Tanığa Kanuni Uyarıların Yapılması Talep Dilekçesi | CMK 53 Word

Tanığa kanuni uyarıların yapılması dilekçesi, ceza soruşturması veya kovuşturmasında tanık esas beyanına geçmeden önce 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 53. maddesinde sayılan hususların tanığa ayrı ayrı anlatılmasını ve işlemin tutanakta denetlenebilir biçimde gösterilmesini istemek için hazırlanır. CMK m.53/1 uyarınca tanığa; gerçeği söylemesinin önemi, gerçeği söylemezse yalan tanıklık suçundan cezalandırılacağı, doğruyu söyleyeceği hususunda yemin edeceği ve duruşmada başkanın veya hâkimin açık izni olmadan salonu terk edemeyeceği anlatılır. Bu başvurunun amacı tanığı belirli yönde konuşmaya zorlamak değil, kanunun emrettiği bilgilendirme sırasını eksiksiz uygulamaktır.

CMK 53 uyarıları tanık dinlenmeden önce yapılmak zorunda mı?

Evet. CMK m.53/1-a açıkça “dinlenmeden önce” ifadesini kullanır. Gerçeği söylemenin önemi ile diğer üç husus, tanık olay hakkındaki esas anlatımına başlamadan önce açıklanmalıdır. Uyarıların beyan tamamlandıktan sonra topluca okunması, maddenin öngördüğü zamanlamayı karşılamaz. Dilekçe, yaklaşan tanık dinleme işleminden önce sunulabileceği gibi duruşmada tanık henüz anlatıma başlamadan sözlü olarak da tekrar edilebilir.

Kanun, uyarıların tarafın talebine bağlı olduğunu söylemez. Yetkili merci işlemi kendiliğinden yürütür. Buna rağmen dosyada uyarı kaydının bulunmaması, yalnız “usulüne uygun olarak dinlendi” biçiminde belirsiz bir tutanak tutulması veya tanığın doğrudan olay anlatımına geçirilmesi ihtimalinde, taraflar kanuni sıranın uygulanmasını açıkça isteyebilir. İstem; dört bendin tanığa anlatılması, yemin ve esas dinleme aşamalarının birbirinden ayrılması ve yapılan işlemlerin tutanakta gösterilmesiyle sınırlı kurulmalıdır.

CMK 53/1’deki dört zorunlu uyarı nedir?

Birinci uyarı, gerçeği söylemenin önemidir. Bu açıklama yalnız “doğru konuş” şeklindeki gündelik bir öğüt değildir; tanığın ceza muhakemesinde maddi gerçeğin ortaya çıkarılmasına katkı sağlayan kamusal görevini kavramasına yöneliktir. İkinci uyarı, gerçeği söylememesi hâlinde yalan tanıklık suçundan dolayı cezalandırılacağıdır. Burada tanığa peşinen suç isnat edilmez; gerçeğe aykırı tanıklığın kanuni sonucu bildirilir.

Üçüncü uyarı, doğruyu söyleyeceği hususunda yemin edeceğidir. Bu bildirim, yeminin kendisi değildir. Yeminin zamanı CMK m.54’te, biçimi m.55’te, yerine getirilmesi m.56’da düzenlenir. Dördüncü uyarı ise duruşmada mahkeme başkanı veya hâkimin açık izni olmadan salonu terk edemeyeceğidir. Bu bent soruşturma ifadesindeki fiziksel bekleme düzenini değil, duruşmadaki tanığın hâkimin açık izni olmaksızın ayrılmamasını düzenler.

CMK m.53, hukuk yargılamasındaki HMK m.256 ile benzer bir işlev taşısa da aynı kanun hükmü değildir. Ceza dosyasında talep CMK’ya, hukuk davasında talep HMK’ya dayanır. Ayrıca HMK m.256’daki yüzleştirme bildirimi, CMK m.53’ün bentleri arasında yer almaz. Ceza dilekçesine başka kanundaki unsur ekleyerek kanun metni genişletilmemelidir.

Dilekçe hangi makama ve hangi dosya numarasıyla sunulur?

Soruşturma evresinde tanık Cumhuriyet savcısı tarafından dinlenecekse başvuru, soruşturmayı yürüten Cumhuriyet Başsavcılığına soruşturma numarasıyla sunulur. Kovuşturma evresinde dilekçe, davayı gören asliye ceza veya ağır ceza mahkemesine esas numarasıyla yöneltilir. Tanık istinabe olunan mahkemece dinlenecekse hem asıl dosyanın hem de talimat dosyasının bilgileri yazılır; istem işlemi yapacak makama ulaştırılır.

Şüpheli, sanık, mağdur, katılan ile bunların müdafi veya vekilleri tanık dinleme usulünün kanuna uygun yürütülmesini isteyebilir. Başvuruyu yapanın sıfatı doğru gösterilir. Müdafi adına hazırlanan dilekçede tanığın kendi kişisel talebi varmış gibi anlatım kurulmaz. Tanık kendisi başvuruyorsa, başka bir tarafın savunmasını üstlenmiş gibi sonuç istenmez; kendisine yapılacak açıklamaların ve dinleme sırasının kanuna uygun kaydı talep edilir.

Uyarı, yemin ve esas beyan hangi sırayla alınır?

Önce tanığın kimliği ve tanıklıkla bağlantılı temel bilgileri belirlenir; çekinme hakkı bulunan kişiye ilgili hak bildirilir. Ardından CMK m.53’teki dört husus anlatılır. Tanık yeminsiz dinlenecek kişilerden değilse CMK m.54 uyarınca kural olarak tanıklıktan önce ayrı ayrı yemin eder. Daha sonra tanıklık edeceği olay tanığa açıklanır ve bildiklerini anlatması istenir. Bu aşamalar aynı işlemin parçalarıdır fakat tutanakta birbirinin yerine geçen tek cümle gibi gösterilmemelidir.

CMK m.54, gerektiğinde veya kişinin tanık sıfatıyla dinlenmesinin uygun olup olmadığı konusunda tereddüt varsa yeminin tanıklıktan sonraya bırakılabileceğini düzenler. Bu istisna, CMK m.53 uyarılarının da anlatımdan sonraya bırakılabileceği anlamına gelmez. Soruşturma evresinde Cumhuriyet savcısı da tanığa yemin verebilir. Yemin daha sonra verilecekse bunun sebebi ve işlem sırası gerçek tutanak kaydından anlaşılmalıdır.

Yeminsiz dinlenecek tanığa CMK 53 anlatılır mı?

CMK m.50; dinlenme sırasında on beş yaşını doldurmamış kişilerin, ayırt etme gücü bulunmadığı için yeminin niteliği ve önemini kavrayamayanların ve maddede sayılan suç bağlantısı nedeniyle şüpheli, sanık veya hükümlü olanların yeminsiz dinleneceğini düzenler. Bu kişiler bakımından yemin işlemi uygulanmaz. Bu durum, gerçeği söylemenin öneminin ve gerçeğe aykırı tanıklığın sonuçlarının hiç açıklanmayacağı anlamına getirilmemelidir.

Uygulamada metin, tanığın hukuki durumuna göre doğru kurulmalıdır. Yeminsiz dinlenecek kişiye fiilen yemin ettirileceği söylenerek m.53/1-c mekanik biçimde uygulanamaz. Önce m.50 kapsamı belirlenir; ardından yaş, ayırt etme gücü ve dosyadaki sıfat gözetilerek uygun açıklama yapılır. Yakınlık nedeniyle tanıklıktan çekinme hakkı bulunan fakat tanıklık yapmayı kabul eden kişi bakımından ise CMK m.51’deki yemin takdiri ve yeminden çekinme hakkı ayrıca korunur.

Uyarıların tutanakta nasıl gösterilmesi gerekir?

Tutanakta tanığın kimliği, uyarıların esas beyan öncesinde yapıldığı, CMK m.53/1’in dört bendinin anlatıldığı, yemin verilip verilmediği ve yeminsiz dinleme veya yeminin sonraya bırakılması söz konusuysa bunun kanuni dayanağı görünmelidir. Her dosyada kelimesi kelimesine aynı kalıp zorunlu değildir. Ancak yalnız “gerekli ihtarlar yapıldı” cümlesi, hangi kanuni işlemlerin tamamlandığını sonradan denetlemeyi güçleştirir.

Taraf veya avukat, talebinin ve mahkemenin bu konudaki kararının duruşma tutanağına geçirilmesini ister. Tutanak gerçeğe uygun tutulmalıdır. Uyarılar yapılmadıysa yapılmış gibi bir standart cümle eklenmesi değil, eksikliğin giderilerek tanığın doğru sırayla dinlenmesi talep edilir. Ses ve görüntü bağlantısıyla yapılan dinlemede de açıklamalar tanığın duyup anlayabileceği şekilde yapılır; bağlantı kesintisi yaşandıysa uyarıların hangi bölümünün tekrarlandığı kayda geçirilir.

CMK 53 uyarısı eksikse tanık beyanı otomatik geçersiz olur mu?

CMK m.53, uyarıların atlanması hâlinde tanık beyanının kendiliğinden yok hükmünde veya otomatik olarak geçersiz sayılacağını söylemez. Bu nedenle dilekçede kanunda bulunmayan kesin bir yaptırım ileri sürülmez. Somut eksiklik, tutanağın ilgili bölümü ve dinleme sırası gösterilerek kayıt altına alınır; eksik uyarının tamamlanması, gerekirse tanığın usulüne uygun yeniden dinlenmesi ve beyanın değerlendirilmesinde usul eksikliğinin dikkate alınması istenir.

İhlal sonradan fark edilmişse hangi bendin hiç açıklanmadığı, uyarının esas beyandan önce mi sonra mı yapıldığı ve yemin kaydının bulunup bulunmadığı ayrı ayrı belirtilir. Tanığın gerçeğe aykırı konuştuğu sonucu yalnız uyarı eksikliğinden çıkarılmaz. Aynı şekilde uyarıların yapılmış olması da beyanın maddi olarak doğru olduğunu kanıtlamaz. Beyanın güvenilirliği, dosyadaki diğer deliller ve çelişkilerle birlikte yetkili yargı makamınca değerlendirilir.

Talebi destekleyen gerçek dosya kayıtları nelerdir?

Tanığın dinleneceğini gösteren ara karar veya çağrı kaydı, önceki celse tutanağı, tanık listesi, talimat yazısı ve varsa ses-görüntü bağlantı tutanağı başlıca kayıtlardır. Başvuru dinleme öncesinde yapılıyorsa yaklaşan işlem tarihi ve tanığın dosyadaki adı belirtilir. Eksiklik gerçekleştikten sonra yapılıyorsa tanık beyanının bulunduğu tutanak sayfası ile uyarı ve yemin bölümünün tam kaydı eklenir veya dosyadan incelenmesi istenir.

Dilekçeye yalnız gerçekten mevcut belgeler eklenir. “Ses kaydı”, “kamera görüntüsü” veya “zabıt kâtibi notu” görülmeden ekler arasında sayılmaz. UYAP tutanağında uyarı cümlesi varsa bu cümle aynen ve bağlamıyla gösterilir. Tutanakta hiçbir kayıt yoksa “kesinlikle uyarı yapılmadı” sonucuna yalnız sessizlikten ulaşılmaz; kaydın açıklığa kavuşturulması ve kanuni işlemin güvenli biçimde yenilenmesi talep edilir.

Tanık yeniden dinlenirse uyarı ve yemin nasıl ele alınır?

Bir tanığın aynı soruşturma veya kovuşturma evresinde yeniden dinlenmesi, ilk işlemdeki kayıtların önemsiz hâle geldiği anlamına gelmez. CMK m.57, daha önce yeminle dinlenen tanığa yeniden yemin verilmeyip önceki yeminin hatırlatılmasıyla yetinilebileceğini düzenler. Bu hüküm yalnız yemin tekrarına ilişkindir. Tanığın yeniden dinlendiği oturumda görevini, doğruyu söyleme sorumluluğunu ve salondan ayrılma düzenini bildiğinin varsayılması yerine, uygulanacak usul açıkça gösterilmelidir.

İlk dinlemede uyarı veya yemin kaydı eksikse “önceki yemin hatırlatıldı” cümlesi eksikliği kendiliğinden gidermez. Önceki tutanakta gerçekten yemin bulunduğu doğrulanmalı; yoksa m.57’ye dayanılarak var olmayan bir yemin hatırlatılmış gibi işlem yapılmamalıdır. Yeniden dinleme talebinde önceki celse tarihi, tutanağın ilgili sayfası ve eksik görülen işlem belirtilir. Amaç tanığı gereksiz yere tekrar çağırmak değil, beyanın hangi usul güvenceleri altında alındığını açık ve denetlenebilir hâle getirmektir.

CMK 53 tanığa kanuni uyarıların yapılması dilekçesi Word örneği

CMK 53 tanık uyarıları dilekçesini Word olarak indir. Köşeli alanlar gerçek dosya bilgileriyle doldurulmalı, kullanılmayan seçenekler silinmeli ve yalnız dosyada bulunan kayıtlar ek listesine yazılmalıdır.

Duruşma veya ifade sırasında yapılacak somut kontrol

Tanık salona veya bağlantıya alındığında önce kimlik ve çekinme hakkı işlemleri izlenir. Esas olay sorularına geçilmeden önce CMK m.53’teki hususların açıklanıp açıklanmadığı kontrol edilir. Bir bendin atlandığı anlaşılırsa tanık henüz beyana başlamamışken eksik açıklamanın tamamlanması ve talebin tutanağa yazılması istenir. Yemin statüsü ayrıca kontrol edilir; m.50 kapsamında bir kişiye yemin verilmeye çalışılıyorsa somut bent gösterilerek itiraz edilir.

Tanık beyanı tamamlandıktan sonra tutanak okunurken uyarı, yemin ve esas anlatım sırası incelenir. Gerçekte yapılan işlem tutanağa eksik geçmişse düzeltme istenir. Gerçekte yapılmayan bir işlem standart metinle yapılmış gibi yazılmışsa bu durum derhâl kayda geçirilir. Bağlantı kesintisi, tercüman kullanımı veya tanığın açıklamayı anlayamadığını belirten bir beyan varsa olayın gerçek akışı gösterilir; görülmeyen teknik sorun veya anlaşılmama durumu varsayılmaz.

CMK 53 dilekçesinde yapılan somut hatalar

Birinci hata, CMK m.53’te bulunmayan yüzleştirme bildirimini ceza dosyasındaki dört bende eklemektir. İkinci hata, tanığa yalan tanıklık suçundan zaten şüpheliymiş gibi hitap etmektir. Üçüncü hata, uyarı ile yemini aynı işlem sanmaktır. Dördüncü hata, CMK m.50 kapsamındaki yeminsiz tanığa mutlaka yemin verilmesini istemektir. Beşinci hata, CMK m.51’deki yakın tanığın yeminden çekinme hakkını yok saymaktır.

Altıncı hata, uyarının beyan bittikten sonra yapılmasını yeterli göstermektir. Yedinci hata, tutanakta kayıt yok diye uyarının yapılmadığını kesin olgu olarak ileri sürmektir. Sekizinci hata, eksik uyarının beyanı otomatik hükümsüz kıldığını yazmaktır. Dokuzuncu hata, soruşturma ve kovuşturma makamını ayırmadan yanlış başlık kullanmaktır. Onuncu hata, dosyada bulunmayan kayıtları ekler bölümüne eklemek veya CMK m.53’te olmayan bir başvuru süresi uydurmaktır.

İlgili dilekçe ve rehberler

Yakın tanığın tanıklığı kabul edip yeminden çekinmesi için CMK 51 yeminden çekinme dilekçesi, on beş yaşını doldurmayan tanığın yeminsiz dinlenmesi için CMK 50 yeminsiz dinleme dilekçesi, tanıkların birbirlerini dinlememesi için CMK 52 ayrı dinleme dilekçesi incelenebilir. Tanıklıktan çekinme dayanağının açıklanması CMK 49 dilekçesinde, hukuk yargılamasındaki farklı uyarı sistemi ise HMK 256 tanık uyarıları rehberinde açıklanmıştır.

Sık sorulan sorular

CMK 53 uyarılarını kim yapar?

Tanığı dinleyen yetkili merci yapar. Kovuşturmada mahkeme başkanı veya hâkim, soruşturmada tanığı dinleyen Cumhuriyet savcısı tanıklık usulünü uygular.

Uyarılar tanık beyanından sonra yapılabilir mi?

CMK m.53/1-a “dinlenmeden önce” ifadesini taşır. Esas beyan tamamlandıktan sonra yapılan toplu açıklama kanundaki sırayı karşılamaz.

“Doğruyu söyle” denmesi dört uyarı için yeterli midir?

Hayır. Gerçeği söylemenin önemi yanında yalan tanıklık sonucu, yemin ve duruşma salonunu izinsiz terk etmeme hususları da anlatılmalıdır.

CMK 53 uyarısı ile tanık yemini aynı işlem midir?

Hayır. CMK 53, yemin edeceğinin bildirilmesini; CMK 54-56 ise yeminin zamanı, biçimi ve yerine getirilmesini düzenler.

Yeminsiz dinlenen tanığa hiçbir açıklama yapılmaz mı?

Hayır. Yemin muafiyeti, tanıklık görevinin ve gerçeği söyleme sorumluluğunun açıklanmasını ortadan kaldırmaz; tanığın statüsüne uygun anlatım yapılır.

Yakın tanık yemin etmek zorunda mıdır?

CMK m.45 kapsamındaki kişi tanıklık yapmayı kabul ederse yemin verip vermemek hâkim veya mahkemenin takdirindedir; tanık yeminden çekinebilir ve bu hak kendisine bildirilir.

Uyarı kaydı olmayan beyan otomatik geçersiz midir?

CMK m.53 böyle bir otomatik sonuç düzenlemez. Eksiklik somutlaştırılır; giderilmesi, gerekirse yeniden dinleme ve delil değerlendirmesinde dikkate alınması istenir.

Tanığın salondan ayrılma yasağı soruşturmada da aynı mıdır?

CMK m.53/1-d açıkça duruşmada mahkeme başkanı veya hâkimin iznini düzenler. Soruşturma işlemine bu ifade genişletilerek mahkeme salonu kuralı uygulanmaz.

Dilekçe için özel bir süre var mıdır?

CMK m.53 ayrı bir gün sayısı öngörmez. Amaç uyarının esas beyandan önce yapılması olduğundan istem dinleme başlamadan sunulmalı veya hemen sözlü olarak tutanağa geçirilmelidir.

Mersin dışındaki ceza dosyasında örnek kullanılabilir mi?

Evet. CMK Türkiye genelinde uygulanır. Makam, dosya numarası, tanık ve gerçek kayıtlar uyarlanır. Büromuzun tek fiziki ofisi Mersin’dedir; diğer illerdeki dosyalar Mersin merkezli yürütülür.

Resmî mevzuat ve kurum kaynakları

Kanuni metin için UYAP Mevzuat: CMK m.53 ve TBMM 5271 sayılı Kanun kabul metni incelenmiştir. Tanığın görevi ve yetkili makamlar için Adalet Bakanlığının Tanık kimdir? sayfası ile Tanık bilgilendirme broşürü kullanılmıştır. CMK m.53’ün dört bendi ile m.54-57 arasındaki yemin sırası birbirinden ayrılarak aktarılmıştır.