Kadın Hekim Tarafından Muayene Talep Dilekçesi | CMK 77 Word

Kadın hekim tarafından muayene talep dilekçesi, ceza soruşturması veya kovuşturmasında delil elde etmek amacıyla muayene edilecek kadının, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 77. maddesindeki istem hakkını dosya makamına ve sağlık kuruluşuna yazılı olarak bildirmesi için kullanılır. Dilekçenin amacı muayene kararının kapsamını genişletmek değil; muayenenin, olanaklar elverdiğinde kadın hekim tarafından yapılmasını ve talebin bütün resmî kayıtlara geçirilmesini sağlamaktır.

Kısa ve kesin cevap

CMK m.77/1’e göre kadının muayenesi, istemi hâlinde ve olanaklar elverdiğinde kadın hekim tarafından yapılır. Kanun iki şartı birlikte kurar: Kadın açıkça istemde bulunmalı ve kadın hekim görevlendirilmesine somut olanak bulunmalıdır. Bu nedenle talep otomatik olarak her koşulda kadın hekim sağlanacağı anlamına gelmez; fakat istemin alınmaması, kayda geçirilmemesi veya olanak araştırılmadan reddedilmesi de kanunun öngördüğü usule uygun değildir.

Ceza Muhakemesinde Beden Muayenesi, Genetik İncelemeler ve Fizik Kimliğin Tespiti Hakkında Yönetmelik’in 11. maddesi, kanundaki kuralı ayrıntılandırır. İstem bulunmasına rağmen olanakların elvermediği gerekçesiyle kadın hekim bulunamıyorsa, muayene sırasında hekimle birlikte başka bir kadın sağlık mesleği mensubunun bulundurulmasına özen gösterilmelidir. Bu ikinci güvence kadın hekime ilişkin asıl istemin yerine baştan geçirilemez; önce kadın hekim olanağı somut biçimde araştırılmalıdır.

CMK m.77 kadın hekim talebi için özel bir gün sayısı veya bağımsız kanun yolu düzenlemez. En güvenli uygulama, muayene kararının veya sevkin öğrenilmesinden hemen sonra ve her hâlde muayene başlamadan önce dilekçeyi dosyayı yürüten Cumhuriyet savcılığına, hâkimliğe ya da mahkemeye sunmak; bir örneğini de muayenenin yapılacağı sağlık kuruluşunun kabul birimine teslim etmektir. Teslim numarası, UYAP evrak kaydı veya imzalı alındı belgesi saklanmalıdır.

CMK 77 tam olarak neyi düzenler?

Madde, “kadının muayenesi” başlığını taşır ve tek fıkralı özel bir usul güvencesidir. Hüküm, ceza muhakemesinde beden muayenesini düzenleyen CMK m.75 ve m.76’nın hemen ardından gelir. Bu sistematik konum, talebin şüpheli veya sanıkla sınırlı olmadığını; delil amacıyla muayene edilen kadın mağdur veya diğer kişi bakımından da dikkate alınacağını gösterir. Başvuru sahibinin dosyadaki sıfatı dilekçede doğru yazılmalı, fakat kadın hekim istemi yalnız tek bir sıfata özgülenmemelidir.

CMK m.77, muayeneyi yapacak hekimin cinsiyetine ilişkin kuraldır. Muayene kararını hangi makamın vereceği, işlemin hangi delil amacıyla yapılacağı, kişinin sağlığına zarar tehlikesi, cerrahi müdahale yasağı, örnek alma şartları veya mağdurun rızası bu maddede düzenlenmez. Bu konular sırasıyla CMK m.75 ve m.76 ile Yönetmeliğin ilgili hükümlerine göre ayrıca denetlenir. Kadın hekim isteminin kabulü, hukuka aykırı veya kapsamı belirsiz bir muayene kararını kendiliğinden hukuka uygun hâle getirmez.

Kanundaki “istemi hâlinde” ibaresi önemlidir. Dosya makamı veya hastane, kadının böyle bir talebi olduğunu varsaymak zorunda değildir; hakkın kullanılabilmesi için irade açıklaması gerekir. Sözlü istem hukuken değersiz değildir, fakat daha sonra içeriğinin ve zamanının ispatı güçleşebilir. Bu nedenle dilekçede muayene kararı veya sevk tarihi, muayene yeri, planlanan zaman, dosya numarası ve başvuru sahibinin sıfatı gösterilmelidir.

“Olanaklar elverdiğinde” şartı nasıl değerlendirilir?

Olanak değerlendirmesi soyut bir kurum politikasıyla değil, planlanan muayenenin yeri ve zamanı bakımından somut yapılır. İlgili uzmanlık alanında görevli kadın hekim bulunup bulunmadığı, nöbet veya görev çizelgesi, aynı kurumun başka birimlerinden görevlendirme imkânı, yakın ve yetkili başka bir sağlık kuruluşuna sevk olanağı, muayenenin ertelenmesinin delilin niteliğine etkisi ve tıbbi aciliyet kayda dayalı biçimde ele alınmalıdır. “Kadın hekim yok” şeklindeki tek cümle, hangi olanağın araştırıldığını göstermez.

Dilekçe, kamu görevlilerinden gerçekte bulunmayan bir personeli var saymalarını isteyemez. Talep; ulaşılabilir kadın hekimin görevlendirilmesini, olanaksızlık ileri sürülüyorsa bunun dayandığı somut kayıtların açıklanmasını ve Yönetmelik m.11’deki ikincil güvencenin uygulanmasını hedefler. Özellikle muayene önceden planlanmışsa, görev çizelgesi ve kurumlar arası sevk imkânı değerlendirilmeden son anda olanaksızlık bildirilmesi yerine istemin erken aşamada sevk yazısına eklenmesi gerekir.

Her gecikme aynı değildir. Biyolojik bulgunun süratle kaybolma riski, tıbbi acil durum veya muayenenin belirli bir zaman aralığında yapılmasını gerektiren somut neden varsa bunlar tutanağa yazılmalıdır. Buna karşılık yalnız iş yükü, alışılmış uygulama veya kadın hekim isteminin geç duyulması, somut olanağın araştırılması ödevini ortadan kaldırmaz. Dilekçe, gecikmenin sonuçlarını varsayımla kurmamalı; karar ve sağlık kayıtlarında bulunan gerçek bilgilere dayanmalıdır.

Talebi kim, nereye ve ne zaman sunmalıdır?

Muayene edilecek kadın talebi bizzat sunabilir. Şüpheli veya sanık adına müdafi; mağdur ya da suçtan zarar gören adına vekil de dilekçe verebilir. Başvuru sahibi çocuk veya karar verme yeteneği bakımından özel durumda ise kanuni temsil, çocuğun görüşü ve dosyadaki çıkar çatışması ayrıca incelenmelidir. Dilekçede temsil sıfatı gerçeğe uygun gösterilmeli ve varsa müdafilik ya da vekâlet belgesi eklenmelidir.

Soruşturma evresinde dilekçe, dosyayı yürüten Cumhuriyet başsavcılığına; muayene hakkında sulh ceza hâkimliği kararı varsa kararı veren hâkimliğe bilgi ve gereği için sunulabilir. Kovuşturma evresinde esas mahkemesine verilir. Ancak yalnız dosyaya sunmak yeterli olmayabilir: Muayeneyi fiilen yapacak hastane, adli tıp birimi veya başka sağlık kuruluşu talebi zamanında görmelidir. Bu nedenle sağlık kuruluşuna gönderilmek üzere açık talep kurulmalı ve kuruma doğrudan teslim edilen örneğin alındısı alınmalıdır.

Kanunda m.77 istemi için iki hafta, yedi gün veya başka özel süre yoktur. Bu, istemin muayeneden sonra da aynı sonucu doğuracağı anlamına gelmez. Muayeneyi kimin yapacağı işlem başlamadan belirlenir. Talep, karar veya sevk öğrenilir öğrenilmez sunulmalı; randevu günü de kabul biriminde ve muayene odasına geçmeden önce yenilenmelidir. Acil ve önceden haber verilmeyen durumda sözlü istem derhâl açıklanmalı ve muayene tutanağına aynen geçirilmesi istenmelidir.

Dilekçeye hangi kayıtlar eklenmelidir?

İlk belge muayene kararı veya sevk yazısıdır. Belgede dosya numarası, kararı veren makam, muayenenin türü, delil amacı ve gönderilen sağlık kuruluşu görülmelidir. Karar örneği başvuru sahibinde yoksa, gerçek içerik bilinmeden karar tarihi veya numarası uydurulmamalıdır; UYAP kaydı, tebliğ belgesi ya da savcılık sevki ne içeriyorsa dilekçeye o yazılmalıdır.

İkinci grup, muayenenin ne zaman ve nerede yapılacağını gösteren çağrı, randevu, SMS, hastane kabul veya sevk kaydıdır. Üçüncü grup, daha önce sözlü veya yazılı yapılan kadın hekim talebini gösteren evrak numarası, e-posta, elektronik başvuru ya da imzalı alındıdır. Sağlık kuruluşu isteme cevap verdiyse cevap yazısı da eklenir. Kişisel sağlık verileri ve üçüncü kişilere ait ilgisiz bilgiler gereksiz biçimde çoğaltılmamalıdır.

Kadın hekim bulunmadığı bildirilirse, görev çizelgesinin tamamı gibi gereksiz kişisel veri içeren belgeler yerine kurumun resmî ve yeterli açıklaması talep edilir. Hangi uzmanlıkta, hangi tarih-saatte, hangi birim veya kurumlarla görüşüldüğü ve başka kuruma sevkin neden uygun bulunmadığı tutanakta gösterilebilir. Amaç kurum personelinin özel verilerini toplamak değil, m.77’deki olanak şartının gerçek kayda dayanıp dayanmadığını denetlemektir.

Şüpheli, sanık ve mağdur bakımından fark nedir?

Şüpheli veya sanığın iç beden muayenesi ve vücudundan örnek alınması CMK m.75’e tabidir. Karar yetkisi, gecikmesinde sakınca bulunan hâlde savcı kararı ve yirmi dört saatlik hâkim onayı, sağlığa zarar tehlikesi, işlemi yapabilecek kişi ve suçun ceza üst sınırı gibi şartlar bu maddede yer alır. Kadın hekim istemi bu şartlara eklenir; onların yerine geçmez.

Mağdur veya diğer kişinin beden muayenesi ve vücudundan örnek alınması CMK m.76’ya tabidir. Mağdurun rızası varsa birinci fıkradaki kararın alınmasına gerek bulunmadığı ayrıca düzenlenmiştir. Fakat rıza, muayenenin kapsamı ile hekim tercihine ilişkin istemi aynı şey yapmaz. Kadın, işleme rıza gösterirken muayenenin kadın hekim tarafından yapılmasını da isteyebilir. Rızanın bulunması m.77 talebini ortadan kaldırmaz.

Yönetmelik m.18, şüpheli ve sanık dışındaki kişilerin muayene veya örnek almaya rıza göstermemesi hâlindeki sonuçları; m.19 ise tedavi amacıyla yapılan muayeneleri düzenler. Tedavi için yapılan olağan tıbbi muayene ile ceza dosyasında delil elde etmek amacıyla yapılan adli muayene birbirine karıştırılmamalıdır. Talebin dayanağı yazılırken sevkin gerçek amacı dosya belgesinden saptanmalıdır.

Kadın hekim tarafından muayene talep dilekçesi örneği

Düzenlenebilir Word dilekçesi

CMK 77 kadın hekim tarafından muayene talep dilekçesini Word olarak indirin. Köşeli parantezli alanlar karar, sevk, randevu ve dosya kayıtlarına göre doldurulmalı; dosya sıfatına uymayan seçenekler silinmelidir. Word belgesi muayeneden önce hem dosya makamına hem sağlık kuruluşuna verilecek şekilde düzenlenmiştir.

Kadın hekim talebi karşılanmazsa ne yapılmalıdır?

Önce talebin gerçekten kayda girip girmediği kontrol edilir. Dosya evrak numarası, hastane kabul kaydı, başhekimlik veya adli tıp birimi cevabı ve muayene tutanağı birlikte incelenir. Talep hiç görülmemişse gecikmeden yeniden sunulur ve işlem başlamadan önce görevli hekime de açıklanır. Muayene tamamlanmışsa, istemin zamanı ve nasıl karşılandığı konusunda gerçeğe uygun tutanak ve sağlık kayıtları dosyaya istenir.

CMK m.77, kendi içinde doğrudan bir itiraz süresi veya bağımsız itiraz mercii göstermez. Bu nedenle kadın hekim isteminin reddine karşı kanunda bulunmayan otomatik bir “iki haftalık itiraz” yolu üretilemez. Muayenenin temelini oluşturan hâkim veya mahkeme kararı CMK m.75 ya da m.76 kapsamında itiraza açık olabilir; ancak temel karara itiraz ile m.77 isteminin uygulanmasını talep etmek farklı hukuki işlemlerdir.

Olanaksızlık gerekçesi ileri sürülmüşse, Yönetmelik m.11’deki kadın sağlık mesleği mensubu güvencesinin uygulanıp uygulanmadığı denetlenir. Bu güvence “kadın hekim hiç araştırılmadan erkek hekim ve kadın personel yeterlidir” sonucunu doğurmaz. Önce kadın hekim olanağı değerlendirilir; gerçekten sağlanamıyorsa muayenede başka bir kadın sağlık mesleği mensubunun bulunmasına özen gösterilir. Kayıtlar, yapılan işlemi olduğu gibi göstermelidir.

Başvurudan sonra işlem nasıl takip edilir?

Dosya makamından kadın hekim talebinin sevk müzekkeresine eklendiği doğrulanır. Sağlık kuruluşundan randevunun ilgili birime iletildiği, kadın hekim görevlendirmesinin yapıldığı veya olanak araştırmasının sürdüğü öğrenilir. Telefonla alınan bilgi tek başına yeterli kayıt değildir; mümkünse kurum cevabı, evrak numarası veya muayene kabul notu dosyaya alınır.

Muayene günü kimlik ve sevk kontrolünden sonra talep kabul biriminde tekrar gösterilir. Muayeneyi yapacak kişinin adı ve mesleki unvanı, muayene tutanağı ve raporda yer almalıdır. Kadın hekim bulunamıyorsa hazır bulunan kadın sağlık mesleği mensubunun adı ve unvanı da kayda geçirilmelidir. İşlem sırasında mahremiyet, yalnız gerekli personelin bulunması ve karar kapsamının aşılmaması ayrıca gözetilir.

Yönetmelik m.20 uyarınca düzenlenen raporların teslim ve dosyaya gönderim usulü vardır. Başvuru sahibi, raporun içeriğini yetkisiz kişilere yaymadan, hangi makama ve hangi kayıtla gönderildiğini izlemelidir. Sağlık verileri özel nitelikli kişisel veridir; dilekçe ve eklerinde yalnız başvuru için gerekli bilgiler bulunmalıdır.

Somut hata denetimi

Birinci hata, kadın hekim talebini yalnız sözlü söyleyip hiçbir kayda geçirmemektir. İkinci hata, talebi muayene bittikten sonra ilk kez ileri sürmektir. Üçüncü hata, CMK m.77’yi “mutlak ve koşulsuz kadın hekim zorunluluğu” şeklinde aktarıp kanundaki “olanaklar elverdiğinde” ibaresini silmektir. Dördüncü hata, soyut olanaksızlık açıklamasını yeterli görüp kurum içi görevlendirme veya sevk araştırmasını hiç sormamaktır.

Beşinci hata, Yönetmelik m.11’deki kadın sağlık mesleği mensubu güvencesini kadın hekim talebinin tam karşılığı saymaktır. Altıncı hata, kadın hekim istemiyle muayeneye rıza veya muayene kararının hukuka uygunluğunu aynı konu olarak yazmaktır. Yedinci hata, tedavi amacıyla yapılan tıbbi muayeneyi delil amacıyla yapılan ceza muhakemesi muayenesiyle karıştırmaktır. Sekizinci hata, başvuru sahibinin dosyadaki sıfatını ve gerçek sevk amacını yazmamaktır.

Dokuzuncu hata, muayene kuruluşunu veya randevu tarihini varsayımla doldurmaktır. Onuncu hata, kadın hekim bulunmaması hâlinde doğrudan suç oluştuğunu veya elde edilen her delilin otomatik biçimde hükümsüz olduğunu ileri sürmektir. Hukuki sonuç; kararın kapsamı, talebin zamanı, somut olanaklar, uygulanan usul ve delilin nasıl elde edildiği birlikte değerlendirilerek kurulmalıdır.

İlgili dilekçe ve rehberler

• Şüpheli veya sanıktan kan, saç, tükürük ve tırnak örneği alınması rehberi
• TCK 287 genital muayene suçu ve kanuni koşulları
• Mağdurdan biyolojik örnek alınması ve CMK 76 rıza kuralı
• CMK 75/1 savcılık kararının 24 saatte hâkim onayına sunulmamasına itiraz
• CMK 75/5 iki yıldan az suçta biyolojik örnek alma kararına itiraz
• CMK 78-79 moleküler genetik inceleme ve hâkim kararı

Sık sorulan sorular

CMK 77 kadın hekim talebi kimler için geçerlidir?

Ceza muhakemesi kapsamında muayene edilecek kadın, dosyada şüpheli, sanık, mağdur veya diğer kişi sıfatında bulunabilir. Temel muayene şartları sıfata göre m.75 veya m.76’dan; kadın hekim istemi m.77’den değerlendirilir.

Kadın hekim görevlendirilmesi her durumda zorunlu mudur?

Kanun, istem ve olanak şartlarını birlikte düzenler. Olanak varsa kadın hekim görevlendirilmelidir. Gerçekten olanak yoksa bunun somut kayıtla açıklanması ve Yönetmelik m.11’deki kadın sağlık mesleği mensubu güvencesinin değerlendirilmesi gerekir.

Talep sözlü yapılabilir mi?

Sözlü istem açıklanabilir; ancak zamanı ve içeriği sonradan tartışılabilir. Yazılı dilekçe, evrak numarası ve muayene tutanağı kaydı istemin ispatını güçlendirir.

Dilekçe yalnız hastaneye verilirse yeterli olur mu?

Talebin hem dosya makamına hem muayeneyi yapacak sağlık kuruluşuna bildirilmesi güvenli yöntemdir. Böylece sevk yazısı, hastane kabulü ve muayene planı birlikte güncellenebilir.

Başvuru için özel bir süre var mı?

CMK m.77 özel gün sayısı belirlemez. Talep, karar veya sevk öğrenilir öğrenilmez ve muayene başlamadan önce sunulmalıdır; aksi hâlde hekim görevlendirmesi fiilen yapılamayabilir.

Kadın hekim bulunamazsa muayene mutlaka ertelenir mi?

Kanun otomatik erteleme sonucu kurmaz. Somut olanak, tıbbi aciliyet ve delilin niteliği değerlendirilir. Olanaksızlık varsa gerekçe kaydedilmeli ve başka bir kadın sağlık mesleği mensubunun hazır bulundurulmasına özen gösterilmelidir.

Kadın sağlık personelinin bulunması kadın hekimin yerine geçer mi?

Baştan ve her durumda geçmez. Yönetmelikteki bu düzenleme, isteme rağmen olanakların elvermemesi nedeniyle kadın hekim bulunamadığı hâl için ikincil güvencedir.

Kadın hekim talebi muayeneye rıza anlamına gelir mi?

Hayır. Hekimin cinsiyetine ilişkin istem ile muayeneye rıza, kararın varlığı ve işlemin kapsamı ayrı konulardır. Dilekçe bu ayrımı açık tutmalıdır.

Talebin reddine doğrudan itiraz edilebilir mi?

CMK m.77 kendi içinde bağımsız itiraz yolu düzenlemez. Temel muayene kararı m.75 veya m.76 kapsamında itiraza açık olabilir; somut kanun yolu kararı veren makam ve kararın niteliğine göre belirlenir.

Tedavi amaçlı muayenede de CMK 77 uygulanır mı?

Yönetmelik m.19, tedavi amacıyla yapılan muayeneler için ceza muhakemesindeki karar şartlarının aranmayacağını belirtir. İşlemin delil amacıyla mı tedavi amacıyla mı yapıldığı gerçek sevk ve tıbbi kayıttan ayrılmalıdır.

Resmî mevzuat kaynakları

Bu içerikte Adalet Bakanlığı güncel CMK PDF’sindeki m.75-77 ve m.82 ile Adalet Bakanlığı CİGM’de yayımlanan Beden Muayenesi Yönetmeliğinin özellikle 11. maddesi esas alınmıştır. Mevzuat kontrol tarihi 3 Ekim 2026’dır.