ATCO, AIM ve ATSEP Personelinin Emniyet Olayı Raporlama Yükümlülüğü | SHY-OLAY m.7/1-b

Kısa ve net cevap: SHY-OLAY m.7/1-b, hava trafik kontrolü, havacılık bilgi hizmetleri ve hava trafik emniyet elektroniği alanındaki ilgili personeli zorunlu emniyet olayı raporlama zincirine dahil eder. Olaydan haberdar olan görevli, m.8’deki 72 saatlik süre içinde hizmet sağlayıcının sistemine rapor vermelidir.

ATCO AIM ATSEP hava trafik emniyet olayı raporlama yükümlülüğü — Photo by Parker Sturdivant on Unsplash

SHY-OLAY 18 Eylül 2026 tarihli ve 33374 sayılı Resmî Gazete’de yayımlandı. Bu yazı “ATCO AIM ATSEP emniyet olayı raporlama” arama niyetini hedefler ve SHY-OLAY m.7/1-b hükmünün uygulamasını derinleştirir.

Yönetmelik m.28 uyarınca 18 Mart 2027’de yürürlüğe girer. Geçici m.1 uyarınca uyumlu raporlama sistemi ve depolama kapasitesi için geçiş sonu 18 Eylül 2028’dir.

Hukuki Dayanak: SHY-OLAY m.7/1-b

SHY-OLAY m.7/1-b, hava trafik kontrolü, havacılık bilgi hizmetleri ve hava trafik emniyet elektroniği alanındaki ilgili personeli zorunlu emniyet olayı raporlama zincirine dahil eder. Olaydan haberdar olan görevli, m.8’deki 72 saatlik süre içinde hizmet sağlayıcının sistemine rapor vermelidir.

Yönetmeliğin m.1’deki amacı raporlama, toplama, depolama, koruma, analiz, inceleme ve emniyet bilgisinin paylaşılmasıdır. Bu nedenle SHY-OLAY m.7/1-b bir form doldurma işi değil, emniyet verisinin ilk öğrenilme anından sonuç raporuna kadar yönetilmesinin parçasıdır.

M.5-m.10 raporlamayı, m.11-m.15 inceleme ve sonuç süreçlerini, m.16-m.23 ise veri bütünlüğü, gizlilik, bilgi paylaşımı ve görev düzenini tamamlar.

ATCO AIM ATSEP emniyet olayı raporlama: Özel Yükümlülük ve Uygulama

1. Doğrudan yükümlülük

Bu başlığın doğrudan muhatabı ATCO, AIM ve ATSEP görevleri kapsamında emniyet olayıyla ilgili personel. Hava seyrüsefer hizmeti sırasında görülen veya teknik sistemlerden tespit edilen zorunlu olay, yalnız vardiya defterine yazılmakla tamamlanmış sayılmaz; SHY-OLAY raporlama sistemine de girer.

Bu adımın sonuçlanması için sorumlu kişi, olay numarası, işlem tarihi ve dayanak veri aynı dosyada ilişkilendirilmelidir. Denetimde yalnız nihai rapor değil, raporun hangi bilgilerle ve hangi zamanda oluşturulduğu da gösterilebilmelidir.

2. Somut olay örüntüsü

Bir ayırma kaybı, yanlış bilgi yayımı veya seyrüsefer/iletişim sistemindeki emniyet etkili teknik arıza kısa sürede düzeltilmiş olsa dahi zorunlu olay listesine giriyorsa raporlanır. Operasyonun normale dönmesi geçmiş olayı rapor dışı bırakmaz.

3. Kanıt ve kayıt

Dosyada temel kanıt seti şu kayıtlardan oluşur: ATC ses kaydı, radar/iz verisi, uçuş planı, NOTAM/AIM kaydı, teknik alarm ve bakım logları, vardiya kaydı, olay formu ve rapor gönderim zamanı. Bu verilerin olay tarihindeki ilk sürümü korunmalı, sonradan yapılan değişiklikler ayrı tarih ve kullanıcı iziyle görünmelidir.

4. Hukuki sınır

Operasyonel kayıt, teknik bakım kaydı ve SHY-OLAY raporu birbirini destekler fakat birbirinin yerine geçmez. Her kaydın amacı ve sorumlusu ayrıdır.

5. Kurumsal uygulama

Kurum prosedürü bu yükümlülüğü yalnız “rapor verilir” cümlesiyle bırakmamalıdır. Hangi kullanıcı rolünün hangi ekranı kullanacağı, yedek sorumlu, sistem kesintisi kanalı, eskalasyon ve kayıt saklama yöntemi açıkça yazılmalıdır.

Adım Adım Uygulama

1. Olay veya sistem kaydını açın

Olayın SHY-OLAY m.7/1-b kapsamında olduğunu tespit eden ilk görevli, olay numarası ve öğrenme zamanını kayda bağlamalıdır. Zorunlu olay listesi veya teknik sınıflandırma kullanılıyorsa geçerli sürüm saklanmalıdır.

2. İlk bilgiyi değiştirmeden koruyun

ATC ses kaydı, radar/iz verisi, uçuş planı, NOTAM/AIM kaydı, teknik alarm ve bakım logları, vardiya kaydı, olay formu ve rapor gönderim zamanı içinde ilk oluşan kayıtlar ayrı tutulmalı; sonradan gelen teknik veya operasyonel bulgu ilk kaydın yerine geçirilmemelidir.

3. 72 saatlik kişisel yükümlülüğü izleyin

M.8 uyarınca zorunlu raporlama kapsamındaki kişi olaydan haberdar olmasından itibaren 72 saat içinde rapor verir. Mücbir sebep istisnası metinde ayrıca saklıdır.

4. Kurumsal SHGM bildirimini ayırın

Hizmet sağlayıcının olaydan haberdar olmasından itibaren başlayan kendi 72 saatlik dış bildirim süresi ayrıca izlenmelidir. Personel raporu dış bildirimin otomatik olarak tamamlandığı anlamına gelmez.

5. Risk ve sonuç raporlarını takip edin

M.11 uyarınca 14 günlük risk değerlendirmesi, düzeltici/önleyici faaliyet, 30 günlük ön sonuç ve 90 günlük sonuç raporu ayrı iş paketleri olarak takip edilmelidir.

Süre Takvimi

72 saat: zorunlu ilk rapor.
14 gün: risk değerlendirmesi.
30 gün: ön sonuç veya tamamlanmış sonuç raporu.
90 gün: sonuç raporu veya usulüne uygun ek süre.
5 yıl: olay ve sonuç raporlarının asgari saklanması.
2 ay / 1 yıl: görsel-işitsel / yazılı kayıtların asgari saklanması.

Bu süreler tek bir son tarih altında birleştirilmemelidir. Elektronik sistem her aşama için ayrı sorumlu, son tarih ve gecikme eskalasyonu üretmelidir.

Veri Bütünlüğü, Gizlilik ve Erişim

M.16 veri kalitesi ve kayıt bütünlüğünü; m.18-m.20 ise emniyet verisinin uygun kullanımı, gizlilik, adil kültür ve koruma istisnalarını düzenler. Raporlayan kişinin kimliği geniş kullanıcı grubuna açılmamalıdır.

Kişisel veriler 6698 sayılı Kanuna uygun, amaçla sınırlı ve gerekli ölçüde işlenmelidir. Olay incelemesi için gerekli olmayan kişisel veri, raporlama sisteminde gereksiz biçimde çoğaltılmamalıdır.

Kaçınılması Gereken Hatalar

Vardiya veya teknik log kaydını SHY-OLAY raporu saymak

Operasyonel veya teknik kayıt emniyet raporunun kanıtıdır; raporlama sistemindeki zorunlu işlem ayrı tamamlanmalıdır.

İnceleme bitmeden rapor verilemeyeceğini varsaymak

İlk 72 saatlik rapor, bütün nedenlerin kesinleşmesine bağlı değildir. Sonraki bulgular m.11 sürecinde tamamlanır.

Personel raporunu şirket raporunun yerine koymak

Kişisel yükümlülük ile hizmet sağlayıcının SHGM bildirimi gereken hallerde ayrı işlem ve ayrı zaman damgasıdır.

İlk kayıt sürümünü kaybetmek

M.16 bakımından ilk veri ile sonradan düzeltilmiş veri arasındaki değişiklik izi korunmalıdır.

Düzeltici faaliyeti etkinlik testi olmadan kapatmak

M.11/5 faaliyetin uygulanmasının yanında etkinliğinin takip edilmesini de gerektirir.

Sık Sorulan Sorular

Açık dayanak nedir?

SHY-OLAY m.7/1-b.

Yönetmelik ne zaman yürürlüğe girer?

18 Mart 2027.

Geçiş sonu?

18 Eylül 2028.

72 saat nerede düzenlenir?

M.8.

Kurum içi rapor yeterli mi?

Genel Müdürlüğe ayrıca bildirim öngörülen hallerde hayır; hizmet sağlayıcının dış bildirimi ayrıca tamamlanır.

Birden fazla hizmet sağlayıcı varsa?

M.5/4 uyarınca her biri ayrı rapor verir.

Risk değerlendirmesi süresi?

M.11 uyarınca 14 gün.

Ön sonuç ve sonuç raporu?

30 gün ve 90 gün.

Gizlilik ve adil kültür?

M.18-m.20 hükümleri uygulanır.

Saklama süresi?

Olay ve sonuç raporları en az beş yıl saklanır.

İlgili İçerikler ve Resmî Kaynaklar

Hukukçu İncelemesi ve E-E-A-T

İçerik SHY-OLAY m.7/1-b ve bağlantılı SHY-OLAY hükümleri esas alınarak hazırlanmıştır. Doğrulanmamış yargı kararı kullanılmamıştır. Yazar: Av. Halil BAKIRCI – Mersin Barosu Sicil No: 3472. İnceleyen: Av. Emirhan Keskin – Mersin Barosu Sicil No: 5507. Son mevzuat kontrolü: 18 Eylül 2026.

Uygulama Kontrolü 1

İç denetimde ATC ses kaydı, radar/iz verisi, uçuş planı, NOTAM/AIM kaydı, teknik alarm ve bakım logları, vardiya kaydı, olay formu ve rapor gönderim zamanı üzerinden olay dosyası geriye doğru izlenmeli; ilk öğrenme anından sonuç raporuna kadar boşluk bulunup bulunmadığı test edilmelidir.