Ankara Cinsel Saldırı Soruşturması: Haklar ve Delil Güvencesi

TCK 102’nin farklı fıkraları

TCK m.102/1, cinsel davranışlarla vücut dokunulmazlığının ihlalini düzenler. Sarkıntılık düzeyindeki fiil için aynı fıkrada daha düşük yaptırım vardır. Hangi düzeyin oluştuğu, isnat edilen davranışın somut özellikleriyle gerekçelendirilir. Suçun mağdur veya şüpheli tarafından günlük dilde nasıl adlandırıldığı, kanuni nitelendirmenin yerine geçmez.

m.102/2, vücuda organ veya sair cisim sokulması suretiyle gerçekleştirilen fiili ayrıca düzenler. Mağdurun çocuk olması hâlinde ise yaş ve diğer koşullara göre TCK m.103–104 değerlendirilir. Yetişkin mağdura ait ceza aralıkları çocuğa karşı fiile aynen taşınmaz. Çocuğun cinsel istismarı, ayrı maddi ve usul güvenceleri içeren bir konudur.

Bedensel temas bulunmayan cinsel amaçlı taciz, TCK m.105 kapsamında ayrıca incelenir. Cinsel nitelik taşımayan her temasın m.102’ye, bütün rahatsız edici sözlerin de m.105’e girdiği varsayılmaz. TCK m.21 gereğince fiil ve kastın unsurları ortaya konulmalıdır.

Yarı oranında artırım ve ağır sonuçlar

m.102/3; beden veya ruh bakımından kendisini savunamayacak kişiye karşı işleme, kamu görevi–vesayet–hizmet nüfuzunu kötüye kullanma, belirtilen hısımlık ve aile ilişkileri, silah veya birden fazla kişiyle birlikte işleme ve zorunlu toplu yaşam ortamının kolaylığını kullanma hâllerinde cezayı yarı oranında artırır. İlişkinin veya sıfatın varlığı yanında fiille bağlantı da açıklanır.

m.102/4, kullanılan cebir veya şiddetin kasten yaralamanın ağır neticelerine neden olması durumunda ayrıca yaralama hükümlerinin uygulanmasını düzenler. m.102/5, mağdurun bitkisel hayata girmesi veya ölümü sonucunda ağırlaştırılmış müebbet hapis öngörür. Tıbbi sonucun niteliği ve fiille ilişkisi araştırılmadan ağır sonuç hükmü uygulanamaz.

Rıza, şikâyet ve eşe karşı fiilin ayrımı

TCK m.102/1’in temel şekli mağdurun şikâyetine bağlıdır. TCK m.73 uyarınca fiilin ve failin öğrenilmesinden itibaren altı aylık süre, dava zamanaşımıyla birlikte denetlenir. Fiilin gerçekleştiği, öğrenildiği ve başvuru yapıldığı tarihler ayrı kayıtlardır. Failin kimliği bilinmiyorsa eldeki bilgilerle tespitinin istenmesi başvuruya engel değildir.

m.102/2’de soruşturma kural olarak resen yürütülür; bu fiilin eşe karşı işlenmesi için fıkrada açık şikâyet şartı vardır. Evlilik, fiile sürekli ve sınırsız rıza anlamına gelmez. Şikâyet şartı ile davranışın rıza dışında gerçekleşip gerçekleşmediği ayrı hukuki sorulardır. Nitelikli hâller ve bağlantılı diğer suçlar da kendi takip koşullarıyla değerlendirilir.

Önceki ilişki, olaydan önce haberleşme veya aynı yerde bulunma, tek başına belirli fiile rıza verildiğini ispatlamaz. Mevcut beyan ve kayıtlar fiil anındaki irade ve davranışla bağlantılı olarak incelenir. İddia ve savunma, tarafların kişiliğine yönelik genel yargılar yerine hukuken ilgili olgular üzerinden değerlendirilmelidir.

CMK m.253/3, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlarda uzlaştırmayı yasaklar. Şikâyete bağlı bir fıkranın bulunması bu yasağı kaldırmaz. Ödeme veya özel anlaşma da TCK m.168’deki malvarlığı suçlarına özgü etkin pişmanlığı bu suça uygulanabilir hâle getirmez. Vazgeçmenin etkisi, yalnız ilgili şikâyete bağlı fiil ve m.73’ün koşulları kapsamında incelenir.

Mağdurun avukat ve uzman desteği

CMK m.234, cinsel saldırı mağdurunun vekili bulunmaması hâlinde baro tarafından avukat görevlendirilmesini isteme hakkını düzenler. Çocuk mağdur veya kanunda belirtilen savunamayacak durumdaki mağdur için istem aranmayan özel görevlendirme vardır. Soruşturmada delil toplanmasını isteme ve kovuşturma kararından haberdar olma hakları da aynı maddede güvence altındadır.

CMK m.236/1’e göre mağdurun tanık olarak dinlenmesinde yemin dışındaki tanıklık hükümleri uygulanır. Suçun etkisiyle psikolojisi bozulmuş çocuk veya mağdurun bir defa dinlenmesi esastır; maddi gerçeğin ortaya çıkarılmasının zorunlu kıldığı hâller saklıdır. Dolayısıyla tekrar dinleme her koşulda mutlak yasak değildir, fakat zorunluluk değerlendirilmeden rutin tekrar yapılması da bu korumayla bağdaşmaz.

m.236/3, çocukların veya suçun etkisiyle psikolojisi bozulmuş diğer mağdurların dinlenmesinde uzman bulundurulmasını düzenler. m.236/4, özel ortam gereken veya sanıkla yüz yüze gelmesinde sakınca bulunan mağdurun beyanının uzmanlar aracılığıyla alınmasını öngörür. Uzman, avukatın yerine geçmez; hukuki temsil ve beyanın uygun ortamda alınması farklı güvencelerdir.

Mağdurun muayenesine rıza, isnat edilen fiile rıza değildir

CMK m.76, mağdur veya diğer kişinin beden muayenesi ve örnek alınmasını düzenler. Mağdurun rızası varsa ikinci fıkra gereğince bu işlem için hâkim veya mahkeme kararı gerekmez. Rızanın bulunmadığı durumda karar yetkisi ve gecikmesinde sakınca bulunan işlemin yirmi dört saat içinde onaya sunulup hâkim tarafından yirmi dört saatte değerlendirilmesi gibi kanuni koşullar uygulanır. Sağlığı tehlikeye düşürmeme ve cerrahi müdahalede bulunmama sınırları korunur.

CMK m.77, istemi hâlinde ve olanaklar elverdiğinde kadının kadın hekim tarafından muayenesini öngörür. Şüpheli veya sanığın muayenesi ise m.75’in ayrı kurallarına tabidir. Mağdurun örnek verilmesine rızası, daha önceki fiile rıza gösterdiği anlamına gelmez; bu iki irade farklı işlemlerin konusudur.

CMK m.78–79 kapsamındaki moleküler genetik inceleme, alınan örneğin ilgili kişiyle bağlantısını araştıran teknik işlemdir. Numunenin kimden, ne zaman ve hangi usulle alındığı; mühür, teslim ve laboratuvar kayıtlarıyla izlenmelidir. Teknik eşleşme, olayın bütün koşullarını veya rıza tartışmasını tek başına çözmez. Raporun açıkladığı bulgu ve cevaplayamadığı konular ayrılmalıdır.

Görüntülerin gizliliği ve savunmanın erişimi

CMK m.236/7 uyarınca beşinci ve altıncı fıkra kapsamındaki beyan ve görüntü kayıtları dosyada saklanır, kimseye verilmez ve gizlilikleri korunur. Sekizinci fıkra, yazılı tutanağın ilgili hak sahiplerine verilmesini ve görüntülerin yargı makamının gözetiminde gizlilik içinde izletilmesini ayrıca düzenler. Dosyanın incelenmesi hakkı, görüntülerin kontrolsüz çoğaltılması ve dağıtılması hakkı değildir.

TCK m.136/2, bu kayıtların hukuka aykırı verilmesi, yayılması veya ele geçirilmesi bakımından ağırlaştırılmış koruma içerir. Delilin saklanması için mahrem içeriğin sosyal medyada yeniden yayımlanması gerekli değildir. Kayıt ve belgeler yetkili mercie güvenli biçimde sunulmalı; ilgisiz kişilere dağıtılmamalıdır.

Ankara’da soruşturma ve görevli mahkeme

CMK m.158 kapsamında başvuru Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluğa yapılır. Yer yetkisi CMK m.12 ve devamına göre belirlenir. Mağdurun Ankara’da bulunması, olay yeri ve özel yetki hükümleri araştırılmadan her dosyanın Ankara merkez başsavcılığında kalacağı anlamına gelmez. Ankara Batı ve diğer yargı çevreleri dosyanın resmî kaydıyla ayrılır.

TCK m.102/1’in temel şekli ve sarkıntılık düzeyindeki fiilin olağan yargılaması, 5235 sayılı Kanun m.11–14 çerçevesinde asliye ceza mahkemesinde; m.102/2 kapsamındaki fiilin yargılaması ağır ceza mahkemesinde yapılır. Nitelikli hâller, ağır sonuçlar ve bağlantılı suçlar ayrıca incelenir. “Bütün cinsel saldırı dosyaları ağır cezadadır” biçiminde tek görev kuralı kurulamaz.

CMK m.160/2, savcının lehe ve aleyhe delilleri toplamasını gerektirir. CMK m.217 uyarınca mahkeme hukuka uygun elde edilmiş ve yargılamada tartışılmış delilleri birlikte değerlendirir. Beyan, görüntü, tıbbi belge ve iletişim kaydı hangi olguyu desteklediği belirtilerek ele alınır. Bir delilin yokluğu veya varlığı tek başına tüm ispat tartışmasının yerine geçmez.

Davaya katılma CMK m.237–238’e tabidir. Takipsizliğe itirazda m.173’teki tebliğden itibaren iki hafta; istinafa açık hükümde m.273’teki gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta uygulanır. Bu süreler altı aylık şikâyet süresinden farklıdır. Takipsizlik itirazı ve istinaf ayrı taleplerle hazırlanır.

Kaynak kontrolü: 9 Eylül 2026. TCK m.21, 73, 102–105, 136/2; CMK m.75–79, 158, 160, 173, 217, 234, 236–238, 253, 273; 5235 sayılı Kanun m.11–14.