Almanya’da Ölen Kooperatif Ortağının Türkiye’deki Konut Hakkı Mirasçılara Geçer mi? 1163 m.14–17

Kısa Özet

Hukuki düzenlemeler

Kooperatif üyeliği ile konut mülkiyetini neden ayırmalıyız?

Almanya’da yaşayan bir Türk vatandaşının yakını Türkiye’deki bir konut yapı kooperatifinin ortağıyken vefat edebilir. Aile kooperatife para yatırılmış olduğunu, bir dairenin tahsis edildiğini veya yıllar önce teslim sözü verildiğini biliyor olabilir. Buna rağmen tapu kaydı henüz murisin adına yapılmamış olabilir. Bu olayda miras kalan şeyin tapulu bir taşınmaz mı, kooperatif ortaklığına ilişkin ekonomik hak mı, yoksa başka bir sözleşmesel talep mi olduğu belirlenmelidir.

1163 sayılı Kooperatifler Kanunu m.14, ortağın ölümüyle ortaklık sıfatının sona erdiğini düzenler. Buna karşılık anasözleşmede gösterilen şartlarla mirasçıların ortak olarak kalabilmesine izin verilir. Bu nedenle herkes için geçerli tek bir "kooperatif dairesi mirasçılara otomatik geçer" sonucu yoktur. Tapu, ortaklık defteri, anasözleşme, tahsis kararı ve yapılan ödemeler incelenmeden üyelik veya mülkiyet iddiasında bulunulmamalıdır.

1163 sayılı Kanun m.14’ün ilk cümlesi

Kooperatifler Kanunu m.14’teki başlangıç kuralı nettir: Ortağın ölümü ile ortaklık sıfatı sona erer. Bu hüküm, kooperatife katılmanın kişisel bir üyelik ilişkisi olduğunu gösterir. Murisin yasal mirasçısı olmak ile kooperatif yönetiminde doğrudan aynı oy ve katılım hakkını elde etmek birbirine eşit değildir. Yönetim kurulu, ölen ortağın adına kayıtlı üyelik üzerinde ölümden sonraki işlemlerini yürütürken bu hükmü göz önünde bulundurmalıdır.

Buna karşılık ortaklık sıfatının sona ermesi, murisin kooperatifteki tüm ekonomik haklarının ve yatırılmış paraların hiçbir koşulda mirasçılara kalmayacağı anlamına gelmez. Bu ayrımın ikinci parçası m.17’de düzenlenen hesaplaşma hakkıdır. Almanya’daki mirasçı yalnızca kooperatifin "üyelik bitti" cevabıyla yetinmek yerine hem anasözleşmenin mirasçıya devam olanağını hem de ayrılmadan doğan hakları incelemelidir.

Anasözleşmede mirasçılar için devam hakkı varsa

1163 m.14’ün ikinci cümlesi, anasözleşmede gösterilecek şartlarla ölen ortağın mirasçılarının kooperatifte ortak olarak kalmalarının sağlanabileceğini belirtir. Bu düzenleme bütün kooperatiflerde aynı koşulların geçerli olduğu anlamına gelmez. İlgili kooperatifin onaylanmış güncel anasözleşmesindeki ölüm, mirasçı, üyeliğin devamı, başvuru ve üyeliğe kabul maddeleri okunmalıdır. İnternette bulunan başka bir kooperatife ait örnek anasözleşme, somut kooperatifin bağlayıcı metninin yerine geçmez.

Anasözleşme mirasçıların ortaklıkta devamı için belirli belge, temsilci, kabul veya süre koşulu içeriyorsa bu koşulların yasal düzenlemeye uygunluğu ayrıca incelenir. Kooperatif yönetimi de anasözleşmede bulunmayan yeni ve keyfî şartları tartışmasız geçerli kabul edemez. Mirasçılar ölüm belgesini, mirasçılık belgesini ve uygulanacak anasözleşme maddesini eşleştirerek yazılı başvuru yapmalıdır.

Birkaç mirasçı bulunduğunda kimin adı yazılır?

Birden fazla mirasçı bulunduğunda murisin malvarlığına ilişkin haklar TMK m.599 ve 640 uyarınca miras ortaklığı içinde değerlendirilir. Fakat kooperatifin üyelik defterine kayıt ve genel kurulda temsil ayrı bir konudur. Anasözleşme mirasçıların hangi usulle ortak olarak devam edebileceğini belirtiyorsa bu prosedür esas alınır. Bir mirasçının tek başına kooperatife gidip diğer kardeşlerin hakkını kendi adına geçirmesi kanundan otomatik doğan bir yetki değildir.

Kooperatif, mirasçıların ortak iradesinin veya geçerli temsil ilişkisinin ne şekilde ortaya konacağını araştırmalıdır. Mirasçılar kendi aralarında anlaşmazlık yaşıyorsa veraset belgesindeki payların bilinmesi tek başına üyelik devri problemini çözmez. Gerekirse hak sahipliği ve temsile ilişkin ayrı hukuki işlem gerekir. Almanya’da bulunan mirasçıların görüşleri alınmadan, tahsis edilmiş bir konutun tek kardeşe ait olduğunun varsayılması ciddi malvarlığı kaybına yol açabilir.

Konut tahsisi belgesi tapu yerine geçer mi?

Kooperatifin belirli bir blok ve daireyi üyeye tahsis ettiğini gösteren yazı, tapu sicilinde taşınmaz mülkiyetinin hangi kişi üzerinde kayıtlı olduğunu kendiliğinden değiştirmez. Tahsis belgesi, üyelik ve sözleşmesel haklar bakımından önemli delil olabilir; ancak tapu tescili gerçekleşip gerçekleşmediği ayrıca kontrol edilir. Eğer tapu muris adına kayıtlıysa TMK m.599 uyarınca taşınmaz miras yoluyla kazanılır ve tapu intikali işlemleri gündeme gelir.

Tapu kooperatif adına kayıtlıysa, mirasçıların yalnız tahsis yazısına dayanarak tapuda doğrudan kendi adlarına malik sayıldıklarını varsaymaları doğru değildir. Kooperatifin inşaat ve teslim yükümlülükleri, ortaklık ilişkisinin devamı, yapılmış tahsis ve ilgili taşınmaz üzerindeki haklar birlikte değerlendirilmelidir. Bu ayrım, Almanya’dan Türkiye’deki konutla ilgili satış ve kira işlemi yapmak isteyen kişiler için ilk kontrol noktasıdır.

1163 m.17 kapsamında ekonomik hesaplaşma

Mirasçıların kooperatifte ortak olarak kalması mümkün değilse veya ilgili üyelik sona ermişse, 1163 sayılı Kanun m.17 önem kazanır. Bu madde, kooperatiften çıkan veya çıkarılan ortakların kendilerinin yahut mirasçılarının kooperatif varlığı üzerinde hakları bulunup bulunmadığının ve bu hakların kapsamının anasözleşmede gösterileceğini düzenler. Haklar, yedek akçeler hariç olmak üzere ortağın ayrıldığı yıl bilançosuna göre hesaplanır. Dolayısıyla mirasçının talebi her olayda konutun bugünkü serbest piyasa satış fiyatıyla aynı değildir.

Ödemelerin niteliği, ortaklık payı, ek aidat ve varsa farklı sözleşmeye dayanan alacaklar hesapta sınıflandırılır. Kooperatifin sunduğu tek rakamın dayanağı olarak ilgili yıl bilançosu ve muhasebe kayıtları istenmelidir. İşin niteliğine göre ayrıca başka bir hukuki talepten söz edilip edilmeyeceği değerlendirilir. Mirasçının ekonomik haklarının hiç olmadığı iddiası da somut anasözleşme ve bilanço görülmeden doğru kabul edilmemelidir.

Hesaplaşmada neden ayrılma yılı bilançosu kullanılır?

1163 m.17, iade ve hesaplaşma için belirli bir mali referans oluşturur: Ortağın ayrıldığı yıl bilançosu. Kooperatifin yıllar sonra yaptığı bir taşınmaz satışının bedeli veya başka bir ortağın eline geçen para, bu kanuni hesap yönteminin yerine doğrudan geçmez. İlk adım, murisin hangi tarihte öldüğü, ortaklığının hangi sebeple sona erdiği, hangi hesap yılına ilişkin kaydın uygulanacağı ve anasözleşmedeki ayrılma maddesinin ne olduğu konusunda belge toplamaktır.

Kooperatifin kayıtlarında mirasçıların üyeliğe devam ettiği yazılıysa yalnız ölüm tarihinden hareketle aynı bilanço üzerinden otomatik iade yapılacağı ileri sürülmemelidir. Tam tersine kooperatifin mirasçıyı ortak kabul etmediği olayda hesaplaşma yükümlülüğü gündeme gelebilir. Hukuki sonuç, gerçek üyelik durumu, anasözleşme ve mali belgeler birlikte incelenerek belirlenmelidir.

Ödenen aidat, sermaye payı ve ek ödeme aynı mı?

Yapı kooperatiflerinde muris yıllar boyunca giriş aidatı, sermaye payı, inşaat avansı, ek ödeme veya başka isim altında ödeme yapmış olabilir. Muhasebede farklı amaçlara ayrılmış tutarların tamamını yalnızca ‘ev için yatırılan para’ adıyla birleştirmek hukuki incelemeyi güçleştirir. Hangi ödemenin ortaklık sermayesine, hangisinin kooperatifin yapım veya gider faaliyetlerine ilişkin olduğu belgelenmelidir. Banka dekontu, makbuz ve ortaklık hesap ekstresi birlikte incelenir.

1163 m.18, ortaklık senedinin üyelik bilgileri ve ödeme hareketleri bakımından delil niteliğine işaret eder. Ortaklık senedi kıymetli evrak değildir; tek başına daire tapusuna dönüşmez. Mirasçıların haklarını hesaplamak için murisin ortaklık senedi ve varsa kooperatifte tutulmuş hesap dökümü önemlidir. Almanya’dan yapılmış döviz havaleleri de tarih, gönderen ve ödeme amacı bakımından ayrıca eşleştirilmelidir.

İadenin üç yıla kadar ertelenmesi ne demektir?

1163 m.17, kooperatifin varlığını tehlikeye düşürecek nitelikteki iade ve ödemelerin, anasözleşmede daha kısa bir süre bulunsa bile genel kurulca üç yılı aşmamak üzere geciktirilebileceğini düzenler. Bu hüküm her kooperatifin her mirasçının parasını koşulsuz üç yıl tutabileceği anlamına gelmez. Kanundaki kooperatifin mevcudiyetini tehlikeye düşürme şartı ve genel kurul kararı önemlidir. Gerçek mali durum incelenmeden soyut bir ‘üç yıl bekleyin’ cevabı yeterli açıklama sayılmamalıdır.

Mirasçılar, ertelemenin hangi genel kurul kararıyla yapıldığını, gerekçesini ve ilgili bilanço kayıtlarını talep etmelidir. İade talebinin hangi tarihte doğduğu, kooperatifçe hangi tarihte kabul edildiği ve ertelemenin sonu ayrı kayıtlarla takip edilir. Erteleme talebinin hukuki geçerliliği, anasözleşme, kanun hükmü ve somut mali belgelerle değerlendirilir.

Mirasçı alacağında beş yıllık zamanaşımı

1163 m.17’nin açık hükmüne göre kooperatiften çıkan veya çıkarılan ortaklar ile mirasçılarının alacak ve hakları, bunları isteyebilecekleri günden başlayarak beş yıl geçmekle zamanaşımına uğrar. Bu süreyi her olay için doğrudan ölüm tarihinden başlatmak doğru değildir. Önce hangi alacağın ne zaman istenebilir hâle geldiği ve varsa zamanaşımını etkileyen hukuki işlemler belirlenmelidir. Kooperatifin ödeme vadeleri ile yasal hesaplaşma düzeni birlikte incelenir.

Almanya’daki mirasçı, kooperatifin yıllardır kendisiyle yazışmadığını ileri sürse bile alacak hakkına ilişkin takvimi somutlaştırmalıdır. Borcun kabulü, kısmi ödeme, dava ve icra işlemlerinin zamanaşımı bakımından sonuçları ayrıca değerlendirilir. Zamanında başvuru yapmayan mirasçılar için delil toplamak da zorlaşabilir. Bu nedenle üyelik ve ödeme kayıtları elde edilir edilmez alacağın istenebilirlik tarihi belirlenmelidir.

Ortaklık senedi ve ödeme dekontları nasıl kullanılır?

1163 m.18, her ortağın üyelik haklarının ada yazılı ortaklık senediyle temsilini ve bu senette kooperatif unvanı, ortak bilgileri, giriş-çıkış tarihleri ile ödeme hareketlerinin bulunmasını düzenler. Senet, kooperatifin yetkilisi ve ortağın imzasıyla düzenlenen ispat belgesidir. Almanya’daki mirasçı bu belgeyi bulamıyorsa kooperatiften veya arşivden üyelik ve ödeme kayıtlarının örneğini talep etmelidir.

Ortaklık senedindeki miktar ile bankadan gönderilen tutar arasında fark bulunması, hangi ödemenin işlendiği ve kimin hesabına geçtiği açısından ayrıca incelenir. Kooperatifin tahsil ettiği para başka bir aile üyesinin adına işlenmiş olabilir; salt banka dekontundan hangi hak sahibinin ortak olduğu sonucuna doğrudan ulaşılamaz. Kayıtların tarih sırasına konması hukuki talebin hangi maddi olaya dayandığını görünür kılar.

KOOPBİS bilgisi ve m.24 erişimi

1163 m.24, yıllık faaliyet raporu, bilanço, gelir-gider farkı hesapları ve denetim raporlarının genel kurul öncesinde kooperatif merkezinde, varsa şubesinde ve elektronik ortamda KOOPBİS’te ortakların incelemesine hazır bulundurulmasını düzenler. Bu kural, kooperatif ortaklarının bilgi edinme hakkını güçlendirir. Ancak m.14 gereği ortaklığı ölümle sona ermiş kişinin bütün mirasçılarına, ortaklık devam şartları kontrol edilmeden KOOPBİS üzerinde sınırsız erişim hakkı doğduğu söylenemez.

Önce mirasçının mevcut ortak sıfatı ve temsil yetkisi belirlenir. Mirasçılıktan kaynaklanan mali talebin ispatı için gerekli belgelerin hukuki yollarla istenmesi ise ayrı meseledir. Kooperatifin kişisel veri ve ticari sırlarının korunması da göz önünde tutulmalıdır. Bilgi edinme hakkıyla bütün ticari defterlerin hiçbir izin olmadan incelenebileceği genellemesi yapılmamalıdır; m.25’in özel kuralları ayrıca geçerlidir.

Konut hâlen inşaat aşamasındaysa

Kooperatifin inşaatı tamamlamamış olması hâlinde murisin ödediği tutarlar, tahsis belgesi ve teslim takvimi önem kazanır. Belirli daire numarasının listede görünmesi ile o dairenin kat mülkiyetine geçirilip murisin adına tescil edilmesi farklı aşamalardır. Mirasçılar projenin imar ve ruhsat durumunu, kooperatifin güncel ortaklık kayıtlarını ve tapu sicilini ayrı incelemelidir. Sırf murise bir daire gösterildiği için ayni mülkiyetin kazanıldığı sonucu çıkarılamaz.

Anasözleşme mirasçıların üyelikte devamına izin veriyorsa inşaatı bitirmeye yönelik ek ödeme ve yükümlülükler de gündeme gelebilir. Üyeliğin devamı mümkün değilse m.17 hesaplaşması değerlendirilir. Hangi yolun daha elverişli olduğu yatırımın ekonomik değerine bakılarak değil, önce kanuni koşullar ve belgeler temelinde belirlenir.

Tapu murisin adına geçmişse yol değişir

Konutun tapusu gerçekten murisin adına tescil edilmişse artık başlangıçta malvarlığının konusu doğrudan taşınmazdır. TMK m.599 çerçevesinde mülkiyet mirasla kazanılır; mirasçılık belgesi ve tapu intikal işlemleri devreye girer. Kooperatif üyeliğiyle ilgili ayrıca bir hesap veya aidat uyuşmazlığı bulunabilir, fakat taşınmazın mülkiyetini yalnız kooperatif ortaklığı olarak nitelendirmek yanlış olur. Tapu kaydı ile kooperatifin tahsis yazısı mutlaka karşılaştırılmalıdır.

Almanya’daki mirasçı, evi satmak veya kiraya vermek istiyorsa taşınmaz üzerinde elbirliği mülkiyeti bulunup bulunmadığını ve diğer mirasçıların durumunu ayrıca değerlendirmelidir. Tüm mirasçıların birlikte hareket etmesi gereken tasarruf işlemleri tek kişinin payına dayanılarak yürütülemez. Bu konu, kooperatif üyeliğinin mirasçılara geçip geçmemesinden ayrı bir mülkiyet problemidir.

Kooperatif borcu ve murisin kişisel borçları

Muris kooperatife karşı ödenmemiş aidat veya geçerli ek ödeme borcu bırakmış olabilir. Bunlar tespit edilirken kooperatifin genel kurul kararları, anasözleşmesi ve ödeme kayıtları incelenir. TMK m.599, mirasçıların kanuni istisnalar saklı olmak üzere mirasbırakanın borçlarından sorumluluğunu düzenler. Ancak kooperatif tüzel kişiliğinin üçüncü kişilere olan tüm borçları ile murisin kişisel aidat veya sermaye borçları aynı nitelikte değildir.

Almanya’dan borç hesabı talep eden mirasçı, murisin hangi sıfatla borçlandığını belirlemelidir. Kooperatifin bağımsız vergi veya müteahhit borcu, herhangi bir mirasçıya otomatik kişisel borç olarak yüklenmez. Mirasın reddi, terekenin borca batıklığı veya başka kanuni istisnalar varsa ayrı miras hukuku değerlendirmesi yapılır. İade alacağıyla borçların karşılıklı hesaplaşmasında her kalem belgelenmelidir.

Kooperatif yönetimine nasıl yazılı başvuru yapılmalı?

Başvuruda ölen ortağın adı, üyelik numarası, ölüm tarihi, mirasçılık belgesi bilgileri ve başvuruyu yapanların temsil sıfatı gösterilmelidir. İstenilen sonuç açık yazılmalıdır: Anasözleşmeye göre ortaklıkta devam mı, ortaklık sona ermişse m.17 uyarınca hesap dökümü ve iade mi, yoksa kooperatif adına kayıtlı konutun tapu işlemleri hakkında bilgi mi? Aynı dilekçede birbirini dışlayan taleplerin sonuçları karıştırılmamalıdır.

Kooperatiften güncel anasözleşme, ortaklık senedi örneği, ödeme ve aidat dökümü, ilgili yıl bilançosu, varsa tahsis ve teslim kararları istenebilir. Yazının kooperatife hangi tarihte ulaştığı ispatlanmalıdır. Almanya’daki mirasçının ulaşılabilir adresi ve vekil bilgileri de belirtilir. Kooperatif cevabı hukuki dayanak göstermeden yalnız ‘hak yok’ diyorsa hangi maddenin uygulanmadığı değerlendirilir.

Kooperatif ortaklığında başka kişi adına kayıt çıkarsa

Kooperatifteki ortaklık muris adına değil başka bir akraba veya şirket adına kayıtlıysa mirasçılık belgesi tek başına bu üyeliği murise ait hâle getirmez. Ödemelerin murisin banka hesabından yapılmış olması, üçüncü kişi adına yapılan ödemenin hukuki temelini araştırmayı gerektirir. Gerçek ortak ile parayı ödeyen kişinin farklı olması hâlinde ödünç, vekâlet, bağış veya başka hukuki ilişki ihtimalleri somut belgelerle değerlendirilir.

Kooperatif kayıtlarının hatalı tutulduğu ileri sürülüyorsa kayıt düzeltme ve hak tespiti talepleri kanuni şartlarına göre incelenir. Varsayımsal olarak her kaydın sahte olduğunu ilan etmek yerine imzalı ortaklık senedi, genel kurul listeleri, yönetim kurulu kararları ve banka dekontları karşılaştırılır. Almanya’da ikamet eden mirasçının delillere geç ulaşması, belgesiz şekilde üyelik değişikliği yapıldığı anlamına gelmez.

Kooperatifte ortaklığın devri ayrı işlemdir

1163 m.14, ölümle sona erme ve anasözleşme uyarınca mirasçıların ortak kalabilmesi dışında, ortaklığın devredilebileceğini de düzenler. Yönetim kurulu ortaklığı devralan kişinin ortaklık niteliklerini taşıması hâlinde onu ortaklığa kabul eder. Bu hüküm, yaşayan bir ortağın iradî devriyle ölüm sonucunda ortaya çıkan miras ilişkisini aynı işlem saymayı gerektirmez. Başvuru belgesinde hukuki işlem türü açıkça belirtilmelidir.

Almanya’daki mirasçı, kooperatifin ‘devir için ayrıca para yatırın’ talebini anasözleşme ve kanuni dayanak görmeden koşulsuz kabul etmemelidir. Miras yoluyla devam, ortaklık devri ve mevcut üyelik payının üçüncü kişiye satılması farklı işlemlerdir. Yönetim kurulunun kabul işlemi ve yeni ortağın şartları her işlem bakımından ayrı değerlendirilmelidir.

Hangi mahkemede ve hangi taleple uyuşmazlık çıkar?

Kooperatifin mirasçının üyelikte devam istemini reddetmesi, hesaplaşma borcunu ödememesi veya kayıt uyuşmazlığı yaşanması hâlinde talebin niteliği belirlenir. Kooperatifler Kanunu m.99, kanundan doğan hukuk davalarının tarafların tacir olup olmadıklarına bakılmaksızın ticari dava sayılacağı kuralını düzenler. Bu nedenle sulh hukukta açılacak basit miras dosyası ile kooperatiften kaynaklanan üyelik veya alacak uyuşmazlığı aynı dava türü olarak görülmemelidir.

Görevli ve yetkili mahkeme, talebin kaynağı, kooperatifin merkezi ve ilgili usul hükümlerine göre tespit edilmelidir. Dava şartı arabuluculuk olup olmadığı da istemin özellikle para alacağına yönelik olup olmamasına göre Ticaret Kanunu m.5/A ve ilgili düzenlemeler çerçevesinde ayrıca incelenir. Her kooperatif davasına otomatik arabuluculuk gerekir veya hiçbirine gerekmez şeklinde genelleme yapılmamalıdır.

Almanya’dan vekâlet ve belge kullanımı

Mirasçı Türkiye’deki kooperatif işlemlerini avukat aracılığıyla takip edecekse vekâletnamenin kapsamı başvuru, belge alma, dava veya tahsilat amacına göre belirlenmelidir. Türkiye’deki Türk konsolosluklarında düzenlenen vekâlet ile Almanya noteri önünde düzenlenen yabancı belgenin Türkiye’de kullanılması aynı belge usulüne tabi değildir. Yabancı noter belgesinde ilgili uluslararası anlaşmaya göre apostil ve gerektiğinde Türkçe tercüme koşulları araştırılır.

Mirasçılık belgesinin Türk makamları önünde ne şekilde kullanılacağı, murisin vatandaşlığı ve mirasçıların kimlik bilgileriyle birlikte incelenir. MÖHUK m.20, miras bakımından kanunlar ihtilafı kuralını içerir. Kooperatifteki ekonomik hakla tapulu Türk taşınmazının hukuki niteliği birbirinden farklı olabileceğinden, hangi belgenin hangi talebe esas olacağı ayrıca belirlenmelidir.

Üç örnek olayla farklı hukuki sonuçlar

Birinci örnek: Frankfurt’ta vefat eden kişi Türkiye’de bir kooperatif üyesidir, anasözleşme mirasçıların belirtilen şartlarla ortak olarak kalmasına izin vermektedir. Mirasçıların m.14 ve anasözleşme şartlarını belgeleyerek devam başvurusu değerlendirilir. İkinci örnek: Hamburg’daki murisin üye olduğu kooperatifte anasözleşme mirasçılara devam imkânı vermemektedir. Bu durumda m.17’ye dayanan hesaplaşma hakkının kapsamı araştırılır.

Üçüncü örnek: Berlin’de vefat eden kişinin tahsis edildiği söylenen dairesinin tapusu ölümden önce onun adına geçirilmiştir. Bu dosyada doğrudan TMK m.599 gereğince taşınmazın miras yoluyla intikali önem kazanır; kooperatif ortaklığının devamı ile tapu mülkiyeti aynı şey değildir. Bu olaylar gerçek dosya veya doğrulanmamış yargı kararları değil, farklı kanuni sonuçları göstermek amacıyla hazırlanmış öğretici örneklerdir.

Almanya’daki mirasçı için işlem ve delil takvimi

Başlangıçta ölüm kaydı ve mirasçılık belgesi temin edilir; tapu sicilinde konutun kimin adına kayıtlı olduğu kontrol edilir. Ardından kooperatifin güncel anasözleşmesi, ortaklık senedi, ödeme dekontları, tahsis belgesi ve yönetim kurulu kararları karşılaştırılır. M.14 kapsamında mirasçılara devam olanağı bulunup bulunmadığı belirlenir. Devam mümkün değilse m.17 kapsamında ayrılma yılı bilançosu, istenebilirlik tarihi ve beş yıllık zamanaşımı hesabı yapılır.

Mirasçının amacı üyeliği korumak, yatırılmış parayı almak veya tapuya kavuşmak olabilir. Bu hedefler hukuki olarak aynı işlem değildir. Kooperatifle yazışmaların teslim tarihi kaydedilir; gerektikçe geçerli vekâletle başvuru, hesap inceleme veya dava yolları planlanır. Türkiye’deki işlemler Mersin ve İstanbul ofislerinden koordine edilebilir; hukuki yetki ve görev kanundaki kurallara göre belirlenir.

Sık Sorulan Sorular

Ölen kooperatif ortağının üyeliği otomatik olarak mirasçılara geçer mi?

Hayır. 1163 m.14 ortaklık sıfatının ölümle sona erdiğini, anasözleşmede gösterilen koşullarla mirasçıların ortak olarak kalmasının sağlanabileceğini düzenler.

Almanya’da yaşamak mirasçının kooperatif hakkına engel midir?

Hayır. İkamet yeri tek başına miras hakkını ortadan kaldırmaz; mirasçılık ve anasözleşme şartları ayrıca kontrol edilir.

Kooperatifte mirasçılardan hangisi ortak olarak kalır?

Kooperatifin güncel anasözleşmesi, mirasçıların hak sahipliği ve temsil belgeleri birlikte değerlendirilir; yalnız veraset payı üyeliği tek kişiye otomatik vermez.

Konut tahsis belgesi tapu anlamına gelir mi?

Hayır. Tahsis belgesiyle tapu sicilinde tescilli taşınmaz mülkiyeti farklıdır; tapu kaydı ayrıca incelenir.

Mirasçılar ortak olarak kalamıyorsa para isteyebilir mi?

1163 m.17 kapsamında anasözleşmede gösterilen ekonomik haklar ve ayrılma yılı bilançosu esas alınarak hesaplaşma talebi değerlendirilir.

Ayrılan ortağın alacağı dairenin piyasa değeri midir?

Her zaman değil. 1163 m.17 hakların yedek akçeler hariç ayrılma yılı bilançosuna göre hesaplanacağını düzenler.

Kooperatif iadeyi üç yıl erteleyebilir mi?

1163 m.17’de, kooperatifin varlığını tehlikeye düşürecek ödemelerin genel kurulca üç yılı aşmamak üzere geciktirilmesi düzenlenmiştir.

Kooperatiften alacakta zamanaşımı kaç yıldır?

1163 m.17 uyarınca alacak ve haklar istenebilecekleri günden başlayarak beş yıl geçmekle zamanaşımına uğrar.

Kooperatif ortaklık senedi tapu yerine geçer mi?

Hayır. 1163 m.18 kapsamındaki senet üyeliğin ve ödemelerin ispatına yarar; taşınmaz tapusu değildir.

Almanya’daki mirasçı KOOPBİS’te her kaydı görebilir mi?

1163 m.24’teki erişim ortaklık sıfatına ve kanuni kapsama bağlıdır; mirasçının temsil ve üyelik statüsü ayrıca incelenmelidir.

Kooperatifin mirasçının üyeliğini reddetmesine karşı dava açılabilir mi?

Ret işleminin dayanağı, anasözleşme ve 1163 m.14 çerçevesinde incelenir; görev ve başvuru yolu talebin niteliğine göre belirlenir.

Almanya’dan Türkiye’ye gelmeden avukat aracılığıyla işlem yapılabilir mi?

Usulüne uygun vekâletnameyle belge inceleme, başvuru ve dava takibi yapılabilir; somut işleme göre özel yetkiler belirlenir.

İlgili rehberler ve resmî kaynaklar

• Almanya’dan avukata vekâletname verme
• Yurt dışındaki mirasçı ve ortaklığın giderilmesi
• Türkiye’de terekenin resmî tasfiyesi
• Berlin’den taşınmaz mirası intikali
• Almanya’da yaşayan mirasçı için mirasın reddi
• Yurt dışından ortaklıkta temsil – farklı hukuki ilişki
• 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu — T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı
• 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu — Adalet Bakanlığı
• 5718 sayılı MÖHUK — TBMM

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →