Adli Kontrol Kararına İtiraz ve Kaldırma Dilekçesi

İtiraz mı, kaldırma talebi mi hazırlanmalı?

Önce hangi kararın hangi yönden değiştirilmek istendiği belirlenir. Yeni öğrenilen adli kontrol kararının hukuka aykırı olduğu ileri sürülüyorsa itiraz yolu değerlendirilir. Uygulanmakta olan tedbirin sürdürülmesine artık gerek bulunmadığı veya kapsamının değiştirilmesi gerektiği ileri sürülüyorsa CMK m.111/1 çerçevesinde güncel talep hazırlanır. Bir dilekçeye yalnız “itiraz ve kaldırma” başlığı atmak, süreyi ve inceleme merciini kendiliğinden açıklamaz.

İtirazın dayanağı karardaki hukuki veya maddi hatadır. Kaldırma isteminde ise tedbirin mevcut durumda gerekli olup olmadığı açıklanır. Sonradan ortaya çıkan çalışma programı, tamamlanan delil toplama işlemi veya belgelenen sağlık durumu bu değerlendirmeye konu olabilir. Kanunun m.111/1 hükmü, başvuruyu yalnız yeni bir olayın ortaya çıkması koşuluna bağlamaz. Buna karşılık önceki karar ve değerlendirmeler gizlenmeden, neden yeni bir karar istendiği açıkça anlatılmalıdır.

CMK 109 ve 110 bakımından hangi hususlar incelenir?

CMK m.109/1, m.100’de belirtilen tutuklama sebeplerinin varlığında tutuklama yerine adli kontrol uygulanmasını düzenler. M.109/2, kanunda tutuklama yasağı bulunan hallerde de adli kontrol hükümlerinin uygulanabileceğini ayrıca belirtir. Bu nedenle dilekçede yalnız “bu suçtan tutuklama yasaktır” denilerek her durumda adli kontrolün de yasak olduğu sonucuna varılmaz. İlgili fıkralar dosyanın niteliğiyle birlikte ele alınır.

M.109/3’teki yükümlülükler tek bir tedbir gibi yazılmaz. Yurt dışına çıkamama, belirlenen yere düzenli başvuru, konutu terk etmeme ve belirli bölgeye gitmeme farklı yükümlülüklerdir. Kararın her bir satırı okunur; bunlardan hangisine itiraz edildiği veya hangisinin kaldırılması istendiği belirtilir. Yalnız imza yükümlülüğüne yöneltilen gerekçe, diğer tedbirlerin tümünü açıklamış sayılmaz. Birden çok yükümlülük hakkında talep varsa her biri için ayrı gerekçe kurulmalıdır.

CMK m.110/2, yükümlülüklerin bütünüyle veya kısmen kaldırılmasına, değiştirilmesine ve bazılarına geçici muafiyet tanınmasına imkân verir. M.110/3, ilgili yetkilerin kovuşturma aşamasında görevli ve yetkili yargı mercileri tarafından uygulanmasını düzenler. İstenen sonuç bu seçeneklerden biriyle açıkça ilişkilendirilir. Örneğin imza yerinin değiştirilmesi, düzenli başvuru yükümlülüğünün tümden sona erdirilmesi anlamına gelmez.

İki haftalık itiraz süresi nasıl belirlenir?

CMK m.268/1’de genel süre, ilgilinin kararı öğrendiği günden itibaren iki haftadır. Karar tarihi ile öğrenme tarihi aynı olmak zorunda değildir. Dilekçede kararın tarihi ve sayısı yanında öğrenmenin ne zaman ve hangi yolla gerçekleştiği gösterilir. Sorgu veya duruşmada açıklanan karar, tebligat kaydı ve dosyadaki diğer öğrenme bilgileri birlikte incelenir. Sonradan alınan bir belge, önceki öğrenmeyi kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

CMK m.39, hafta olarak belirlenen sürenin hesabını ve son günün tatile rastlamasını düzenler. Haftalık süre, son haftada başlangıca esas günün isim olarak karşılığı olan gün esas alınarak hesaplanır; son günün tatil olması kuralı ayrıca uygulanır. Belgenin üzerinde yer alan karar tarihinden otomatik iki hafta eklemek yeterli değildir. Süre hesabının dayanağı olan öğrenme kaydı belirlenmeden örneğe kesin bir son gün yazılmamalıdır.

Bu sayfadaki Word dosyalarında temsili takvim tarihi bulunmaz. Kullanıcı, öğrenme ve başvuru tarihlerini gerçek dosya kayıtlarına göre doldurur. İtiraz süresinin geçirilmesi, m.111 kapsamındaki güncel kaldırma isteminin de aynı sebeple süresiz biçimde yasaklandığı anlamına gelmez. Ancak kaldırma başvurusu, kaçırılmış itiraz süresini yeniden başlatan veya geçmiş itirazı kendiliğinden süresinde hale getiren işlem olarak sunulamaz.

Adli kontrol itirazını hangi mahkeme inceler?

Başvuru, CMK m.268/1 uyarınca kararı veren mercie sunulur. İtirazı inceleyen merci bununla her zaman aynı değildir. M.268/2’ye göre kararı veren hâkim veya mahkeme itirazı yerinde görürse kararını düzeltir; yerinde görmezse en çok üç gün içinde yetkili itiraz merciine gönderir. Bu üç gün, itiraz incelemesinin her durumda sonuçlanacağı süre olarak yazılmaz.

Sulh ceza hâkimliğinin adli kontrole ilişkin kararlarında m.268/3-b uygulanır: inceleme, yargı çevresinde bulunduğu asliye ceza mahkemesi hâkimine aittir. Sulh ceza işlerinin asliye ceza hâkimi tarafından görüldüğü durumda yetki ağır ceza mahkemesi başkanındadır. Başka tür sulh ceza kararları için düzenlenen numara sırasıyla diğer sulh ceza hâkimliğine başvuru kuralı, adli kontrol itirazına doğrudan aktarılmaz.

Kovuşturma evresinde asliye ceza mahkemesi hâkiminin kararları bakımından m.268/3-c’deki ağır ceza mahkemesi kuralı dikkate alınır. Ağır ceza mahkemesi ve başkanının kararlarında, birden çok daire bulunup bulunmamasına göre aynı bentteki sıra uygulanır. Bölge adliye mahkemesi veya Yargıtayın esas mahkeme sıfatıyla verdiği kararlar için m.268/3-e ayrıca düzenleme içerir. Bu nedenle şablondaki merci alanı gerçek kararı görmeden sabit bir mahkeme adıyla doldurulmaz.

Kaldırma istemindeki beş gün ve dört aylık inceleme

CMK m.111/1, şüpheli veya sanığın istemi üzerine Cumhuriyet savcısının görüşü alındıktan sonra hâkim veya mahkemenin m.110/2’ye göre beş gün içinde karar verebileceğini düzenler. Bu süre başvurucunun beş gün içinde itiraz etmesi gerektiği anlamına gelmez. İtirazın genel iki haftalık süresi, savcı görüşü alınmasına ilişkin işlem ve kaldırma isteminin değerlendirilmesi birbirinden ayrılmalıdır.

Beş günün geçmesi talebin otomatik kabulü değildir. Başvurucu karar verilmediğini düşünerek imzaya gitmeyi bırakamaz veya yurt dışına çıkış yasağının sona erdiğini varsayamaz. Kararın verilip verilmediği dosyadan takip edilir; verilen kararın kapsamı ve ilgili birimlere bildirimi kontrol edilir. Bir yükümlülük kaldırılırken diğerleri devam edebileceğinden, yalnız kararın sonuç cümlesinin ilk bölümüne bakılmamalıdır.

M.110/4’teki en geç dört aylık devam incelemesi, kişinin kendi kaldırma talebi için bekleme süresi değildir. Soruşturmada savcının istemi üzerine sulh ceza hâkimi, kovuşturmada resen mahkeme kanunda belirtilen değerlendirmeyi yapar. Ayrıntılı açıklama için adli kontrolün dört aylık gözden geçirilmesi rehberine bakılabilir. Dilekçede önceki devam kararları ve bunların tarihleri de belirtilmelidir.

Gerekçe ve belge ilişkisi nasıl kurulmalı?

“Deliller toplanmıştır” cümlesi, dosyada gerçekten yapılan işlemlerle desteklenmelidir. Hangi tanığın dinlendiği, hangi raporun dosyaya girdiği veya hangi kayıtların alındığı biliniyorsa işlem ve tarih gösterilir. Henüz görülmemiş bir dosya için bütün delillerin tamamlandığı yazılmaz. Dosyaya erişim gerekiyorsa soruşturma dosyasını inceleme ve örnek alma dilekçesi ayrı bir usul ihtiyacını karşılar.

Sabit adres, çalışma ve aile bağları gerçek bilgiye dayanmalıdır. Bunların varlığı tek başına her dosyada kaldırma zorunluluğu doğurmaz; karardaki gerekçeye karşı hangi yönden önem taşıdığı açıklanır. İşveren yazısı çalışma saatlerini, öğrenci belgesi eğitim durumunu, sağlık belgesi tedbirin uygulanmasına etkili somut ihtiyacı göstermelidir. Belgenin adıyla yetinmek yerine ilgili açıklama paragrafına ek numarası verilmelidir.

Kararın kişiye yüklediği külfet de ölçülebilir biçimde anlatılır. Düzenli başvuru için ulaşım süresi, iş programıyla çakışan günler veya belirli tedavinin tarihleri varsa bunlar somutlaştırılır. “Hayatım çok zorlaştı” ifadesi tek başına talebin kapsamını göstermez. Sadece imza yerinin değiştirilmesi yeterliyse imza yeri değişikliği dilekçesi kullanılmalı; sonuç bölümü yer değişikliğiyle sınırlı tutulmalıdır.

Azami süre itirazı nasıl somutlaştırılır?

CMK m.110/A bakımından inceleme yapılacaksa yalnız ilk karar tarihinin yazılması yeterli değildir. Uygulamanın başlangıcı, verilen devam ve uzatma kararları, tedbirin kaldırıldığı veya yeniden uygulandığı dönemler dosya üzerinden belirlenir. Suçun ağır ceza mahkemesinin görevine girip girmediği ve kanundaki özel suç grupları değerlendirilir. Çocuklar bakımından m.110/A/3’te sürelerin yarı oranında uygulanacağı düzenlenmiştir. Yetişkin dosyası için hazırlanmış süre hesabı çocuk dosyasına aynen taşınmaz.

Azami süre incelemesi ile tedbirin bugün gerekli olup olmadığı farklı sorulardır. Kanuni üst sınıra henüz ulaşılmamış olması, her yükümlülüğün o güne kadar gerekçesiz biçimde sürdürülebileceği anlamına gelmez. Başvurucu hem süreye ilişkin hesabını hem de güncel kaldırma gerekçesini ileri sürüyorsa bunları ayrı paragraflarda göstermelidir. Hangi başlangıç tarihinin esas alındığı, hangi kararın uzatma içerdiği ve hesabın hangi fıkraya dayandığı açık olmalıdır. Belirli bir hükmün bütün dosyalara aynı takvim sonucunu verdiği varsayımıyla hazır bir bitiş tarihi yazılmaz.

Ekler arasında birden fazla adli kontrol kararı varsa her karara ayrı numara verilmesi incelemeyi kolaylaştırır. Böylece ilk uygulama kararı ile daha sonra verilen devam kararı karıştırılmaz; itirazın hangi tarihli karara yöneldiği de anlaşılır. Son talep daha önce reddedilmişse bu kararın tarihi ve gerekçesi açıklanır, tekrar başvuruda değerlendirilecek husus somut olarak gösterilir.

İki ayrı Word dilekçe örneği

İlk dosya adli kontrol kararına süresinde itiraz için; ikinci dosya mevcut yükümlülüğün kaldırılması veya değiştirilmesi istemi için hazırlanmıştır. Bunlar boş alanları gerçek bilgiyle tamamlanacak örneklerdir. Hazır avukat adı, gerçekmiş gibi yazılmış olay, dosya numarası veya elektronik imza beyanı içermez. Başvurucu kendi sıfatını ve istediği işlemi seçmelidir.

Adli kontrol kararına itiraz dilekçesini Word indir (.docx)

1. Adli kontrol kararına itiraz örneği

Adli kontrolü kaldırma veya değiştirme dilekçesini Word indir (.docx)

2. Kaldırma veya değiştirme talebi örneği

İtiraz verilince tedbir durur mu?

CMK m.269/1 uyarınca itiraz, kararın yerine getirilmesini kendiliğinden geri bırakmaz. Aynı maddenin ikinci fıkrasında kararı veren makamın veya inceleyen merciin geri bırakmaya karar verebileceği düzenlenmiştir. Böyle bir karar isteniyorsa nedeni ayrıca gösterilir; başvuru yapılmış olması karar verilmiş gibi değerlendirilmez. Word örneğine bu talep eklenirken hangi yükümlülüğün uygulanmasının hangi gerekçeyle geri bırakılması istendiği açıklanmalıdır.

CMK m.112, adli kontrol hükümlerini isteyerek yerine getirmeyen kişi hakkında yetkili merciin tutuklama kararı verebilmesine imkân tanır. Bu nedenle kaldırma veya itiraz dilekçesi verildiği gerekçesiyle yükümlülük terk edilmez. Gerçek bir engel varsa tarih, neden ve belgeyle ilgili mercie bildirilir. Her aksamanın otomatik tutuklama olduğu da söylenemez; kanunun öngördüğü iradi ihlal ve yargısal değerlendirme ayrımı korunmalıdır.

İnceleme sonunda verilen karar nasıl takip edilir?

CMK m.271/1’in genel kuralı, kanunda yazılı istisnalar dışında itirazın duruşmasız incelenmesidir. Merci gerekli gördüğünde Cumhuriyet savcısını ve sonra müdafi veya vekili dinler. Dolayısıyla dilekçe sunulduktan sonra mutlaka duruşma günü verileceği söylenemez. Yazılı açıklama ve belgelerin ilk başvuruda anlaşılır olması, dosya üzerinden yapılacak inceleme bakımından önem taşır.

İtiraz yerinde görülürse m.271/2 uyarınca merci aynı zamanda itiraz konusu hakkında da karar verir. M.271/3 kararın mümkün olan en kısa sürede verilmesini öngörür. M.271/4’te itiraz üzerine verilen kararların kesinliği düzenlenmiştir; ilk defa merci tarafından verilen tutuklama kararı istisnası ayrıca yer alır. Bu kesinlik, m.111 kapsamındaki güncel kaldırma talebiyle aynı mesele olarak sunulmamalıdır.

Karar çıktıktan sonra hangi yükümlülüğün kaldırıldığı, hangisinin devam ettiği, değişikliğin içeriği ve uygulanması için hangi birimlere gönderildiği kontrol edilir. Dilekçenin teslim kaydı ve karar örneği saklanır. Bu başvuru bir alacak davası olmadığından şablona rastgele “karşı taraftan vekâlet ücreti” veya bilirkişiyle hesaplanacak parasal talep eklenmez. Başvurunun sonuç bölümü doğrudan adli kontrol hakkında istenen işleme yönelmelidir.

Sık sorulan sorular

İtiraz için yedi gün mü, iki hafta mı uygulanır?

CMK m.268/1’in güncel genel süresi iki haftadır. Öğrenme kaydı ve varsa özel düzenleme incelenmeden eski örneklerdeki süre kullanılmaz.

Sulh ceza adli kontrol kararına başka sulh cezaya mı itiraz edilir?

M.268/3-b uyarınca kural olarak yargı çevresindeki asliye ceza mahkemesi hâkimi inceler. Sulh ceza işini asliye ceza hâkiminin gördüğü özel durumda ağır ceza mahkemesi başkanı yetkilidir.

Kaldırma istemek için dört ay beklenir mi?

Hayır. M.110/4’teki periyodik inceleme ile m.111/1 kapsamındaki kişinin talebi ayrı usul yollarıdır.

Word dosyalarının ikisi birden verilmeli mi?

Hayır. Başvurunun amacı, kararın öğrenme tarihi ve dosyanın güncel durumu belirlenerek uygun örnek seçilir. Ayrı talepler ileri sürülüyorsa hukuki dayanak ve sonuçlar açıkça ayrılır.

Resmî dayanak ve ilgili açıklamalar

Temel kaynak Adalet Bakanlığı UYAP üzerinden 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunudur: m.39 süre hesabı, m.109–111 adli kontrol ve kaldırma, m.112 ihlal, m.267–271 itiraz usulü. Süre üst sınırları ayrı değerlendirilmesi gereken dosyalarda CMK 110/A adli kontrol azami süreleri rehberi de incelenebilir.