HMK kapsamındaki dava şartları, görev ve yetki, tebligat, ön inceleme, deliller, süreler, kanun yolları ve medeni yargılama usulüne ilişkin rehberler. İlgili merkezler: İcra ve İflas Hukuku, Yargılama Usulü, Dilekçe Örnekleri ve UYAP Rehberi.
Taraflar ve üçüncü kişiler keşif kararına uymak ve keşfi engellememek zorundadır. Tarafın karşı koyması ispat bakımından ağır sonuçlar doğurabilir; üçüncü kişinin karşı koymasında gider, disiplin para cezası ve gerektiğinde zor kullanma gündeme gelebilir.
Keşfin yeri, kapsamı ve zamanı mahkemece belirlenir. Keşifte yapılan işlemler ve beyanlar tutanağa yazılır; hâkimin keşif konusu ve mahalliyle ilgili gözlemleri de tutanağa geçirilir, plan, çizim ve fotoğraflar eklenebilir.
Keşif kural olarak davaya bakan mahkemece yapılır. Keşif konusu mahkemenin yargı çevresi dışındaysa inceleme istinabe yoluyla yapılır; konu büyükşehir belediyesi sınırları içindeyse davaya bakan mahkeme de keşfi yerine getirebilir.
Keşif, hâkimin uyuşmazlık konusu hakkında duyu organlarıyla bulunduğu yerde veya mahkemede inceleme yaparak bilgi edinmesidir. Mahkeme gerektiğinde bilirkişi yardımına başvurur; keşif kararı sözlü yargılamaya kadar taraf talebiyle veya resen alınabilir.
Devlet, ödediği tazminat nedeniyle sorumlu bilirkişiye ödeme tarihinden itibaren bir yıl içinde rücu eder. Rapor kasten gerçeğe aykırı düzenlenmişse ceza zamanaşımı süresi uygulanır.
Rapor ilk derece mahkemesince hükme esas alınmışsa Devlete karşı tazminat davası o mahkemenin yargı çevresindeki bölge adliye mahkemesi hukuk dairesinde; bölge adliye mahkemesince hükme esas alınmışsa Yargıtayın ilgili hukuk dairesinde görülür.
Bilirkişinin kasten veya ağır ihmal ile düzenlediği gerçeğe aykırı rapor mahkemece hükme esas alınmış ve bu nedenle zarar doğmuşsa, zarar gören kişi tazminat davasını Devlete karşı açabilir; Devlet ödediği tazminat için sorumlu bilirkişiye rücu eder.
Evet. HMK 284, bilirkişinin Türk Ceza Kanunu anlamında kamu görevlisi olduğunu açıkça düzenler.
Bilirkişiye emek ve mesaisiyle orantılı ücret ile inceleme, ulaşım, konaklama ve diğer giderleri ödenir; miktar Adalet Bakanlığınca her yıl güncellenen tarifeye göre belirlenir.
Hayır. Hâkim bilirkişinin oy ve görüşünü diğer delillerle birlikte serbestçe değerlendirir; rapor mahkemeyi bağlayan bir hüküm değildir.
Taraflar bilirkişi raporunun tebliğinden itibaren iki hafta içinde eksik hususların tamamlattırılmasını, belirsizliğin açıklattırılmasını veya yeni bilirkişi atanmasını isteyebilir. Talebin hazırlanması çok zor/imkânsızsa veya özel-teknik çalışma gerektiriyorsa, yine ilk iki hafta içinde istenmek kaydıyla bir defaya mahsus en çok iki haftalık ek süre verilebilir.
Bilirkişi raporu ve inceleme için teslim edilen şeyler dizi pusulasına bağlı olarak mahkemeye verilir; raporun verildiği tarih yazılır ve duruşma gününden önce birer örneği taraflara tebliğ edilir.