Komisyoncunun Teslimden Önce Ödemesinden Doğan Zarar Talep Dilekçesi

Teslimden önce ödeme zararı dilekçesi, alım komisyoncusunun vekâlet verenin izni olmadan malı teslim almadan bedelini ödemesi nedeniyle ortaya çıkan zararın giderilmesi için hazırlanır. Doğrudan dayanak 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.536 hükmüdür. Başvuruda alım emri, ödeme yetkisinin kapsamı, gerçekleşmiş ödeme, teslim durumu ve kalan zarar ayrı belgelerle gösterilir. Ödenen bedelin tamamı, zarar hesabı yapılmadan otomatik tazminat olarak yazılmaz.

Kısa ve net cevap

TBK 536, komisyoncunun izin olmadan malı teslim almadan bedelini ödemesi durumunda bundan doğan zarara katlanmasını düzenler. Dilekçe bu üç bağlantıyı kurar: hangi ödeme izin dışında yapılmıştır, ödeme sırasında malın teslim durumu nedir ve o işlem hangi belirli kayba neden olmuştur? Başvurunun muhatabı alım komisyoncusudur. Satıcıdan mal veya para istemi, komisyoncuya yöneltilen bu zarar talebiyle aynı taraf ve aynı hukuki ilişki değildir.

Aynı maddenin satış yerindeki ticari teamüle ilişkin ikinci cümlesi veresiye satış hakkındadır. Bu cümle, her alım komisyoncusuna teslimden önce ödeme yapma yetkisi veren genel bir istisna şeklinde aktarılmaz. İzin bulunduğu savunuluyorsa gerçek sözleşme, alım emri ve ilgili yazışma incelenir. İşlem izni ile ödeme yapıldıktan sonra gönderilen bilgi mesajı birbirinden ayrılır.

Talep hangi alım komisyonu ilişkisine aittir?

TBK 532, komisyoncunun ücret karşılığında kendi adına ve vekâlet veren hesabına kıymetli evrak veya taşınırların alımını ya da satımını üstlenmesini düzenler. Bu yazı alım tarafına ilişkindir. Komisyoncu satıcıyla kendi adına işlem yaparken satın alma ekonomik olarak vekâlet verenin hesabına yürütülür. Dilekçede komisyon sözleşmesinin tarafları ile malı satan üçüncü kişinin kimliği ayrı gösterilir.

Her aracılık ücreti bu sözleşme türünü oluşturmaz. Satıcı ile alıcıyı yalnız buluşturan kişinin konumu, kendi adına alım yapan komisyoncudan farklıdır. Başvuruda sözleşmenin başlığı kadar fiilen üstlenilen iş de açıklanır. Komisyoncunun hangi malı, hangi miktarda ve hangi hesap için satın aldığı işlem emriyle ilişkilendirilir. Yalnız ödeme açıklamasında “komisyon” yazılmasıyla bütün hukuki nitelendirme tamamlanmış sayılmaz.

Vekâlet verenin komisyoncuya satın alma bütçesi göndermesi ile komisyoncunun bu bütçeyi satıcıya aktarması farklı hareketlerdir. İlk aktarım, satıcıya teslimden önce ödeme yapıldığı kaydı değildir. Zarar talebinde esas alınan ödeme hareketinin kimin hesabından kimin hesabına yapıldığı açıkça yazılır. Şirket çalışanının işlem yaptığı dosyada muhatap çalışan değil, sözleşmenin tarafı olan kişi veya tüzel kişi olarak doğru belirlenir.

İlişkinin unsurları için sitedeki alım ve satım komisyonculuğu açıklaması incelenebilir. Bu dilekçe bütün sipariş iptallerini, doğrudan tüketici alışverişlerini veya taşınmaz aracılığını kapsayan genel para iadesi örneği değildir. Talep, belirlenmiş alım komisyonu işlemine ve komisyoncunun ödeme davranışına bağlanır.

Satın alma emri ödeme iznini nasıl gösterir?

İzin kontrolüne ana sözleşme, belirli alım emri ve işlem öncesindeki yazışmalarla başlanır. Malın satın alınmasına onay verilmesi ile mal teslim alınmadan bedelinin ödenmesine onay verilmesi aynı kayıt değildir. Metin satın alma bedelini, teslim yöntemini ve ödeme zamanını birlikte düzenliyorsa bu hükümler birlikte okunur. Başvuruda yalnız iddiayı destekleyen cümle seçilip ona bağlı şartlar çıkarılmaz.

Belirli avans tutarına verilen izin, kalan bedelin tamamını aynı zamanda ödeme yetkisi olarak genişletilmez. İzin belirli satıcıya veya belirli partiye aitse başka alım işlemine taşınmaz. Emirdeki ürün kodu, miktar ve tutar ile gerçekleşen ödemenin kapsamı eşleştirilir. Bu karşılaştırma, zarar talebinin hangi bölümünün izin dışındaki ödeme davranışına dayandığını gösterir.

Komisyoncunun sonradan sunduğu izin belgesinin tarihi ve gerçek içeriği dosyaya eklenir. Bir mesajda yer alan “siparişi başlatın” açıklaması, bağlamı görülmeden bütün bedelin peşin aktarılması için açık yetki diye sunulmaz. Başvurucu da elinde bulunan ödeme onayını yokmuş gibi yazmaz. Tarafların farklı yorumladığı talimat, gerçek metin ve ilgili işlem üzerinden açıklanır.

Talimatın komisyoncuya ulaşması ile bankanın ödeme işlemini gerçekleştirmesi ayrı zamanlardır. Önceki talimatın değiştirildiği ileri sürülüyorsa değişikliğin hangi gün ve hangi kanalla bildirildiği gösterilir. Ödemeden sonra gönderilmiş yasak, ödeme öncesinde ulaşmış kayıt şeklinde yazılmaz. Dilekçede belgelerin zaman sırası korunur; sonradan hazırlanmış açıklama ilk emirle aynı tarihli belgeye dönüştürülmez.

Ödeme anındaki teslim durumu nasıl belirlenir?

Malın teslimi, yalnız sipariş faturası veya stok listesi üzerinden kesinleştirilmez. Teslim tutanağı, sevk belgesi, depo giriş kaydı, taşıma belgesi ve tarafların teslim anlaşması birlikte incelenir. Faturanın düzenlenmiş olması ile satın alınan malın teslim alınmış olması farklı olaylardır. Başvuruda ödemeye konu malın hangi tarihte, hangi miktarda ve kime teslim edildiği açıklanır.

Malın yetkili depo veya teslim görevlisi tarafından alınması söz konusuysa bu kayıt değerlendirilir. Komisyoncunun malı kendi eliyle taşımamış olması tek başına hiçbir teslim gerçekleşmediği anlatımına dönüştürülmez. Teslim alan kişinin sıfatı, teslim yerinin anlaşmadaki konumu ve belgenin ilgili partiyle bağlantısı gösterilir. Dosyanın teslim düzeni görülmeden yalnız fotoğrafa dayanılarak genel sonuç kurulmaz.

Ödeme emrinin bankaya verildiği an ile paranın satıcı hesabına geçtiği an ayrı kayıtlardır. İşlem talimatı sonradan iptal edilmişse gerçekleşmemiş transfer gerçekleşmiş ödeme diye talebe yazılmaz. Banka dekontundaki durum, işlem numarası ve varsa geri dönüş kaydı birlikte tutulur. Başvuruda kullanılan ödeme tarihi, seçilen kaydın gerçekten gösterdiği tarih olmalıdır.

Birden fazla ödeme ve teslim varsa tek toplam tarih kullanmak sıralamayı gizler. İlk ödeme, sonraki ödeme, ilk parti teslimi ve eksik kalan parti ayrı satırlara yazılır. Kısmen teslim alınmış mal, hiç teslim alınmamış bütün sipariş gibi anlatılmaz. Ödeme öncesi ve sonrası hareketler ilgili ürün ve miktarla karşılaştırılarak zarar talebinin kapsamı belirlenir.

Aynı gün yapılan ödeme ve teslim

Ödeme ve teslim belgeleri aynı tarihi taşıyorsa mevcut saat veya işlem sırası kayıtları incelenir. Dosyada bulunmayan saat tahmin edilerek önce ödeme yapıldığı iddia edilmez. Banka hareketi ile depo girişinin farklı saat dilimi veya farklı sistem kaydı içerdiği dosyada bu özellik açıklanır. Saat bilgisi yoksa yalnız takvim günü üzerinden kesin bir işlem sırası kurulmaz; eksik kaydın ne olduğu belirtilir.

Satıcıya verilen ödeme talimatının bir teslim belgesine bağlı olduğu işlemde belgenin neyi gösterdiği ayrıca okunur. Sevk için düzenlenmiş belge, varışta fiilî teslim kaydıyla aynı değildir. Bununla birlikte teslimin sözleşmede nasıl düzenlendiği de dışlanmaz. Dilekçe, ödeme sırasında mevcut belgenin adını ve içeriğini gösterir; sonradan gelen teslim belgesini geçmişte varmış gibi eklemez.

Teslimden önce ödeme zararı nasıl hesaplanır?

TBK 536’nın sonuç kısmı, işlemden doğan zarara ilişkindir. Bu nedenle zarar tablosunun ilk satırı yalnız ödenen toplam bedel olamaz; ödeme ile kayıp arasındaki bağlantı açıklanmalıdır. Malın fiilen teslim edilmiş bölümü, geri alınmış para ve aynı kaybı karşılayan başka tahsilatlar gösterilir. Talebin kalan tutarı, bu hareketler dikkate alınarak gerçek belgelere bağlanır.

Hiç teslim yapılmaması, eksik teslim ve sonradan tamamlanmış teslim ayrı durumlar olarak kaydedilir. Eksik miktarın tespiti için satın alınan miktar ile mevcut teslim kayıtları karşılaştırılır. Sonradan alınan malın siparişle aynı nitelikte olup olmadığı da açıklanır. Başvurucu, eline geçen ürünleri hiç gelmemiş gibi gizleyerek zarar toplamını artırmaz.

Ek gider talep ediliyorsa giderin hangi olaydan doğduğu ve neden bu ödeme davranışıyla bağlantılı olduğu gösterilir. Başka siparişin taşıma gideri, genel şirket masrafı veya belgelenmemiş kazanç beklentisi aynı zarar hesabına açıklamasız eklenmez. Her satırın tutarı, para birimi, belge numarası ve somut bağlantısı bulunur. Bir gideri hem bedelin içinde hem ayrı satırda tekrar istemekten kaçınılır.

Satıcıdan alınmış para iadesi zarar hesabında saklanmaz. İade belirli partiye veya belirli ödeme hareketine aitse ilgili satırla eşleştirilir. Satıcıya karşı devam eden istem ile gerçekleşmiş tahsilat aynı değildir; sadece başvuru yapıldı diye para alınmış kaydı tutulmaz. Buna karşılık gerçekleşmiş ödeme, eski başvurudaki toplamı değiştirmeden tekrar talep edilmez.

Zarar çizelgesinde para birimi ve mahsup

Partiler hâlinde yapılan alımda her partiye tek işlem kimliği verilir. Emir numarası, satıcının ürün kodu, sipariş miktarı, gerçekleşen ödeme ve teslim belgesi aynı satır grubunda tutulur. Böylece ilk parti için alınmış iadenin ikinci partinin kaybını karşılamış gibi görünmesi önlenir. Tek banka havalesi birden fazla partiyi karşılıyorsa tutarın dağılımı ödeme açıklaması, satıcı hesabı ve komisyoncunun işlem dökümüyle gösterilir. Dağılım belirlenmemişken tutar keyfî olarak eşit parçalara bölünmez.

Teslim alınan miktarın parasal karşılığı hesaplanırken sözleşmedeki birim fiyat ve fiyatın hangi giderleri içerdiği kontrol edilir. Birim fiyat ile toplam sipariş tutarı farklı kapsamda olabilir. Nakliye veya ambalaj bedelinin ayrı faturası varsa aynı tutar ürün kaybına tekrar eklenmez. İade belgesinin yalnız ürün bedelini mi başka gideri de mi karşıladığı açıklanır. Çizelgenin toplamı banka kaydı, ürün miktarı ve başvurunun sonuç bölümündeki rakamla karşılaştırılır.

Son kontrol, her satırın aynı ödeme davranışına bağlı olup olmadığıdır. Teslimden önce ödeme dışında ayrı bir depolama veya taşıma hatasından doğan kayıp bu başlığın içine açıklamasız konulmaz. Başvurunun ekinde farklı olay bulunan belgelerin ilgili bölümü tanımlanır. Zararın sebebiyle tutarı birlikte gösterildiğinde muhatabın hangi ödeme, hangi parti ve hangi kayıp için cevap vereceği anlaşılır.

Farklı para birimindeki hareketler belge dayanağı olmadan tek rakama toplanmaz. Ödemenin para birimi, iadenin para birimi ve talep edilen tutarın ifade biçimi açıkça gösterilir. Dönüşüm yapılmışsa kullanılan tarih, kur ve hesap yöntemi belirtilir. Bu yazı her dosyada kullanılacak sabit bir kur günü veya otomatik kur farkı tazminatı belirlemez.

Komisyoncunun başka bir alacağından mahsup yaptığını bildirmesi, doğrudan satıcı tarafından para iade edildiği hareket değildir. Mahsup açıklaması kendi dayanak ve tutarıyla ayrıca tutulur. Başvurucu, tartışılan mahsup ile tartışmasız banka iadesini aynı satırda birleştirmez. Kalan zarar tablosu hangi bölümün ödendiğini, hangi bölümün hâlen talep edildiğini anlaşılır biçimde gösterir.

Dilekçenin delil dosyası nasıl hazırlanır?

Belgeler tek alım işlemi çevresinde sıralanır: komisyon sözleşmesi, alım emri, ödeme koşulu, ilgili yazışma, banka hareketi, teslim kayıtları ve zarar çizelgesi. Her ekin hangi açıklamayı desteklediği belirtilir. Uzun bir banka dökümünün tamamını eklemek yerine talep edilen hareketlerin tarihi ve numarası belirlenir; ilgili kayıtların bütünlüğü ve gerçek içeriği korunur.

Belge bulunmayan konu başvuruda açık bırakılmaz fakat varmış gibi de tamamlanmaz. Mevcut açıklama ve istenen eksik kayıt ayrı belirtilir. Satıcının gönderdiği teslim iddiası ile imzalı teslim belgesi kendi adlarıyla tutulur. Vekâlet verenin malı teslim almadığını söylemesi, komisyoncunun veya yetkili teslim yerinin hiçbir teslim almadığı bilgisiyle otomatik olarak aynı değildir.

TBK 533 komisyoncunun yaptığı iş hakkında vekâlet vereni bilgilendirmesini ve özellikle talimatın yerine getirildiğini hemen bildirmesini düzenler. Bu kapsamda gelen bildirim dosyaya eklenir. Bildirimde “ödeme yapıldı” denmesi, ödeme öncesi izin kaydının yerine geçirilmez. Bildirimin geç gelmesi ileri sürülüyorsa bildirim tarihi ile işlem tarihi karşılaştırılır; zarar hesabı yine somut bağlantıyla açıklanır.

Alım komisyoncusuna verilecek başvuru örneği

Aşağıdaki metin komisyoncuya doğrudan zarar ödeme talebidir. Mahkemeye sunulacak dava dilekçesi değildir. Ödeme ve teslim sırası ile izin kapsamı gerçek belgelerden tamamlanır. Zarar kalemi belirlenmemiş dosyada yalnız siparişin toplam fiyatını kopyalamakla yetinmeyin. İki sayfalık Word örneğinde başvuru ve ayrı işlem çizelgesi bulunur.

Teslimden önce ödeme zararı dilekçesini ve işlem çizelgesini Word olarak indir. Kullanılmayan seçenekleri silin; tutarı, para birimini ve ek numaralarını gerçek belgelerinizle eşleştirin.

Başvuru gönderimi ve cevabın değerlendirilmesi

Başvuru komisyon sözleşmesinin tarafına gönderilir. Satıcıya gönderilmiş teslim istemi bu başvurunun komisyoncuya ulaştığı kaydı değildir. Elden verilmiş nüshada teslim alan kişinin bilgisi ve tarih korunur. Posta veya noter gönderiminde gönderilen metin ve ekler teslim kayıtlarıyla birlikte tutulur. Elektronik gönderimde adres, gönderi içeriği ve mevcut ulaşma kaydı saklanır.

TBK 536 bu doğrudan talebe herkes için aynı yedi, on beş veya otuz günlük cevap süresi koymaz. Başvurucunun önerdiği ödeme günü, kanunun kesin süresi olarak aktarılmaz. Başvurunun ulaşması da karşı tarafın bütün iddiaları kabul ettiği anlamına gelmez. Cevapsızlık, zarar miktarını kendiliğinden kesinleştiren bir mahkeme kararı şeklinde yazılmaz.

Komisyoncu izin bulunduğunu bildiriyorsa gerçek belge ve kapsam karşılaştırılır. Malın önce teslim alındığı cevabında ilgili teslim alan, parti ve tarih incelenir. Zararın karşılandığı açıklamasında ödeme veya iade kaydı aranır. Bu üç konu birbirinin yerine geçirilmez; cevap, hangi satıra ve hangi belgeye karşı açıklama içerdiği belirlenerek dosyaya alınır.

Yeni belge veya ödeme geldiğinde başvuru dosyası güncellenir. İlk metindeki tutar daha sonra alınan iade dikkate alınmadan sürdürülmez. Önceki gönderi silinip yeni metin baştan beri verilmiş gibi gösterilmez. Yeni hesap tarihi ve değişen kalem açıkça tutulur. Böylece daha sonraki hukuki incelemede hangi tutarın hangi belgelerle talep edildiği izlenir.

Diğer komisyon dilekçeleriyle sınır nerede?

Satış komisyoncusunun izinsiz vadeli satışı için izinsiz veresiye satış zararı dilekçesi ayrı hazırlanmıştır. Orada satış izni, vade ve m.536’nın veresiye satış teamülü istisnası incelenir. Buradaki alımda ise teslim alınmadan bedelin ödenmesi, ödeme izni ve bu işlemden doğan kayıp belirlenir.

Malın belirlenen fiyatın altında alınmasıyla ortaya çıkan farkın vekâlet verene bırakılması TBK 535’teki ayrı konudur. Bu talep için alım bedeli farkının iadesi dilekçesi okunabilir. Düşük fiyattan alım farkı ile teslimden önce ödeme zararı tek rakama dönüştürülmez. Her istem kendi işlem, kalem ve dayanağıyla gösterilir.

Komisyoncunun kendi çalışanlarının ücretlerini vekâlet verenin hesabına geçirmesi TBK 538’deki ayrı gider düzenine ilişkindir. Personel ücreti giderine itiraz dilekçesi bu konuyu ele alır. Bu yazıların bağlantısı aynı sözleşme ailesinden gelmeleridir; birbirlerinin yerine kullanılmaları ve aynı kaybın iki başlıkta tahsili amaçlanmaz.

Sık sorulan sorular

Teslimden önce ödeme zararının doğrudan dayanağı nedir?

TBK m.536, komisyoncunun izin olmadan malı teslim almadan bedelini ödemesinden doğan zarara katlanmasını düzenler.

Satın alma onayı bütün bedeli peşin ödeme izni midir?

Alım emri ve ödeme koşulu birlikte incelenir. Satın alma yetkisi, kapsamı görülmeden teslimden önce bütün bedeli ödeme yetkisi şeklinde genişletilmez.

Veresiye satış teamülü istisnası bu ödemeye de uygulanır mı?

M.536’nın ikinci cümlesi satış yerindeki ticari teamüle göre veresiye satış hakkındadır. Her teslim öncesi ödeme için genel izin cümlesi olarak kullanılmaz.

Komisyoncuya gönderdiğim bütçe esas ödeme kaydı mı?

Vekâlet verenin bütçe aktarımı ile komisyoncunun satıcıya ödeme yapması farklı hareketlerdir. Başvuruda zarar doğurduğu belirtilen gerçek ödeme açıkça tanımlanır.

Fatura, malın teslim alındığını tek başına gösterir mi?

Fatura düzenlenmesi ve teslim ayrı olaylardır. Teslim düzeni, tutanak ve ilgili depo veya taşıma kayıtları birlikte değerlendirilir.

Ödenen bütün bedel otomatik zarar sayılır mı?

Kanun işlemden doğan zararı düzenler. Gerçek teslim, iade ve aynı kaybı karşılayan tahsilatlar hesaba katılarak kalan zarar belirlenir.

Ödeme ve teslim aynı günse sıralama nasıl yazılır?

Mevcut saat ve işlem sırası kayıtları kullanılır. Dosyada olmayan saat tahmin edilerek kesin ödeme veya teslim sırası kurulmaz.

Dilekçe satıcıya mı komisyoncuya mı verilir?

Bu örnek alım komisyoncusuna yöneltilir. Satıcıdan teslim veya para istemi farklı taraf ilişkisiyle ayrıca değerlendirilir.

Bu başvuruya kanunda sabit otuz günlük cevap süresi var mı?

TBK 536 böyle genel bir cevap süresi belirlemez. Önerilen ödeme günü kanuni kesin süre olarak gösterilmez.

Word çizelgesine sonradan yapılan iade eklenir mi?

Evet. İlgili işlem, tarih ve tutar kaydedilir; aynı zararı karşılayan yeni tahsilat sonrası kalan hesap güncellenir.

Resmî kaynaklar ve dosya incelemesi

Doğrudan dayanak TBK m.536; ilişkinin tanımı TBK m.532 ve bilgilendirme yükümlülüğü TBK m.533’tür. Metin için Bakanlığın 6098 sayılı Kanun metni ve TBMM kanun kaydı incelenmiştir. Madde kontrol tarihi 30 Eylül 2026’dır.