CISG Madde 20-21: Kabul Süresi Nasıl Hesaplanır, Geç Kabul Ne Zaman Geçerli Olur? | 2026
Kısa ve net cevap: CISG m.20, teklif sahibinin belirlediği kabul süresinin hangi anda başlayacağını ve tatil günlerinin süre hesabına etkisini düzenler. Mektup veya telgrafta süre, CISG’nin metnindeki yönteme göre ilgili gönderim anı veya belgede görünen tarihten; telefon, telex ve diğer anlık iletişim araçlarında ise teklifin muhataba ulaştığı andan işlemeye başlar. Resmî tatil ve çalışma dışı günler süre hesabına dahildir; ancak son gün teklif sahibinin işyerinde tatil veya çalışma dışı gün nedeniyle kabul bildiriminin teslim edilememesi hâlinde süre ilk iş gününe uzar. CISG m.21 ise geç kabulün iki durumda sözleşme kurabileceğini düzenler: teklif sahibi gecikmeksizin geç kabulü geçerli saydığını bildirirse veya kabul belgesi normal iletimde süresinde ulaşacak şekilde gönderilmiş olduğunu gösteriyor ve teklif sahibi gecikmeksizin teklifin sona erdiğini bildirmiyorsa.
CISG Madde 20 Ne Düzenler?
CISG m.20, kabul için belirli süre konmuş tekliflerde sürenin başlangıcı ve hesaplanmasına ilişkin teknik fakat çok önemli kurallar getirir. Uluslararası satışta taraflar farklı ülkelerde, farklı saat dilimlerinde ve farklı çalışma takvimlerinde bulunabildiği için “teklif 10 gün geçerlidir” ifadesinin hangi andan itibaren hesaplanacağı açık olmazsa sözleşmenin kurulup kurulmadığı tartışmalı hâle gelir.
M.20 iki temel soruyu çözer. Birincisi, teklif mektup, telgraf veya anlık iletişim aracıyla gönderilmişse kabul süresinin başlangıç anıdır. İkincisi, resmî tatil veya çalışma dışı günlerin süreye etkisidir. Bu hükümler m.18’deki kabulün zamanında yapılması kuralıyla birlikte uygulanır.
Sözleşme kuruluş dosyasında teklifin gönderildiği tarih, muhataba ulaştığı tarih, kabul süresinin hangi ifadeyle belirlendiği ve kabulün teklif sahibine ulaştığı an kronolojik olarak gösterilmelidir. Süre hesabı tahmine değil, iletişim kayıtlarına dayanmalıdır.
Kabul Süresi Ne Zaman Başlar?
CISG m.20/1, kullanılan iletişim aracına göre farklı başlangıç kuralları öngörür. Teklif sahibi telgraf veya mektupla belirli kabul süresi koymuşsa, sürenin başlangıcı belgenin gönderim sistemine göre belirlenir. Telefon, telex veya diğer anlık iletişim araçlarıyla verilen kabul süresi ise teklifin muhataba ulaştığı andan itibaren işlemeye başlar.
Bu ayrım, “gönderim tarihi” ile “ulaşma tarihi” arasındaki zaman farkını yönetir. Uluslararası kurye veya posta günler sürebilir; anlık iletişimde ise iletim süresi çok daha kısadır. CISG, teklif sahibinin seçtiği aracın özelliklerini hesaba katar.
Modern e-posta bakımından CISG’nin 1980 tarihli metni e-postayı açıkça adlandırmaz. Elektronik iletişimin anlık veya gecikmeli niteliği, tarafların sözleşmesi, kullanılan sistem ve uygulanabilir elektronik iletişim kuralları birlikte değerlendirilmelidir. En güvenli yöntem teklifin sona ereceği kesin tarih ve saati ayrıca yazmaktır.
Mektup ve Telgrafta Süre Nasıl Hesaplanır?
CISG m.20/1’e göre telgrafta kabul süresi telgrafın gönderilmek üzere teslim edildiği andan işlemeye başlar. Mektupta ise süre, mektupta görünen tarihten; mektupta tarih yoksa zarf üzerindeki tarihten başlar. Bu düzen, klasik iletişim araçlarında objektif başlangıç noktası sağlar.
Uygulamada uluslararası ticari mektuplar bugün daha az kullanılsa da imzalı tekliflerin kurye ile gönderildiği işlemler hâlen vardır. Teklif metninde yalnız “10 gün geçerlidir” yazılması yerine “bu teklif 30 Eylül 2026, Türkiye saatiyle 17.00’ye kadar kabul edilebilir” denmesi, m.20 yorum riskini azaltır.
Belgedeki tarihle gerçek gönderim tarihi farklıysa, m.20’nin metni dikkatle uygulanmalıdır. Teklif sahibinin sonradan kendi kayıtlarına dayanarak süre başlangıcını keyfî biçimde değiştirmesi mümkün değildir.
Telefon ve Anlık İletişimde Süre Ne Zaman Başlar?
Telefon, telex ve diğer anlık iletişim araçlarıyla teklif verildiğinde m.20/1, kabul süresini teklifin muhataba ulaştığı andan başlatır. Telefon görüşmesinde teklif sözlü olarak muhataba söylendiği anda ulaşma gerçekleşir. Elektronik mesajlarda ise mesajın muhatabın erişim alanına hangi anda girdiği somut sistem üzerinden değerlendirilir.
Tarafların farklı saat dilimlerinde bulunması hâlinde teklif metni saat dilimini açıkça belirtmelidir. “Friday 17:00” ifadesi Türkiye, Almanya veya ABD saati bakımından farklı anlara karşılık gelebilir. Belirsizlik, CISG m.8’e göre taraf iradesi ve makul kişi testiyle yorumlanabilir; ancak sözleşme hazırlığında bunun açıkça yazılması daha güvenlidir.
Elektronik teklif sistemlerinde otomatik zaman damgası, teklifin yayınlandığı ve alıcı hesabına düştüğü an, kullanıcı giriş kayıtları ve teyit e-postaları delil olarak korunmalıdır.
Resmî Tatil ve Çalışma Dışı Günler Süreye Dahil midir?
Evet. CISG m.20/2, kabul süresi içinde kalan resmî tatil veya çalışma dışı günlerin süre hesabına dahil edileceğini açıkça düzenler. Süre, yalnız iş günleri üzerinden hesaplanmaz. Bu nedenle 10 günlük kabul süresi içinde hafta sonu bulunması tek başına süreyi uzatmaz.
Bu kural uluslararası ticarette önemlidir; çünkü tarafların ülkelerindeki resmî tatiller aynı değildir. Bir ülkede çalışma günü olan tarih diğer ülkede millî bayram olabilir. CISG m.20/2, ara günlerdeki tatillerin süreyi otomatik uzatmasını engelleyerek öngörülebilirlik sağlar.
Ancak son gün için özel istisna vardır. Kabul bildiriminin teklif sahibinin adresine son gün tatil veya çalışma dışı gün nedeniyle teslim edilememesi hâlinde süre ilk takip eden iş gününe kadar uzar.
Son Gün Kabul Bildirimi Teslim Edilemiyorsa Ne Olur?
CISG m.20/2’nin ikinci cümlesi, sürenin son gününün teklif sahibinin işyerinde resmî tatil veya çalışma dışı güne rastlaması ve bu nedenle kabul bildiriminin adrese teslim edilememesi hâlinde süreyi ilk takip eden iş gününe uzatır. Burada kritik nokta, tatilin teklif sahibinin işyerindeki teslim imkânını etkilemesidir.
Bu istisna “son gün hafta sonuysa her durumda otomatik uzar” şeklinde mekanik uygulanmamalıdır. Elektronik iletişimde sistem 7/24 mesaj kabul edebiliyorsa fiziksel teslim engeliyle aynı durum bulunmayabilir. Somut iletişim yöntemi ve tarafların düzenlemesi önemlidir.
Taraflar m.6 kapsamında teklif süresini daha açık ve farklı şekilde düzenleyebilir. “Son gün tatil olsa dahi süre uzamaz” gibi kayıtların etkisi somut sözleşme ve emredici hukuk sınırlarıyla değerlendirilir.
CISG Madde 21 Geç Kabulü Nasıl Düzenler?
CISG m.21, teklif süresi dolduktan sonra ulaşan kabulün her durumda etkisiz olmadığını gösterir. Madde iki ayrı geç kabul mekanizması kurar. M.21/1’de teklif sahibi geç kabulü aktif biçimde geçerli sayabilir. M.21/2’de ise kabul belgesinin normal şartlarda zamanında ulaşacak şekilde gönderildiği anlaşılır ve gecikme iletimden kaynaklanmışsa, teklif sahibi gecikmeksizin itiraz etmezse kabul etkili olabilir.
Bu iki mekanizma farklıdır. Birincide geç kabulün etkisi teklif sahibinin onayına bağlıdır. İkincide ise belgenin gönderim koşulları zamanında kabul iradesini gösterir ve teklif sahibinin sessiz kalması belirli şartlarda sözleşmenin kurulmasına yol açabilir.
Bu nedenle geç kabul dosyasında yalnız ulaşma tarihine bakılmaz; belgenin gönderim tarihi, kullanılan iletişim yöntemi ve normal iletim süresi de incelenir.
Teklif Sahibi Geç Kabulü Nasıl Geçerli Hâle Getirebilir?
CISG m.21/1’e göre geç kabul, teklif sahibi gecikmeksizin muhataba sözlü olarak bunu geçerli saydığını bildirirse veya bu yönde bildirim gönderirse kabul olarak hüküm doğurabilir. Teklif sahibinin sessiz kalması m.21/1 bakımından tek başına yeterli değildir; aktif onay aranır.
Örneğin kabul 1 Ekim’de ulaşmış, teklif 30 Eylül’de sona ermişse satıcı “geç kabulünüzü geçerli kabul ediyoruz” diye gecikmeksizin bildirerek sözleşmenin kurulmasını sağlayabilir. Bu bildirim yeni teklif olarak değil, m.21/1’in geç kabulü geçerli kılma mekanizması içinde değerlendirilir.
Teklif sahibinin günler veya haftalar sonra karar vermesi hâlinde “gecikmeksizin” şartı tartışılır. CISG sabit gün sayısı koymaz; malın niteliği, piyasa hızı ve iletişim araçları dikkate alınır.
Normal İletimde Süresinde Ulaşacak Kabul Gecikirse Ne Olur?
CISG m.21/2, geç kabul belgesinin üzerinde veya taşıdığı koşullarda, normal iletim gerçekleşseydi teklif sahibine zamanında ulaşacağını gösteren durum için özel kural koyar. Böyle bir kabul, teklif sahibi gecikmeksizin sözlü olarak teklifin sona erdiğini bildirmez veya bu yönde bildirim göndermezse geçerli kabul sayılır.
Örneğin alıcı kabul mektubunu süre dolmadan yeterli zamanda postaya vermiş, normal posta akışında teklif sahibine iki gün önce ulaşması gerekirken olağan dışı gecikme nedeniyle süre sonrasında ulaşmış olabilir. Belge ve zarf tarihleri bu durumu gösterebilir. Teklif sahibi sözleşmenin kurulmasını istemiyorsa m.21/2’deki itirazını gecikmeksizin yapmalıdır.
Bu mekanizma, muhatabın kendi kusurundan kaynaklanmayan iletim gecikmesinin bütün riskini ona yüklememeyi amaçlar. Ancak kabul başlangıçtan itibaren çok geç gönderilmişse m.21/2 uygulanmaz; yalnız m.21/1 yoluyla teklif sahibinin aktif onayı gündeme gelebilir.
E-posta ile Geç Kabul Nasıl Değerlendirilir?
E-posta genellikle hızlı iletişim aracıdır; bu nedenle “normal iletimde zamanında ulaşacak kabul” değerlendirmesi fiziksel postadan farklıdır. Sunucu arızası, teknik kesinti, yanlış yönlendirme veya tarafların e-posta güvenlik sistemi gecikmeye yol açabilir. Her durumda teknik kayıtlar incelenmelidir.
Kabul e-postası süre dolmadan gönderilmiş fakat teklif sahibinin sunucusuna süre sonrasında ulaşmışsa, m.18/2’deki ulaşma kuralı ve m.21 birlikte değerlendirilir. M.21/2’nin uygulanabilmesi için mesajın normal iletimde zamanında ulaşacak şekilde gönderildiğini gösteren koşullar bulunmalıdır.
Tarafların teklif metninde “kabul, aşağıdaki e-posta adresine ulaştığında geçerli olacaktır” şeklinde açık iletişim hükmü kurması, hangi adres ve sistemin esas olduğunu netleştirir.
Kabul Süresi Uyuşmazlığında Hangi Deliller Korunmalı?
- Teklifin tam metni ve teklif tarihi.
- Teklifin muhataba ulaştığını gösteren teslim kaydı.
- Kabul süresini ve saat dilimini gösteren teklif hükmü.
- Kabul e-postasının gönderim ve sunucu zaman damgaları.
- Kurye veya posta teslim belgeleri.
- Zarf üzerindeki tarih ve posta damgası.
- Teklif sahibinin geç kabulü onay veya reddeden bildirimi.
- Tarafların önceki işlemlerindeki süre uygulamaları.
- Resmî tatil veya çalışma dışı günün teslimi etkilediğini gösteren kayıtlar.
- Teknik arıza veya olağan dışı iletim gecikmesine ilişkin sistem kayıtları.
Somut Uygulama Örnekleri
Örnek 1 – Son gün tatil: Teklifin kabul süresi fiziksel kurye teslimiyle sona erecek şekilde belirlenmiş ve son gün teklif sahibinin işyerinde resmî tatil nedeniyle teslim mümkün değilse m.20/2 uyarınca ilk iş gününe uzama gündeme gelir.
Örnek 2 – Bir gün geç kabul: Kabul süre sona erdikten bir gün sonra ulaşır; teklif sahibi aynı gün “kabulünüzü geçerli sayıyoruz” bildirimi gönderirse m.21/1 uygulanabilir.
Örnek 3 – Posta gecikmesi: Kabul normal posta süresinde zamanında ulaşacak kadar erken gönderilmiş fakat olağan dışı gecikmişse, teklif sahibi gecikmeksizin teklifin sona erdiğini bildirmezse m.21/2 kabulü etkili kılabilir.
Örnek 4 – Geç gönderim: Alıcı kabulü teklif süresi sona erdikten sonra göndermişse normal iletim istisnasına dayanamaz; teklif sahibinin m.21/1 kapsamında geç kabulü onaylaması gerekir.
Teklifte Kabul Süresi Nasıl Yazılmalı?
En güvenli teklif metni, yalnız “10 gün geçerli” demek yerine kesin tarih, saat ve saat dilimini yazar: “Bu teklif 30 Eylül 2026 saat 17.00 Türkiye saatiyle sona erer; kabul aşağıdaki e-posta adresine ulaştığında hüküm doğurur.” Böylece başlangıç ve sona erme tartışması azalır.
Taraflar ayrıca kabul adresini, yetkili kişiyi ve elektronik sistem arızasında kullanılacak alternatif kanalı belirleyebilir. Yüksek fiyat dalgalanması olan emtia satışlarında teklif süresinin kısa ve kesin yazılması ticari risk yönetimi açısından önemlidir.
Kabulün geç ulaşması hâlinde teklif sahibinin m.21’e göre kullanacağı onay veya ret bildiriminin de şirket içinde standartlaştırılması yararlıdır.
2026 İçin CISG m.20-21 Kontrol Listesi
- Teklifin kabul süresini tam metinle tespit edin.
- Sürenin hangi iletişim aracına göre başladığını belirleyin.
- Tatil günlerini ara gün olarak süreye dahil edin.
- Son gün teslim engeli varsa m.20/2 istisnasını inceleyin.
- Kabulün hangi anda teklif sahibine ulaştığını belirleyin.
- Geç kabul varsa m.21/1 ve m.21/2 yollarını ayrı ayrı test edin.
- Normal iletimde zamanında ulaşma ihtimalini gönderim kayıtlarıyla gösterin.
- Teklif sahibinin gecikmeksizin verdiği cevapları dosyalayın.
- E-posta zaman damgası ve sunucu kayıtlarını koruyun.
- Yeni tekliflerde kesin tarih, saat dilimi ve kabul adresi kullanın.
Kabulün temel kuralları için CISG m.18 rehberimizi; teklifin geri çekilmesi için CISG m.15-17 rehberimizi inceleyebilirsiniz.
Hukuki Dayanak ve Resmî Kaynaklar
Sık Sorulan Sorular
Kabul süresine hafta sonu dahil mi?
Evet. CISG m.20/2 resmî tatil ve çalışma dışı günleri kural olarak süreye dahil eder.
Son gün tatilse süre uzar mı?
Kabul bildiriminin teklif sahibinin adresine o gün tatil/çalışma dışı gün nedeniyle teslim edilememesi hâlinde ilk iş gününe uzar.
E-postadaki kabul süresi ne zaman başlar?
Modern elektronik iletişimde m.20’nin anlık iletişim mantığı, tarafların düzenlemesi ve elektronik iletişim kuralları birlikte değerlendirilir; kesin tarih-saat yazılması en güvenli yöntemdir.
Geç kabul her zaman geçersiz mi?
Hayır. CISG m.21 iki ayrı durumda geç kabulün etkili olmasını sağlar.
Teklif sahibi geç kabulü kabul edebilir mi?
Evet. M.21/1 uyarınca gecikmeksizin sözlü bildirim veya gönderilen bildirimle geç kabulü geçerli kılabilir.
Posta gecikmesi nedeniyle geç ulaşan kabul geçerli olabilir mi?
Evet. M.21/2 şartları varsa ve teklif sahibi gecikmeksizin teklifin sona erdiğini bildirmezse kabul etkili olabilir.
“Gecikmeksizin” kaç gündür?
CISG sabit gün sayısı koymaz; işlemin ve iletişimin koşulları değerlendirilir.
Kabul süresinde saat dilimi önemli mi?
Evet. Uluslararası tekliflerde tarih, saat ve saat diliminin açık yazılması gerekir.
Kabul süresinin başlangıcı ile teklifin ulaşması aynı mı?
Kullanılan iletişim aracına göre değişebilir. M.20/1 mektup/telgraf ve anlık iletişim için farklı başlangıç kuralları koyar.
Geç kabul uyuşmazlığında en önemli delil nedir?
Teklif ve kabulün gönderim/ulaşma zamanlarını gösteren güvenilir kayıtlar ile teklif sahibinin m.21 kapsamında verdiği cevaptır.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.