Tanığın Duruşma Salonundan Ayrılmasına İzin Dilekçesi | CMK 208 Word

Kısa cevap: Ceza duruşmasında dinlenen tanık, ifadesi biter bitmez kendiliğinden salondan ayrılamaz. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 208. maddesine göre ayrılma, ancak mahkeme başkanı veya hâkimin izniyle mümkündür. Tanık; beyanının, soruların ve tutanak işleminin tamamlandığını belirterek sözlü yahut yazılı izin isteyebilir. İş, sağlık, ulaşım veya bakım yükümlülüğü gibi somut nedenler varsa bunlar yalnız gerçek kayıtlarla açıklanmalıdır. İzin verilip verilmeyeceği, sonraki delil işlemleri ve yeniden soru ihtiyacı gözetilerek mahkeme başkanı veya hâkim tarafından kararlaştırılır.

Bu örnek; tanığın dinlenmesinden sonra adliye binasında gereksiz yere beklememesi için kullanılacak, dar kapsamlı bir celse talebidir. Dilekçe, tanığın çağrıya uyma ve doğruyu söyleme yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz; ifade henüz tamamlanmadan ayrılma hakkı yaratmaz; mahkemeyi izin vermeye zorlayan bir sonuç da doğurmaz. Köşeli alanlara yalnız gerçek esas numarası, duruşma tarihi, tanığın kimliği, ifade tutanağı ve belgelenebilen mazeret yazılmalıdır.

CMK 208’in güncel kuralı nedir?

CMK m.208 tek fıkradan oluşur: Tanıklar, dinlendikten sonra ancak mahkeme başkanı veya hâkimin izniyle duruşma salonundan ayrılabilir. Güncel metin Adalet Bakanlığı UYAP Mevzuat sisteminde; kanunun kabul edilen metni ise TBMM’nin 5271 sayılı Kanun kaydında görülebilir. Kuralın öznesi dinlenmiş tanık, karar mercii ise toplu mahkemede başkan; hâkimli duruşmada hâkimdir.

“Dinlendikten sonra” ifadesi yalnız tanığın ilk anlatımını bitirmesi değildir. Kimlik ve ilişki sorularının sorulması, gerekiyorsa yemin işlemi, kesintisiz anlatım, mahkeme ve taraf soruları, önceki beyanla çelişki varsa açıklama, beyana karşı tarafların diyecekleri ve tutanak işlemleri birlikte değerlendirilir. Somut celsede tamamlanmamış soru veya yüzleştirme varsa tanığın hemen ayrılması uygun görülmeyebilir. Buna karşılık bütün işlemler bitmiş, yeniden soru ihtiyacı gösterilmemiş ve tanığın kalmasını gerektiren belirli bir işlem bulunmuyorsa izin talebi somut biçimde değerlendirilebilir.

CMK 208 tanığa koşulsuz “çıkış hakkı” tanımadığı gibi mahkemeye tanığı her celsede sonuna kadar tutma zorunluluğu da yüklemez. Kanun, duruşmanın düzeni ve delilin sağlıklı biçimde ortaya konulması için izin mekanizması kurar. Bu nedenle dilekçede “ifadem bitti, ayrılmak zorundayım” yerine “dinleme işlemlerinin tamamlandığının tespitiyle ayrılmama izin verilmesini talep ederim” denilmesi hukuki yapıya daha uygundur.

İzin talebi hangi aşamada ve kime sunulur?

Talep, tanık dinlenmeden önce ayrılma isteği olarak değil, dinleme tamamlandıktan sonra celseyi yöneten makama yöneltilir. Toplu ağır ceza mahkemesinde mahkeme başkanına; tek hâkimli asliye ceza mahkemesinde hâkime hitap edilir. Talep duruşma sırasında sözlü yapılabilir. Önceden bilinen ulaşım, sağlık, iş veya bakım zorunluluğu bulunuyorsa kısa bir dilekçe duruşmadan önce dosyaya sunulabilir; fakat bu dilekçe tek başına ayrılma izni değildir. Tanık, dinlenmesi tamamlandıktan sonra kararı beklemelidir.

Kanunda bu istem için gün veya hafta cinsinden ayrı bir başvuru süresi öngörülmemiştir. İşlemin niteliği gereği en uygun zaman, tanığın tüm soruları cevaplamasından hemen sonradır. Dilekçe önceden verilmişse celse başında zabıt kâtibine ve mahkeme başkanına bilgi verilebilir; ancak tanık çağrıldığı sırada hazır bulunmalı, mahkemece belirlenen dinleme sırasına uymalı ve izin açıklanmadan salonu terk etmemelidir.

Tanığın vekili veya taraf avukatı izin isteyebilir mi?

Tanık, kendi fiilî durumunu ve nedenini en doğru biçimde açıklayabilir. Bir taraf avukatı da tanığın dinlenmesinin tamamlandığını belirterek celse düzeni içinde talepte bulunabilir; fakat başvuru tanığın adına taraf sıfatı üretmez. Tanık, sanık veya katılan değildir. Taraf avukatının istemi mahkemenin CMK 208 kapsamındaki karar yetkisini kaldırmaz. Özellikle sağlık, ulaşım veya çocuk bakımı gibi kişisel gerekçeler tanığın kendi beyanı ve varsa belgesiyle açıkça kayda geçirilmelidir.

Mahkeme hangi somut noktaları değerlendirir?

İzin incelemesinde öncelikle dinlemenin gerçekten bitip bitmediği belirlenir. Tanığın kesintisiz anlatımı tamamlanmış olsa bile Cumhuriyet savcısının, sanığın, müdafiin, katılanın veya vekilin soruları bulunabilir. CMK m.201 çerçevesinde doğrudan soru yöneltme düzeni ve mahkeme başkanının duruşma yönetimi gözetilir. Henüz sorulmamış somut bir soru varsa tanık yalnız ilk anlatımı bittiği için ayrılmış sayılmaz.

İkinci ölçüt, tanığın aynı celsede yeniden dinlenmesini gerektirebilecek belirli bir işlem bulunup bulunmadığıdır. Başka bir tanığın beyanından sonra açık çelişkinin giderilmesi, belge veya görüntünün tanığa sorulması ya da kimlik teşhisi gibi işlemler planlanmış olabilir. Mahkeme bu ihtiyacı soyut değil, celsenin gerçek akışı üzerinden değerlendirir. Dilekçede dosyada olmayan bir yüzleştirme veya çelişki uydurulmaz; var olan ara karar, soru veya tutanak kaydı gösterilir.

Üçüncü ölçüt, ayrılma nedeninin somutluğudur. Uzak yere dönüş bileti, aktarmalı ulaşım, doktor randevusu, düzenli tedavi, engellilik, emzirme, küçük çocuk veya bakıma muhtaç kişi sorumluluğu, vardiya ya da sınav gibi nedenler açıklanabilir. Bunların hiçbiri tek başına otomatik kabul sebebi değildir. Belge varsa eklenir; yoksa olmayan belge varmış gibi yazılmaz. Kişisel veri içeren belgelerin yalnız gerekli bölümü sunulur ve gereksiz sağlık ayrıntısı yayılmaz.

Dördüncü ölçüt, duruşmanın düzeni ile tarafların soru ve açıklama haklarının korunmasıdır. Tanığın erken ayrılması, tarafların gerçek bir soru sorma olanağını ortadan kaldırmamalıdır. Bununla birlikte tanığı sırf belirsiz bir ihtimal nedeniyle saatlerce bekletme talebi de somutlaştırılmalıdır. Başkan veya hâkim, işlemlerin sırasını belirleyebilir; belirli bir belge incelendikten sonra izin verebilir ya da tanığı kısa süre hazır tutabilir.

İzin talebinde hangi kayıtlar kullanılmalıdır?

Dilekçenin omurgası varsayımlar değil, gerçek celse kayıtlarıdır. Mahkeme ve esas numarası, duruşma günü ve saati, çağrı kâğıdı veya UYAP çağrı kaydı, tanığın dinlenmeye başladığı ve bittiği zaman, kendisine yöneltilen sorular, varsa önceki beyan çelişkisi ve mahkemenin sonraki ara işlemi ayrı ayrı gösterilir. Tanığın ifadesinin tamamlandığına ilişkin değerlendirme, mümkünse celse tutanağındaki bölümle eşleştirilir.

• Tanık çağrı kâğıdı veya UYAP çağrı kaydı,
• dinleme tamamlandıysa ilgili celse tutanağı veya zabıt kaydı,
• ulaşım gerekçesi varsa gerçek bilet ya da sefer bilgisi,
• sağlık gerekçesi varsa gerekli kısmı içeren randevu veya rapor,
• iş veya sınav gerekçesi varsa kurumca düzenlenmiş kayıt,
• bakım yükümlülüğü ileri sürülüyorsa yalnız gerekli açıklama ve mevcut belge,
• önceden sunulan dilekçenin UYAP evrak numarası.

Bu belgeler “izin mutlaka verilsin” sonucunu ispatlamak için değil, talebin gerçek zaman ve ihtiyaçla bağlantısını göstermek için kullanılır. Dosyaya gereksiz kimlik, sağlık veya aile verisi yüklenmemelidir. Belge üçüncü kişiye aitse kişisel verinin paylaşılmasının gerekli olup olmadığı ayrıca değerlendirilir.

CMK 208 ile tanıkların ayrı dinlenmesi arasındaki fark

CMK 52 tanıkların ayrı ayrı dinlenmesi dilekçesi, henüz dinlenmemiş tanığın diğer tanıkların ne söylediğini öğrenmemesi ve beyanların bağımsız alınmasıyla ilgilidir. CMK 208 ise tanık dinlendikten sonra salonu terk edip edemeyeceğini düzenler. Bir tanığın bekleme alanında ayrı tutulması ile ifadesi tamamlandıktan sonra adliyeden ayrılmasına izin verilmesi aynı işlem değildir.

Mahkeme, birden fazla tanığı sırayla dinleyecekse henüz dinlenmemiş tanıkların salonda bulunmamasını sağlayabilir. Dinlenen tanığın ayrılma talebinde ise daha sonra yeniden soru sorulup sorulmayacağı, diğer tanıkla çelişki çıkması ihtimali ve celsenin somut planı değerlendirilir. CMK 52’nin ayrı dinleme kuralı CMK 208’deki izin kararını kendiliğinden olumlu veya olumsuz hâle getirmez.

CMK 208 ile bilirkişinin salonda kalması arasındaki fark

CMK 68/2 bilirkişinin duruşma salonundan ayrılmasına izin verilmemesi dilekçesi, raporunu açıklayan bilirkişinin teknik tartışma sürerken hazır tutulmasına ilişkindir. Bilirkişi özel veya teknik bilgisi için görevlendirilir; tanık ise algıladığı olay hakkında beyanda bulunur. Her iki hüküm izin mekanizması kullansa da kişi sıfatı, dinleme amacı ve sonraki soru ihtiyacı farklıdır.

Tanık dilekçesinde bilirkişi raporu, uzmanlık alanı veya teknik müzakere kavramları kullanılmamalıdır. Aynı şekilde bilirkişi için hazırlanan “salondan ayrılmasına izin verilmemesi” talebi, tanığın kendi ayrılma izni istemine kopyalanmamalıdır. Yeni başvurunun konusu, belirli tanığın dinleme işlemi bittikten sonra ayrılmasına izin verilmesidir.

Tanığın beyanı ve izin kararı tutanağa nasıl geçirilir?

CMK m.219 uyarınca duruşma için tutanak tutulur. CMK m.221, duruşmanın seyrini ve temel usul işlemlerini gösteren unsurları düzenler. Tanığın adı, dinlendiği bölüm, beyanın özü, yöneltilen önemli sorular, istemler ve verilen karar tutanakta denetlenebilir biçimde yer almalıdır. İzin talebi sözlü yapılmışsa “tanık ayrılmak istedi” gibi belirsiz bir cümle yerine talebin zamanı, gerekçesi ve kararın sonucu yazılmalıdır.

İzin verilmişse tanığın hangi işlemden sonra ayrıldığı açık olmalıdır. “Tanığa izin verildi” kaydı, dinlemenin ve taraf sorularının tamamlandığını gösterecek bağlamla birlikte okunmalıdır. İzin reddedilmiş veya ertelenmişse tanığın hangi somut işlem için hazır tutulduğu belirtilebilir. Kanun CMK 208 kararı için ayrı ve uzun bir gerekçe kalıbı öngörmez; yine de gerçek istem ve kararın tutanakta görünmesi, sonradan çıkabilecek uyuşmazlığı azaltır.

Tutanak erişime açıldığında tanık veya ilgili taraf, beyanın ve izin kararının doğru yazılıp yazılmadığını kontrol eder. Gerçekte verilmeyen izin, yapılmayan soru veya olmayan belge tutanağa ekletilmeye çalışılmaz. Eksiklik varsa celse kaydı ve gerçek beyan gösterilerek gecikmeden usulüne uygun düzeltme talep edilir. CMK 221 tutanak ve ret gerekçesi eksikliği dilekçesi, istem ve kararın kayda geçirilmesi sorununu ayrıca ele alır.

Tanığın ayrılması yeniden dinlenmesini engeller mi?

Ayrılma izni, tanığın ileride hiçbir koşulda yeniden çağrılamayacağı anlamına gelmez. Yeni bir olgu ortaya çıkması, önemli bir çelişkinin belirlenmesi veya tamamlayıcı soru gereği doğması hâlinde mahkeme usulüne uygun çağrı yapabilir. Ancak sırf böyle bir ihtimal her dosyada var diye tanığın izin talebinin otomatik reddedileceği de söylenemez. Karar, mevcut celsenin somut ihtiyacına dayanmalıdır.

Tanık izinle ayrıldıktan sonra yeni soru ortaya çıkarsa taraf, sorunun neden önemli olduğunu ve hangi beyan ya da delille bağlantılı bulunduğunu açıklar. Tanığın yeniden çağrılması, zorla getirilmesi veya önceki beyanın okunması farklı hükümlere tabidir. CMK 206/3 ortak rıza olmadan delilden vazgeçilmemesi dilekçesi, tanığı yeniden çağırma sorunundan ziyade gösterilmiş delilden ortak rıza olmadan vazgeçilmemesine odaklanır.

Tanığa ödeme ve ayrılma izni aynı şey midir?

Tanık ücreti ve gideri ile CMK 208 izni ayrı işlemlerdir. CMK 61 tanık ücreti ve gideri dilekçesi, çağrı üzerine gelen tanığın kaybettiği zamanla orantılı ücret ve yol/ikamet/beslenme giderlerine ilişkindir. Tanığın ayrılmasına izin verilmesi, ücret ve gider isteminden vazgeçtiği anlamına gelmez. Ödeme işlemi için gerekli kimlik ve hesap bilgileri mahkemenin gösterdiği usulle ayrıca tamamlanır.

Ayrılma izni isteyen tanık, ödeme bürosu veya kalem işlemini gerekçesinde belirtebilir; fakat mahkeme kararından önce salondan çıkmamalıdır. İzin verilince zabıt veya kalemden tanıklık belgesi, ücret formu ya da ödeme yönlendirmesi gerekiyorsa alınır. Dilekçeye banka bilgisi yazılması ancak istenen yöntem buysa ve güvenli kanaldan sunulabiliyorsa düşünülmelidir.

Tanığın duruşma salonundan ayrılmasına izin dilekçesi örneği

Düzenlenebilir CMK 208 tanığın duruşma salonundan ayrılmasına izin dilekçesini Word olarak indir

Başvurudan sonra ne takip edilir?

Önceden sunulan dilekçenin doğru dosyaya işlendiği kontrol edilir. Tanık çağrı saatinde hazır bulunur; çağrılınca kimlik, yemin, anlatım ve soru işlemlerini tamamlar. Ardından izin talebini kısa biçimde tekrar eder. Başkan veya hâkim belirli bir işlem için beklenmesini isterse bu talimata uyulur. Açık izin verilmeden yalnız koridora çıkmak, adliyeden ayrılmak veya telefonla haber bırakmak CMK 208 kararının yerine geçmez.

İzin verildiğinde kararın tutanağa yazıldığı, tanıklık belgesi veya gider formu gerekiyorsa tamamlandığı kontrol edilir. İzin reddedilmişse tanığın neden hazır tutulduğu ve yaklaşık hangi işlemden sonra yeniden değerlendirileceği sorulabilir. Taraflar soru yöneltme hakkını kullanırken aynı soruyu tekrar etmek, tanığı yönlendirmek veya başvuruyu baskı aracına dönüştürmekten kaçınmalıdır.

Celse tutanağı daha sonra erişime açıldığında dinleme işlemi, izin istemi ve karar birlikte incelenir. Tutanakta gerçeğe aykırı veya anlamı değiştiren bir eksiklik varsa gerçek ses/görüntü kaydı, zabıt ve beyan gösterilir. İzin verilmiş olması tanığın sözlerinin doğruluğunu kabul veya reddetme kararı değildir; beyanın delil değeri yargılama sonunda diğer delillerle birlikte değerlendirilir.

CMK 208 dilekçesinde yapılan somut hatalar

1. Mahkeme başkanı veya hâkim izin vermeden tanığın kendiliğinden salondan ayrılabileceğini yazmak.
2. İlk anlatımın bitmesini bütün soru ve tutanak işlemlerinin tamamlanmasıyla karıştırmak.
3. Talebi tanık dinlenmeden önce koşulsuz çıkış hakkı gibi kurmak.
4. Tanığın taraf, sanık, katılan veya bilirkişi sıfatlarından birine sahip olduğunu varsaymak.
5. CMK 52’deki ayrı dinleme kuralıyla CMK 208’deki ayrılma iznini aynı işlem saymak.
6. Bilirkişinin salonda kalmasına ilişkin CMK 68/2 gerekçesini tanığa aynen kopyalamak.
7. Dosyada olmayan ulaşım bileti, doktor randevusu, çocuk veya iş mazereti üretmek.
8. Sağlık veya aile belgesindeki gereksiz kişisel verileri dosyaya eklemek.
9. Tarafların ek sorusu bulunup bulunmadığı anlaşılmadan dinlemenin bittiğini ileri sürmek.
10. Mahkemenin planladığı yüzleştirme veya belge gösterme işlemini görmezden gelmek.
11. İzin verildiğinde tanık ücreti ve gideri hakkının kendiliğinden kaybolduğunu sanmak.
12. İzin talebi ve kararın celse tutanağında görünmesini takip etmemek.

Sık sorulan sorular

1. Tanık ifadesini verdikten sonra hemen çıkabilir mi?

Hayır. CMK m.208 uyarınca dinlenen tanık ancak mahkeme başkanı veya hâkimin izniyle ayrılabilir. İfade ve soruların bittiğini düşünüyor olsa bile açık kararı beklemelidir.

2. Ayrılma izni için mutlaka yazılı dilekçe gerekir mi?

Hayır. İstem duruşmada sözlü yapılabilir ve tutanağa geçirilir. Önceden bilinen somut bir neden varsa yazılı dilekçe ile belge sunulması değerlendirmeyi kolaylaştırabilir; fakat yazılı başvuru açık iznin yerine geçmez.

3. CMK 208 başvurusu için kanuni bir süre var mı?

Kanunda gün olarak belirlenmiş ayrı süre yoktur. Talep, niteliği gereği dinleme ve soru işlemleri tamamlandıktan sonra, tanık salondan ayrılmadan önce yapılır.

4. Uçak veya otobüs bileti izin verilmesini zorunlu kılar mı?

Hayır. Gerçek bilet somut ihtiyacı gösterir; ancak tarafların soruları veya planlanmış başka delil işlemi varsa başkan ya da hâkim tanığın hazır tutulmasına karar verebilir.

5. Tanık başka bir tanıkla yüzleştirilecekse ayrılabilir mi?

Yüzleştirme celse içinde planlanmışsa mahkeme tanığı işlem tamamlanıncaya kadar bekletebilir. Dosyada böyle bir karar yoksa dilekçede yüzleştirme varmış gibi varsayım kurulmaz.

6. Tanık izinle ayrılırsa yeniden çağrılamaz mı?

Çağrılabilir. İzin yalnız mevcut celsedeki ayrılmayı kapsar. Sonradan önemli tamamlayıcı soru veya yeni işlem doğarsa mahkeme usulüne uygun yeniden çağrı yapabilir.

7. Tanık avukatı aracılığıyla talepte bulunabilir mi?

Avukat yazılı talebi iletebilir veya celsede istemi açıklayabilir; yine de tanığın dinlenmesi tamamlanmalı ve kararı mahkeme başkanı ya da hâkim vermelidir. Tanığın kişisel nedeni gerçek kaydıyla sunulur.

8. İzin talebi reddedilirse hangi yol izlenir?

Tanık mahkemenin celse düzenine uyar ve izinsiz ayrılmaz. Hangi somut işlem için bekletildiğini sorabilir; talep, neden ve kararın tutanağa geçirilmesini isteyebilir.

9. Ayrılma izni tanık ücretinden vazgeçme sayılır mı?

Hayır. CMK 61 kapsamındaki ücret ve gider işlemi ayrıdır. Tanık, mahkemenin bildirdiği form ve belgelerle bu istemi ayrıca takip eder.

10. Tanık izin verilmeden koridorda bekleyebilir mi?

Mahkeme başkanı veya hâkim bekleme yerini belirleyebilir. Tanık kendiliğinden salonu ya da adliyeyi terk etmemeli; kısa süreli çıkış için de celse düzenine uygun izin istemelidir.

Resmî mevzuat kaynakları

CMK m.208’in güncel konsolide metni Adalet Bakanlığı UYAP Mevzuat sayfasından; kabul metni ve madde başlığı TBMM’nin resmî kanun kaydından 6 Ekim 2026 tarihinde kontrol edilmiştir. Bu örnek, somut dosyadaki celse akışı ve gerçek belgeler görülmeden otomatik sonuç üretmez.

Tanığın Duruşma Salonundan Ayrılmasına İzin Dilekçesi | CMK 208 Word Hakkında Sık Sorulan Sorular