Bedeli Alınamayan Ticari Senedin İadesi ve Cari Hesap Kaydının Silinmesi Dilekçesi | TTK 91 Word

Kısa ve net cevap: TTK m.91, m.90’da belirtilen şekilde cari hesaba yazılmış fakat bedeli alınamamış ticari senedin sahibine geri verilerek cari hesaptan kaydının silinmesini düzenler. Bu hüküm, yazılı cari hesap sözleşmesindeki tahsil şartına bağlı senet kaydı içindir. Başvuruda gerçek senet, hesaba giriş satırı, bedelin alınamadığını gösteren kayıt ve senedin geri verileceği kişi birlikte belirtilir. Aşağıdaki Word örneği, senedin iadesi ve ona ait cari hesap kaydının çıkarılması talebidir.

Bedeli alınamayan ticari senedin iadesi ve cari hesap kaydının silinmesi dilekçesini Word olarak indir

TTK 91 başvurusunun iki bağlantılı sonucu

Talep iki işlemi birlikte gösterir: bedeli alınamayan ticari senedin sahibine geri verilmesi ve senede ait kaydın cari hesaptan silinmesi. Başvuru yalnız muhasebe ekranındaki rakamın değiştirilmesiyle sınırlı tutulmaz. Senedin gerçek teslimi de kaydedilir. Buna karşılık senedin geri verilmesi, ilgili cari hesap satırının çıkarıldığının belgesi değildir. Talep, her iki işlemin aynı senet kimliği üzerinden izlenmesini sağlar. Kanuni düzenleme bir dönem sonu cetvelindeki bütün bakiyeye itirazdan farklıdır; bu örnek belirli ticari senet ve onun kaydına yönelir.

Başvuranın senedin sahibi ve cari hesap tarafı olma durumu gerçek belgelerle belirlenir. Muhatap, senedin kendisine verildiği ve ilgili kaydın bulunduğu sözleşme tarafıdır. Talep edilen senedin başka bir işlemden kaynaklanan teminat senedi olması veya yalnız muhasebe müşteri kartında görünmesi, TTK m.91’in koşullarını kendiliğinden oluşturmaz. Bu sayfadaki örnek, m.90/1-c çerçevesinde hesaba alınmış ve bedeli alınamamış senet için hazırlanmıştır. Cari hesap sözleşmesi, senet kaydı ve tahsil durumu birlikte doğrulanır; başlık tek başına kanuni koşulların yerine geçmez.

Yazılı cari hesap sözleşmesini doğrulama

TTK m.89/1, tarafların alacaklarını ayrı ayrı istemekten karşılıklı vazgeçip bunları kalem kalem alacak ve borç hâline dönüştürmesini, hesap kesildikten sonra çıkan artan tutarı istemesini düzenler. İkinci fıkra sözleşmenin yazılı yapılmadıkça geçerli olmayacağını belirtir. Başvuruda gerçek sözleşmenin tarihi, tarafları ve ilgili hesap ilişkisi yazılır. Şirketin muhasebe programında müşteriye “cari” başlığı açılması, tek başına bu sözleşmenin varlığını göstermez. Düzenli fatura ve ödeme hareketlerinin bulunduğu her açık hesap ilişkisi de başlık nedeniyle TTK cari hesabı sayılmaz.

Sözleşmenin hangi işlemleri kapsadığı belirlenir. Senedin hesaba alınmasına ilişkin gerçek kayıt, tarafların anlaşması ve varsa ilgili sözleşme eki okunur. Başka şirketin borcu, benzer unvan veya aynı ortaklar nedeniyle bu hesabın işlemi gibi gösterilmez. Hesap kodu ve para birimi, gerçek sözleşme tarafıyla eşleştirilir. Sözleşmede sonradan değişiklik varsa senedin kaydedildiği tarihteki düzenleme ile bugünkü işlem durumu ayrı incelenir. Dilekçeye ilgili nüsha veya ek sunulur; sözleşme hiç bulunmadığı hâlde mevcutmuş gibi tarih veya numara oluşturulmaz.

TTK 90/1-c’deki tahsil şartı nasıl uygulanır?

TTK m.90/1-c, ticari senedin cari hesaba kaydını, bedelinin alınmış olması hâlinde geçerli olmak şartıyla yapılmış sayar. Dolayısıyla kayıt ile bedelin fiilen alınması aynı olay değildir. Başvuruda senedin hesaba giriş tarihi ve tahsil durumu ayrı gösterilir. Bir yazılımda “senet alındı” işleminin yapılmış olması, senedin bedelinin alınmış olduğu şeklinde anlatılmaz. Dilekçenin m.91’e dayanması için senet ile tahsil kaydı arasındaki bağlantı kurulmalıdır. Gerçek kaydın hangi tutarı ve hangi işlem satırını gösterdiği anlaşılır tutulur.

Bedelin alınamaması somut belgeyle açıklanır. Mevcut banka kaydı, tahsil işlem sonucu, senet dosyası veya ilgili yazışma hangi durumu gösteriyorsa o kapsamla kullanılır. Henüz sonucu belli olmayan tahsil girişimi kesinleşmiş bedelsizlik gibi yazılmaz. Gerçek tahsil gerçekleşmişse alınan bedel saklanarak senet bedelinin hiç alınmadığı ileri sürülmez. Kısmi tahsil veya hesaba farklı tutar işlenmesi varsa tek cümleyle tam bedel alınamama örneği uygulanmaz; gerçek tutar ve işlem düzeni ayrı incelenir. Aşağıdaki örnek, bedeli alınamamış senedin tam kaydı için hazırlanmıştır.

İade edilecek senedin kimliği ve sahibi

Senet türü, düzenleme bilgileri, tutarı, para birimi, ilgili kişiler ve varsa vade bilgisi gerçek senette bulunduğu biçimiyle yazılır. Her ticari senet için aynı alanların mevcut olduğu varsayılmaz. Senedin numarası varsa belirtilir; yoksa dosyada onu diğer belgelerden ayıran mevcut kayıt kullanılır. Aynı tutarlı farklı senetler yalnız tutar üzerinden eşleştirilmez. Senedin ön ve arka yüz kayıtları ile gerçek teslim belgesi incelenir. İade edilecek belgenin aslı ile bilgi için sunulan sureti ayrı gösterilir.

TTK m.91 senedin sahibine geri verilmesini düzenler. Bu nedenle dilekçede geri teslimin kime yapılacağı açıklanır; rastgele bir şirket çalışanının adı senedin sahibi yerine geçirilmez. Temsilci teslim alacaksa gerçek temsil ve teslim alma dayanağı bulunur. Senet başka bir kişiye aktarılmışsa bu işlem saklanıp belge muhatabın elindeymiş gibi yazılmaz. Fiilî muhafaza yeri, varsa aktarım ve ilgili hak sahipliği kayıtları belirlenir. Başvuru, senedin hukuki durumunu kendi başına değiştiren yeni bir ciro veya devir işlemi olarak kullanılmaz.

Senet ile cari hesap satırını eşleştirme

Hesap dökümündeki işlem tarihi, belge referansı, borç veya alacak yönü ve tutar senet dosyasıyla karşılaştırılır. Aynı senet birden fazla satırda görünüyorsa her satırın neyi gösterdiği açıklanır. Senedin kaydı ile tahsil masrafı veya başka bir ticari işlem aynı satırmış gibi çıkarılmaz. Talepte silinmesi istenen kayıt somutlaştırılır. Hesabın tamamının kapatılması veya bütün borçların ibra edilmesi istenmez. Düzeltmenin ilgili senet kaydıyla sınırlı olduğu ve işlem bilgisinin belgeyle izlenmesi gerektiği açıkça yazılır.

Bu eşleştirme, yanlış senedin geri verilmesini ve başka bir satırın hesaptan çıkarılmasını önler. Talep sahibinin kendi tablosu, karşı tarafın gerçek hesap dökümünün yerine geçirilmez. Her ikisi aynı referanslarla karşılaştırılır. İşlem kaydı farklı para biriminde tutulmuşsa esas senet tutarı ile hesap tutarının nasıl ilişkilendirildiği açıklanır. Bilinmeyen kur veya dönüşüm tarihi uydurulmaz. Senedin bedelinin alınamaması kanuni başvuru sebebidir; hesap düzeltmesinin rakamsal etkisi ise gerçek sözleşme ve işlem kayıtları üzerinden ayrıca belirlenir.

Kaydın silinmesi, eski bilginin görünmez yapılması değildir

TTK m.91’in ilgili kaydı cari hesaptan silme hükmü, ticari defterlerde önceki içeriği belirlenemez hâle getiren müdahale talimatı olarak yazılmaz. TTK m.65/3, önceki içeriği anlaşılamayacak şekilde çizme veya değiştirmeyi yasaklar; değişikliğin kayıt sırasında mı sonradan mı yapıldığı anlaşılamayan müdahaleler de yasaktır. Tacirlerin defter ve gerekli kayıtlarında düzeltmenin kaynağı izlenebilir tutulur. Dilekçenin amacı, senedin hesapta geçerli kalem gibi tutulmasının sona erdirilmesidir. Eski kayıt ve düzeltme dayanağı dosyadan gerçeğe aykırı şekilde yok edilmez.

TTK m.65/2 eksiksiz, doğru, zamanında ve düzenli kayıt esasını düzenler. Talepte ilgili senet kimliğinin ve düzeltme işleminin açıklanması istenir. Elektronik kayıt söz konusu olduğunda m.65/4 uyarınca bilgilerin saklama süresince erişilebilir ve kolay okunabilir tutulması gerekir. Bu yazı belirli muhasebe programına ait ekran komutu vermez veya vergi kayıt düzeltmesinin teknik usulünü üretmez. Hesap kaydının kanuni sonucu ile kullanılan yazılımın işlem adımı ayrı tutulur. Muhataptan istenen çıktı, yapılan düzeltmenin anlaşılır hesabı ve ilgili belge bağlantısıdır.

Senedin geri teslimi ve alındı kaydı

Geri verilecek asıl senedin teslim yeri ve teslim alacak kişi gerçek bilgilerle belirlenir. Taraflar senet kimliğini teslim sırasında karşılaştırır. Alındı kaydında senedin türü, ayırt edici bilgileri, teslim eden ve alanın sıfatı ile gerçek tarih yer alır. Fotokopinin e-posta ile gönderilmesi, asıl senedin geri teslimi olarak kaydedilmez. Başvuru hazırlanırken henüz teslim alınmamış belge için “senedi aldım” cümlesi kurulmaz. Muhatabın iade edeceğini bildirmesi ile fiilen iade etmesi farklı tarihler ve farklı kayıtlarla tutulur.

Senedin iadesi ile bedelinin ödenmiş olması aynı hukuki olay değildir. Talep metnine ödeme yapılmış veya bütün senet hakları sona ermiş izlenimi veren açıklama eklenmez. Başvuru TTK m.91’deki belge iadesi ve kayıt çıkarılmasıyla sınırlıdır. Senede bağlı hakların kullanılması bakımından senedin türü, hak sahipliği ve gerçek işlem kayıtları ayrıca incelenir. Cari hesap tarafları arasındaki iade kaydı, senet borçlusunun borcunu ödediğini gösteren makbuz gibi sunulmaz. Bu ayrım senedin geri alınmasından sonraki dosya düzeninde de korunur.

TTK 94 bakiye itirazıyla bağlantı ve ayrım

Dönem sonu cetveline itirazın düzeni TTK m.94/2’de yer alır. Cetveli alan tarafın aldığı tarihten itibaren bir ay içinde kanunda sayılan yöntemlerle itiraz etmemesine bakiyeyi kabul etmiş sayılma sonucu bağlanır. Belirli senedin m.91 gereği geri verilmesini istemek, bu ayrı süreyi ve yöntemi otomatik olarak yerine getirmiş sayılmaz. Aynı dosyada dönem cetveli bulunuyorsa onun alınma kaydı ve içeriği ayrıca incelenir. M.91 başvurusunun başlığı, dönem cetvelindeki bütün bakiyeye kanuni itiraz yapıldığı anlamında kullanılmaz.

Hesap bütünlüğü de korunur. TTK m.97, cari hesaba geçirilmiş alacak ve borç kalemlerinin ayrılmaz bütün oluşturmasını ve hesabın kesilmesinden önce tarafların alacaklı veya borçlu sayılamamasını düzenler. Bu başvuru, ilgili senet kaydı çıkarıldıktan sonra kendiliğinden kesin bir ödeme alacağı doğduğu şeklinde hazırlanmaz. Düzeltmenin toplam hesaba etkisi gerçek kayıtlarla gösterilir. Kabul edilmiş veya mahkemece belirlenmiş bakiye varsa o işlem dosyası ayrıca incelenir. Senet iadesi, dönem bakiyesi ve cari hesabın kesilmesi birbirinin yerine yazılmaz.

Dilekçe ekleri ve yetkili gönderim

Ekler, yazılı cari hesap sözleşmesi, senet sureti, ilgili hesap satırı ve bedelin alınamama kaydından oluşur. Başvuruya temsilci imza atacaksa gerçek dayanağı eklenir. İlgisiz bütün müşteri hareketleri veya başka senet dosyaları bu talebin eki diye gönderilmez. Her ekin hangi senedi ve hangi satırı gösterdiği metinde anlaşılır olmalıdır. Ek numaraları son imzalı metinle uyuşur. Gerçekten sunulmayan belge varmış gibi listelenmez. Başvuru, mevcut belgelerde görülmeyen tutar veya tarihleri örneği tamamlamak için üretmez.

TTK m.91 bu talep için herkes hakkında uygulanacak sabit yedi günlük cevap süresi veya tek noter yöntemi koymaz. Gerçek sözleşmenin bildirim düzeni ve işlemin niteliği ayrıca okunur. Gönderilen başvurunun tam içeriği ve ekleri, gerçek gönderim ve cevap kayıtlarıyla saklanır. Sonradan gelen cevapta hangi senedin iade edileceği ve hangi hesabın düzeltileceği karşılaştırılır. Sadece “işleme alındı” cevabı, hem senet iadesi hem kayıt silinmesi tamamlanmış gibi kaydedilmez. Her sonucun kendi gerçek belgesi dosyada bulunur.

Ticari senet iadesi ve kayıt silinmesi dilekçesi

Örnek, m.90/1-c kapsamında yazılı cari hesaba kaydedilmiş fakat bedeli alınamamış senet içindir. Senet sahibi, kayıt ve tahsil sonucu doğrulanır. Tarih gerçek gönderim gününe uyarlanır; e-imza ibaresi yalnız gerçek elektronik imzalı gönderimde kullanılır. Kısmi tahsil varsa bu tam kayıt örneği gerçek durum incelenmeden aynen kullanılmaz.

İadeden sonra iki işlemin ayrı doğrulanması

Geri alınan senet başvurudaki kimlikle karşılaştırılır. Asıl belge tesliminin alındısı, muhasebe düzeltmesinin dökümünden ayrı saklanır. Düzeltilmiş hesapta ilgili satırın nasıl çıkarıldığı ve toplam üzerindeki gerçek etkisi incelenir. Başka senet veya işlem yanlışlıkla etkilenmişse bu fark kayıt üzerinden açıklanır. İade tarihi, düzeltme tarihi ve cevap tarihi ayrı gösterilir. Talep edilen iki işlemden yalnız biri yapılmışsa dosya tamamlanmış sayılmaz. Sonraki dönem cetveli varsa ilgili kaydın yeniden geçerli kalem olarak taşınıp taşınmadığı karşılaştırılır.

Sık sorulan sorular

Senedin iadesi ve kayıt silinmesinin açık maddesi nedir?

TTK m.91’dir. M.90’da belirtilen şekilde cari hesaba yazılan fakat bedeli alınamayan senedin sahibine verilerek kaydının silinmesini düzenler.

Her müşteri cari kartı bu örneğe yeterli midir?

Hayır. TTK m.89 anlamında yazılı cari hesap sözleşmesi ve m.90/1-c kapsamında gerçek senet kaydı incelenir.

Senet hesaba yazılınca bedeli alınmış sayılır mı?

M.90/1-c kayıt için bedelin alınmış olması şartını düzenler. Hesaba giriş ile fiilî tahsil aynı olay olarak gösterilmez.

Yalnız hesap satırının değiştirilmesi yeterli midir?

M.91 senedin sahibine geri verilmesini de düzenler. Asıl senet iadesi ve kayıt çıkarılması ayrı belgelerle doğrulanır.

Fotokopi gönderilmesi asıl senet iadesi midir?

Fotokopi veya tarama bilgiyi gösterir. Asıl belgenin geri teslimi gerçekleşmiş gibi kaydedilmez; gerçek alındı tutulur.

Kaydın silinmesi önceki bilginin yok edilmesi midir?

Ticari kayıt düzeltmesinde TTK m.65 korunur. Önceki içeriği belirlenemez kılan veya değişikliğin zamanını gizleyen müdahale yapılmaz.

Bu başvuru bakiye itirazının yerine geçer mi?

TTK m.94/2’deki dönem cetveli itirazının süre ve yöntem şartları ayrıdır. M.91 talebi onları otomatik yerine getirmiş sayılmaz.

Kısmi tahsil varsa tam bedelsizlik yazılır mı?

Gerçek tahsil gizlenmez. Bu tam kayıt örneği kısmi tahsil, senet ve hesap durumları incelenmeden aynen kullanılmaz.

Senet geri verilince bedel ödenmiş olur mu?

Belgenin geri verilmesi ile bedelin ödenmesi farklı olaylardır. İade kaydı ödeme makbuzu veya bütün hakların sona ermesi beyanı olarak kullanılmaz.

Word metninde tarih ve ekler nasıl doldurulur?

Gerçek gönderim günü ve yalnız sunulan ekler yazılır. Rehber sayfası çıkarılır; e-imza ibaresi gerçek elektronik imzalı gönderime uyarlanır.

Resmî kaynaklar, ilgili yazılar ve yazar

Adalet Bakanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi’ndeki 6102 sayılı TTK m.65, 89, 90/1-c, 91, 94 ve 97 hükümleri 08.10.2026 tarihinde güncel resmî metinden kontrol edilmiştir. Başvurunun ana dayanağı m.91’dir.

Dönem sonu cetveline ilişkin ayrı işlem cari hesap bakiyesine itiraz dilekçesinde açıklanır. Diğer başvurulara Word dilekçe örnekleri üzerinden ulaşabilirsiniz.