Borsa Yönetim Kurulunun Görevleri Nelerdir? | 5174 m.41 (2026)

Borsa yönetim kurulunun hukuki konumu nedir?

Ticaret borsası yönetim kurulu, borsanın günlük idari ve icrai faaliyetlerini yürüten organdır. 5174 sayılı Kanun m.41, kurulun görevlerini tek tek sayarak yönetim kurulunun hangi alanlarda doğrudan karar ve işlem yapabileceğini belirler. Bu düzenleme, meclis ile yönetim kurulunun yetki sınırlarının ayrılması bakımından önemlidir.

Borsa meclisi daha çok temel karar, seçim, bütçe onayı, ibra, taşınmaz, borçlanma ve disiplin cezasına karar verme gibi üst düzey yetkileri kullanırken yönetim kurulu bu kararları uygular ve borsanın sürekli işleyen idari mekanizmasını yönetir. Yönetim kurulu Kanunda meclise bırakılmış bir yetkiyi kendiliğinden üstlenemez. Aynı şekilde meclisin her günlük işlemi tek tek yürütmesi de Kanunun kurduğu organ sistemine uygun değildir.

Yönetim kurulu borsa işlerini hangi kurallara göre yürütür?

5174 m.41’in temel görevi, borsa işlerinin mevzuata ve meclis kararlarına uygun olarak yürütülmesini sağlamaktır. Buradaki mevzuat kavramı yalnız 5174 sayılı Kanunu değil; Kanuna dayanılarak çıkarılan yönetmelikleri, ilgili ticaret, vergi, iş, veri koruma ve sektör düzenlemelerini de kapsar.

Meclis kararı bulunan konularda yönetim kurulunun görevi, kararın sınırları içinde uygulama yapmaktır. Örneğin meclis belirli bir taşınmaz işlemini karara bağladıysa yönetim kurulu sözleşme, ödeme, tescil ve idari süreçleri meclis kararına aykırı biçimde genişletemez. Kararın bedel, süre veya işlem konusu bakımından değiştirilmesi gerekiyorsa konu yeniden yetkili organa götürülmelidir.

Bütçe ve kesin hesabı kim hazırlar?

Borsa bütçesi ile kesin hesap, yönetim kurulu tarafından hazırlanır ve meclisin onayına sunulur. Bu görev m.41’de açık biçimde yönetim kuruluna verilmiştir. Meclis m.39 uyarınca bütçe ve kesin hesabı onaylar; böylece hazırlama ile onaylama görevleri farklı organlarda toplanır.

Bütçe hazırlanırken tahmini gelirler, personel giderleri, yatırım ve hizmet harcamaları, temsil giderleri, eğitim ve sosyal faaliyet kalemleri ile Kanunda ayrılması gereken paylar dikkate alınmalıdır. Kesin hesap ise gerçekleşen gelir ve giderleri gösterir. Bütçe ile kesin hesap arasındaki sapmaların gerekçeli ve belgeli biçimde açıklanması, mali denetim ve ibra sürecini kolaylaştırır.

Aylık hesap raporunu kim hazırlar?

Yönetim kurulu aylık hesap raporunu hazırlayarak meclisin incelemesi ve onayına sunar. Bu görev, mali denetimin yalnız yıl sonunda yapılmadığını gösterir. Meclis borsanın mali durumunu düzenli aralıklarla izler.

Aylık raporda gelir ve gider hareketleri, bütçe gerçekleşmeleri, tahsilat durumu, önemli borç ve alacaklar ile varsa bütçe aktarmaları açık biçimde yer almalıdır. Muhasebe kayıtlarıyla rapor arasında fark bulunması halinde yönetim kurulunun bu farkı açıklaması ve gerekiyorsa düzeltmesi gerekir.

Personeli işe almaya kim karar verir?

Borsa personelinin işe alınmasına yönetim kurulu karar verir. Kanun ayrıca personelin işine son verilmesi, yükselme ve nakil işlemlerinin de yönetim kurulu kararıyla yapılacağını düzenler. Bu nedenle personel işlemleri yalnız genel sekreterin bireysel kararıyla sonuçlandırılamaz; yönetim kurulunun karar yetkisi saklıdır.

Personel işlemlerinde 4857 sayılı İş Kanunu, 5174 sayılı Kanunun özel hükümleri, kurum içi düzenlemeler ve eşit davranma ilkesi birlikte dikkate alınmalıdır. İşe alımda görev tanımı, ücret, çalışma yeri ve sözleşme şartları açıklaştırılmalı; işten çıkarmada fesih sebebi, bildirim ve kıdem hakları somut dosya üzerinden değerlendirilmelidir.

Personelin disiplin işlerini kim karara bağlar?

Personelin disiplin işlerini Kanun ve ilgili mevzuat çerçevesinde karara bağlama görevi yönetim kuruluna verilmiştir. Üyelerin mesleki disiplin süreci ile personelin iş ilişkisi ve kurum içi disiplin süreci birbirinden ayrılmalıdır.

Personel hakkında disiplin işlemi yapılırken isnat edilen fiil, savunma imkânı, kurum içi düzenleme ve İş Kanunu sonuçları birlikte değerlendirilir. Yönetim kurulunun kararı gerekçeli, somut olaya dayalı ve ölçülü olmalıdır. Üye disiplin cezaları ise ayrı olarak disiplin kurulu soruşturması ve meclis kararı sistemine tabidir.

Borsa üyesi hakkında disiplin soruşturması açılmasına kim karar verir?

Borsa üyeleri hakkında disiplin soruşturması açılmasına yönetim kurulu karar verir. Soruşturmayı yürüten organ ise borsa disiplin kuruludur. Disiplin kurulu soruşturma sonucunda ceza teklifini meclise sunar; nihai disiplin cezasına meclis karar verir.

Bu üç aşamalı yapı önemlidir: soruşturma açma kararı yönetim kurulundan, soruşturmanın yürütülmesi ve ceza teklifi disiplin kurulundan, ceza kararı ise meclisten gelir. Yönetim kurulunun soruşturma açma kararı vermemesi halinde hangi itiraz yolunun bulunduğu 5174 m.69’daki TOBB Yüksek Disiplin Kurulu görevleriyle birlikte değerlendirilir.

Disiplin ve para cezalarını kim uygular?

Yetkili organlar tarafından verilen disiplin ve para cezalarının uygulanması yönetim kurulunun görevleri arasındadır. Yönetim kurulu burada yeni bir ceza belirlemez; usulüne uygun biçimde verilmiş kararın idari ve mali sonuçlarını yerine getirir.

Ceza kararının ilgili kişiye tebliği, tahsil edilmesi gereken tutarın kayda alınması, üyelik statüsüne ilişkin işlemlerin sisteme işlenmesi ve kararın arşivlenmesi uygulama sürecinin parçalarıdır. Kesinleşme veya itiraz süresi gereken durumlarda uygulama tarihi buna göre belirlenmelidir.

Tahkim için hakem kurulunu kim belirler?

Borsada gerçekleştirilen işlemlerden doğan uyuşmazlıkların çözümü için, meclis tarafından kurulmuş tahkim sistemi içinde görev yapacak hakem kurulunu belirleme görevi yönetim kuruluna aittir. Tahkim anlaşmasının varlığı, hakemlerin seçimi, tarafsızlık ve usul kuralları ayrıca uygulanır.

Yönetim kurulunun hakem kurulu belirlemesi, taraflar arasında tahkim iradesi bulunmayan her uyuşmazlığın zorunlu olarak tahkime götürüleceği anlamına gelmez. Tahkim yetkisi somut sözleşme ve ilgili tahkim kurallarıyla birlikte değerlendirilmelidir.

Mahkemeler için bilirkişi ve hakem listelerini kim hazırlar?

Borsa dışında yapılan işlemlerden doğan uyuşmazlıklarda mahkemelerce istenebilecek hakem ve bilirkişi listelerini hazırlama görevi yönetim kuruluna verilmiştir. Bu listeler m.39 uyarınca meclisin onayına sunulur.

Listede yer alacak kişilerin uzmanlık alanı, mesleki deneyimi ve tarafsızlığı dosyalanmalıdır. Bilirkişilik faaliyeti ayrıca 6754 sayılı Bilirkişilik Kanunu ve ilgili bölge kurullarının düzenlemelerine tabidir. Borsanın liste hazırlaması, mahkemenin somut dosyada görevlendirme yetkisini ortadan kaldırmaz.

Borsa belgelerini kim onaylar?

5174 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat uyarınca borsa tarafından düzenlenmesi gereken belgeleri onaylama görevi yönetim kuruluna aittir. Hangi belgenin hangi imza ve onay usulüne tabi olduğu belgenin niteliğine göre değişir.

Belge düzenlenirken dayanak kayıtların doğrulanması, tarih ve sayı verilmesi, yetkili imzanın kullanılması ve belge ücretinin mevzuata uygun tahsil edilmesi gerekir. Gerçeğe aykırı veya dayanağı bulunmayan belge düzenlenmesi hem kurumsal hem kişisel sorumluluk doğurabilir.

Yıllık faaliyet raporunu kim hazırlar?

Yönetim kurulu yıllık faaliyet raporunu hazırlar ve meclise sunar. Rapor, yalnız yapılan işlerin listesi değil; borsanın yıl içindeki tescil, piyasa, mali, personel, proje ve hizmet faaliyetlerinin hesap verilebilir bir özetidir.

Raporda önemli kararlar, yatırım ve proje sonuçları, bütçe gerçekleşmeleri, üye hizmetleri, eğitimler, sosyal faaliyetler ve izleyen dönem hedefleri gösterilebilir. Sayısal verilerin borsa kayıtlarıyla uyumlu olması gerekir.

Bölgenin iktisadi durumu hakkında rapor hazırlamak zorunlu mudur?

Evet. Yönetim kurulu, bölgenin iktisadi ve sınai durumu ile ticari hayatına ilişkin yıllık rapor hazırlayıp meclise sunar. Ticaret borsası özellikle tarımsal ve emtia piyasalarında fiyat, işlem hacmi, ürün arzı ve sektör eğilimleri bakımından önemli veri üretir.

Raporun resmi istatistikler, borsa tescil verileri, piyasa fiyatları ve güvenilir ekonomik göstergelerle desteklenmesi gerekir. Tahmine dayalı veya kaynağı belirsiz veriler kurumsal rapora konulmamalıdır.

Borsa iç yönergesini kim hazırlar?

Borsa iç yönergesini yönetim kurulu hazırlayarak meclise sunar. Meclis m.39 uyarınca yönergeyi kabul eder ve TOBB’un onayına sunar. Böylece hazırlama, kabul ve üst kuruluş onayı birbirinden ayrılmış aşamalardır.

İç yönerge Kanuna ve yönetmeliklere aykırı olamaz. Yönetim kuruluna yeni ve kanunda bulunmayan yetki yaratamaz. Kurum içi görev dağılımı, iş akışları ve belge düzeni üst normlara uygun şekilde ayrıntılandırılabilir.

Borsa fiyatlarını ve istatistikleri kim takip eder?

Borsaya ait her türlü incelemeyi yapmak, endeks ve istatistikleri tutmak, başlıca maddelerin borsada oluşan fiyatlarını takip etmek ve uygun araçlarla ilan etmek yönetim kurulunun görevleri arasındadır. Bu görev ticaret borsasının piyasa şeffaflığı fonksiyonunun merkezindedir.

Fiyat ilanında işlem verisi ile teklif fiyatı birbirinden ayrılmalı; hangi ürün, kalite, teslim şekli, tarih ve miktara ilişkin olduğu açıkça gösterilmelidir. Yanıltıcı veya güncelliğini yitirmiş fiyatların yayımlanması piyasa katılımcılarını yanlış yönlendirebilir.

Başarılı borsa üyeleri ödüllendirilebilir mi?

Yönetim kurulu, yüksek vergi ödeyen, yüksek tescil ücreti veren, ihracat yapan veya teknoloji geliştiren üyeleri ödüllendirebilir. Ödüllendirme ölçütlerinin önceden belirlenmiş, nesnel ve doğrulanabilir verilere dayanması gerekir.

Ödül kararı borsa bütçesinden mali harcama doğuruyorsa bütçe ve harcama hükümlerine uyulmalıdır. Üyeler arasında keyfi ayrım yaratacak uygulamalardan kaçınılmalı, ölçütler karar dosyasında gösterilmelidir.

Borsa sosyal yardım ve burs faaliyeti yapabilir mi?

5174 m.41 yönetim kuruluna sosyal faaliyetler düzenleme, bağış ve yardımlarda bulunma, burs verme ve meclis onayıyla okul veya derslik yapma konusunda görev verir. Bu faaliyetler borsanın bütçe imkânı ve kanuni amaçları içinde yürütülmelidir.

Okul ve derslik yapımı bakımından meclis onayı özellikle aranır. Burs ve yardım süreçlerinde yararlanma kriterleri, bütçe kaynağı ve karar mekanizması şeffaflaştırılmalıdır. Kişisel verilerin işlenmesinde 6698 sayılı Kanuna uyulması gerekir.

Yönetim kurulu ile meclis arasındaki görev ayrımı nasıl kontrol edilir?

Bir işlem yapılmadan önce 5174 m.39 ve m.41 birlikte okunmalıdır. Meclisin karar vermesi gereken konuda yönetim kurulunun yalnız hazırlık ve uygulama yetkisi olabilir. Yönetim kurulunun hazırladığı bazı teklifler de meclis onayından sonra yürürlüğe girer.

Örneğin bütçeyi yönetim kurulu hazırlar, meclis onaylar. İç yönergeyi yönetim kurulu hazırlar, meclis kabul eder ve TOBB onaylar. Disiplin soruşturmasını yönetim kurulu başlatır, disiplin kurulu yürütür ve meclis cezaya karar verir. Bu görev zinciri bozulduğunda işlem yetki yönünden sakatlanabilir.

Yönetim kurulu karar dosyasında hangi belgeler bulunmalıdır?

Kararın kanuni dayanağı, gündem maddesi, teklif veya rapor, mali sonuç, ilgili kişi veya üyeye ilişkin kayıtlar, varsa meclis kararı ve uygulama evrakı dosyada birlikte tutulmalıdır. Personel kararlarında sözleşme ve özlük belgeleri; mali kararlarda bütçe kalemi ve ödeme belgesi; disiplin kararlarında soruşturma evrakı ayrı dosyalanmalıdır.

Karar metni açık olmalı; kimin hangi işlemi ne zaman yapacağı, varsa tutar ve süre belirtilmelidir. Belirsiz kararlar uygulamada farklı yorumlara ve sorumluluk sorunlarına yol açar.

İlgili içerikler

• Borsa Yönetim Kurulu Kaç Kişidir? 5174 m.40
• Borsa Meclisinin Görevleri 5174 m.39
• Ticaret Borsasının Görevleri 5174 m.34
• Ticaret Borsasının Organları 5174 m.35

Resmî kaynaklar

• 5174 sayılı Kanun
• Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği

Sık Sorulan Sorular

Yönetim kurulu görevleri için yıllık iş planı nasıl kurulmalıdır?

M.41’deki görevler farklı zamanlarda doğar. Bütçe ve kesin hesap yıllık takvime, aylık hesap raporları aylık toplantılara, faaliyet ve bölge ekonomisi raporları yıl sonu veya izleyen dönem hazırlığına bağlıdır. Personel ve disiplin işlemleri ise ihtiyaç doğduğunda gündeme gelir. Bu nedenle yönetim kurulu görevleri için yıllık bir uyum takvimi hazırlanması görevlerin atlanmasını önler.

Takvimde hangi belgenin hangi birimce hazırlanacağı, yönetim kuruluna hangi tarihte sunulacağı, meclis onayı gerekip gerekmediği ve nihai bildirim veya ilan tarihi gösterilebilir. Böylece kurul yalnız gelen dosyalara tepki veren yapı olmaktan çıkar ve kanuni görevleri düzenli takip eder.

Personel kararlarında hangi belgeler yönetim kuruluna sunulmalıdır?

İşe alma kararında görev tanımı, ücret teklifi, adayın nitelikleri ve sözleşme taslağı; yükselme veya nakilde mevcut görev, yeni görev ve ücret etkisi; işten ayrılmada ise fesih veya sona erme nedeni ile mali hak hesabı dosyada bulunmalıdır. Yönetim kurulu yeterli bilgi olmadan soyut personel kararı vermemelidir.

Karar sonrasında genel sekreterlik özlük dosyasını ve SGK, bordro, izin ve erişim kayıtlarını güncellemelidir. İş Kanunundan doğan bildirim ve ödeme süreleri ayrıca takip edilmelidir.

Piyasa fiyatlarının ilanında doğruluk nasıl sağlanır?

Borsa fiyat verisi işlem kayıtlarından türetilmeli; ürünün cinsi, kalite sınıfı, miktarı ve tarih aralığı doğru sınıflandırılmalıdır. Gerçekleşmiş işlem fiyatı ile yalnız teklif edilen fiyat birbirine karıştırılmamalıdır. İstatistik yöntemi kullanılıyorsa ortalama, en düşük, en yüksek veya ağırlıklı fiyatın nasıl hesaplandığı açıklanmalıdır.

Hatalı veri fark edildiğinde düzeltmenin tarihi ve nedeni kayıt altına alınmalıdır. Önceki yayını sessizce değiştirerek iz bırakmamak yerine, düzeltme geçmişini koruyan sistem kullanılmalıdır. Bu yaklaşım piyasa katılımcılarının veriye güvenini güçlendirir.

Yıllık faaliyet raporu meclis denetimine nasıl hizmet eder?

Faaliyet raporu yönetim kurulunun yıl boyunca meclis kararlarını nasıl uyguladığını, bütçeyi hangi ölçüde gerçekleştirdiğini ve üyelere hangi hizmetleri sunduğunu gösterir. Raporun yalnız tanıtım metni şeklinde hazırlanması bu denetim işlevini zayıflatır.

Önemli projelerde hedef-gerçekleşme karşılaştırması, tescil hacmi, belge hizmetleri, eğitimler, tahkim veya disiplin dosyaları, personel gelişimi ve mali gerçekleşmeler ölçülebilir verilerle sunulabilir. Meclis ibra ve sonraki yıl bütçe değerlendirmesinde bu verilerden yararlanır.

Yönetim kurulu kararlarının icrası nasıl takip edilmelidir?

Her karar için sorumlu birim, son tarih ve tamamlanma belgesi belirlenebilir. Karar takip tablosunda tamamlanan, devam eden ve süresi geçen işlemler ayrı gösterilmelidir. Böylece kurul kendi kararlarının yalnız deftere yazılı kalıp kalmadığını düzenli olarak görür.

Meclis onayı gereken işlemler için yönetim kurulu kararı “teklif” niteliğinde işaretlenmeli ve meclis sonucu sisteme bağlanmalıdır. Meclis reddeder veya değiştirirse yönetim kurulu uygulamasını yeni karara göre güncellemelidir.