İstinabe İşleminde Hazır Bulunma Dilekçesi | CMK 181/3 Word

İstinabe işleminde hazır bulunma dilekçesi, tutuklu sanığın, tutuklu bulunduğu yer mahkemesinde yapılacak tanık veya bilirkişi dinleme işlemine katılmak istediğini belirli dosya ve işlem üzerinden bildirmesi için hazırlanır. Özel dayanak CMK m.181/3’tür. Bu örnekte esas ceza davasındaki talimat numarası, sanığın güncel tutukluluk yeri, dinlenecek kişi, belirlenen gün ve savunmada açıklığa kavuşturulacak hususlar birlikte gösterilir. Başka yerde yapılacak işleme katılım için aynı fıkradaki mahkemenin zorunluluk değerlendirmesi ayrıca ele alınır.

Tutuklu sanık istinabe işleminde hazır bulunma isteyebilir mi?

CMK m.181/3, tutuklu sanığın tutuklu bulunduğu yer mahkemesinde yapılacak bu tür işlerde hazır bulundurulmasını isteyebileceğini düzenler. Fıkranın devamında, hâkim veya mahkemenin zorunlu saydığı hâllerde tutuklu şüpheli veya sanığın da bu işlerde hazır bulunmasına karar verilebileceği belirtilir. Dolayısıyla başvuruda önce işlemin yapılacağı mahkeme ile tutukluluk yerinin ilişkisi açıklanır. Talep, her şehirdeki bütün işlemlere koşulsuz katılma hakkı varmış gibi kurulmaz. Mahkemenin vereceği karar ve uygulanacak hazır bulundurma işlemi dosyada takip edilir.

Madde 181/1 tanık veya bilirkişilerin dinleneceği günün Cumhuriyet savcısına, suçtan zarar görene, vekiline, sanığa ve müdafiine bildirilmesini düzenler. Aynı fıkra, düzenlenen tutanağın örneğinin hazır bulunan Cumhuriyet savcısına ve müdafie verilmesini öngörür. Yeniden keşif ve muayeneye ihtiyaç duyulduğunda m.181/2 uyarınca birinci fıkra hükümleri uygulanır. İstinabe işleminde hazır bulunma istemi bu bildirim ve kayıt sistemi içinde somutlaştırılır. Bildirim talebi, sanığın hazır bulundurulması ve müdafiin tutanak örneği istemi aynı şey değildir; her biri sonuç kısmında açıkça tanımlanır.

CMK 181/3 başvurunun kapsamını nasıl belirler?

Başvurunun üç temel bilgisi vardır: sanığın tutuklu olması, yapılacak işin kimliği ve tutuklu bulunduğu yer mahkemesiyle bağlantı. Tutuklu olmayan sanığın katılım düzeni ile bu fıkradaki tutuklu sanık istemi birbirine karıştırılmaz. Ayrıca tanığın nerede yaşadığı tek başına yeterli değildir. Mahkemenin hangi işlemi nerede yapacağını gösteren güncel talimat veya ara karar bulunmalıdır. Kişinin adresinden hareketle işlem yerinin kesinleştiği yazılamaz. Talimatın gönderildiği mahkeme, talimat numarası ve varsa işlem günü dosyadan alınır.

Esas mahkemesindeki ana duruşmaya katılım, sanığın sorgusunun başka mahkemede yapılması ve tanık ya da bilirkişinin istinabe kapsamında dinlenmesi farklı işlemlerdir. Bu dilekçe, üçüncü başlıkta belirtilen delil işlemi için hazırlanmıştır. Ana duruşmadan bağışık tutulma veya tahliye istemi yerine kullanılması metnin amacını değiştirir. Sanığın kendi sorgusuna ilişkin farklı kurallar, sırf belgede talimat numarası bulunduğu için bu örneğe taşınmaz. Somut dosyada yapılacak işin türü belirlenmeden madde numarası seçilmemelidir. İlgili kararın tam işlem tanımı esas alınır.

İstinabe işleminde hazır bulunma için tutukluluk yeri nasıl gösterilir?

Sanığın tutulduğu ceza infaz kurumunun güncel adı, bulunduğu yer ve dosyadaki son kurum kaydı dilekçede yazılır. Önceden başka kurumda bulunmuş olmak, işlem tarihindeki yeri göstermez. Nakil gerçekleşmişse, eski kayıtla yeni kurum bilgisi arasındaki fark açıklanır. Talimat mahkemesinin adı aynı kayıtlarla karşılaştırılır. Buradaki amaç bir nakil planını sanığın kendisinin düzenlemesi değildir; m.181/3 kapsamında hangi yer ilişkisine dayanıldığının mahkeme tarafından görülebilmesidir. Kurum numarası ve kişisel bilgilerin yalnız dosya için gerekli kısmı kullanılır.

İşlemin başka yerde yapılması, başvurunun ilk cümledeki yer koşulunu karşılamadığı anlamına gelir. Bu durumda fıkranın ikinci cümlesindeki zorunluluk değerlendirmesine yönelik somut nedenler ayrıca açıklanır. Örneğin sanığın bizzat göstereceği dosya fotoğrafındaki belirli konum veya tanığın doğrudan gözlemlediğini ileri sürdüğü ayrıntıyla bağlantı, gerçek delil kaydı üzerinden yazılır. Bu açıklama, mahkemenin mutlaka katılım kararı vereceği sonucunu doğurmaz. Kanunun mahkemeye bıraktığı zorunluluk değerlendirmesi yerine kesin katılım sonucu yazılmaz; istem ve dayanak birlikte sunulur.

Esas dosyası ile talimat dosyası nasıl eşleştirilir?

Esas mahkemesi adı ve esas numarası, uyuşmazlığın hangi ceza davasına ait olduğunu gösterir. Talimat mahkemesi ve talimat numarası ise hangi delil işleminin izleneceğini belirler. Her iki numaranın birlikte yazılması, başvurunun farklı dosyaya bağlanması riskini azaltır. Aynı sanık hakkında birden fazla ceza davası varsa, tutukluluğa ilişkin dosya bilgisi ile talimatın gönderildiği esas dosyası ayrı satırlarda gösterilir. Başka davanın tutukluluk kararını, talimatı gönderen mahkemenin kararıymış gibi tanıtmak doğru değildir.

Talimat yazısındaki dinleme konusu ve mahkemenin gönderdiği sorular okunur. Dilekçede bu işlemin kapsamı değiştiriliyorsa, hangi ek hususun ele alınmasının istendiği açıkça belirtilir. Sadece hazır bulunma istemi sunulan metinde yeni bir tanık listesi veya bağımsız bilirkişi görevlendirmesi talebi varmış gibi sonuç kurulmaz. Talimat numarası henüz öğrenilmemişse uydurma numara doldurulmaz; bilinen esas dosyası ve ilgili ara karar tarihi yazılarak mevcut talimat kaydının belirlenmesi istenir. İşlem günü bilinmiyorsa tarih alanı buna uygun düzenlenir.

İşlem günü ve bildirim kaydı neden ayrı incelenir?

CMK m.181/1’deki gün bildirimi, katılım hazırlığının temelidir. Dilekçeye sanığın işlem gününü hangi kayıt üzerinden öğrendiği yazılır. Müdafiin gördüğü UYAP evrakı, sanığa yapılan kurum bildirimi ve mahkemeden gelen talimat yazısı birbirinden farklı kayıtlardır. Bunlardan hangisinin mevcut olduğu açıkça belirtilir. Bildirim yapılmadığı ileri sürülüyorsa, başvuranın gerçekten bildiği kayıt durumu anlatılır. Dosyaya erişmeden bütün ilgililere hiç bildirim yapılmadığı sonucuna varılmaz. Başvuru kişinin kendi bildirim kaydı ve takip ettiği işlemle sınırlı tutulur.

Madde 181/3 bu istem için belirli bir gün sayısı koymaz. Buna rağmen işlemin tamamlanmasını beklemek, hazır bulunma isteminin amacına uygun değildir. Talep, mahkemenin değerlendirmesine ve uygulanacak işleme zaman bırakacak biçimde sunulur. Bu hazırlık önerisi, kanunda bulunmayan bir yedi günlük veya üç günlük hak düşürücü süre şeklinde açıklanmaz. İşlem tarihi değişmişse yeni tarih ayrıca izlenir. Eski tarihe ilişkin kabul kararı bulunduğu için yeni güne yönelik bütün kurum ve dosya işlemlerinin kendiliğinden tamamlandığı kabul edilmez.

İstinabe işleminde hazır bulunma gerekçesi nasıl somutlaştırılır?

Başvurunun gerekçesi, sanığın dinlenecek kişiyi görme isteğinden ibaret bırakılmaz. Tanığın hangi olayı doğrudan gördüğünü söylediği, bilirkişinin hangi teknik sonucu açıkladığı ve sanığın hangi dosya kaydına ilişkin açıklama yapmak istediği tanımlanır. Olayın bütün savunması dilekçeye yeniden yazılmaz. Talimatın konusu ile bağlantılı belirli hususlar seçilir. Bu yöntem, istemin neden o işlem için yapıldığını anlaşılır kılar. Sanığın bütün iddiaları önceden doğru kabul edilerek tanığın yanlış söylediği veya bilirkişinin gerçeği çarpıttığı ilan edilmez.

Gerekçe çizelgesinde birinci sütuna dinleme konusu, ikinci sütuna ilgili belge, üçüncü sütuna açıklığa kavuşturulacak husus yazılır. Kamera kaydındaki belirli zaman aralığı ile tanığın bulunduğunu söylediği nokta eşleştirilebilir; bu kayıt gerçekten dosyadaysa tarih ve konum bilgisi belirtilir. Bilirkişi raporundaki ölçümün hangi nesneye ait olduğu tartışılıyorsa rapor sayfası gösterilir. Genel olarak savunmaya yararlı olacağı cümlesi yerine bu ilişkiler anlatılır. Başvurunun derinliği, eklerin sayısından çok işlemle doğrudan bağlantının açıklanmasına bağlıdır.

Sanık ile müdafiin soru yöneltme biçimi aynı mıdır?

CMK m.201/1, Cumhuriyet savcısı ile müdafi veya vekil sıfatıyla duruşmaya katılan avukatın duruşma disiplinine uygun doğrudan soru yöneltmesini düzenler. Sanık ve katılan ise mahkeme başkanı veya hâkim aracılığıyla soru yöneltebilir. Bu nedenle dilekçedeki soru listesi, sanığın istediği anda tanıkla serbest tartışma yapacağı anlamına gelmez. Hazır bulundurma isteminin kabulü de yargısal işlemin düzenini ortadan kaldırmaz. Sorular, ilgili delil işlemindeki mahkeme yönetimi ve uygulanacak usul gözetilerek sunulur.

İstinabe işleminde hazır bulunma hazırlığında sorular kısa ve belirli olmalıdır. Tanığa olay yerini hangi noktadan gördüğü, mesafenin ne olduğu ve anlatımın hangi kısmının doğrudan gözleme dayandığı sorulması istenebilir. Bilirkişiye kullanılan veri, incelenen nesnenin kimliği veya raporda belirtilen yöntemin somut uygulaması hakkında soru hazırlanır. Sorunun başına hakaret, varsayılan suçlama veya uzun savunma konuşması konulmaz. Soruların sunulması, hepsinin mutlaka aynı biçimde yöneltileceği garantisi değildir. Mahkemenin işlem kapsamı ve soru yönetimi takip edilir.

Başvurudan önce hangi kayıtlar hazırlanmalıdır?

Belgeler tarih sırasına göre numaralandırılır ve dilekçedeki karşılığı gösterilir. Tutukluluk yeri kaydı eskiyse güncel kayıtla tamamlanır. Delil çizelgesindeki her belge gerçekten dosyada bulunmalıdır. Sanık veya müdafiin elinde olmayan evrak mevcutmuş gibi ek listesine yazılmaz. Gereken kaydın dosyadan incelenmesi isteniyorsa bu durum belirtilir. Hazırlık aşamasında tutanak örneği, talimat konusu ve kurum bilgisi arasındaki çelişkiler çözülür; farklı tarihler tek bir güncel bilgi gibi birleştirilmez.

İstinabe işleminde hazır bulunma dilekçe örneği

Bu örnek tutuklu sanığın, tutuklu bulunduğu yer mahkemesindeki tanık veya bilirkişi işlemi için hazırlanmıştır. Köşeli alanlar gerçek bilgilerle tamamlanır. Başka yerde yapılacak işlem için yer koşulu varmış gibi kullanılmaz; m.181/3 ikinci cümlesine ilişkin zorunluluk istemi ayrıca gerekçelendirilir. Word dosyasında dilekçe ve konuya özel işlem takip çizelgesi yer alır.

İstinabe işleminde hazır bulunma dilekçesini Word olarak indir

Başvurunun hangi dosyaya sunulduğu nasıl takip edilir?

İstinabe işleminde hazır bulunma dilekçesinde muhatap mahkeme açıkça yazılır. Talimat işlemini yapacak mahkemeye yöneltilen başvuruda o mahkemenin talimat numarası başta gösterilir; esas mahkemesi ve numarası ikinci satırda tanımlanır. Esas dosyaya sunulan metinde ise ilgili talimatın hangi mahkemeye gönderildiği belirtilir ve istemin o belirli işlem bakımından değerlendirilmesi talep edilir. Aynı metnin farklı dosyalara sunulması hâlinde verilen dilekçelerin tarihleri takip çizelgesine yazılır. Bir mahkemeye sunulan istemin diğer mahkeme tarafından okunduğu, buna ilişkin dosya kaydı görülmeden kabul edilmez. Bu takip, mahkemeler arasındaki yargısal görev paylaşımını değiştiren bir yetki iddiası değildir; başvurunun hangi dosyada bulunduğunu belirleme hazırlığıdır.

Teslim veya elektronik gönderim kaydı başvurunun yapıldığını gösterir; kabul kararının yerine geçmez. Kayıt numarası, başvurunun içeriği ve eklerin gerçekten dosyaya ulaşıp ulaşmadığı birlikte kontrol edilir. Eksik ek bulunduğunda, dosyadaki başvuruya açık atıf yapılarak hangi belgenin tamamlandığı belirtilir. İlk dilekçe tarihi ile ekin tamamlandığı tarih ayrı tutulur. İşlem günü yaklaşmışsa sanığın yer bilgisi, kararın sonucu ve güncel işlem tarihi yeniden aynı çizelgede karşılaştırılır. Böylece eski tarihli bir teslim belgesiyle yeni tarihte hazır bulundurulacağı sonucu çıkarılmaz.

Talimatın yerine getirilmesi tamamlandığında çizelgeye tutanak tarihi ve esas dosyaya dönüş kaydı eklenir. Dinlenen kişinin kimliği, talimatın soruları ve verilen cevapların hangi sayfalarda yer aldığı incelenir. Dilekçede belirtilen delil bağlantısı sonraki savunmada kullanılacaksa gerçek tutanak bölümüne atıf yapılır. Sanığın veya müdafiin açıklaması tutanakta bulunmuyorsa, verilmiş gibi aktarılmaz. Başvurunun istem kısmı, karar ve işlem sonucu üç ayrı kayıt olarak korunur. Bu düzen, istinabe işleminde hazır bulunma talebinin yalnız dilekçe metninden ibaret kalmasını önler ve sonraki dosya incelemesini somutlaştırır.

Karar ve işlem sonrasında hangi kayıtlar kontrol edilir?

İstinabe işleminde hazır bulunma istemine verilen kararın hangi sanık, hangi talimat ve hangi işlem için olduğu kontrol edilir. Kabul kararı ile işlem günündeki fiilî katılım ayrı kayıtlardır. Sanığın hazır bulunduğu, müdafiin katıldığı, hangi kişinin dinlendiği ve sunulan soruların nasıl ele alındığı tutanaktan incelenir. Karar uygulanmamışsa gerçekleşen durum, işlem tutanağı ve varsa kurum kaydıyla açıklanır. Kişinin katılmadığı bir işlemde hazır bulunduğu varsayılarak sonraki savunma hazırlanmaz. Aynı şekilde dilekçenin verilmesi, kabul kararı varmış gibi tanıtılmaz.

CMK m.181/1’de tutanak örneğinin hazır bulunan Cumhuriyet savcısına ve müdafie verilmesi açıkça düzenlenmiştir. Bu hükümdeki kişi ve hazır bulunma koşulu korunur. Sanığın kendisine aynı fıkrayla koşulsuz tutanak teslimi zorunluymuş gibi ifade kullanılmaz. Müdafiin dosya inceleme yetkisi bakımından CMK m.153/4, iddianamenin kabulünden sonra dosya ve muhafaza altındaki delillerin incelenmesini, tutanak ve belge örneklerinin harçsız alınmasını düzenler. Talimat tutanağının esas dosyasına gelip gelmediği ve aynı belgenin hangi tarihte incelendiği ayrıca takip edilir.

İstinabe işleminde hazır bulunma başvurusunda temel hatalar

Eski tutukluluk yeriyle başvuru yapmak, talimat numarasını esas numarasıyla karıştırmak, işlem türünü yazmamak ve tutuklu sanığın her yerdeki bütün işlemlere katılmasının zorunlu olduğunu ileri sürmek temel hatalardır. Bildirim alındığı hâlde hiç bildirim yapılmadığını söylemek de dosya kayıtlarıyla bağdaşmaz. Başka yerdeki işleme ilişkin zorunluluk nedenleri, ilk cümledeki yer koşulu varmış gibi gizlenmemelidir. Hazır bulunma istemi, tahliye talebi veya bütün davanın başka mahkemeye gönderilmesi isteğiyle birleştirilerek belirsiz hâle getirilmez.

Ret kararı sonrası kullanılacak usul yolu, verilen kararın gerçek niteliği ve kanun hükümleri üzerinden belirlenir. CMK m.181/3 içinde bu başvuru için özel bir bağımsız itiraz süresi yazılı değildir. Bu nedenle her ret kararına aynı yedi günlük itiraz dilekçesi sunulacağı söylenmez. Başvuran karar örneğini, gerekçeyi, işlemin yapılıp yapılmadığını ve esas dosyasındaki aşamayı birlikte inceler. Talimat işleminin otomatik hükümsüz kaldığı veya sonucun kendiliğinden beraat olacağı iddia edilmez. Somut usul eksikliği gerçek kayıt üzerinden ileri sürülür.

İlgili savunma ve tanık başvuruları

Yeni tanık veya bilirkişi delilinin duruşmaya hazırlanması için CMK 177 ve 178 tanık dinletme dilekçesi incelenebilir. Tanığın önceki anlatımıyla çelişki için CMK 212 önceki ifade karşılaştırması farklı bir delil işlemidir. Geç sunulan delilin değerlendirilmesi konusunda CMK 207 geç bildirilen delil başvurusu yol gösterir. Yabancı ülkedeki tanık için uluslararası tanık dinleme rehberi ayrıca okunmalıdır. Talimat ve tutukluluk yerinin dosya üzerinden incelenmesi için büroyla iletişim kurulabilir.

Sık sorulan sorular

1. İstinabe işleminde hazır bulunma için özel dayanak nedir?

Tutuklu sanığın bu istemi bakımından özel dayanak CMK m.181/3’tür. Yer ve işlem koşulları dosya kaydıyla açıklanır.

2. Tutuklu sanık her şehirdeki işleme koşulsuz katılabilir mi?

Fıkranın ilk cümlesi tutuklu bulunduğu yer mahkemesindeki işleri düzenler. Devamındaki karar imkânı hâkim veya mahkemenin zorunluluk değerlendirmesine bağlıdır.

3. Tutukluluk yeri değişmişse eski kurum adı yeterli midir?

Güncel kurum ve yer kaydı esas alınır. Nakil gerçekleşmişse önceki kayıtla farkı dilekçede açıklanır.

4. Tanık veya bilirkişinin dinleneceği gün bildirilir mi?

CMK m.181/1’de bildirilecek kişiler arasında sanık ve müdafii açıkça sayılmıştır. Dilekçede mevcut gün ve bildirim kaydı tanımlanır.

5. Yeniden keşif ve muayene de bu sistemde midir?

CMK m.181/2, yeniden keşif ve muayeneye ihtiyaç duyulduğunda birinci fıkra hükümlerinin uygulanmasını düzenler. İşlem türü ayrıca gösterilir.

6. Sanık tanığa doğrudan serbestçe soru sorabilir mi?

CMK m.201/1’e göre sanık soru yöneltmesini mahkeme başkanı veya hâkim aracılığıyla yapar. Müdafiin duruşma disiplinine uygun doğrudan soru yetkisi ayrı düzenlenmiştir.

7. Dilekçeyi vermek hazır bulundurma kararı yerine geçer mi?

Hayır. İstem, verilen karar ve uygulama kaydı ayrı ayrı takip edilir.

8. Bu istem için CMK 181/3’te sabit gün sayısı var mı?

Fıkrada bu isteme özgü sabit gün sayısı bulunmaz. Talep, ilgili işlem tamamlanmadan değerlendirilebilmesi için önceden sunulur.

9. Tutanak örneği kimlere verilir?

Madde 181/1, hazır bulunan Cumhuriyet savcısı ve müdafie tutanak örneği verilmesini düzenler. Müdafiin m.153/4 kapsamındaki dosya inceleme yetkisi de ayrıca değerlendirilir.

10. Word dosyasında hangi bölümler tamamlanır?

Esas ve talimat numaraları, güncel tutukluluk yeri, işlem kimliği, bildirim kaydı, somut savunma bağlantısı ve konuya özel takip çizelgesi düzenlenir.

Resmî kaynaklar ve hukukî çerçeve

İstinabe işleminde hazır bulunma isteminin özel dayanağı Adalet Bakanlığı UYAP Mevzuat sistemindeki CMK m.181 üzerinden kontrol edilmiştir. Soru yöntemi için m.201, müdafiin belge incelemesi için m.153/4 birlikte ele alınmıştır. Mevzuat Bilgi Sistemi 5271 sayılı Kanun ve TBMM ilk kabul kaydı resmî kaynaklardır. Sonraki değişiklikler bakımından güncel kanun metni esas alınır. Hazırlama ve mevzuat kontrol tarihi 30 Eylül 2026’dır. İstem gerçek talimat konusu, güncel kurum bilgisi ve savunma kaydı üzerinden hazırlanmalıdır.

Talimat ve tutukluluk yeri kaydının incelenmesi

Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosunun fiziksel ofisi Mersin’dedir. Görüşme öncesinde esas ve talimat numarası, güncel kurum bilgisi, işlem gününe ilişkin evrak ve ilgili delil bölümü hazırlanmalıdır. Ofis adresi: İhsaniye, 4903. Sokak, Profit İş Merkezi No:23, Kat:3, Daire:14, Akdeniz/Mersin.