Bilirkişilik Temel Eğitiminden Kimler Muaf? Yönetmelik m.31 | 2026
Bilirkişilik temel eğitiminden muafiyetin hukuki dayanağı
Bilirkişilik Yönetmeliği m.31, temel eğitimden muafiyetin iki ana dayanağını düzenler. Birincisi, alanındaki uzmanlık ve bilimsel yeterliliği dikkate alınarak Bilirkişilik Daire Başkanlığının ilgili genelgesi çerçevesinde oluşturulan listede yer alan kişilerdir. İkincisi ise SPK mevzuatına göre yetkilendirilmiş gayrimenkul değerleme uzmanlarının yalnız belirli bir kamulaştırma alt uzmanlık alanındaki istisnasıdır.
Muafiyet hükmü, bilirkişilik temel eğitiminin gereksiz olduğu düşünülen herkesin kendi beyanıyla eğitimden vazgeçebilmesi anlamına gelmez. Muafiyetin kanuni ve idari dayanağı bulunmalı, kişi kendisini ilgili muafiyet kategorisine sokan belge veya liste kaydını gösterebilmelidir.
Temel eğitimin genel kuralı Yönetmelik m.30’dur. 2026 itibarıyla temel eğitim 12 saat teorik ve 12 saat uygulamalı olmak üzere en az 24 ders saatidir. Muafiyet yoksa bu eğitimin tamamlanması gerekir. Ayrıntılar için Bilirkişilik Temel Eğitimi Kaç Saat? rehberimiz incelenebilir.
Genelge kapsamındaki uzmanlar hangi şartla muaf olur?
Yönetmelik m.31’in ilk muafiyet grubu, alanlarındaki uzmanlık ve bilimsel yeterlilikleri dikkate alınarak ilgili genelgeye göre oluşturulan listede yer alan kişilerdir. Burada muafiyet kişinin yalnız akademik unvanına veya mesleki kıdemine otomatik olarak bağlanmamıştır. Daire Başkanlığınca belirlenen genelge ve liste sistemi esas alınır.
Bu nedenle profesör, doçent, doktor, uzman hekim, mühendis veya başka bir meslek mensubunun sırf yüksek akademik ya da mesleki unvanı bulunduğu için temel eğitimden otomatik muaf olduğunu söylemek doğru değildir. İlgili uzmanlık alanında Daire Başkanlığının muafiyet düzenlemesinin ve gerekli liste kaydının bulunması gerekir.
Başvuru öncesinde eski dönem listeleri veya internet forumlarındaki paylaşımlar yerine Bilirkişilik Daire Başkanlığının güncel duyuruları kontrol edilmelidir. Muafiyet listeleri ve genelgeler zaman içinde değişebilir; başvuru yapılan yılın yürürlükteki düzenlemesi esas alınmalıdır.
Akademisyen olmak temel eğitimden otomatik muafiyet sağlar mı?
Hayır. Yönetmelik m.31, akademik unvanı tek başına otomatik muafiyet sebebi olarak yazmaz. Bilimsel yeterlilik muafiyet listesi oluşturulurken dikkate alınan bir unsurdur; fakat kişinin ilgili genelge çerçevesinde muafiyet kapsamına alınması gerekir.
Bu ayrım önemlidir. Yönetmelik m.30/4’e göre teorik eğitimi verecek kişilerin hukuk alanında YÖK tarafından kabul edilen en az doktora ve üzeri akademik unvana sahip olması başka bir konudur. Eğitici olma şartı ile temel eğitimden muafiyet aynı hukuki kurum değildir.
Bir akademisyen bilirkişilik başvurusu yaparken m.38’deki diğer kabul şartlarını da taşımalıdır. Muafiyet yalnız temel eğitim şartına ilişkindir; adli sicil, mesleki deneyim, uzmanlık alanı, fiili çalışma ve diğer başvuru koşulları ortadan kalkmaz.
SPK lisanslı gayrimenkul değerleme uzmanları temel eğitimden muaf mı?
Yönetmelik m.31/2, 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanununa göre yetkilendirilen gayrimenkul değerleme uzmanları için özel bir istisna getirir. Ancak bu istisna yalnız 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu m.15 gereğince oluşturulan kamulaştırma alt uzmanlık alanında görev yapmak kaydıyla uygulanır.
Dolayısıyla SPK lisanslı gayrimenkul değerleme uzmanının her bilirkişilik uzmanlık alanında temel eğitimden muaf olduğu sonucu çıkarılamaz. İstisna uzmanlık alanıyla sınırlıdır. Kişi başka bir temel veya alt uzmanlık alanında bilirkişilik yapmak istiyorsa o alanın eğitim ve kabul şartlarını ayrıca sağlamalıdır.
Başvuruda SPK yetkilendirmesini gösteren güncel belge ve başvurulan alt uzmanlık alanının doğru seçilmiş olması önemlidir. Bölge kurulu başvuruyu yalnız lisansın varlığına değil, muafiyetin Yönetmelikteki sınırlı kapsamına göre değerlendirir.
Temel eğitim muafiyeti başka şartlardan da muafiyet sağlar mı?
Hayır. Temel eğitimden muaf olmak, bilirkişiliğe kabulün bütün şartlarından muaf olmak anlamına gelmez. Yönetmelik m.38’de sayılan vatandaşlık, adli sicil, kamu görevinden çıkarılma durumu, başka bölge listesinde kayıt, mesleki çalışma süresi, uzmanlık belgesi ve özel mevzuat şartları gibi kriterler ayrıca uygulanır.
Ayrıca başvurunun ilan edilen uzmanlık alanında yapılması, mesleki yeterliliğin ve liyakatin belgelenmesi gerekir. Bölge kurulu Yönetmelik m.43 kapsamında mesleki tecrübe, yüksek lisans/doktora, meslek içi eğitim ve benzeri unsurları dikkate alarak liyakat değerlendirmesi yapar.
Muafiyet, yalnız m.30’daki temel eğitim şartını etkiler. Kişinin bilirkişi olarak kabul edilip edilmemesi başvurunun tüm unsurları incelendikten sonra kararlaştırılır.
Yenileme eğitiminden de otomatik muafiyet var mı?
Yönetmelik m.31 başlığı ve içeriği temel eğitimden muafiyeti düzenler. Sicile kayıtlı bilirkişilerin yenileme eğitimi yükümlülüğü ise m.30/8’de ayrıca düzenlenmiştir. Bir kişinin temel eğitimden muaf tutulmuş olması, yenileme eğitimi yükümlülüğünün de kendiliğinden ortadan kalktığı anlamına gelmez.
Yenileme eğitimi, teorik ve uygulamalı toplam en az altı saat olmak üzere üç yılda bir verilir. Bilirkişi sicile kaydedildiği tarihten itibaren üçüncü yıl içinde bu eğitime katılır. Ayrıntılar için Bilirkişilik Yenileme Eğitimi Kaç Saat ve Ne Zaman? rehberimizi inceleyebilirsiniz.
Muafiyet başvuruda nasıl belgelenir?
Bilirkişilik başvurusunda aday, temel eğitim şartını sağladığını veya bu şarttan muaf olduğunu belgelemelidir. Muafiyetin dayanağı ilgili genelge/listede yer alma ise buna ilişkin resmî kayıt; SPK lisanslı değerleme uzmanlığı istisnası ise yetkilendirme belgesi ve uygun kamulaştırma alt uzmanlık alanı başvurusu önem taşır.
Başvuru ilanında hangi belgelerin dijital veya fiziki olarak istendiği ayrıca belirtilir. Yönetmelik m.40 başvuruda sunulacak belgeleri düzenler. Bölge kurulu eksik belge görürse Yönetmelik m.42 çerçevesinde tamamlatma usulünü uygulayabilir; ancak adayın muafiyet iddiasını belgesiz bırakması başvuruyu riske sokar.
Muafiyet listesinde ismin bulunduğu düşünülüyorsa başvuru öncesinde listenin güncel sürümü kontrol edilmelidir. Benzer isim, eski liste veya farklı uzmanlık alanına ilişkin kayıt yeterli değildir.
Muafiyet belgesi ayrı bir “sertifika” mıdır?
Muafiyetin türüne göre tek tip bir sertifika bulunması zorunlu değildir. İlgili genelgeye göre oluşturulan listede yer alma veya SPK yetkilendirmesi gibi resmî dayanaklar muafiyetin belgelendirilmesinde kullanılır. Başvuru ilanı hangi belgenin yüklenmesini veya sunulmasını istediğini ayrıca gösterebilir.
Bu nedenle internet üzerinden “bilirkişilik eğitim muafiyet sertifikası” adıyla sunulan özel belgeler, mevzuatta tanımlanan muafiyetin yerine geçmez. Geçerli dayanak Bilirkişilik Yönetmeliği, Daire Başkanlığının genelgeleri ve yetkili kurum kayıtlarıdır.
Temel eğitim muafiyetinde sık yapılan hatalar
İlk hata, uzun mesleki kıdemin otomatik muafiyet sağladığını düşünmektir. Beş, on veya yirmi yıllık çalışma süresi temel eğitimden muafiyet için tek başına yeterli değildir. Muafiyet m.31’deki özel şartlara dayanmalıdır.
İkinci hata, akademik unvanın otomatik muafiyet olduğu varsayımıdır. Bilimsel yeterlilik listelerin oluşturulmasında önemlidir; ancak kişinin ilgili genelge kapsamındaki listede yer alması gerekir.
Üçüncü hata, SPK gayrimenkul değerleme lisansını bütün bilirkişilik alanları için genel muafiyet gibi kullanmaktır. Yönetmelik bu istisnayı yalnız kamulaştırma alt uzmanlık alanına bağlamıştır.
Dördüncü hata, temel eğitim muafiyetini yenileme eğitimi muafiyeti sanmaktır. İki eğitim farklı hukuki düzenlemelere tabidir.
Beşinci hata, muafiyetin diğer kabul şartlarını kaldırdığını düşünmektir. Bilirkişiliğe kabul için Yönetmelik m.38 ve ilan edilen uzmanlık alanına özgü şartlar yine aranır.
Muafiyet yoksa hangi eğitim alınmalıdır?
Muafiyet kapsamına girmeyen adayın Bilirkişilik Daire Başkanlığından izinli eğitim kuruluşlarından temel eğitim alması gerekir. Güncel Yönetmelik m.30/2’ye göre temel eğitim en az 24 ders saatidir: 12 saat teorik, 12 saat uygulamalı.
Eğitimde devam zorunludur. Yönetmelik m.30/7 uyarınca derslerin 1/12’sine devam etmeyen kişinin eğitim programıyla ilişiği kesilir. Bilirkişilik Eğitiminde Devamsızlık – 1/12 Kuralı rehberi bu noktayı ayrıntılı açıklar.
Eğitimi tamamlayan kişiye Yönetmelik m.32 uyarınca en geç 15 gün içinde tamamlama belgesi verilir. Bu belge daha sonra bilirkişilik başvurusunda kullanılır.
Muafiyet konusunda güncel kaynak nasıl kontrol edilir?
Bilirkişilik mevzuatı ve alt düzenlemeler zaman içinde değişebilir. Muafiyet konusunda en güvenilir kaynak Bilirkişilik Daire Başkanlığının güncel Yönetmelik metni, genelgeleri, uzmanlık alanı düzenlemeleri ve bölge kurulu başvuru ilanlarıdır.
Arama motorlarında eski tarihli eğitim duyuruları veya önceki başvuru dönemlerine ait şartlar bulunabilir. 2026 başvurusu için eski duyurular bağlayıcı değildir. Özellikle 2025 yılında eğitim ve başvuru hükümlerinde yapılan değişiklikler nedeniyle yürürlükteki metin doğrulanmalıdır.
Muafiyet kontrol listesi
- Muafiyet iddianız Yönetmelik m.31’deki bir kategoriye dayanıyor mu?
- İlgili Daire Başkanlığı genelgesinin güncel sürümünü kontrol ettiniz mi?
- Adınız veya uzmanlığınız gerekli muafiyet listesinde bulunuyor mu?
- SPK lisanslı değerleme uzmanıysanız yalnız kamulaştırma alt uzmanlık alanına mı başvuruyorsunuz?
- Muafiyetinizi gösteren resmî belgeyi başvuruya eklediniz mi?
- Yönetmelik m.38’deki diğer kabul şartlarını sağlıyor musunuz?
- Yenileme eğitimi yükümlülüğünü temel eğitim muafiyetiyle karıştırmadınız mı?
- Başvuru yılına ait bölge kurulu ilanını esas aldınız mı?
Bu kontrol, muafiyetin kapsamını genişletmeden ve varsayıma dayanmadan doğru başvuru yapılmasına yardımcı olur.
Sık sorulan sorular
1. Profesörler bilirkişilik temel eğitiminden otomatik muaf mı?
Hayır. Muafiyet Yönetmelik m.31 ve ilgili Daire Başkanlığı genelgesi/listesi çerçevesinde belirlenir.
2. On yıllık mesleki kıdem temel eğitimden muafiyet sağlar mı?
Hayır. Uzun kıdem tek başına m.31’de düzenlenen muafiyet sebebi değildir.
3. SPK lisanslı gayrimenkul değerleme uzmanı muaf mı?
Yalnız 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu m.15 kapsamındaki kamulaştırma alt uzmanlık alanında görev yapmak kaydıyla temel eğitim şartı aranmaz.
4. Temel eğitimden muaf olan kişi doğrudan bilirkişi olur mu?
Hayır. Yönetmelik m.38’deki diğer kabul şartları ve liyakat değerlendirmesi ayrıca uygulanır.
5. Muafiyet yenileme eğitimini de kaldırır mı?
Yönetmelik m.31 temel eğitim muafiyetini düzenler; yenileme eğitimi m.30/8’de ayrı bir zorunluluktur.
6. Muafiyet listesi nereden kontrol edilir?
Bilirkişilik Daire Başkanlığının güncel genelge, duyuru ve listeleri esas alınmalıdır.
7. Muafiyet belgesiz ileri sürülebilir mi?
Başvuruda muafiyetin resmî dayanağı gösterilmelidir; belgesiz kişisel beyan yeterli değildir.
8. Muaf değilsem kaç saat temel eğitim almalıyım?
2026 itibarıyla en az 24 ders saati: 12 saat teorik ve 12 saat uygulamalı eğitim.
Resmî kaynaklar
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu – Bilirkişilik eğitimi, muafiyet ve başvuru rehberleri.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu sitesinden daha fazla şey keşfedin
Son gönderilerin e-postanıza gönderilmesi için abone olun.
