Hükümlünün Güvence Hazır Bulunma Kısmının İadesi Dilekçesi | CMK 115/1 Word

Kısa cevap: CMK 115/1, hükümlünün CMK 113/1-a kapsamındaki bütün yükümlülüklerini yerine getirmesi hâlinde, güvencenin hazır bulunma ve diğer yükümlülüklere ayrılan kısmının kendisine geri verilmesini düzenler. Güncel madde metni “şüpheli veya sanık” değil, açıkça “hükümlü” ifadesini kullanır. Bu nedenle başvuru; mahkûmiyet hükmünü, hangi yükümlülüklerin tamamlandığını, ilk güvence kararında CMK 113/2 uyarınca ayrılan kısmı ve dosya hesabındaki güncel bakiyeyi birlikte göstermelidir. Güvencenin tamamının otomatik iadesi istenemez; mağdur, nafaka, kamusal gider veya para cezası için ayrılan kısımlar CMK 115/2-3’e göre ayrıca değerlendirilir.

CMK 115/1 hangi güvence kısmının geri verilmesini sağlar?

Adli kontrol kapsamında güvence gösterme yükümlülüğü CMK 109/3-f’de yer alır. Hâkim, Cumhuriyet savcısının istemi üzerine, şüphelinin parasal durumunu gözeterek güvencenin miktarını ve ödeme zamanını belirler. Güvencenin neyi karşıladığı ise CMK 113’te ayrı olarak düzenlenmiştir. CMK 113/1-a; kişinin bütün usul işlemlerinde, hükmün infazında veya altına alınabileceği diğer yükümlülükleri yerine getirmek üzere hazır bulunmasını güvence altına alan kısmı ifade eder.

CMK 113/1-b’de ise farklı ödeme kalemleri bulunur: katılanın yaptığı masraflar, suçun neden olduğu zararların giderilmesi ve eski hâle getirme, koşulları varsa nafaka borçları; kamusal giderler ve para cezaları. CMK 113/2, güvence kararında bu kısımların ayrı ayrı gösterilmesini emreder. Dolayısıyla CMK 115/1 başvurusunun konusu, toplam güvence değil; kararda CMK 113/1-a’ya ayrıldığı belirlenebilen bölümdür.

Güncel CMK 115/1’e göre hükümlü, CMK 113/1-a’da yazılı bütün yükümlülükleri yerine getirmişse bu bent için ayrılan ve CMK 113/2’ye göre kararda belirtilen kısım kendisine geri verilir. Madde, bu bölüm bakımından oran veya sabit tutar belirlemez. İade edilecek miktar, ilk güvence kararı, varsa sonraki değiştirme kararları, yatırma belgesi ve dosya muhasebe kaydı üzerinden belirlenir.

Başvuruda neden “hükümlü” sıfatı doğru kullanılmalıdır?

CMK 115/1’in güncel metni doğrudan “hükümlü” sözcüğüyle başlar. Bu, aynı maddenin ikinci fıkrasındaki kovuşturmaya yer olmadığı veya beraat hâllerinden farklı bir durumdur. Başvuru sahibi yalnız güvence yatırmış olması nedeniyle kendisini otomatik olarak bu fıkra kapsamında göstermemeli; dosyanın usul evresi ile hükmün niteliğini doğru yazmalıdır. Mahkûmiyet kararı, kararın kanun yolu ve kesinleşme durumu ile infaz kayıtları birbirinden ayrılarak sunulmalıdır.

Bu ifade, güvence yatırıldığı anda iade hakkının doğduğu veya mahkûmiyet hükmünün tek başına yeterli olduğu anlamına gelmez. Kanun, ayrıca CMK 113/1-a’daki bütün yükümlülüklerin yerine getirilmesini arar. Duruşmalara katılma, çağrılara uyma, hükmün infazında hazır bulunma ve güvence kararında kişiye yüklenen diğer katılım yükümlülükleri gerçek dosya kayıtlarıyla kontrol edilmelidir.

Öte yandan hükümlü sıfatının yanlış yazılması, başvurunun mutlaka şeklen reddedileceği yönünde peşin bir sonuç doğurmaz; esas olan somut dosyanın hukuki durumudur. Yine de başlık ve açıklamalarda güncel kanun metninin dili kullanılmalı, şüpheli veya sanık dönemine ait eski kararlar ile mahkûmiyet sonrası iade koşulları birbirine karıştırılmamalıdır.

“Bütün yükümlülüklerin yerine getirilmesi” nasıl belgelenir?

Kanun tek bir standart belge saymaz. Bu nedenle dilekçede “yükümlülükler yerine getirildi” şeklindeki soyut cümle yerine, yükümlülüklerin kaynağı ve yerine getirildiğini gösteren kayıtlar ayrı ayrı yazılmalıdır. İlk olarak güvence ve adli kontrol kararlarının tam örnekleri alınmalıdır. Kararlarda hazır bulunma, adres bildirimi, imza, yurt dışına çıkmama veya başka yükümlülükler bulunuyorsa bunların başlangıç ve bitiş tarihleri dosya kayıtlarıyla eşleştirilmelidir.

Duruşma ve sorgu tutanakları, çağrı kâğıtları, tebligat kayıtları ve UYAP evrak hareketleri kişinin usul işlemlerinde hazır bulunup bulunmadığını gösterebilir. Hükmün infazıyla ilgili çağrı, teslim, yakalama veya infaz savcılığı kayıtları da hükmün gereğinin yerine getirilmesi yönünden önem taşır. Gerçek dosyada bir mazeret kararı veya erteleme varsa tarih ve belge numarasıyla açıklanmalıdır; hiç yaşanmamış bir katılım ya da infaz işlemi varmış gibi yazılmamalıdır.

“Bütün” sözcüğü nedeniyle eksik bir yükümlülük göz ardı edilmemelidir. Kararda yer alan yükümlülüklerden birinin devam edip etmediği belirsizse, önce güncel karar ve infaz durumu istenebilir. Başvuru, yerine getirilmemiş bir yükümlülüğü yerine getirilmiş gibi göstermek yerine, hangi yükümlülüğün neden tamamlandığını ve devam eden kayıt bulunmadığını belgelendirmelidir.

İade edilecek tutar nasıl hesaplanır?

Hesaplamanın başlangıç noktası CMK 113/2’ye uygun güvence kararıdır. Karar, CMK 113/1-a kısmını ayrı bir tutar veya belirlenebilir pay olarak gösteriyorsa bu bölüm güncel dosya hesabıyla karşılaştırılır. Sonradan güvence azaltılmış, artırılmış, kısmen kullanılmış veya önceden ödeme yapılmışsa bütün ara kararlar ve muhasebe hareketleri hesaba katılır.

Kararda yalnız toplam rakam bulunuyor ve kısımlar ayrılmıyorsa dilekçede hayalî yüzde üretilmemelidir. Böyle bir durumda önce güvencenin CMK 113/1-a’ya karşılık gelen kısmının dosya kayıtları üzerinden belirlenmesi ve kararın bu yönden açıklığa kavuşturulması istenebilir. CMK 113/2 güvence kararında kısımların gösterilmesi başvurusu ile CMK 115/1 iade talebi aynı şey değildir; biri kararın kapsamını belirler, diğeri koşulları gerçekleşen belirli kısmın geri verilmesini amaçlar.

İade hesabında banka veya vezne dekontundaki yatıran kişi, dosya numarası, tarih ve açıklama satırı da kontrol edilmelidir. Madde geri verilecek kısmın hükümlüye verilmesini düzenler. Ancak parayı fiilen kimin yatırdığı, hesapta hak sahibi bilgisinin nasıl tutulduğu ve iadenin hangi ödeme yöntemine yapılacağı dosya kayıtlarıyla doğrulanmalıdır. Yanlış kişiye ödeme riskini azaltmak için kimlik ve IBAN teyidi talep bölümünde açıkça istenebilir.

CMK 115/1, CMK 115/2 ve CMK 115/3 nasıl ayrılır?

Birinci fıkra, hükümlünün CMK 113/1-a’daki bütün yükümlülükleri yerine getirmesine ve bu bende ayrılan kısmın iadesine ilişkindir. İkinci fıkra, suç mağduruna veya nafaka alacaklısına verilmemiş olan ikinci kısmın kovuşturmaya yer olmadığı veya beraat kararı hâllerinde şüpheli veya sanığa geri verilmesini düzenler. Bu iki başvurunun kişi sıfatı, karar türü ve iade konusu aynı değildir.

Üçüncü fıkra ise hükümlülük hâlinde güvenceyi CMK 113/1-b’deki ödeme sırasına göre kullanır ve fazlasının geri verilmesini öngörür. Bu yüzden mahkûmiyet sonunda toplam güvencenin tamamını yalnız CMK 115/1’e dayanarak istemek doğru olmaz. Önce hazır bulunma kısmı ile ödeme kısmı ayrılmalı; ödeme kısmında mağdur hakları, nafaka, kamusal giderler ve para cezaları yönünden gerçek mahsuplar incelenmelidir.

CMK 114 kapsamında mağdura veya nafaka alacaklısına önceden ödeme de ayrı bir kurumdur. Önceden ödeme yapılmışsa, bu işlem CMK 113/1-a’ya ayrılan tutarı kendiliğinden azaltmamalı; hangi güvence kısmından ödeme yapıldığı karar ve muhasebe kaydında görülmelidir.

Başvuru hangi makama yapılır ve süre var mıdır?

Dilekçenin başlığı somut dosyaya göre kurulmalıdır. Güvence kararını veren merci, hükmü kuran mahkeme, dosyanın kesinleşme ve infaz aşamasındaki yeri ile paranın tutulduğu muhasebe birimi kontrol edilmeden ezbere makam yazılmamalıdır. Uygulamada talep, ilgili ceza dosyasının bulunduğu hâkimlik veya mahkemeye sunulup gerekli iade ve muhasebe işlemlerinin yaptırılması istenebilir; fakat somut dosyada yetkili merci mutlaka gerçek karar ve UYAP kaydından doğrulanmalıdır.

CMK 115/1, iade başvurusu için gün veya hafta cinsinden özel bir süre koymaz. Bu durum, belirsiz süreyle beklemenin her dosyada risksiz olduğu anlamına gelmez. Yükümlülüklerin tamamlandığı, güvence bakiyesinin mevcut olduğu ve muhasebe kayıtlarının erişilebilir olduğu aşamada başvurmak, hesabın denetlenmesini kolaylaştırır. Zamanaşımı, bütçe emanet hesapları veya başka özel mali kurallar somut kayıt üzerinden ayrıca değerlendirilmelidir; kanunda yazmayan sabit bir süre üretilmemelidir.

İade talebi hakkında verilen kararın kanun yolu da kararın türü ve makamına göre incelenmelidir. CMK 115, bu işlem için tek başına özel bir itiraz hükmü yazmaz. CMK 34/2 uyarınca kararda başvurulabilecek kanun yolu, süresi, mercii ve şeklinin gösterilmesi gerekir. Ret hâlinde gerekçeli kararın tebliği alınmalı; bunun bir adli kontrol kararı mı, hükme bağlı karar mı yoksa muhasebe işlemi mi olduğu belirlenmeden otomatik olarak “iki haftada itiraz” sonucu yazılmamalıdır.

Başvurudan önce hazırlanması gereken dosya

Güvence kararı ve yatırma belgesi

Kararın tarihi, numarası, toplam tutarı, ödeme zamanı ve CMK 113/2 kapsamında gösterilen kısımlar işaretlenmelidir. Dekonttaki dosya numarası, yatıran, tutar ve tarih kararla uyuşmalıdır. Birden çok ödeme varsa her dekont ayrı listelenmelidir.

Mahkûmiyet ve infaz kayıtları

Mahkûmiyet hükmünün tam örneği, kanun yolu ve kesinleşme bilgisi, infaz için yapılan bildirimler ve yerine getirme kayıtları eklenmelidir. Başvuruda hüküm kesinleşmiş gibi yazılacaksa bu durum kesinleşme şerhi veya UYAP kaydıyla doğrulanmalıdır.

Yükümlülük takip çizelgesi

Her yükümlülük; karar kaynağı, başlangıç tarihi, bitiş veya yerine getirme tarihi ve bunu doğrulayan belgeyle tablo hâlinde özetlenebilir. Böylece “bütün yükümlülükler” koşulu denetlenebilir hâle gelir. Mazeretli devamsızlık varsa mazeretin kabul kararına bağlanıp bağlanmadığı da gösterilmelidir.

Güncel güvence hesabı ve ödeme bilgisi

Önceden ödeme, gelir kaydı, mahsup veya başka iade bulunup bulunmadığı dosya hesabından sorulmalıdır. İade alacak kişinin kimlik, adres ve banka bilgileri resmî belgeyle doğrulanmalı; ödeme emrinde yalnızca güvenli ve doğrulanmış hesap kullanılmalıdır.

Örnek CMK 115/1 güvence iadesi dilekçesi

[GÜVENCE VE HÜKÜM DOSYASINDA YETKİLİ HÂKİMLİĞE / MAHKEMEYE]

DOSYA NO: [Gerçek esas/karar veya ilgili dosya numarası]
TALEPTE BULUNAN HÜKÜMLÜ: [Ad-soyad, T.C. kimlik no, adres]
MÜDAFİİ: [Varsa avukat, baro sicili ve UETS]
KONU: CMK m.115/1 uyarınca, CMK m.113/1-a kapsamındaki bütün yükümlülükler yerine getirildiğinden, güvencenin bu bendi karşılayan ve kararda belirtilen [tutar/pay] kısmının iadesi talebidir.

AÇIKLAMALAR:

1. [Kararı veren merci] tarafından [tarih ve sayı] tarihli kararla, hakkımda CMK m.109/3-f kapsamında [gerçek tutar] TL güvence gösterme yükümlülüğü uygulanmıştır. Güvence [tarih] tarihinde, [dekont/vezne makbuzu numarası] ile [yatıran bilgisi] tarafından dosyaya yatırılmıştır.

2. Güvence kararında CMK m.113/2 uyarınca, toplam güvencenin [karardaki gerçek tutar veya belirlenebilir pay] kısmının CMK m.113/1-a kapsamındaki usul işlemleri, hükmün infazı ve diğer yükümlülüklerde hazır bulunmayı karşıladığı belirtilmiştir. [Kararda ayrım yoksa: Bu kısmın karar ve dosya hesabı üzerinden belirlenmesini ayrıca talep ederim.]

3. Dosyada [mahkeme adı]nın [esas-karar no] sayılı [tarih] tarihli mahkûmiyet hükmü bulunmaktadır. Hükmün kanun yolu ve kesinleşme durumu [yalnız resmî kayıttaki gerçek bilgi]dır. Bu bilgiye ilişkin [kesinleşme şerhi/UYAP kaydı/karar örneği] ektedir.

4. CMK m.113/1-a kapsamındaki yükümlülüklerin tamamı yerine getirilmiştir: [her usul işlemine katılım, infaz için hazır bulunma ve karardaki diğer yükümlülükler; tarih ve belge numarasıyla ayrı ayrı yazılmalıdır]. Devam eden veya ihlal edildiği yönünde karara bağlanmış başka bir yükümlülük bulunmadığı [güncel kayıt] ile görülmektedir.

5. Güncel güvence hesabında [tarih] itibarıyla toplam [bakiye] TL mevcuttur. CMK m.113/1-a’ya ayrılan [tutar/pay] bakımından gelir kaydı, önceden ödeme veya mahsup bulunmamaktadır / [varsa gerçek işlem ve kalan bakiye açıklanır]. İstemim yalnız bu bent için ayrılan mevcut kısma yöneliktir.

6. CMK m.115/1, hükümlünün CMK m.113/1-a’da yazılı bütün yükümlülükleri yerine getirmesi hâlinde, bu bendi karşılayan ve CMK m.113/2’ye göre kararda belirtilen kısmın kendisine geri verilmesini düzenler. CMK m.113/1-b kapsamındaki mağdur, nafaka, kamusal gider veya para cezası kısımlarının bu taleple otomatik iadesi istenmemektedir.

7. İadenin yanlış kişiye veya hesaba yapılmaması için yatırma belgesindeki kişi, dosya hesabındaki hak sahibi ve tarafıma ait [IBAN/vezne yöntemi] bilgilerinin muhasebe birimince teyidi ile ödeme emrinde açıkça gösterilmesini talep ederim.

HUKUKİ NEDENLER: 5271 sayılı CMK m.109/3-f, 113, 114, 115 ve somut olaya uygulanacak diğer hükümler.

DELİLLER VE EKLER: Güvence/adli kontrol kararları; yatırma dekontları; CMK 113/2 kısmını gösteren karar; mahkûmiyet hükmü ve gerçek kanun yolu/kesinleşme kaydı; duruşma, çağrı ve infaz tutanakları; yükümlülük takip çizelgesi; güncel dosya hesabı ve muhasebe dökümü; kimlik ve doğrulanmış ödeme bilgisi; vekâletname veya müdafilik kaydı.

SONUÇ VE İSTEM: Açıklanan nedenlerle; (1) CMK m.113/1-a kapsamındaki bütün yükümlülüklerin yerine getirildiğinin dosya kayıtlarıyla tespitine, (2) güvencenin bu bendi karşılayan ve CMK m.113/2 uyarınca kararda belirtilen [tutar/pay] kısmının güncel hesap üzerinden belirlenmesine, (3) bu kısmın CMK m.115/1 uyarınca tarafıma geri verilmesine, (4) ödeme öncesinde kimlik ve hesap bilgilerinin teyidine, (5) iade kararının dosya ve muhasebe kayıtlarına işlenerek işlem dekontunun tarafıma verilmesine karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederim. [Tarih]

[Hükümlü veya müdafii]
[Ad-soyad]
[İmza / E-imza]

Düzenlenebilir Word dilekçe örneğini indirin. Köşeli parantezleri gerçek karar, yükümlülük ve hesap kayıtlarıyla doldurun; şüpheli/sanık için yazılmış eski örnekleri güncel CMK 115/1 metni yerine kullanmayın.

Başvurudan sonra işlem nasıl takip edilir?

Dilekçenin UYAP veya kalem evrak numarası, sunulma tarihi ve ek listesi saklanmalıdır. Merci önce güvence kararındaki ayrımı, sonra yükümlülüklerin tamamlanıp tamamlanmadığını ve son olarak güncel bakiye ile iade alıcısını inceleyebilir. Eksik görülen belgenin adı ve istenme tarihi kayda geçirilmelidir.

İade kararı verildiğinde sadece karar sonucuyla yetinilmemeli; tutar, alıcı, ödeme yöntemi ve hangi güvence kısmından düşüm yapıldığı kontrol edilmelidir. Karar muhasebe veya vezne birimine gönderildiyse yazı tarihi ve teslim bilgisi izlenmelidir. Ödeme dekontu dosyaya eklenmeli ve kalan güvence hesabı yeniden alınmalıdır.

Talep kısmen kabul edilirse reddedilen bölümün hangi kaleme ait olduğu anlaşılmalıdır. Ret hâlinde yükümlülük ihlali, yetersiz belge, karar ayrımının bulunmaması veya bakiye sorunu gibi gerekçe somutlaştırılmalıdır. Kanun yolu bakımından gerekçeli kararın nitelendirmesi ve CMK 34/2’de gösterilen bilgi esas alınmalı; karar görülmeden standart süre veya merci yazılmamalıdır.

Sık yapılan somut hatalar

• CMK 115/1’in güncel metnindeki “hükümlü” yerine şüpheli veya sanık yazıp fıkranın uygulanma aşamasını karıştırmak.
• CMK 113/1-a kısmı ile mağdur, nafaka, kamusal gider ve para cezası kısımlarını ayırmadan toplam güvencenin iadesini istemek.
• Güvence kararında olmayan sabit yüzdeyi gerçekmiş gibi üretmek.
• “Bütün yükümlülükler yerine getirildi” deyip duruşma, çağrı ve infaz kayıtlarını eklememek.
• Mahkûmiyetin kesinleşme veya infaz durumunu resmî kayıt olmadan kesinleşmiş gibi yazmak.
• Önceden ödeme, mahsup veya gelir kaydını görmeden eski yatırma tutarını güncel bakiye sanmak.
• Parayı yatıran kişiyle iade alıcısı ve banka hesabı arasındaki uyumu teyit etmemek.
• Yetkili mercii dosya evresinden kontrol etmeden şehir adına göre tahmin etmek.
• CMK 115’te özel süre bulunmamasını, dosyanın süresiz takip edilmeyebileceği şeklinde yorumlamak.
• Ret kararının niteliğini görmeden otomatik iki haftalık itiraz süresi ve sabit merci yazmak.

Sık sorulan sorular

1. CMK 115/1 kim için uygulanır?

Güncel metin hükümlüyü esas alır. Başvuruda mahkûmiyet hükmü ve dosyanın gerçek usul durumu gösterilmelidir.

2. Güvencenin tamamı geri verilir mi?

Hayır. Birinci fıkra yalnız CMK 113/1-a’yı karşılayan ve kararda belirtilen kısmı düzenler. Diğer kısımlar CMK 115/2-3’e göre ayrıca değerlendirilir.

3. Hükmün kesinleşmesi mutlaka şart mıdır?

CMK 115/1 metni “hükümlü” ve yükümlülüklerin tamamlanması koşullarını yazar. Somut hükmün kanun yolu, kesinleşme ve infaz durumu gerçek kayıtlarla değerlendirilmelidir; metne eklenmemiş bir kural varsayılmamalıdır.

4. Kararda CMK 113/1-a tutarı gösterilmemişse ne yapılır?

Hayalî oran yazılmamalıdır. İade öncesinde CMK 113/2 uyarınca ilgili kısmın karar ve hesap kayıtlarından belirlenmesi istenebilir.

5. Başvuru için özel süre var mı?

CMK 115/1 gün veya hafta olarak özel başvuru süresi koymaz. Yükümlülükler tamamlandığında ve bakiye belirlenebildiğinde gecikmeden başvurmak, kayıtların denetlenmesini kolaylaştırır.

6. Duruşmaya bir kez katılmamak iade talebini engeller mi?

Her olay kendi kaydıyla incelenir. Mazeret, tebligat, ihlal kararı ve sonradan yerine getirme durumu görülmeden otomatik sonuç çıkarılamaz; kanun bütün yükümlülüklerin yerine getirilmesini arar.

7. Güvenceyi üçüncü kişi yatırdıysa para kime ödenir?

CMK 115/1 iade edilen kısmın hükümlüye geri verilmesini düzenler. Yatıran, dosya hesabındaki hak sahibi ve ödeme talimatı çelişiyorsa merci ile muhasebe biriminden açık belirleme istenmelidir.

8. Mağdura önceden ödeme yapılmışsa iade mümkün müdür?

Ödemenin hangi güvence kısmından yapıldığı önemlidir. CMK 114 işlemi ve güncel bakiye incelenmeden iade tutarı hesaplanamaz.

9. Talep reddedilirse iki hafta içinde itiraz mı gerekir?

Kararın niteliği ve veren makam görülmeden tek cevap verilemez. Gerekçeli karardaki kanun yolu, süre ve merci bilgisi CMK 34/2 çerçevesinde kontrol edilmelidir.

10. İade kararı verildiğinde para hemen hesaba geçer mi?

Karardan sonra muhasebe ve ödeme işlemleri tamamlanır. Kararın ilgili birime gönderilmesi, kimlik/IBAN teyidi, ödeme tarihi ve dekont ayrıca takip edilmelidir.

Resmî kaynaklar ve ilgili yazılar

• Adalet Bakanlığı güncel Ceza Muhakemesi Kanunu metni
• Adalet Bakanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi
• CMK 113/2 güvence kararında kısımların gösterilmesi
• CMK 114 güvenceden önceden ödeme
• Adli kontrol hangi hâllerde uygulanır?
• Adli kontrol nasıl kaldırılır veya değiştirilir?
• Adli kontrol kararına itiraz dilekçesi