterilir. Daha önce açıkça yanıtlanmış bir husus için gerçeğe aykırı yetersizlik iddiası kurulmaz.

Davanın sonuna ilişkin kanun yolu incelemesinde bir usul itirazı ileri sürülecekse, hangi talebin ne zaman yapıldığı, mahkemenin ne karar verdiği ve bu kararın hangi çekişmeli olayın aydınlatılmasını etkilediği kayıtla gösterilir. Kanun yolu süreleri, kararın türü ve başvurulabilirliği dosyaya göre ayrıca belirlenir. Bu sayfa, belirli bir ret ara kararının tek başına derhâl istinaf edileceği yönünde genelleme yapmaz.

Tanık dinlendikten sonra tutanakta ne kontrol edilir?

Dinleme gerçekleştirilirse tutanakta tanığın kimliği, anlatımın hangi olayları kapsadığı ve yazılı cevapla bağlantılı soruların yanıtı incelenir. Tarafın dinleme sırasında yaptığı beyan ile tanığın söylediği söz birbirine karıştırılmaz. Soru kâğıdında yer alan cevapla duruşma anlatımı arasında fark varsa iki kayıt tarih ve içerik yönünden karşılaştırılır; farkın sebebi tanık yerine tarafça uydurulmaz. Tutanağın okunması, talep edilen boşluğun gerçekten giderilip giderilmediğini gösterir.

HMK m.198, kanuni istisnalar dışında delilleri serbestçe değerlendirme yetkisini hâkime verir. Sözlü dinleme yapılması tanığın anlatımının otomatik olarak doğru kabul edileceği anlamına gelmez. Tanığın doğrudan bilgisi, yazılı ve sözlü anlatımın tutarlılığı ve diğer deliller birlikte değerlendirilir. Başvurunun amacı bir delile peşinen üstünlük tanıtmak değil, mahkemenin yeterli açıklamaya ulaşmasını sağlamaktır.

Sunmadan önce dosyaya özgü kontrol

• Asıl mahkeme, esas numarası, taraf sıfatları ve tanık adı dosya kayıtlarıyla eşleşiyor mu?
• Önceki tanık listesinin tarihi ve sıra numarası doğru mu; ikinci kişi ekleniyor mu?
• Soru kâğıdının hangi sorusuna hangi gerçek cevabın verildiği açık mı?
• Eksik kalan bilgi, iddia veya savunmadaki belirli vakıayla eşleştirildi mi?
• Önerilen sorular tanığın cevabını telkin etmeyen olgu soruları mı?
• Güncel adres ve ek listesi doğrulandı mı; olmayan belge ek olarak gösterildi mi?
• Word metnindeki seçenekler temizlendi, tarih ve imza alanı tamamlandı mı?

Sık sorulan sorular

Resmî dayanaklar ve büromuzun çalışma yeri

Adalet Bakanlığı Hukuk İşleri Genel Müdürlüğü kanun bağlantıları üzerinden 6100 sayılı Kanun’a ulaşılabilir. Bu yazı özellikle HMK m.194, 198, 240, 243, 244, 246 ve 259 hükümlerine dayanır. Dosyada uygulanacak metin ile mahkemenin ara kararı işlem tarihinde ayrıca kontrol edilir. İlgili diğer örnekler için dilekçe örnekleri kategorisine bakılabilir.

Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosunun fizikî ofisi Mersin’dedir. Türkiye genelindeki dava ve hukuki süreçler Mersin’deki ofisten yönetilir; başka şehirde fizikî şube bulunduğu belirtilmez. Yazı, gerçek dosya kaydı olmadan dilekçeye olay ve delil eklenmemesi gerektiği gözetilerek hazırlanmıştır. Yazar: Av. Halil BAKIRCI, Mersin Barosu sicil 3472. Kontrol tarihi: 28 Eylül 2026.