Alman Mirasçılık Belgesi Erbschein Türkiye’de Tapu İçin Yeterli mi?

Kısa cevap: Alman mirasçılık belgesi olan Erbschein, Türkiye’deki bir evin tapusunu tek başına ve doğrudan mirasçılara geçirmez. Türkiye’deki taşınmaz ile banka parası aynı kurala tabi değildir. Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü, yabancı mahkemelerden alınan veraset belgelerinin tapuda kullanılması için Tapu Kanunu m.37 kapsamındaki Türk mahkemesi denetimini belirtmektedir. Almanya–Türkiye ilişkisinde 28 Mayıs 1929 tarihli Konsolosluk Anlaşması’nın veraset hükümleri de ayrıca incelenir. Alman dış temsilciliklerinin resmî açıklaması, Alman vatandaşının Türkiye’deki taşınmazları için Türkiye’de düzenlenen mirasçılık belgesine işaret eder. Bu nedenle doğru işlem, yalnız apostil ve tercüme yaptırmak değil; vatandaşlık, terekenin türü ve kullanılacak merciye göre belge yolunu belirlemektir.

Kısa Özet

Erbschein neyi gösterir, neyi göstermez?

Alman Medeni Kanunu’nun 2353. paragrafı, mirasçının talebi üzerine mirasçılık hakkını ve kısmen mirasçıysa payının büyüklüğünü gösteren belgenin verilmesini düzenler. Bu belge Erbschein olarak adlandırılır. Belgenin mirasçı sıfatını ispatlama işlevi ile belirli bir taşınmazın tapuda o kişi adına tescil edilmesi farklı aşamalardır. Belgede mirasçı adının bulunması, bütün ülkelerdeki malvarlığının hiçbir ek işlem olmadan kullanılacağı anlamına gelmez.

Erbschein, ölüm belgesi veya vasiyetnamenin açılma tutanağıyla da aynı değildir. Aile üyeleri bazen ellerindeki bütün Alman evrakına “veraset belgesi” adını verir. Dosya başlamadan önce belgenin Almanca başlığı, düzenleyen mahkeme, tarih ve kapsamı okunmalıdır. Başvuru dilekçesi, mahkeme ara yazısı ve sonuç belgesi birbirinden ayrılır. Henüz sonuçlanmamış bir başvurunun çıktısı, verilmiş mirasçılık belgesi gibi kullanılamaz.

Türkiye’deki ev için neden ayrı inceleme yapılır?

MÖHUK m.20/1, mirası ölenin millî hukukuna bağlarken Türkiye’de bulunan taşınmazlar bakımından Türk hukukunu öngörür. Aynı maddenin diğer fıkraları mirasın açılması, kazanılması, paylaşılması ve ölüme bağlı tasarrufları ayrıca ele alır. Bu sistemde taşınmazın bulunduğu ülke önemlidir. Mirasbırakanın hayatını Almanya’da geçirmiş olması, Türkiye’deki evin hukuki durumunu tek başına Alman belge düzenine tabi kılmaz.

Tapu müdürlüğü, mirasçıların adlarını ve paylarını kendi siciline işlemek için kullanılabilir bir dayanak belge arar. Evin adresi, ada ve parseli, bağımsız bölüm bilgisi ve murisin tapudaki kimliği de kontrol edilir. Alman belgesindeki kişiyle Türk tapusundaki malik aynı kişi mi? Sonradan soyadı değişmiş mi? Bu sorular cevaplanmadan tescil yapılması beklenmemelidir. Mirasçılık sıfatının ispatı ile taşınmazın sicil kimliğinin eşleştirilmesi birlikte yürütülür.

Almanya–Türkiye veraset anlaşması göz ardı edilmemelidir

MÖHUK m.1/2, Türkiye’nin taraf olduğu milletlerarası sözleşme hükümlerini saklı tutar. Bu nedenle Almanya bağlantılı mirasta yalnız genel kanun maddeleri okunarak sonuç kurulmaz. Alman dış temsilciliklerinin yayımladığı Miras Konuları bilgi notu, 1929 tarihli Konsolosluk Anlaşması ekindeki veraset düzenlemesinin yürürlükte olduğunu ve taşınır–taşınmaz ayrımını açıklar. Belgenin hangi ülkeden alınacağı değerlendirilirken bu özel düzenleme dikkate alınır.

Resmî bilgi notunda, Alman vatandaşının Türkiye’de bıraktığı taşınmazlar için Türkiye’de mirasçılık belgesi alınması gerektiği açıklanmaktadır. Aynı kişinin Türkiye’deki taşınır tereke malları bakımından Alman belgesinin kullanılması ise farklı bir başlıkta ele alınır. Bu ayrım, “Alman veraset belgesi Türkiye’de hiçbir zaman kullanılamaz” şeklindeki genel ifadenin neden yanlış olduğunu gösterir. Her mal türü ve belge kullanım amacı ayrı değerlendirilmelidir.

Türkiye’deki banka parasıyla tapu işlemi aynı değildir

Bir banka hesabındaki para ile ev üzerindeki mülkiyet aynı mal grubuna girmez. İkili anlaşmanın taşınır terekeye ilişkin kuralları, ölenin vatandaşlığı ve belgenin tasdiki üzerinden ayrıca incelenir. Türkiye’deki banka Alman mirasçılık belgesini belirli şartlarla değerlendirebilir; ancak bu kabulün tapu müdürlüğünde taşınmaz tescili için aynen geçerli olduğu söylenemez. Bir kurumdan alınan olumlu cevap başka işlemin bütün şartlarını ortadan kaldırmaz.

Banka işlemlerinde mirasçıların birlikte hareket etmesi, hesap bakiyesinin tespiti, vergiyle ilgili belge ve ödeme talimatları da ayrıca önem taşır. Erbschein’in sunulması, paranın tek bir mirasçının hesabına koşulsuz aktarılacağı anlamına gelmez. Miras kalan banka parasının alınması rehberi tahsil aşamasını açıklar. Bu yazı ise yabancı mirasçılık belgesinin hangi amaçla kullanılacağına odaklanır.

Avrupa Mirasçılık Belgesi Türkiye’de otomatik geçer mi?

Avrupa Mirasçılık Belgesi, 650/2012 sayılı AB Tüzüğü’nün 62 ve devamındaki maddelerinde düzenlenir. Tüzük, belgenin başka bir üye devlette kullanılmasına ve ilgili etkilerine ilişkin bir sistem kurar. Bu düzenleme, Türkiye’deki tapu sicilini kendiliğinden bağlayan genel bir tescil emri değildir. Türkiye’de kullanılacak belge ve mirasçılık denetimi, ilgili Türk hukuku ve milletlerarası anlaşmalar çerçevesinde ayrıca yapılır.

Avrupa belgesi ile Alman Erbschein aynı başlıklı belge değildir. Başvuru sahibi elinde hangisinin bulunduğunu doğru belirtmelidir. Avrupa belgesinin onaylı örnekleri için kendi düzenlemesinde süre ve güncellik kuralları bulunması da önemlidir; eski bir örnek güncel belge gibi sunulmamalıdır. Ancak bu örneğin yenilenmesi Türkiye’deki tapu şartlarını otomatik tamamlamaz. Önce kullanım amacı belirlenmeli, gereksiz yere ikinci veya üçüncü belge sipariş edilmemelidir.

Tapu Kanunu m.37 ve resmî uygulama

Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün miras intikali için gerekli belgeler açıklaması, yabancı mahkemelerden alınan veraset belgelerinde Türk mahkemelerince onay şartına işaret eder. Bu açıklama Tapu Kanunu m.37’ye dayanır. Dolayısıyla yabancı belgeyi yalnız yeminli tercümana çevirtmek ile Türk yargısal denetiminden geçirmek aynı şey değildir. Belgenin tapu işleminde kullanılabilirliği ayrıca değerlendirilir.

Bu aşamada iki ayrı sorun çözülür: belgeyi veren makamın yetkisi ve belgenin Türkiye’deki hak sahipliği hesabına uygunluğu. Belgenin şeklen gerçek olması, miras paylarının bütün mal türleri için aynı şekilde uygulanacağını göstermez. Türkiye’deki taşınmaz için gerekli mirasçılık belgesinin alınması veya mevcut yabancı belgenin kullanımı hakkında uygun mahkeme yolu seçilir. Tek tip “apostilli veraset” dosyasıyla bütün miraslar için sonuç sözü verilmez.

Tanıma davası ile Türkiye’den yeni belge almak

Yabancı belgenin niteliği görülmeden her Erbschein için otomatik olarak aynı tanıma ve tenfiz dilekçesi hazırlanmaz. Çekişmesiz yargı niteliği, belgenin kesinlik ve değiştirilebilirlik özellikleri, ikili anlaşma ve tapu mevzuatı birlikte incelenir. Türkiye’de mirasçılık belgesi talep edilmesi de yabancı kararın icrası istemiyle aynı değildir. Başvurunun amacı kimin hangi payla mirasçı olduğunun kullanılabilir bir belgeyle gösterilmesidir.

Türk mahkemesinden yeni belge isteniyorsa yabancı nüfus, ölüm ve miras kayıtları delil dosyasının parçası olur. Alman belgesi değersizleşmez; fakat tek başına bütün hukuki soruları cevaplayan belgeye de dönüşmez. Yabancı kararın Türk tapusuna etkisi rehberi kararın doğrudan tescilinden farkı açıklar. Başvuru seçimi, belgenin türü ve kullanılacağı mal üzerinden yapılmalıdır.

Çifte vatandaşlık ve Mavi Kart hangi aşamada önemlidir?

Ölen kişinin vatandaşlığı ile mirasçının vatandaşlığı farklı bilgilerdir. Uygulanacak miras hukukunun belirlenmesinde öncelikle murisin ilgili tarihteki vatandaşlığı araştırılır. Çifte vatandaşlıkta MÖHUK m.4 ve milletlerarası anlaşmanın kapsamı ayrıca değerlendirilir. Mavi Kart sahibi olmak da Türk vatandaşlığının devam ettiği anlamına gelmez; ilgili statünün hukuki sonuçları kendi düzenlemesine göre incelenir. Eski ve yeni kimlikler arasında bağlantı kurulmalıdır.

Mirasçının Alman pasaportundaki soyadı Türk nüfus kaydından farklıysa evlilik veya isim değişikliği belgeleri gerekir. Belgelerde farklı doğum yeri yazımı veya harf dönüşümü bulunması da kimlik eşleştirmesini etkileyebilir. Mavi Kartlıların miras ve taşınmaz hakları rehberi statü ayrımını tamamlar. Sadece pasaport numarasını göndermek, bütün miras ve tapu kimlik denetimini tamamlamaz.

Vasiyetname varsa Erbschein nasıl değerlendirilir?

Erbschein’in yasal mirasçılığa mı, vasiyetnameye mi veya başka bir ölüme bağlı tasarrufa mı dayandığı belirlenir. Vasiyetnamenin tamamı ve açılma belgeleri dosyaya eklenir. Türkiye’deki taşınmaz için uygulanacak hukuk, tasarrufun şekli ve saklı pay gibi maddi haklar ayrı değerlendirilir. Alman belgesinde bir kişinin tek mirasçı görünmesi, Türkiye’deki bütün taşınmaz taleplerinin hiç incelenmeden kapatılacağı anlamına gelmez.

Vasiyetnamenin geçerliliği ile mirasçılık belgesinin düzeltilmesi farklı taleplerdir. Belgeyi değiştirmek istemek, vasiyetnamenin iptali veya tenkisi için gerekli sebepleri ve süreleri ortadan kaldırmaz. Yurt dışında düzenlenen vasiyetnamenin Türkiye’deki etkisi rehberi bu ayrımı açıklar. Çekişme varsa diğer mirasçıların iddiaları ve taraf teşkili de dikkate alınır.

İki ülkedeki belgelerde miras payları farklıysa

Fark görüldüğünde önce bunun yazım hatası mı, farklı hukuk uygulanması mı, eksik mirasçı mı veya farklı tereke kapsamı mı olduğu araştırılır. Bir belgenin yalnız belirli ülkedeki malı kapsaması, bütün tereke için alınan diğer belgeyle farklı sonuç doğurabilir. Eşin mal rejiminden kaynaklanan hakkı ile miras payı da karıştırılmamalıdır. Aynı kişinin toplam ekonomik hakkı, tek bir pay satırından okunamayabilir.

Türk mirasçılık belgesinin geçersizliği TMK m.598 çerçevesinde ileri sürülür; ancak bunun uygun usulle yapılması gerekir. Tapudaki mevcut kayıt da ayrıca etkilenmişse sicil düzeltme veya başka talepler değerlendirilir. Yanlış belgenin başka kuruma yeniden sunulması yerine çelişki açıkça bildirilmelidir. Bir ülkede alınmış lehe belgeyi gösterip diğerini saklamak, sağlıklı miras intikali sağlamaz. Belgeler birlikte incelenmelidir.

Tercüme, tasdik ve belge bütünlüğü

Alman belgesinin gerekli tasdik ve Türkçe tercümesi, kullanılacağı işleme göre hazırlanır. İkili anlaşmanın özel tasdik hükümleri ve ilgili makamın uygulaması göz önünde tutulur. Her belge için yalnız “apostil yeter” veya “apostil hiç gerekmez” şeklinde genelleme yapılmaz. Belgenin aslı veya uygun onaylı örneği, bütün ekleriyle korunmalıdır. Sonradan verilmiş düzeltme veya iptal kararı varsa eski belge tek başına kullanılmamalıdır.

Tercümede mirasçı, vasiyet alacaklısı ve vasiyeti yerine getirme görevlisi birbirinin yerine yazılmamalıdır. Payların kesirli gösterimi, mal kapsamı ve varsa kısıtlamalar eksiksiz aktarılır. Apostil ve tercüme rehberi belge hazırlığını açıklar. Çeviri maliyetinden kaçınmak için yalnız sonuç sayfasını sunmak, hukuki niteliğin yanlış anlaşılmasına neden olabilir. Gerekli kapsam avukatla belirlenmelidir.

Türkiye’deki başvuru dosyası nasıl hazırlanır?

Ölüm belgesi, murisin kimlik ve vatandaşlık kayıtları, tüm bilinen mirasçıların nüfus belgeleri, Erbschein ve varsa vasiyetname ilk gruptur. Türkiye’deki taşınmazların güncel tapu kayıtları ikinci gruptur. Evlilik, boşanma, evlat edinme veya soyadı değişikliği gibi aile kayıtları gerekiyorsa eklenir. Her belgenin hangi kişiyi ve hangi olayı ispatladığı dosya listesinde gösterilir. Eksik aile zinciri tamamlanmadan pay hesabı yapılmamalıdır.

MÖHUK m.43’teki miras davalarına ilişkin yetki kuralı, somut başvurunun usulüyle birlikte değerlendirilir. Mahkeme türü ve yer seçimi, yalnız mirasçının yaz tatilinde bulunduğu ile göre belirlenmez. Temsil edilebilen işlemler uygun vekâletnameyle yürütülür. Bir mirasçının başvuru yapması, diğer mirasçıların payları üzerinde sınırsız tasarruf yetkisi kazandığı anlamına gelmez. Belge alma, paylaşım ve satış yetkileri ayrı tutulur.

Belge alındıktan sonra bir mirasçı da vefat etmişse

İlk mirasbırakanın ölümünden sonra mirasçılardan birinin de ölmesi hâlinde tek belgeyle işlem tamamlanmayabilir. İlk ölümde kimin hangi payı kazandığı ile sonradan ölen mirasçının bu payının kimlere geçtiği ayrı miras zincirleridir. Her iki ölüm tarihi, vatandaşlık ve aile kayıtları birlikte gösterilir. Sonradan ölen kişinin adını eski belgeden silip yerine çocuklarını yazmak, hukuken doğru bir belge düzeltme yöntemi değildir.

Türkiye’deki tapu işlemi için her aşamadaki hak sahipliğinin kullanılabilir belgelerle ortaya konulması gerekir. Almanya’daki dosyada sonradan yapılan değişiklik, ilk belgenin hangi nedenle yenilendiği açıklanarak sunulur. Bir mirasçının kendi mirasçıları farklı ülkelerde yaşıyorsa onların kimlik ve temsil belgeleri de ayrıca hazırlanır. Bu kontrol, işlem sırasında eksik mirasçı bırakılmasını ve yanlış payla tescil yapılmasını önler.

Örnek: Almanya’da hesap, Mersin’de konut

Murisin Almanya’da bir banka hesabı ve Mersin’de konutu bulunduğunu düşünelim. Önce vatandaşlığı ve miras düzenlemeleri tespit edilir. Banka hesabı için kullanılacak Alman veya Türk belgesi, taşınmazın tapu işlemi için gereken belgeyle aynı kabul edilmez. İki ülkedeki makamların istediği kayıtlar ayrı listelenir. Belgelerdeki paylar farklı görünüyorsa mal türü, uygulanacak hukuk ve varsa vasiyetname üzerinden farkın sebebi araştırılır.

Bu hazırlık sonunda Türk tapusuna uygun belgeyle intikal yapılır; banka işlemi de kendi koşullarıyla tamamlanır. Mirasçılar daha sonra konutu satmak veya aralarında paylaşmak isterse bunun için ayrıca karar ve işlem gerekir. Mirasçılık belgesi, bütün işlemleri tek başına tamamlayan genel vekâletname değildir. Vergi yükümlülükleri de ayrı takip edilir. Aynı belgenin her aşamada yeterli olacağı varsayımı gereksiz gecikme yaratır.

Uzaktan koordinasyon ve ilgili sayfalar

Vekâlet hazırlığında Türk konsoloslukları ve vekâletname rehberi, genel intikal sürecinde yurt dışı bağlantılı veraset rehberi kullanılabilir. Almanca okumayı tercih eden aile üyeleri için Almanca bilgilendirme ana sayfası mevcuttur. Bu Türkçe yazı, Alman avukatlık hizmeti verildiği iddiası taşımaz.

Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosunun İstanbul ve Mersin’de fiziksel ofisleri bulunmaktadır. Türkiye genelindeki işler görev ve yetki hükümleri çerçevesinde Mersin’den koordine edilir. İlk değerlendirmede belge adı, ölüm tarihi, vatandaşlık ve Türkiye’deki mal türü açıkça bildirilmelidir. Yalnız Erbschein fotoğrafının gönderilmesi işin kabulü veya bir sürenin korunması anlamına gelmez. Gerekli temsil ve başvuru düzeni ayrıca tamamlanır.

Sık sorulan sorular

Resmî kaynaklar

Alman Medeni Kanunu §2353; Alman dış temsilciliklerinin Miras Konuları açıklaması; TKGM miras intikali belgeleri; 650/2012 sayılı AB Tüzüğü; MÖHUK m.1, 20 ve 43. Genel bilgilendirmedir; belge ve tereke türü görülmeden tek bir işlem yolu önerilmez.