Aciz Vesikası Nedir? İİK 143, 20 Yıl ve Faiz Kuralı | 2026

Kısa ve net cevap: Borçlunun haczedilebilir malı bulunmadığı veya haczedilen malların satış bedeli alacağın tamamını karşılamadığı için alacaklı alacağını tamamen tahsil edemezse, şartları oluştuğunda icra dairesi kalan miktar için İİK m.143 uyarınca borç ödemeden aciz vesikası düzenler. Aciz vesikası borcu sona erdirmez. Belge borcun ikrarını içeren senet niteliğindedir; alacaklıya İİK m.277’deki tasarrufun iptali haklarını sağlar. Aciz vesikasındaki alacak için borçluya karşı özel zamanaşımı süresi düzenlenme tarihinden itibaren 20 yıldır; buna karşılık vesikada yazılı miktar için borçlu aleyhine faiz istenemez.

Bu yazıyla ilgili genel bir sorunuz mu var? Anonim soru sor

1. Aciz vesikası nedir?
2. Hangi şartlarda düzenlenir?
3. Geçici ve kesin aciz belgesi farkı
4. 20 yıllık zamanaşımı
5. Bir yıl içinde yeniden takip avantajı
6. Faiz neden istenemez?
7. Tasarrufun iptali davasına etkisi
8. Aciz vesikası sicili ve terkin
9. Borçlu açısından sonuçlar
10. Alacaklı açısından sonuçlar
11. Sık sorulan sorular

Borç Ödemeden Aciz Vesikası Nedir?

Aciz vesikası, icra takibinin sonunda alacaklının tahsil edemediği kısmı ve borçlunun bu kısım yönünden ödeme aczini belgeleyen icra dairesi belgesidir. İİK m.143, alacaklının alacağının tamamını alamaması ve aciz vesikası düzenlenmesi için gerekli şartların oluşması hâlinde icra dairesinin kalan miktar için derhal aciz vesikası düzenlemesini öngörür. Belgenin bir örneği alacaklıya, bir örneği borçluya verilir.

Aciz vesikası, takip dosyasının “başarısız” olduğu anlamına gelmez. Cebri icra, borçlunun mevcut haczedilebilir malvarlığı üzerinde uygulanmıştır; ancak alacak tamamen karşılanamamıştır. Kanun bu eksik kalan kısmı özel bir belgeye bağlayarak alacaklının ileride borçlunun mal edinmesi hâlinde yeniden takip yapabilmesini ve bazı ek hakları kullanabilmesini sağlar.

Belge yalnız icra dosyasındaki borç bakiyesiyle ilgilidir. Alacaklının tahsil ettiği tutar, satış masrafları ve dosya hesabı çıkarıldıktan sonra kalan bölüm doğru yazılmalıdır. Aciz vesikasının miktarı, ödeme yapıldıkça güncellenmesi gereken ekonomik bir sonuç doğurur; aynı borç için alacaklının iki kez tahsilat yapması mümkün değildir.

Aciz Vesikası Hangi Şartlarda Düzenlenir?

Kesin aciz vesikası için temel şart, takip sonunda alacağın tamamen tahsil edilememesidir. Borçlunun haczedilebilir malı hiç bulunmayabilir veya haczedilen mallar satılmış fakat elde edilen bedel borcun yalnız bir kısmını karşılamış olabilir. İcra dairesi, alacaklının tahsil edemediği kalan tutarı belirler.

Sırf bir adrese hacze gidilip borçlunun bulunamaması, her durumda kesin aciz sonucunu doğurmaz. Borçlunun malvarlığına ilişkin araştırmanın gerçek ve yeterli olması gerekir. Borçlunun bilinen başka adresi, banka hesabı, aracı, taşınmazı veya üçüncü kişilerde alacağı varsa bunların hiç araştırılmadan “haczedilecek mal yok” denilmesi, aciz belgesinin hukuki sonuçları bakımından tartışma yaratabilir.

Haczedilmiş mallar varsa bunların paraya çevrilme durumu da önemlidir. Malın değeri alacağı karşılayacak görünmesine rağmen satış yapılmadan kesin aciz vesikası çıkarılması, belgenin koşullarını tartışmalı hâle getirebilir. Satış isteme süresiyle ilgili İİK 106 ve 110 rehberi, haczin paraya çevrilme aşamasını ayrıca açıklar.

Geçici Aciz Belgesi ile Kesin Aciz Vesikası Arasındaki Fark Nedir?

İİK m.105, haciz sırasında ortaya çıkan bazı durumlarda haciz tutanağına aciz vesikası etkisi tanır. Haczi kabil hiçbir mal bulunamazsa haciz tutanağı İİK m.143’teki aciz vesikası hükmünde olabilir. Haczedilen malların takdir edilen kıymeti alacağı karşılamıyorsa tutanak, alacağın karşılanamayacağı anlaşılan bölümü için geçici aciz vesikası niteliği taşıyabilir.

Geçici aciz belgesi ile kesin aciz vesikası aynı aşamada doğmaz. Geçici belge, haciz anındaki görünümden alacağın karşılanmayacağının anlaşılmasına dayanır. Kesin aciz vesikası ise haciz ve satış sürecinin sonucu itibarıyla tahsil edilemeyen tutarı gösterir. Bu ayrım özellikle tasarrufun iptali davasında ve belgenin diğer sonuçlarında önem taşır.

Uygulamada belgenin üzerinde “aciz vesikası” yazmasından önce, hangi İİK maddesine göre ve hangi olay sonucunda düzenlendiği incelenmelidir. Haciz tutanağı, satış sonucu dosya hesabı ve aciz vesikası birlikte okunmalıdır.

Aciz Vesikasında Zamanaşımı Neden 20 Yıldır?

İİK m.143 açıkça aciz vesikasına bağlanan borcun, borçluya karşı vesikanın düzenlenmesinden itibaren yirmi yıl geçmekle zamanaşımına uğrayacağını düzenler. Bu özel süre, alacaklıya borçlunun ileride malvarlığı edinmesini uzun süre izleme imkânı verir.

Yirmi yıl, “alacak artık hiç zamanaşımına uğramaz” demek değildir. Başlangıç vesikanın düzenlenme tarihidir. Takip ve zamanaşımını kesen işlemlerin etkisi ayrıca değerlendirilir. Aciz vesikasının sonradan iptal edilmesi hâlinde, belgeye bağlı 20 yıllık özel etkinin de ortadan kalkması söz konusu olabilir.

Mirasçılar için ayrı bir kural vardır. İİK m.143, borçlunun mirasçıları bakımından mirasın açılmasından itibaren bir yıl içinde alacaklı hakkını aramamışsa zamanaşımı savunması ileri sürülebilmesini düzenler. Borçlunun ölümüyle takip ilişkisi ayrıca İİK 53 ve mirasçılar hükümlerine göre değerlendirilir.

Aciz Vesikası Alındıktan Sonra Bir Yıl İçinde Yeniden Takibin Avantajı Nedir?

İİK m.143’e göre alacaklı aciz vesikasını aldığı tarihten itibaren bir yıl içinde yeniden takibe girişirse borçluya yeniden ödeme emri tebliğine gerek yoktur. Bu kural yeni takip aşamasını hızlandırır. Ancak vesika tarihinin ve bir yıllık sürenin dosyada açıkça kontrol edilmesi gerekir.

Bir yıllık kolaylık ile 20 yıllık zamanaşımı aynı şey değildir. Bir yıl içinde yeniden takip, ödeme emri gönderilmeden devam edebilme avantajıdır. Yirmi yıllık süre ise aciz vesikasındaki borcun zamanaşımı rejimidir. Bir yıl geçince borç ortadan kalkmaz; yalnız bu özel usul kolaylığı kaybedilebilir.

Alacaklı borçlunun sonradan araç, taşınmaz, banka hesabı veya üçüncü kişiden alacak edindiğini tespit ederse yeniden haciz isteyebilir. Borçlunun üçüncü kişilerdeki alacağının haczinde İİK 89 haciz ihbarnamesi mekanizması gündeme gelebilir.

Aciz Vesikasında Yazılı Alacak İçin Faiz İşler mi?

İİK m.143’ün açık kuralı, aciz vesikasında yazılı alacak miktarı için faiz istenememesidir. Bu hüküm, borçlunun ödeme aczi resmen belgelendikten sonra borcun vesikaya bağlı kısmının sürekli faizle büyümesini önler. Alacaklı, vesikada yazılı anapara bakiyesi üzerinden kanunda izin verilmeyen yeni faiz talebi kurmamalıdır.

Kefiller, müşterek borçlular ve borcu üstlenen kişiler bakımından kanun ayrıca, vesikadaki miktar için ödemek zorunda kaldıkları faizler nedeniyle asıl borçluya rücu edemeyeceklerini düzenler. Bu nedenle aciz vesikasının faiz etkisi yalnız alacaklı-borçlu ilişkisiyle sınırlı okunmamalıdır.

Aciz vesikası düzenlenmeden önce işlemiş faizlerin dosya hesabında nasıl yer aldığı, vesikada hangi toplamın yazıldığı ve takipte yapılan tahsilatlar ayrı ayrı kontrol edilmelidir. “Faiz yok” kuralı vesikanın kapsamına girmeyen farklı bir borç ilişkisini kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

Aciz Vesikası Tasarrufun İptali Davasında Ne İşe Yarar?

İİK m.143, aciz vesikasının alacaklıya İİK m.277’deki hakları verdiğini açıkça belirtir. İİK m.277 ve devamındaki tasarrufun iptali davası, borçlunun alacaklıdan mal kaçırma sonucunu doğuran belirli tasarruflarının cebri icra bakımından etkisiz hâle getirilmesini amaçlar.

Tasarrufun iptali davasında alacak, takip, aciz durumu, iptale tabi tasarrufun tarihi ve niteliği gibi şartlar birlikte aranır. Aciz vesikası bu dava bakımından önemli bir belgedir; ancak “aciz vesikam var, borçlunun geçmişte yaptığı her devir iptal edilir” sonucu doğmaz. İİK m.278, 279 ve 280’deki iptal sebepleri ve İİK m.284’teki süre de ayrıca değerlendirilir.

Geçici aciz belgesinin tasarrufun iptali davasında dava şartı bakımından etkisi de kanun ve içtihat çerçevesinde incelenir. Belgenin geçici mi kesin mi olduğu, dava açılış tarihinde mevcut olup olmadığı ve sonradan tamamlanıp tamamlanmadığı dosyaya göre belirlenir.

Aciz Vesikası Sicili Nedir ve Vesika Nasıl Terkin Edilir?

İİK m.143 gereğince aciz vesikasının bir örneği özel sicile kaydedilmek üzere ilgili icra dairesine gönderilir. Sicil alenidir ve tutulma esasları yönetmelikle belirlenir. Bu kayıt, borçlunun ödeme aczi durumunun resmî takibini sağlar.

Borçlu, aciz vesikasını düzenleyen icra dairesine borcunu işlemiş faizleriyle birlikte her zaman ödeyebilir. İcra dairesi parayı alacaklıya verir veya kanundaki koşullarda bankaya yatırır. Borç tamamen ödendiğinde aciz vesikası sicilden terkin edilir ve borçluya borcunu ödeyerek kaydı terkin ettirdiğini gösteren belge verilir.

Takibin batıl olması veya iptal edilmesi, borçlunun borçlu olmadığının mahkeme kararıyla sabit olması ya da alacaklının takibi geri alması gibi hâllerde de İİK m.143 terkin öngörür. Sicildeki kaydın varlığını sürdürmesi, belgenin hukuki dayanağı ortadan kalkmışsa düzeltilmelidir.

Aciz Vesikası Borçlu Açısından Ne Anlama Gelir?

Aciz vesikası borcu silmez ve borçluyu borçtan kurtarmaz. Aksine tahsil edilemeyen kısmın uzun süre takip edilebilmesini sağlar. Borçlu daha sonra haczedilebilir mal edinirse alacaklı yeniden takip ve haciz yoluna başvurabilir.

Bununla birlikte borçlu lehine önemli hüküm, vesikadaki alacak için faiz istenememesidir. Ayrıca borç tamamen ödendiğinde sicilden terkin mümkündür. Borçlu, vesikadaki miktarın hatalı olduğunu, takipte sonradan ödeme yapıldığını veya vesikanın koşulları oluşmadan düzenlendiğini düşünüyorsa icra dosyası ve gerekli başvuru yolları üzerinden hukuka uygunluk denetimi isteyebilir.

Haczedilebilecek yeni malın niteliği ayrıca önemlidir. Borçlunun yaşamı ve mesleği için kanunen haczedilemeyen mallar, aciz vesikası var diye haczedilebilir hâle gelmez. haczedilemeyen ev eşyaları ve diğer korumalar ayrı hükümlere tabidir.

Aciz Vesikası Alacaklı Açısından Ne Sağlar?

Alacaklı açısından ilk sonuç tahsil edilemeyen kısmın resmi belgeye bağlanmasıdır. İkinci sonuç yirmi yıllık özel zamanaşımıdır. Üçüncü sonuç, bir yıl içinde yeniden takibe girişilirse yeni ödeme emri tebliğine gerek bulunmamasıdır. Dördüncü sonuç, İİK m.277 kapsamında tasarrufun iptali haklarının kullanılabilmesidir.

Buna karşılık alacaklı da vesikanın sınırlarına uymalıdır. Vesikadaki miktara yeni faiz eklenemez; yapılan tahsilatlar borçtan düşülmelidir. Borçluya ait olmadığı bilinen mal için haciz uygulanmamalı ve üçüncü kişilerin hakları gözetilmelidir.

Alacaklı, aciz vesikasını aldıktan sonra borçlunun malvarlığı değişikliklerini kanuni yöntemlerle takip edebilir. Yeni mal tespit edildiğinde haciz, satış ve üçüncü kişi alacağı mekanizmaları yeniden kullanılabilir. Ancak eski hacizlerin satış isteme süresinin kaçırılması hâlinde İİK 106-110 sonuçları ayrıca doğar.

Aciz Vesikasının Temel Sonuçları Tablosu

Aciz Vesikası Hakkında Sık Sorulan Sorular

Aciz vesikası borcu siler mi?

Hayır. Tahsil edilemeyen borcun resmi olarak belgelendirilmesini sağlar.

Aciz vesikasının zamanaşımı kaç yıldır?

İİK m.143’e göre borç, borçluya karşı vesikanın düzenlenmesinden itibaren yirmi yılda zamanaşımına uğrar.

Aciz vesikasına faiz işler mi?

İİK m.143, vesikada yazılı alacak miktarı için faiz istenemeyeceğini düzenler.

Bir yıl içinde yeniden takip neden önemlidir?

Alacaklı vesikayı aldığı tarihten itibaren bir yıl içinde takibe girişirse yeniden ödeme emri tebliğine gerek yoktur.

Geçici aciz belgesi nedir?

İİK m.105 kapsamında haciz sırasında haczedilebilir mal bulunmaması veya malların alacağı karşılamayacağının anlaşılması hâlinde haciz tutanağının kanunda tanınan aciz etkisidir.

Aciz vesikası tasarrufun iptali davası açmaya yeter mi?

Aciz belgesi önemli bir koşuldur; ancak iptale tabi tasarruf, alacak ve süre gibi İİK m.277 ve devamındaki diğer şartlar da bulunmalıdır.

Borçlu yeni bir ev alırsa yeniden haciz yapılabilir mi?

Takip hakkı devam ediyorsa ve mal kanunen haczedilebilir nitelikteyse alacaklı yeniden haciz isteyebilir.

Aciz vesikası sicilden nasıl silinir?

Borcun tamamen ödenmesi veya İİK m.143’te sayılan takip iptali, borçsuzluğun mahkeme kararıyla tespiti ya da takibin geri alınması gibi hâllerde terkin mümkündür.

Hacizde hiçbir mal bulunmazsa kesin aciz belgesi oluşur mu?

İİK m.105 haciz tutanağına belirli şartlarda aciz vesikası etkisi tanır. Araştırmanın gerçek ve yeterli olması gerekir; salt şekli bir haciz tutanağı her durumda aynı sonucu doğurmaz.

Aciz vesikasındaki miktar yanlışsa ne yapılır?

Dosya hesabı, tahsilatlar ve vesikanın düzenlenme koşulları incelenir; icra müdürlüğü işlemine karşı uygun başvuru ve şikâyet yolu kullanılır.

Borçlunun mirasçıları için de 20 yıl mı?

İİK m.143 mirasçılar için özel kural içerir. Mirasın açılmasından itibaren bir yıl içinde alacaklı hakkını aramamışsa mirasçılar zamanaşımı savunması ileri sürebilir.

Aciz vesikası alınca eski hacizler süresiz devam eder mi?

Hayır. Her haczin satış isteme ve diğer süreleri ayrıca değerlendirilir. Aciz vesikası eski hacizleri kendiliğinden süresiz hâle getirmez.

Resmî Kaynaklar ve İlgili Rehberler

• Mevzuat Bilgi Sistemi — İİK m.105, 143 ve 277
• UYAP Vatandaş Portal
• Resmî Gazete
• İcra Borcu Ödenmezse Ne Olur?
• Banka Hesabına Haciz

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →