Sanığın Kimlik ve Ekonomik Durum Kaydının Tamamlanması Dilekçesi | CMK 191/3-a Word

Kısa cevap: Sanığın açık kimliğinin saptanması ve kişisel-ekonomik durumu hakkında bilgi alınması, güncel Ceza Muhakemesi Kanunu’nda CMK m.191/3-a kapsamında ilk duruşmada yapılacak işlemler arasındadır. CMK m.190/1 ise bu konuyu değil, duruşmaya ara verilmeksizin devam edilmesi kuralını düzenler. İlk celse tutanağında kimlik, çalışma, gelir, bakmakla yükümlü olunan kişiler veya benzeri bilgiler eksik ya da yanlış yazılmışsa, amaç önceki imzalı tutanağı görünmez biçimde değiştirmek değil; yanlışı somut kayıtla açıklamak, sanığın güncel beyanını sonraki celse tutanağına geçirmek ve ilgili belgeleri mahkemenin değerlendirmesine sunmaktır. Başvuru kamu davasına bakan ceza mahkemesine, gerçek esas numarasıyla yapılır. CMK m.191/3-a’da bu istem için gün veya hafta cinsinden özel süre yoktur; ancak kayıt hükümden önce ve fark edilir edilmez açıklığa kavuşturulmalıdır.

Güncelleme: 5 Ekim 2026 · Hukuki dayanak: 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.147/1-a ve g, m.191/3-a, m.209, m.219-222; gerektiğinde 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.52/2 ve 52/4. Her dosyada hüküm ve yaptırım türü ayrıca incelenir.

Doğru madde neden CMK 191/3-a’dır?

Güncel resmî CMK metninde m.190’ın başlığı “Ara verme”dir. Birinci fıkra, duruşmaya ara verilmeksizin devam edilerek hüküm verilmesini; zorunlu hâllerde ise davanın makul sürede sonuçlandırılmasını sağlayacak biçimde ara verilebilmesini düzenler. Bu nedenle sanığın kimlik veya ekonomik durum kaydını tamamlama talebini “CMK 190/1” diye adlandırmak doğru değildir. Duruşmanın başlangıcındaki sıra ve işlemler m.191’de yer alır. M.191/3-a, sanığın açık kimliğinin saptanmasını ve kişisel-ekonomik durumu hakkında kendisinden bilgi alınmasını açıkça öngörür.

Bu ayrım yalnız madde numarası düzeltmesi değildir. Yanlış dayanak, talebin duruşmaya ara verilmesi istemiyle karıştırılmasına yol açabilir. Dilekçenin konusu; ilk celsede yapılması gereken kimlik ve durum tespitinin hiç yapılmaması, eksik yapılması veya tutanağa gerçeği yansıtmayan biçimde geçirilmesi olmalıdır. Duruşma çağrısı, iddianame ve ilk celse hakkında genel bilgi için iddianame kabulünden sonraki ceza davası rehberi ayrı süreci açıklar.

CMK m.147/1-a da ifade ve sorguda şüpheli veya sanığın kimliğinin saptanacağını, kimliğe ilişkin soruların doğru cevaplandırılması gerektiğini söyler. Aynı fıkranın (g) bendinde kişisel ve ekonomik durum hakkında bilgi alınması yer alır. Buna karşılık isnat edilen suç hakkında açıklamada bulunmama hakkı m.147/1-e ve m.191/3-c’de ayrıca düzenlenir. Kimlik sorularını, ekonomik durum bilgilerini ve suç isnadına ilişkin savunmayı tek bir “susma” başlığı altında toplamak doğru değildir. Ayrıntılı ayrım için CMK 147 susma hakkı rehberi incelenebilir.

Bu dilekçe hangi somut ihtiyacı karşılar?

Örnek dilekçe, sanığın dosyadaki gerçek kişiyle eşleştirilmesini veya kişisel-ekonomik durumuna ilişkin güncel bilginin doğru biçimde kayda geçirilmesini amaçlar. Kimlik yönünden sorun; ad-soyad yazım hatası, doğum tarihi veya yeri karışıklığı, anne-baba adı, vatandaşlık, T.C. kimlik numarası, yabancı kimlik numarası ya da benzer ayırt edici verinin yanlış kişiye ait görünmesi olabilir. Bu alanların hepsi her tutanakta aynı ayrıntıyla bulunmayabilir. Dilekçe yalnız gerçekten yanlış olan alanı göstermeli, gereksiz kişisel veriyi çoğaltmamalıdır.

Ekonomik durum yönünden sorun; çalışmadığı hâlde çalışan görünme, kapanmış işyerinin faal kaydedilmesi, brüt ve net gelirin karıştırılması, geçici kazancın düzenli aylık gelir gibi yazılması, kira veya kredi yükünün atlanması, bakmakla yükümlü olunan kişilerin hiç gösterilmemesi ya da celse tarihinden sonra durumun esaslı biçimde değişmesidir. “Gelirim yoktur” cümlesi tek başına yeterli olmayabilir. Mahkemenin değerlendirebileceği dönem, gelir türü, düzenlilik, zorunlu gider ve değişim tarihi açıkça yazılmalıdır.

Talep, suçun işlendiği veya işlenmediği sonucunu kendiliğinden belirlemez. Kimlik ve ekonomik durum kaydının doğru olması, yargılama süjelerinin karıştırılmasını önler ve ekonomik duruma hukuki sonuç bağlanan alanlarda mahkemeye denetlenebilir veri sağlar. Fakat düşük gelir otomatik beraat, ceza indirimi, erteleme veya taksit sonucu doğurmaz. Örneğin TCK m.52/2, bir gün karşılığı adlî para cezası miktarında kişinin ekonomik ve diğer şahsi hâllerinin dikkate alınmasını; m.52/4 ise ödeme süresi veya taksit konusunda ekonomik ve şahsi hâllerin göz önünde bulundurulmasını düzenler. Bu bağlantı ancak somut dosyada adlî para cezası gündeme gelirse önem kazanır.

Önceki duruşma tutanağı nasıl ele alınmalıdır?

CMK m.219 uyarınca duruşma için tutanak tutulur ve tutanak hâkim veya mahkeme başkanı ile zabıt kâtibince imzalanır. M.221’de sanık açıklamaları, istemler, ret gerekçeleri ve kararlar tutanağın içeriği arasında sayılır. M.222 ise duruşmanın nasıl yapıldığının ve usule uygunluğunun ancak tutanakla ispatlanabileceğini, tutanağa karşı yalnız sahtecilik iddiası yöneltilebileceğini belirtir. Bu güçlü ispat kuralı nedeniyle, imzalanmış bir tutanağın geçmişe dönük olarak sessizce değiştirilmesini isteyen belirsiz bir “tutanak düzeltme” talebi kurulmaz.

Uygun istem çoğu durumda üç parçalıdır: önce yanlış veya eksik satır tam olarak gösterilir; sonra doğru ve güncel bilgi açık beyanla sunulur; son olarak bu açıklamanın ve eklerinin yeni celse tutanağına geçirilmesi istenir. Mahkeme önceki kaydı maddi hata olarak değerlendirirse düzeltmenin ne olduğunun ve nedeninin denetlenebilir biçimde kayda alınması talep edilebilir. Önceki beyan gerçekten o tarihte verilmiş, fakat durum sonradan değişmişse “yanlış” denmez; eski durum ile yeni durum ve değişim tarihi ayrılır.

İmza eksikliği, başlık yanlışı veya duruşmada hazır bulunan başka kişinin adının eksikliği farklı tutanak sorunlarıdır. Örneğin bilirkişi adı eksikliği dilekçesi, m.221’deki katılan kişi kaydına odaklanır. Tutanak içeriğinin kasıtlı olarak sahte oluşturulduğu iddiası ise sıradan tamamlama istemiyle aynı değildir; duruşma tutanağının sahteliği rehberi bu ağır iddianın ayrı değerlendirilmesi gerektiğini gösterir.

Hangi bilgiler ve belgeler sunulmalıdır?

Kimlik bilgileri: Mahkeme ve esas numarası, celse tarihi, yanlış yazılan alan, tutanaktaki mevcut ifade ve doğru bilginin dayandığı resmî kayıt birlikte gösterilir. Nüfus cüzdanı veya kimlik kartının tamamını gereksiz yere yayımlamak yerine, mahkemenin istediği güvenli yöntem ve dosya sistemi kullanılmalıdır. Yabancı sanıkta pasaport, yabancı kimlik numarası veya tercüme gerekiyorsa belgenin düzenleyeni ve geçerlilik durumu ayrıca açıklanır.

Çalışma ve gelir: İşveren yazısı, ücret bordrosu, SGK hizmet dökümü, vergi kaydı, şirket ortaklığı kaydı, emekli aylığı belgesi, serbest meslek kazanç kaydı veya işsizlik kaydı ancak gerçekten mevcutsa eklenir. Tek bir aya ait olağan dışı ödeme, düzenli gelir gibi gösterilmemelidir. Gelir düzensizse tarih aralığı ve ortalama hesap yöntemi açıklanır; tahmini tutar kesin kazanç gibi sunulmaz.

Zorunlu gider ve yükümlülükler: Kira sözleşmesi, nafaka kararı, sağlık gideri, engellilik raporu, eğitim gideri veya bakmakla yükümlü olunan kişiye ait resmî kayıt varsa, ilgili kısım sunulur. Her borç ekonomik durumun aynı ölçüde göstergesi değildir. Tüketim tercihi, üçüncü kişiye ait borç ve sanığın yasal yükümlülüğü ayrılmalıdır.

Değişim tarihi: İşten çıkış, hastalık, emeklilik, işyeri kapanışı, yeni işe giriş veya gelir artışı hangi tarihte gerçekleşmişse yazılır. İlk celse tarihinde doğru olan kayıt sonradan eskimiş olabilir. Bu durumda eski tutanağın hatalı olduğunu ileri sürmek yerine, yeni durumun hangi tarihten itibaren geçerli olduğu belgelendirilir.

CMK m.209/1, sanığın kişisel ve ekonomik durumuna ilişkin bilgilerin yer aldığı belgelerin duruşmada anlatılacağını düzenler. Kişisel veri içeren belgenin açıkça istenmesi hâlinde kapalı oturumda anlatılmasına mahkemece karar verilebilmesi m.209/2’de yer alır. Hassas sağlık veya aile belgesi sunulacaksa belgenin kapalı oturumda anlatılması dilekçesi ayrı koşullarıyla değerlendirilebilir.

Başvuru makamı ve zamanlama nedir?

Dilekçe, iddianamenin kabulüyle kamu davasına bakan asliye ceza veya ağır ceza mahkemesine, o dosyanın esas numarasıyla sunulur. Soruşturma aşamasındaki kolluk veya savcılık ekonomik durum formunun yanlışlığı, kovuşturmadaki m.191/3-a işlemiyle bağlantılı olsa da önceki makamın belgesini değiştirmek için mahkemeye sınırsız yetki verildiği anlamına gelmez. Mahkemeden istenecek işlem; doğru güncel bilginin alınması, çelişkili belgenin dosyada gösterilmesi ve değerlendirmeye elverişli kayıt oluşturulmasıdır.

CMK m.191/3-a sabit bir başvuru süresi belirlemez. Yine de talebin hükümden sonra bırakılması, verinin yaptırım değerlendirmesine zamanında katılmasını engelleyebilir. Yanlışlık celse sırasında fark edilirse hemen sözlü olarak tutanağa geçirilmesi; sonradan fark edilirse ilk mümkün anda yazılı dilekçeyle bildirilmesi uygundur. Sonraki celse bekleniyorsa dilekçe önceden sunulup evrak numarası saklanır.

Talebin reddi veya hiç değerlendirilmemesi hâlinde otomatik olarak tek bir kanun yolu ve süre söylenemez. Kararın ara karar mı yoksa hükümle birlikte incelenecek bir mesele mi olduğu, talebin savunma hakkına ve yaptırıma somut etkisi, ayrıca hükmün kanun yolu rejimi incelenir. Dilekçe örneği, her ret kararına karşı ayrı ve derhâl itiraz bulunduğu varsayımıyla yazılmamıştır.

Sanığın kimlik ve ekonomik durum kaydının tamamlanması dilekçesi örneği

CMK 191/3-a sanığın kimlik ve ekonomik durum kaydının tamamlanması dilekçesini Word olarak indir

Başvurudan sonra hangi kontroller yapılmalıdır?

Önce evrakın doğru esas dosyasına işlendiği ve eklerin okunabilir olduğu kontrol edilir. Kimlik belgesinin yalnız gerekli sayfası veya bölümü sunulduysa, bunun yanlış kişiye ait olmadığı teyit edilir. Elektronik sunumda dosya adları ve tarihleri anlaşılır olmalı; okunmayan tarama, şifresiz hassas veri gönderimi veya kişisel veriyi gereksiz yayma riskinden kaçınılmalıdır.

Duruşmada mahkeme kimliği ve kişisel-ekonomik durumu yeniden sorduğunda cevaplar celse tarihi itibarıyla verilmelidir. Müdafi, önceki tutanak ile yeni beyan arasındaki farkı kısa biçimde açıklatmalı ve belgenin esas alınmasını açıkça istemelidir. Mahkeme talebi reddederse, istemin kendisi ile ret gerekçesinin m.221 kapsamında tutanakta bulunup bulunmadığı kontrol edilir.

Yeni tutanak alındığında ad-soyad, dosya numarası, celse tarihi, gelir dönemi, para birimi, brüt-net ayrımı ve değişim tarihi yeniden okunur. “Asgari ücretli” veya “serbest meslek” gibi tek başına belirsiz ifadeler varsa, somut aylık dönem ve kayıt gösterilir. Duruşma tutanağının başka bir kişiye ait kimlik veya ekonomik bilgiyi yanlışlıkla içerip içermediği de kontrol edilir.

Mahkeme adlî para cezası hakkında karar verirse, TCK m.52/3 uyarınca tam gün sayısı ile bir gün karşılığı miktarın kararda ayrı ayrı gösterilip gösterilmediği; taksit veya mehil talebi varsa m.52/4 koşullarının değerlendirildiği incelenir. Bu kontrol, m.191/3-a kaydının otomatik olarak belirli tutar veya taksit sonucu yarattığı anlamına gelmez.

Kimlik ve ekonomik durum tamamlama talebinde yapılan somut hatalar

• CMK m.190/1’i kimlik ve ekonomik durum tespitinin dayanağı gibi göstermek; doğru fıkra m.191/3-a’dır.
• İmzalı önceki tutanağın hiçbir iz bırakmadan değiştirilmesini istemek ve CMK m.222’nin ispat kuralını görmezden gelmek.
• İlk celse tarihinde doğru olan bilgi sonradan değiştiği hâlde eski kaydı “yanlış” diye nitelemek; değişim tarihini yazmamak.
• Net gelir, brüt ücret, ciro ve tek seferlik ödemeyi birbirine karıştırmak.
• Başkasına ait borcu veya gideri sanığın yasal yükümlülüğüymüş gibi sunmak.
• Kimlik kartının, sağlık kaydının veya aile belgelerinin gereksiz bütün sayfalarını açık biçimde çoğaltmak.
• Düşük gelirin otomatik beraat, ceza indirimi veya taksit doğuracağını ileri sürmek.
• Talebin ve ret gerekçesinin yeni celse tutanağına geçirilmesini izlememek.
• Kimlik sorularını isnada ilişkin susma hakkıyla aynı kabul etmek.
• Belgenin düzenleyeni, tarihi, dönemi ve dosyadaki yerini göstermeden yalnız “ekonomik durumum kötüdür” demek.

Sık sorulan sorular

1. Sanığın kimlik ve ekonomik durumu hangi maddede sorulur?

Duruşmanın başlangıcındaki işlem CMK m.191/3-a’dadır. CMK m.190/1 duruşmaya ara verilmeksizin devam edilmesi kuralını düzenler.

2. Kimlik sorularında susma hakkı kullanılabilir mi?

CMK m.147/1-a, kimliğe ilişkin soruların doğru cevaplandırılmasını öngörür. Suç isnadına ilişkin açıklamada bulunmama hakkı bundan ayrı düzenlenmiştir.

3. Ekonomik durum tutanağa yanlış geçtiyse eski tutanak silinir mi?

Kural olarak amaç imzalı önceki tutanağı görünmez biçimde silmek değildir. Yanlış veya eksik satır gösterilir; doğru güncel beyan, dayanak belge ve mahkemenin işlemi yeni kayıtta denetlenebilir biçimde yer alır.

4. Gelir sonradan değiştiyse önceki kayıt yanlış sayılır mı?

Hayır. Önceki tarih itibarıyla doğru bir bilgi sonradan eskimiş olabilir. Eski durum, yeni durum ve değişim tarihi ayrı ayrı yazılmalıdır.

5. Başvuru için özel bir süre var mı?

CMK m.191/3-a gün veya hafta cinsinden özel süre belirlemez. Yanlışlık fark edilir edilmez ve hükümden önce dosyaya açıklanması önemlidir.

6. Ekonomik durum belgesi duruşmada ele alınır mı?

CMK m.209/1, sanığın kişisel ve ekonomik durumuna ilişkin bilgilerin yer aldığı belgelerin duruşmada anlatılmasını düzenler.

7. Düşük gelir adlî para cezasını otomatik azaltır mı?

Hayır. TCK m.52/2 ekonomik ve diğer şahsi hâllerin bir gün karşılığı miktarda dikkate alınmasını öngörür; somut miktarı mahkeme kanuni sınırlar ve kayıtlar içinde takdir eder.

8. Ekonomik durum taksit kararında etkili olabilir mi?

TCK m.52/4 ekonomik ve şahsi hâllerin mehil veya taksit değerlendirmesinde dikkate alınmasını düzenler. Fakat talep veya düşük gelir tek başına otomatik taksit sonucu yaratmaz.

9. Hassas belgelerin açık duruşmada okunması zorunlu mu?

CMK m.209/2’ye göre sanığa veya mağdura ait kişisel veri içeren belgelerin, açıkça istenmesi hâlinde kapalı oturumda anlatılmasına mahkeme karar verebilir.

10. Talep reddedilirse hemen itiraz edilebilir mi?

Her ret için tek ve otomatik bir itiraz sonucu kurulamaz. Kararın niteliği, hükme etkisi, dosya evresi ve uygulanacak kanun yolu birlikte incelenmelidir; istem ve ret gerekçesi mutlaka kayda geçirilmelidir.

Resmî kaynaklar ve ilgili site yazıları

CMK m.147, 190, 191, 209 ve 219-222’nin güncel metni Adalet Bakanlığının 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu PDF’sinden ve UYAP Mevzuat sisteminden doğrulanmıştır. Adlî para cezasında ekonomik durum bağlantısı için Adalet Bakanlığının 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu PDF’sindeki m.52 kontrol edilmiştir. Benzer fakat ayrı talepler için oturum tarihi yanlışlığı, bilirkişi adı eksikliği ve tutanak sahteliği yazıları farklı hukuki sorunları ele alır.

Somut dosya kaydının incelenmesi

Bu örnek, ilgili celse tutanağı, kimlik kaydı, gelir dönemi ve dayanak belgeler görülmeden doğrudan kullanılmamalıdır. Av. Halil Bakırcı, Mersin Barosu sicil 3472. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosunun tek fiziksel ofisi İhsaniye Mahallesi 4903 Sokak Profit İş Merkezi 3/14 Akdeniz/Mersin adresindedir. Türkiye genelindeki dosyalar Mersin merkezli yürütülür.