EPL 2.0 Kod GPL Altında Dağıtılabilir mi? İkincil Lisans ve Ek A Şartı
EPL 2.0 lisanslı kodun GPL altında dağıtılması otomatik olarak serbest değildir. EPL 2.0 Bölüm 3.2(a), ikincil lisans yolunu iki koşula bağlar: programın ayrı dosyalardaki ikincil lisanslı başka materyalle birleştirilmesi ve ilk katkı verenin kaynak koda Ek A’da tanımlanan bildirimi eklemiş olması. Pakette EPL metninin bulunması, metnin sonunda Ek A örneğinin yer alması veya satıcının envantere “GPL uyumlu” yazması bu koşulları tek başına karşılamaz.
Uyuşmazlık, yazılım tedarikçisinin müşteriye sunduğu dağıtım yetkisinin gerçekte bulunup bulunmadığına ilişkindir. Müşteri birleştirilmiş ürünü GPL altında dağıtmayı planlıyorsa izin dosyası bu belirli işlem için incelenmelidir. Türk hukukunda FSEK m.48 mali hak ruhsatını, m.52 yazılılık ve hakların ayrı gösterilmesini, m.54 ise yetkisiz kişiden edinilen hak bakımından iyi niyetin sınırını düzenler. Teknik uyumluluk raporu, hak sahibinden gelen izin zincirinin yerine geçmez.
İkincil lisans seçeneği ile genel alt lisans yetkisi ayrılır
Eclipse Foundation tarafından yayımlanan EPL 2.0 metni çoğaltma, türev eser oluşturma ve dağıtım gibi yetkiler verirken bunları lisansın koşullarına bağlar. Bölüm 3.2, kaynak biçimindeki dağıtımın hangi lisansla yapılacağını ayrıca düzenler. Bu nedenle hak tanıyan ilk hükmü tek başına okuyup kaynak kodun istenen herhangi bir lisansa geçirilebileceği sonucu çıkarılamaz. Yetki, kullanım türü ve dağıtım şartı birlikte okunmalıdır.
İkincil lisans mekanizması, belirli GPL sürümleriyle birleştirme sorununu çözmeye yöneliktir. Şirketin kendi müşterisine hazırladığı kapalı kullanım sözleşmesi aynı kavram değildir. Çalıştırılabilir ürünün farklı bir lisansla sunulmasına ilişkin Bölüm 3.1 hükümleri de kaynak kod üzerindeki hakları koruyan koşullar içerir. “Ürün için başka sözleşme imzaladık” açıklaması, kaynak üzerinde GPL dağıtım yetkisinin bulunduğunu tek başına göstermez.
İnceleme sırasında hangi işlemin yapılacağı baştan yazılmalıdır: müşteriye kaynak mı verilecek, çalıştırılabilir paket mi teslim edilecek, başka GPL koduyla birleşik dağıtım mı yapılacak? Farklı işlemler aynı “lisans değişikliği” başlığı altında toplanırsa yanlış koşul uygulanır. Hukuki görüş, gerçek dağıtım planına ve o plandaki dosyalara bağlanmalıdır. Ürün henüz geliştirme aşamasındaysa planlanan teslim çıktısının kapsamı teknik ekipten alınır.
Birinci eşik: İlk katkı verenin gerçek bildirimi
Bölüm 3.2(a), Ek A’daki bildirimin ilk katkı veren tarafından kaynak koda eklenmiş olmasını arar. Sonraki dağıtıcının kendi tercih ettiği etiketi eklemesiyle bu koşulun gerçekleştiği söylenemez. Projenin başlangıç dağıtımı, izin kaydı ve ilgili sürümün kaynak paketi görülmelidir. Bir kod deposunu bugün yöneten kişiyle lisans anlamındaki ilk katkı veren aynı kişi olmayabilir. Yetki, yönetici hesabına erişimle değil hukuki ve tarihsel kayıtla açıklanır.
Kaynak koddaki bildirim hangi dosyaları kapsıyorsa izin incelemesi de o kapsam üzerinden yürür. Bir modül için geçerli açıklama, projeye sonradan eklenen ve başka kaynaktan gelen bütün dosyaları otomatik kapsamaz. Kaynak ağacının farklı dizinlerindeki lisanslar karşılaştırılır. Üçüncü taraf kodu paket içine almak, o kodun hak sahibinin başka koşullarını ortadan kaldırmaz. Tek bir üst klasör etiketiyle çelişkili alt dosya bildirimi görmezden gelinmemelidir.
Kurumsal tedarikte satıcıdan yalnız lisans adları listesi istenmesi bu nedenle yetersiz kalır. Bildirimin hangi kaynakta bulunduğu, hangi sürümle teslim edildiği ve kimin yetkisine dayandığı gösterilmelidir. Ticari satıcı kendi katkısı üzerinde ayrı izin verebilse bile önceki bütün katkılar için aynı yetkiye sahip olduğu varsayılmaz. Müşterinin planladığı dağıtım bu eski kodlara dayanıyorsa eksik yetki, sözleşmedeki genel güvence cümlesiyle teknik olarak giderilmiş olmaz.
Ek A örneğinin lisans dosyasında bulunması neden yetmez?
EPL 2.0’ın Ek A bölümü bu ayrımı açıkça yapar: lisansın Ek A dâhil bir kopyasını eklemek, kaynak kodu ikincil lisanslara açmaya tek başına yeterli değildir. Gerçek bildirimin uygulanabilir ikincil lisansı, sürümünü ve varsa istisna veya ek izinleri belirtmesi gerekir. Şablondaki boş yerlerin doldurulmamış olmasıyla belirli kaynak için verilmiş izin aynı değildir. Denetimde şablon metni ile somut lisans beyanı ayrı işaretlenmelidir.
Bildirimin her dosyanın içinde bulunması mümkün veya uygun değilse metin, alıcının böyle bir açıklamayı araması beklenen bir konumda tutulmasına izin verir; ilgili dizindeki lisans dosyası buna örnektir. Bu olanak, kapsamın belirsiz bırakılması için kullanılmamalıdır. Hangi dosyaların bildirime tabi olduğu okuyucu tarafından anlaşılmalıdır. İzin yalnız bir internet sayfasında görüldüyse o sayfanın ilgili sürüm ve kaynak paketiyle bağlantısı ayrıca korunmalıdır.
Lisans belgesinin sonradan değiştirilmesi geçmiş teslimi kendiliğinden yeniden tanımlamaz. İnceleme için teslim tarihinde bulunan paket kopyası saklanır. Yeni bildirimin önceki kodu hangi yetkiyle kapsadığı açıklığa kavuşturulmalıdır. Satıcının hatasını düzeltmek amacıyla yayımladığı yeni dosya ile hak sahibinin gerçekten verdiği ek izin farklı olgulardır. Yayımlanan düzeltmenin tarihi, kapsamı ve gönderenin yetkisi kaydedilir; geriye dönük sonuç açık dayanak olmadan kabul edilmez.
İkinci eşik: Başka materyalle gerçek birleştirme
Bölüm 3.2(a), programın ayrı dosya veya dosyalardaki ikincil lisanslı başka materyalle birleştirilmesini arar. Klasöre boş bir GPL lisans dosyası bırakmak, gerçek birleştirme incelemesinin yerini tutmaz. Hangi diğer materyalin kullanıldığı, o materyalin hangi lisansa tabi olduğu ve ürün içinde nasıl yer aldığı gösterilmelidir. Metindeki koşullar karşılanmadan yalnız hedef lisansın adını seçmek yeterli hukuki işlem değildir.
Teknik mimari, hukuk incelemesine anlaşılır biçimde sunulmalıdır. Birbirine hiç katılmayan bağımsız ürünlerin aynı indirme sayfasında bulunmasıyla programın başka materyalle birleştirilmesi aynı olgu olarak kabul edilmemelidir. Hangi dosyanın hangi işlevi yerine getirdiği ve dağıtım paketinin içeriği belirlenir. Burada genel bir “her bağlantı birleştirmedir” veya “ayrı dosya her zaman bağımsızdır” kuralı kurulamaz; izin metnindeki işlem somut yapı üzerinden değerlendirilir.
Birleştirme için gereken ikinci materyalin lisans seçeneği de kontrol edilir. Tedarikçinin o materyal üzerinde ileri sürdüğü izin ayrıca doğrulanmamışsa ilk bileşenin Ek A bildiriminin bulunması bütün ürünün dağıtımını tek başına çözüme kavuşturmaz. Birleşik ürünün bütün ilgili parçaları için uyumlu yetki zinciri kurulmalıdır. Teslim raporunda hangi koşulun hangi belgeyle karşılandığı gösterildiğinde, eksik iznin teknik uyum testiyle karıştırılması önlenir.
EPL metnindeki değiştirilmiş eser tanımı da teknik sınıflandırmada önem taşır. Program içeriğinin yeni bir kaynak dosyasına alınmasıyla yalnız bağlantı kurmak, ada göre bağlanmak veya alt sınıf oluşturmak için kullanılan belirli bildirim ve arayüz unsurları aynı şekilde tanımlanmamıştır. Bu ayrım görülmeden bütün dosyalar için aynı hak sonucu çıkarılmamalıdır. Teknik rapor, dosyanın hangi içeriği gerçekten taşıdığını ve hangi işlev için kullanıldığını açıklamalıdır; yalnız dosyanın bulunduğu klasöre bakmak yeterli değildir.
Hangi GPL sürümü ve hangi istisna seçilebilir?
EPL 2.0 ikincil lisans kavramını GPL sürüm 2 veya sonraki sürümler ve ilk katkı verenin belirlediği istisna ya da ek izinlerle ilişkilendirir. Bu tanım, her somut bildirimin sınırsız seçenek verdiği anlamına gelmez. Bildirimde hangi sürüm ve izinlerin belirtildiği okunur. Yalnız “GPL” yazan bir satırı yorumlarken orijinal izin beyanına dönülmelidir. Müşterinin hedeflediği sürümün kapsam içinde olup olmadığı teslim öncesinde açıklığa kavuşturulur.
İstisna metni, ana lisansın uygulamasını belirli bir işlem bakımından değiştirebilir. Bu yüzden istisnanın adını rapora eklemekle yetinilmemeli, gerçek metin ve hangi koda uygulandığı da saklanmalıdır. Başka bir projenin yaygın kullanılan istisnası, bu projede yetkili kişi tarafından tanınmış olmadıkça otomatik uygulanmaz. İzin zincirinde bulunmayan esneklik, ürünün dağıtımını kolaylaştırdığı gerekçesiyle müşteri sözleşmesine varmış gibi yazılmamalıdır.
Farklı ürün sürümlerinde farklı izinler bulunuyorsa satın alma ve geliştirme ekipleri aynı sürüm bilgisini kullanmalıdır. Satış sunumundaki yeni sürüm açıklamasıyla dağıtılan eski bağımlılığın lisansı birbirine karışabilir. Envanter kayıtlarına yalnız güncel lisans eklemek bu geçmiş farkı görünmez kılar. Sürüm yükseltme kararının hukuki etkisi de yeni dosyaların gerçek bildirimi üzerinden değerlendirilmelidir; daha yeni yazılım her durumda daha geniş izin demek değildir.
SPDX kaydı hukuki izin belgesi yerine geçer mi?
SPDX’nin EPL 2.0 lisans kaydı, Ek A ile tanınan ikincil lisans seçeneklerinin “OR” ifadesiyle gösterilmesini açıklar. Bu kayıt makinece okunabilir envanter düzeni bakımından yararlıdır. Bununla birlikte bir çalışanın envantere seçimli lisans ifadesi yazması, eksik hak sahibinin iznini oluşturmaz. Etiket, doğru hukuki durumu kaydetmelidir; hukuki durum yalnız etiketten türetilmemelidir.
Otomatik tarama sonucuyla kaynak bildirimi çelişiyorsa çelişki kapatılmadan dağıtım onayı verilmemelidir. Tarayıcının lisans metnini bulmuş olması, ikincil lisans koşullarının o paket için gerçekleştiği sonucunu içermez. Ek A şablonu yanlışlıkla gerçek izin olarak algılanmış olabilir. Denetim raporunda otomatik tespit, insan tarafından doğrulanan kaynak ve nihai dağıtım kararı ayrı kaydedilir. Bu kayıt, tedarikçinin müşteriye hangi güvenceyi verdiğini de görünür kılar.
Kaynak ve çalıştırılabilir ürün tesliminde kalan yükümlülükler
İkincil lisans yolu kullanıldığında EPL metni ve korunması gereken bildirimler gelişigüzel silinmez. Bölüm 3.2(b) programın her kopyasına EPL sözleşmesinin bir kopyasının eklenmesini; Bölüm 3.3 ise mevcut telif, patent, marka, atıf ve ilgili sorumluluk bildirimlerinin korunmasını düzenler. Yeni lisans etiketi eklemek, kodun önceki hak kayıtlarını yok sayma yetkisi değildir. Dağıtım paketinin son hâli bu belge bütünlüğü bakımından incelenmelidir.
Çalıştırılabilir ürünün müşteriye farklı bir sözleşmeyle sunulması hâlinde Bölüm 3.1’in koşulları ayrıca okunur. Kaynağın erişilebilirliğine ilişkin açıklama ve alıcının Bölüm 3.2 kapsamındaki haklarını sınırlamama şartı önem taşır. Müşteri sözleşmesindeki genel “hiçbir kodu dağıtamazsınız” cümlesi açık kaynak parçaların verilen haklarıyla çelişiyorsa sorun yalnız etiket düzeltilerek giderilmez. Sözleşmenin ilgili kapsamı açıkça kurulmalıdır.
Ürünün ücretli satılması bu değerlendirmeyi gereksiz kılmaz. Lisans incelemesi bedelin bulunup bulunmadığından çok kullanılan hak ve koşullara bakar. Tedarikçinin müşteriye sağladığı destek, bakım ve performans taahhütleri kendi borçlarıdır; diğer katkı verenlerin bunları üstlendiği sonucu çıkarılmamalıdır. Birleştirme izni, ürünün hatasızlığına ilişkin teknik garanti olarak da sunulamaz. Hukuki dağıtım yetkisiyle ürün kabul ölçütleri ayrı tutulmalıdır.
Kaynak teslim listesi hazırlanırken EPL’nin kaynak kod tanımı ayrıca okunur. Metin, değişiklik yapmaya elverişli biçimi esas alır ve yazılım kaynakları yanında dokümantasyon kaynakları ile yapılandırma dosyalarını da açıkça anmaktadır. Teslimin yalnız birkaç programlama dosyasından oluşması, ilgili kaynak kapsamının tamamlandığını kendiliğinden göstermez. Buna karşılık bu tanım, ürünle ilgisiz şirket belgelerini veya müşteri verilerini topluca teslim etme borcu olarak genişletilmemelidir. Her dosyanın programla ilişkisi açıklanmalıdır.
İkincil lisans yeni patent veya mülkiyet hakkı yaratmaz
EPL 2.0 Bölüm 2(e), ikincil lisans üzerinden alınan program nedeniyle katkı verenlerin metinde tanınanların ötesinde ek hak vermiş sayılmadığını belirtir. Bu nedenle lisans seçeneğinin değiştirilmesi bütün patent sorunlarını çözmüş gibi gösterilmemelidir. Hangi katkının hangi hak kapsamında kullanılabildiği ayrıca incelenir. Programı GPL altında dağıtma seçeneği, bütün ürün teknolojisi üzerinde sınırsız patent ruhsatı anlamına gelmez.
Aynı şekilde müşteriye kaynak teslim edilmesi, mali hakların mülkiyetinin müşteriye geçtiğini tek başına göstermez. Yazılımın telif hakkıyla korunması bakımından hak devriyle kullanım ruhsatı ayrılır. FSEK m.48 ve m.52 uyarınca verilmiş yetkinin konusu belirlenmelidir. Açık kaynak parçaları içeren ürüne “tüm haklar münhasıran müşteriye aittir” yazılırken tedarikçinin gerçekten sahip olduğu hakların sınırı aşılmamalıdır. Önceden mevcut üçüncü taraf kodu ayrıca tanımlanır.
Yetkisiz lisans açıklamasında müşterinin talebi
Türk hukukunun uygulandığı ilişkide FSEK m.54, mali hak veya ruhsatı devretmeye yetkili olmayan kişiden edinimi, alıcının iyi niyetli olmasıyla korunan bir işlem hâline getirmez. Müşterinin satıcıya bedel ödemiş olması eksik üçüncü taraf iznini kendiliğinden tamamlamaz. Satıcının yetki ve uyum taahhüdüne aykırılığı ayrıca değerlendirilir. Bu yüzden ticari güvenceye ek olarak izin kayıtlarının gerçekten teslim edilmesi istenir.
TBK m.112 bakımından sözleşmede hangi dağıtım olanağının üstlenildiği, bunun neden sağlanamadığı ve doğan zarar gösterilir. Müşterinin sonradan lisans planını değiştirmesiyle başlangıçta açıkça bildirilen GPL dağıtım hedefinin karşılanmaması farklıdır. Teknik şartname, teklif, yazışma ve teslim tutanağı birlikte okunur. Talep, yalnız “uyumsuz çıktı” cümlesine değil karşılanmayan somut borca bağlanmalıdır. Yeniden geliştirme gideri ileri sürülüyorsa gerekli düzeltmeyle ürün iyileştirmesi ayrılır.
Ek izin alınması, bileşenin değiştirilmesi veya dağıtım planının yeniden kurulması farklı çözüm yollarıdır. Hangisinin sözleşmeye uygun olduğu ve kimin gideri üstleneceği belirlenir. Müşterinin onayı gereken değişiklik tek taraflı yapılmamalıdır. FSEK m.52 kapsamındaki yazılı hak düzenlemesi düzeltme anlaşmasında da önem taşır. Ürün paketindeki bir etiketin değiştirilmesi, eksik yetkiyi ve önceki teslimin bütün sonuçlarını otomatik ortadan kaldıran işlem olarak sunulmamalıdır.
Bildirim, süre ve delil dosyası
EPL 2.0 Bölüm 7, esaslı koşula aykırılığın öğrenildikten sonra makul süre içinde giderilmemesine bağlanan sona erme düzeni içerir. Buraya başka bir lisansın sabit 30 veya 60 günlük kuralı taşınamaz. Öğrenme tarihi, bildirilen aykırılık, düzeltmenin kapsamı ve ne zaman tamamlandığı kaydedilir. Lisansın sona erme koşuluyla müşterinin sözleşmeden doğan ihbar veya talep süreleri de ayrı takip edilmelidir.
HMK m.199 bakımından kaynak paketleri, elektronik yazışmalar ve sürüm kayıtları belge niteliğindedir. Dosya özetleri, paket bütünlüğünün sonraki değişikliklerden ayrılmasına yardım eder. İzin bildiriminin kaldırılması veya deponun erişimden çıkması tehlikesi varsa HMK m.400 uyarınca delil tespiti koşulları değerlendirilir. Delil dosyasında yalnız son ürünü değil ilk teklifin verdiği lisans güvencesini de korumak, sözleşmesel talebin kapsamını açıklamayı sağlar.
Sık sorulan sorular
Her EPL 2.0 projesi GPL altında dağıtılabilir mi?
Hayır. Bölüm 3.2(a) ilk katkı verenin Ek A bildirimini ve ayrı dosyalardaki ikincil lisanslı başka materyalle birleştirme koşulunu birlikte arar. Somut sürümün gerçek izin kaydı incelenmelidir.
Lisans dosyasında Ek A örneğinin bulunması yeterli mi?
Hayır. Ek A, lisansın bu ek dâhil bir kopyasının bulunmasının tek başına yeterli olmadığını açıklar. Hangi ikincil lisans, sürüm ve istisnaların uygulandığını gösteren gerçek bildirim gerekir.
Sonraki dağıtıcı bildirimi kendisi ekleyebilir mi?
Bölüm 3.2(a) bakımından ilk katkı verenin bildirimi aranır. Sonraki dağıtıcı kendi sahip olmadığı hakları etiket ekleyerek yaratamaz. Ayrı izin ileri sürülüyorsa yetkili hak sahibinden geldiği ve kapsamı gösterilmelidir.
Bildirim her kaynak dosyasında bulunmalı mı?
Ek A, dosya içine koymanın mümkün veya uygun olmadığı durumda alıcının açıklamayı araması beklenen konuma izin verir. İlgili dizindeki lisans dosyası örnektir. Hangi kaynakların kapsandığı yine anlaşılır olmalıdır.
SPDX OR ifadesi tek başına izin sağlar mı?
Hayır. SPDX kaydı doğru lisans seçeneklerini ifade eder. Envantere yazılan etiket, ilk katkı verenin eksik bildirimini veya başka hak sahibinin iznini kendiliğinden oluşturmaz; kaynak belgeyle doğrulanmalıdır.
GPL sürümü serbestçe seçilebilir mi?
Somut Ek A bildiriminin kapsadığı sürüm, istisna ve ek izinler okunmalıdır. Genel ikincil lisans tanımıyla belirli kaynak için verilmiş seçenek aynı şey değildir. Dağıtım hedefi bu gerçek kapsamla eşleştirilmelidir.
GPL seçilince EPL metni silinir mi?
Bölüm 3.2(b) EPL metninin kopyasını, 3.3 ise mevcut bildirimlerin korunmasını düzenler. İkincil lisans yolunu kullanmak önceki hak, atıf ve sorumluluk kayıtlarını gelişigüzel kaldırma yetkisi vermez.
İkincil lisans bütün patent izinlerini sağlar mı?
Hayır. Bölüm 2(e), ikincil lisans nedeniyle katkı verenlerin metindeki hakların ötesinde ek hak vermiş sayılmadığını belirtir. Telif dağıtım seçeneğiyle başka patent veya teknoloji hakkı talepleri ayrıdır.
Satıcıya ödeme yapan müşteri yetkisiz lisansla korunur mu?
FSEK m.54, yetkisiz kişiden mali hak veya ruhsat ediniminde iyi niyeti tek başına yeterli koruma saymaz. Satıcının sözleşmesel sorumluluğu ayrıca incelenir; ödeme eksik üçüncü taraf iznini tamamlamaz.
EPL ihlalini düzeltmek için her durumda otuz gün var mı?
EPL 2.0 Bölüm 7, esaslı aykırılığın öğrenilmesinden sonra makul sürede giderilmesine ilişkin düzenleme içerir. Başka lisansın sabit süreleri buraya otomatik uygulanmaz. Somut öğrenme ve düzeltme kayıtları korunmalıdır.
Dayanak belgeler
İnceleme EPL 2.0 Bölüm 1–3, 7 ve Ek A, aynı metnin Open Source Initiative kaydı ve SPDX lisans açıklaması üzerinden yapılmıştır. Türk hukuku değerlendirmesinde FSEK m.48, m.52 ve m.54, TBK m.112 ve HMK m.199 ile m.400 esas alınır. Dağıtım yetkisi, kaynak bildirimi ve müşteri sözleşmesindeki vaat aynı ürün sürümü için karşılaştırılmalıdır.
İstanbul ve Mersin ofisleri
İstanbul · Polaris Plaza
Maslak Ahi Evran Caddesi, Polaris Plaza No:21, Kat:9, 34475 Sarıyer/İstanbulMersin · Profit İş Merkezi
İhsaniye Mahallesi, 4903. Sokak, Profit İş Merkezi No:23, Kat:3, Daire:14, 33070 Akdeniz/MersinHukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
