HMK kapsamındaki dava şartları, görev ve yetki, tebligat, ön inceleme, deliller, süreler, kanun yolları ve medeni yargılama usulüne ilişkin rehberler. İlgili merkezler: İcra ve İflas Hukuku, Yargılama Usulü, Dilekçe Örnekleri ve UYAP Rehberi.
Bilirkişi görüşü yazılı veya sözlü olabilir; yazılı raporda taraflar, görev konusu, incelenen maddi vakıalar, gerekçe, sonuç, varsa görüş ayrılığı, tarih ve imza bulunmalıdır. Bilirkişi hukuki nitelendirme ve değerlendirme yapamaz.
Bilirkişi görevini mahkemenin sevk ve idaresi altında yürütür; ihtiyaç varsa mahkemenin uygun bulmasıyla tarafların bilgisine başvurabilir ve bir şey üzerinde inceleme zorunluysa mahkeme kararıyla inceleme yapabilir.
Bilirkişi görevi nedeniyle veya görevini yerine getirirken öğrendiği sırları saklamak ve bu bilgileri kendisinin ya da başkalarının yararına kullanmaktan kaçınmak zorundadır.
Hayır. Bilirkişi mahkemenin kendisine verdiği görevi bizzat yerine getirmek zorundadır; görevin tamamını veya bir bölümünü başka bir kişiye bırakamaz.
Bilirkişi görevin uzmanlık alanına girmediğini, başka uzmanla işbirliği gerektiğini, haklı mazeretini veya ek kayıt-belge ihtiyacını bir hafta içinde görevlendiren mahkemeye bildirmelidir.
Bilirkişi raporu için verilecek süre kural olarak üç ayı geçemez; gerekçeli uzatma en çok üç ay olabilir. Basit yargılama usulünde bu süreler iki ay olarak uygulanır.
Mahkeme, tarafların görüşünü de alarak inceleme konusunu bütün sınırlarıyla açıkça belirlemeli, bilirkişinin cevaplayacağı soruları ve rapor süresini görevlendirme kararına yazmalıdır.
Hâkimler hakkındaki yasaklılık ve ret sebepleri bilirkişiler için de uygulanır; ret sebebi öğrenildikten sonra en geç bir hafta içinde ileri sürülmelidir. Aynı dosyada daha önce tanık olarak dinlenmiş olmak tek başına ret sebebi değildir.
Listede kayıtlı bilirkişi genel yemini bölge kurulu veya adalet komisyonu huzurunda bir kez eder ve her dosyada yeniden yemin etmez; liste dışından seçilen bilirkişiye ise göreve başlamadan önce mahkeme huzurunda yemin verdirilir.
Kanunun saydığı kişiler ve kuruluşlar bilirkişilik görevini kabul etmekle yükümlüdür; tanıklıktan çekinme sebepleri veya mahkemece kabul edilen başka haklı sebepler varsa görevden kaçınma değerlendirilebilir.
Bilirkişi mahkemenin belirlediği teknik görevi, kanuni sınırlar ve mahkemenin gözetimi altında yerine getirir; haklı sebep olmaksızın göreve uymama yaptırım doğurabilir.
Bilirkişi kural olarak ilgili bölge bilirkişilik kurulunun listesinden seçilir; gerekli uzmanlık listede yoksa kanundaki sırayla başka bölge listesinden veya gerekçeli biçimde liste dışından seçim yapılabilir.