Acentenin Beklenenden Düşük İş Hacmi Hakkında Bilgi Talep Dilekçesi | TTK 120/1-b Word

Kısa ve net cevap: TTK m.120/1-b, müvekkili acentelik sözleşmesinin yerine getirilmesi için gerekli hususları ve özellikle iş hacminin acentenin normalde bekleyebileceğinden önemli surette düşük olabileceğini bildirmekle yükümlü tutar. Aşağıdaki dilekçe, devam eden ticari mal acenteliğinde belirli dönem, bölge ve ürün kapsamına ilişkin bu bilginin müvekkilden istenmesi içindir. Hüküm bir asgari satış garantisi koymaz; bilgi talebi, hak kazanılmış komisyonun hesabı veya sözleşmeyi fesih bildirimiyle aynı işlem değildir.

Acentenin beklenenden düşük iş hacmi hakkında bilgi talep dilekçesini Word olarak indir

Başvurunun konusu ve acentelik ilişkisinin kapsamı

Örnek, TTK anlamındaki ticari mal acentesinin devam eden sözleşmesinin uygulanmasına ilişkin bilgi talebidir. Muhatap acentelik ilişkisindeki müvekkil tacir veya şirkettir. Acente, kendisine bırakılmış gerçek bölge ve ürün grubu bakımından belirli bir dönemin iş hacmine ilişkin açıklama ister. Talep, müvekkilin tüm işlerini veya ilgisiz diğer acentelerin kayıtlarını sınırsız biçimde incelemeye yönelmez. Hangi sözleşmenin uygulanması için hangi bilgiye ihtiyaç duyulduğu başvurunun konusu ve ek çizelgesinde birlikte belirlenir.

TTK m.102/1 acentenin bağımsız hukuki konumunu ve sürekli aracılık veya tacir adına sözleşme yapma faaliyetini tanımlar. İşletmenin çalışanı, satış memuru veya ticari vekiliyle acente aynı sıfat değildir. Bu nedenle yalnız satışla ilgilenen her kişi örnekte kendisini acente olarak yazmaz. Gerçek sözleşme, faaliyet bölgesi ve yürütülen görev kontrol edilir. Taşıma, deniz ticareti, sigorta ve turizm alanlarındaki özel düzenlemelerin m.102/3 uyarınca saklı olması da dikkate alınır; örnek özel sektör mevzuatını incelemeden genelleştirilmez.

Dilekçe devam eden faaliyetin bilgilendirme ihtiyacına yöneliktir. Sözleşme sona ermiş bir dosyada sona erme tarihini gizleyip mevcut faaliyet planı varmış gibi yazılmaz. Başvuranın gerçekten elinde bulunan dönem verileri ve müvekkilin daha önce verdiği açıklamalar kaynaklarıyla gösterilir. Hiç verilmemiş bir satış taahhüdü veya konuşulmamış bir bütçe rakamı belgeye eklenmez. Talep, mevcut ilişkinin gerçek verilerinden kurulur; boşluklar varsayımsal ticari başarı veya müşteri sayısıyla doldurulmaz.

TTK 120/1-b neyi zorunlu tutar?

M.120/1-b’nin ilk kısmı, acentelik sözleşmesinin yerine getirilmesi için gerekli hususların bildirilmesini düzenler. Devamındaki özel vurgu, iş hacminin acentenin normalde bekleyebileceğinden önemli surette düşük olabileceğinin bildirilmesidir. Bu düzenleme, bilgi ihtiyacını yalnız geçmişte kesinleşmiş bir satış toplamına indirgemez. Acentenin sözleşmesini uygulaması bakımından gerekli durumun açıklanmasına yönelir. Müvekkilin bildirme borcu, acentenin rastgele bir kazanç tahmini ileri sürmesiyle sınırsız veri talebine dönüştürülmez; faaliyet ve bilgi arasındaki bağlantı gösterilir.

Acentenin başvurusu bu kanuni borcu somutlaştırır. Örnekte dönem ve faaliyet kapsamı belirlenerek müvekkilin ilgili iş hacmi durumunu açıklaması istenir. Birim, miktar veya dönem bilgisi başvuran tarafından gerçekten bilinmiyorsa kesin bir rakam yazılmaz. Bildirilecek açıklamanın hangi ürün ve bölge için geçerli olduğu sorulur. Böylece “işler düşüyor” gibi bütün faaliyetleri aynılaştıran bir cümle yerine, acentenin üstlendiği görevi ilgilendiren kayıtlı ve değerlendirilebilir bilgi elde edilir.

TTK m.120/2, bu maddeye aykırı şartları acentenin aleyhine olduğu ölçüde geçersiz sayar. Dilekçede müvekkilin bilgilendirme borcunu kaldırdığı ileri sürülen gerçek sözleşme hükmü varsa madde numarası ve metniyle gösterilir. Sözleşmede hiç bulunmayan bir feragat hükmü üretilmez. Kanundaki geçersizlik düzenlemesiyle tüm acentelik sözleşmesinin kendiliğinden yok olduğu anlatımı da kurulmaz. İnceleme, gerçek şartın bu maddede düzenlenen borçla ve acentenin konumuyla ilişkisine yönelir.

Normal beklentinin belgeye bağlanması

Normal iş hacmi beklentisini açıklamak için önce sözleşmenin kapsadığı ürün, bölge, müşteri grubu ve dönem belirlenir. Müvekkilin verdiği dönem planı, önceki gerçekleşmeler veya faaliyet kapsamına ilişkin yazışmalar varsa kaynakları ayrı kaydedilir. Başvuranın kendi hazırladığı pazarlama hedefi ile müvekkilin gönderdiği plan birbirine eşitlenmez. Birinin ticari hedef olarak yazdığı tutar, diğer tarafın bağlayıcı miktar taahhüdü gibi anlatılmaz. Belgelerin düzenleyeni, tarihi ve ilgili faaliyet kapsamı açık kalır.

Karşılaştırılacak dönemler aynı uzunlukta ve benzer ürün kapsamındaysa tabloda bu durum gösterilir. Yıllık toplamla tek aylık gerçekleşmeyi doğrudan karşılaştırıp önemli düşüş sonucu yazmak yanıltıcıdır. Ürün grubu değişmiş veya faaliyet bölgesi daralmışsa veri kapsamındaki değişiklik ayrıca belirtilir. Sipariş adedi, satılan ürün miktarı ve satış bedeli farklı ölçülerdir. Dilekçede hangi ölçü esas alınmışsa bütün ilgili satırlarda aynı ölçü veya açık dönüşüm açıklaması kullanılır; üç ayrı gösterge tek sayı gibi toplanmaz.

İş hacmiyle komisyon geliri de aynı veri değildir. Hacim kayıtları düşük görünürken ücret hesabının ayrıca kontrol edilmesi gerekebilir; fakat bu bilgi talebinde henüz hak kazanıldığı belirlenmemiş bir komisyon miktarı kesin alacak diye yazılmaz. TTK m.116’nın ücretin istemi, muacceliyeti ve hesaplanmasına ilişkin bilgi ve defter sureti düzenlemesi farklı bir başvuru alanıdır. M.120/1-b talebi faaliyet uygulamasına yönelik bilgilendirmeyi hedefler. Her iki hakkın aynı sözleşmeye ilişkin olması belgelerin konularını eşitlemez.

Önemli düşüklük için sabit oran uydurulmaz

M.120/1-b, bütün acenteliklerde geçerli yüzde on, yüzde yirmi veya yarı yarıya azalma eşiği belirlemez. Dilekçe bu tür bir oranı kanuni sınır diye ileri sürmez. Önemli düşüklük konusu, ilgili sözleşmenin uygulanmasına bağlanan gerçek kapsam ve kayıtlarla açıklanır. Örneğe rakam eklenmesi gerekiyorsa rakamın dayanağı aynı satırda gösterilir. Bir tablonun hesap sonucunun yüzdesi ile kanunun koyduğu eşik farklı kavramlardır; hesaplanan oran yasa metninde bulunmayan zorunlu sınır haline getirilmez.

Üretim planı, ürünün faaliyetten çıkarılması, teslim programı veya acenteye bırakılan kapsamı etkileyen başka bilgi gerçekten mevcutsa kaynağı ve etkilediği dönem soruda gösterilir. Henüz doğrulanmamış bir olay gerçekleşmiş gibi yazılmaz. Talebin amacı müvekkilin bilgi vermesidir; başvuranın cevap yerine kendi sebep listesini üretmesi değildir. “Şu tarihli açıklamanın belirtilen ürün grubunun iş hacmine etkisinin bildirilmesi” gibi kayıtla bağlantılı soru, uydurulmuş kesin neden sıralamasından daha doğru bir dosya anlatımı sağlar.

Mevsimsel dönemler bakımından da gerçek kayıtlar okunur. Acentenin bütün faaliyetini tek ayın sonucuna indirgemek veya farklı dönemlerin ticari koşullarını aynı saymak, başvuru verisini zayıflatır. Önceki dönem verisinin kullanıldığı yerde bunun karşılaştırma için sunulduğu açıklanır. Başvuranın talebi, belirli sözleşmenin uygulanması için gerekli bilginin açıklanmasıdır. Müvekkilin verdiği cevap incelendiğinde hangi dönemin, hangi kapsamın ve hangi ölçünün ele alındığı anlaşılmalıdır; belirsiz toplamlar bir sonraki kontrolü güçleştirir.

Cevaplanabilir bilgi soruları nasıl hazırlanır?

Talep çizelgesi dört bilgiyi birlikte taşır: ilgili dönem, bölge veya ürün kapsamı, başvuranın elindeki gerçek kayıt ve istenen açıklama. Çizelgede aynı sorunun farklı kelimelerle tekrar edilmesi gerekmez. Müvekkilin önceden yaptığı bir bildirim varsa onun hangi bölümünün açıklanmadığı belirtilir. Başvuran henüz bir bilgi almamışsa önceki cevap eksikmiş gibi cümle kurulmaz. Her soru sözleşmenin uygulanmasındaki belirli bir ihtiyaca bağlanır; konu dışı kurumsal bilgileri toplamak için genel talep yapılmaz.

Öncelikle acenteye bırakılan ürün ve bölge bakımından ilgili dönemin iş hacmi durumunun bildirilmesi istenir. Ardından normal beklentiden önemli surette düşük hacme ilişkin mevcut durum ve bunun kapsamı sorulur. Müvekkilin açıklamasının tarihinin ve esas aldığı kayıt döneminin belli olması istenir. İlgili faaliyet planında yapılmış gerçek bir değişiklik varsa bu değişikliğin hangi başlangıç tarihi ve hangi ürünlerde etkili olduğu açıklanır. Talep sonucuna yeni bir satış kotası veya üretim yükümlülüğü eklenmez.

Bilgilendirme talebinin veri alanları, müvekkilin faaliyetini yöneten emir listesi değildir. Örnek, belli sayıda müşteri bulunmasını veya üretimin belirli miktarda artırılmasını istemez. Acente aldığı bilgiyle kendi sözleşmesinin gerçek uygulamasını değerlendirebilir. Fakat cevap verilmesi, acentenin müvekkil adına yeni sözleşme yapma veya mevcut siparişi değiştirme yetkisi aldığı anlamına gelmez. Temsil ve iş yapma yetkisi gerçek sözleşme ve ilgili hükümlerle ayrı belirlenir; bilgi cevabı yetki belgesi gibi kullanılmaz.

Acentenin bilgi verme borcuyla ilişkisi

TTK m.109/1 acentenin kendisine bırakılan bölge ve ticaret dalında müvekkilin işlerini görmesini ve menfaatlerini korumasını düzenler. M.110/1 ise piyasa, müşteri durumu, değişiklikler ve ilgili işlemler hakkındaki bilgilerin müvekkile zamanında bildirilmesini öngörür. Müvekkilin m.120’deki borcu ile acentenin bu borçları ayrı taraflara aittir. Acente kendi elindeki gerçek piyasa bildirimini başvuruya eklediğinde kaynağını gösterir; bu ek müvekkilin açıklaması gibi adlandırılmaz.

Karşılıklı bilgi akışında aynı dosyaya iki ayrı kayıt girer: acentenin müvekkile gönderdiği gerçek saha bilgisi ve müvekkilin acenteye verdiği sözleşme uygulaması bilgisi. Kayıtların gönderilme ve alınma tarihleri kendi olaylarıyla tutulur. Bir saha raporunun gönderilmiş olması müvekkilin iş hacmi konusunda cevap verdiğini göstermez. Aynı şekilde müvekkilin cevabını bekleyen acente, yapmadığı müşteri bildirimini yapılmış sayamaz. Dilekçe tarafların görevlerini değiştirmek için değil, kendi konusu olan bildirimin alınması için hazırlanır.

Muhatap, teslim ve cevap kontrolü

Başvuru müvekkilin tam unvanına gönderilir. Üretici marka, bağlı şirket ve sözleşmenin müvekkil tarafı farklıysa bunlar gerçek ilişki üzerinden ayrılır. Acente şirket adına imza atılıyorsa yetkili temsilci gösterilir. Sözleşme ve ilgili kapsam eki, mevcut dönem kaydı ile numaralı soru çizelgesi dilekçeye bağlanır. Talep metninin son imzalı hali ve ekleri saklanır. Belgelerin isimleri teslim kaydıyla eşleşir; başka döneme ilişkin tablo yanlışlıkla aynı gönderinin eki olarak kullanılmışsa düzeltilir.

TTK m.120/1-b bu başvuru için herkes bakımından sabit yedi, on beş veya otuz günlük cevap süresi koymaz. Gerçek iş takvimindeki ihtiyaç tarihi açıklanacaksa hangi işleme dayandığı belirtilir. Talep edilen cevap günü kanunun belirlediği hak düşürücü süre gibi yazılmaz. M.120/1-c’deki yapılan işlerin kabulü veya yerine getirilmemesine ilişkin uygun süre düzenlemesi de farklı benttir; o ifadenin her türlü iş hacmi talebine aynı günlük süreyi verdiği söylenmez.

Cevap geldiğinde soru numaralarıyla karşılaştırılır. Yanıtın ürün ve bölge kapsamı, ilgili dönemi ve dayandığı açıklamalar kontrol edilir. Sadece bir toplam gönderilmişse hangi ölçüyü gösterdiği okunur. Bir soruya cevap verilmemiş olmasıyla cevapta işlem bulunmadığının açıklanması birbirinden ayrılır. Sonradan gönderilen yeni sürüm, eski cevabın üzerine tarih değiştirilerek kaydedilmez; iki açıklama da kendi tarihiyle tutulur. Böylece başvuran hangi bilgiyi ne zaman öğrendiğini gerçek kayıtlar üzerinden izler.

Bilgi talebi satış garantisi, fesih veya tazminat değildir

Kanuni bildirme yükümlülüğü, tarafların ayrıca üstlenmediği minimum satış garantisini oluşturmaz. Örnekte müvekkilin belirli tutarda satış yapacağı veya acenteye her dönemde sabit kazanç sağlayacağı beyanı yoktur. Müvekkilin bilgi cevabında yer alan planla bağlayıcı taahhüdün aynı olduğu peşinen yazılmaz. Sözleşmede gerçekten miktar veya ödeme taahhüdü varsa o hüküm kendi metni ve uygulama kaydıyla değerlendirilir. Bu dar bilgi talebi, bulunmayan sözleşme şartını tamamlamak için kullanılmaz.

TTK m.121 sözleşmenin sona ermesine ilişkin hükümleri ayrıca düzenler. İş hacmi bilgisinin istenmesi kendiliğinden fesih bildirimi değildir. Başvuru cevap verilmediğinde otomatik tazminat doğacağı veya tüm yatırımların peşinen ödeneceği iddiası da içermez. Sonraki bir talep hazırlanacaksa gerçek sözleşme, bildirim, olay ve ilgili hukuki koşullar ayrı değerlendirilir. İlk bilgi dilekçesinin amacı acentelik sözleşmesinin uygulanması için gerekli açıklamanın alınmasıdır; farklı hukuki işlemler aynı sonuç cümlesine sıkıştırılmaz.

Acentenin iş hacmi bilgi talep dilekçesi örneği

Sık sorulan sorular

Başvurunun doğrudan maddesi nedir?

TTK m.120/1-b’dir. Müvekkilin sözleşmenin uygulanması için gerekli bilgileri ve önemli düşüklük konusunu bildirmesini düzenler.

Kanun acenteye asgari satış garantisi verir mi?

Bu bent bilgi verme borcunu düzenler. Tarafların ayrıca üstlenmediği sabit satış veya gelir taahhüdü oluşturmaz.

Düşüş için herkese uygulanan sabit yüzde var mı?

M.120/1-b sabit yüzde eşiği belirlemez. Gerçek sözleşme kapsamı ve dönem kayıtları gösterilir.

Geçmiş satış toplamı tek bilgi midir?

Hüküm sözleşmenin uygulanması için gerekli hususları ve önemli surette düşük olabilecek iş hacmini bildirime bağlar; geçmiş toplamla sınırlanmaz.

Satış hedefi ile müvekkilin taahhüdü aynı mıdır?

Aynı kabul edilmez. Belgenin düzenleyeni, niteliği ve gerçek sözleşme içeriği ayrı kontrol edilir.

Bu dilekçe komisyon defter suretini ister mi?

Örnek iş hacmi bilgilendirmesidir. Ücret hesabı ve defter sureti m.116 kapsamında ayrı talep konusudur.

Mallarla ilgili belgeler aynı başvuru mudur?

M.120/1-a’daki ürün belgesi talebi farklıdır. Burada dönem ve faaliyet iş hacmi açıklaması istenir.

Sabit otuz günlük kanuni cevap süresi var mı?

M.120/1-b böyle bir sabit süre koymaz. Gerçek ihtiyaç tarihi kanuni hak düşürücü süre diye gösterilmez.

Bilgi talebi sözleşmeyi fesheder mi?

Hayır. Örnek bildirim borcunun yerine getirilmesini ister. M.121 kapsamındaki fesih ayrı işlemdir.

Word dosyasındaki tarih nasıl değiştirilir?

08.10.2026 gerçek başvuru günüyle değiştirilir. Gerçek imza yöntemi kullanılır; e-imza ibaresi ve rehber sayfası buna göre düzenlenir.

Resmî kaynaklar, ilgili dilekçeler ve yazar

Adalet Bakanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi’ndeki 6102 sayılı TTK m.102, 103, 109, 110, 116, 120 ve 121 hükümleri 08.10.2026 tarihinde güncel resmî metinden kontrol edilmiştir. Başvurunun ana dayanağı m.120/1-b ve 2’dir.

Ürün dosyası için ayrı acentenin mallarla ilgili belge talebi hazırlanır. Diğer başvurulara Word dilekçe kütüphanesinden ulaşabilirsiniz.