Eziyet ile Kasten Yaralama Suçu Arasındaki Fark

TCK 96 ve TCK 86’nın Güncel Metni

TCK 86/1 ve 86/2’deki ceza aralıkları 7550 sayılı Kanun’un 9. maddesiyle 4 Haziran 2025’te yükseltilmiştir. Eski ceza aralıklarıyla hazırlanan içerikler güncel değildir.

Temel Farklar Tablosu

Sistematiklik ile Tekil Yaralama Nasıl Ayrılır?

Sistematiklik yalnızca “kaç kez vurulduğu” değildir. Davranışların belli bir süre boyunca aynı baskı amacına hizmet etmesi, planlı veya düzenli biçimde tekrar etmesi ve mağdurun iradesini kıran bir ortam yaratması aranır. Darp, hakaret, tehdit, uykusuz bırakma ve sosyal yalıtma farklı günlerde ortak düzenin parçaları olabilir.

Adli Rapor Ayrımı Tek Başına Belirler mi?

Hayır. Basit tıbbi müdahale (BTM), kemik kırığı, organ işlev kaybı, yüzde sabit iz veya yaşamı tehlikeye sokan durum TCK 86–87 bakımından cezanın niteliğini etkiler. Eziyet ise fiziksel iz bırakmadan da ruhsal acı ve aşağılanmayla oluşabilir.

Bununla birlikte rapor, eylemlerin yoğunluğunu ve anlatımla uyumunu gösterir. Psikiyatrik değerlendirme, uyku bozukluğu, travma belirtileri ve işlev kaybı gibi etkileri ortaya koyabilir. Raporun tarihi olay kronolojisiyle eşleştirilmelidir.

Eziyet ve Yaralama Birlikte Uygulanır mı?

Eziyet düzeninin içinde kalan, bağımsız hukuki varlık göstermeyen hafif yaralama fiilleri bütün içinde değerlendirilebilir. Fakat TCK 87’deki kemik kırığı, organ işlevinin sürekli zayıflaması/kaybı, yüzde sabit iz veya yaşamı tehlikeye sokan sonuçlar ortaya çıkmışsa neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama ve içtima kuralları ayrıca incelenir.

Ayrı tarihte, ayrı kastla işlenen bağımsız yaralama fiili sırf taraflar arasında eziyet süreci de var diye cezasız kalmaz. Her eylemin zamanı, amacı, sonucu ve diğer fiillerle bağlantısı gösterilmelidir.

Tekil sokak kavgası

Tartışmada bir kez yumruk atılması ve mağdurun yaralanması sistematik süreç yoksa TCK 86’dır.

Evde süregelen baskı düzeni

Mağdurun aylarca düzenli dövülmesi, aç bırakılması, aşağılanması ve uyumasının engellenmesi ortak düzen oluşturuyorsa TCK 96; ayrıca ağır yaralama sonucu varsa TCK 87 yönünden incelenir.

Birden fazla fakat bağlantısız olay

Farklı zamanlarda yaşanan ve ortak baskı amacı göstermeyen darplar otomatik olarak eziyet sayılmaz; zincirleme suç ve her yaralama fiili ayrı değerlendirilir.

Şikâyet, Uzlaştırma ve Görev

• Eziyet: Resen soruşturulur, uzlaştırmaya tabi değildir.
• TCK 86/1: Kural olarak resen soruşturulur.
• TCK 86/2: Temel hâli mağdurun şikâyetine bağlıdır; nitelikli hâllerde TCK 86/3 gereği şikâyet aranmaz.
• Görev: Her iki suç bakımından kural olarak asliye ceza mahkemesi görevlidir; somut ağır netice ve birleşen suçlar görev değerlendirmesini etkileyebilir.

Mersin’de Delil Planı

1. Sağlık kuruluşunda adli kayıt açtırın; tüm yaraları fotoğraf ve raporla belgeleyin.
2. Her olayı tarih, yer, tanık ve kullanılan yöntemle kronolojik yazın.
3. Mesaj, kamera, 112/KADES ve önceki başvuru kayıtlarının korunmasını isteyin.
4. Dilekçede yalnızca “darp edildim” demek yerine sistematik yapıyı oluşturan her davranışı ayrı açıklayın.

Eziyet ile Kasten Yaralama Farkı Nerede Başlar?

Eziyet ile kasten yaralama farkı, yalnız darbe sayısına veya adli rapordaki gün sayısına bakılarak belirlenmez. TCK 86, başkasının vücuduna acı verme veya sağlık ya da algılama yeteneğini bozma sonucunu merkez alır. TCK 96 ise insan onuruyla bağdaşmayan ve bir süreç içinde sistematik özellik gösteren davranışların kişiye bedensel veya ruhsal acı vermesi, algılama ya da irade yeteneğini etkilemesi veya aşağılaması üzerine kuruludur.

Tek yumruk çoğu olayda kasten yaralamadır. Birden fazla darbe de aynı kavganın kısa süreli devamıysa yine yaralama kapsamında kalabilir. Eziyet için aranan sistematiklik, yalnız sayı değil; davranışların zaman, amaç, yöntem ve mağdur üzerindeki hâkimiyet bakımından bir düzen oluşturmasıdır.

Kaç Olaydan Sonra Eziyet Suçu Oluşur?

Kanunda “en az üç kez” gibi sayısal eşik yoktur. Birbirinden kopuk iki kavga, aralarında ortak karar ve yöntem bulunmuyorsa eziyet oluşturmayabilir. Buna karşılık kısa zaman aralığında planlı olarak tekrarlanan, aynı kişiyi sindirmeyi amaçlayan farklı davranışlar sistematik bütün gösterebilir.

Değerlendirmede olaylar arasındaki süre, failin aynı yöntemi kullanması, mağdurun kaçınma imkânı, taraflar arasındaki bağımlılık, davranışların birbirini tamamlaması ve failin süreç üzerindeki kontrolü incelenir. Darp, uyutmama, yiyecek kısıtlama, aşağılayıcı söz ve tecrit tek başına farklı suçlara benzese bile ortak bir sindirme düzeninin parçaları olabilir.

• Olayların ortak amaç veya saikle bağlantısı
• Benzer yöntem veya giderek ağırlaşan davranış
• Mağdurun failden kaçınma imkânının sınırlılığı
• Davranışların takvim içinde süreklilik göstermesi
• Her olayın önceki olayın yarattığı korkuyu sürdürmesi
• Sürecin insan onurunu hedef alan niteliği

Kronoloji hazırlanırken yalnız şiddet günleri değil, tehdit, özür, denetim, kapatma, yardım arama ve sağlık başvuru tarihleri de gösterilmelidir. Böylece bağımsız tartışmalar ile tek bir davranış düzeni ayrılabilir.

Basit Tıbbi Müdahale Raporu Suç Vasfını Belirler mi?

Hayır. Adli rapordaki “basit bir tıbbi müdahaleyle giderilebilir” sonucu yaralanmanın tıbbi ağırlığına ilişkindir; olayın TCK 96 anlamında sistematik eziyet olup olmadığını tek başına belirlemez. Hafif iz bırakan fakat aylarca tekrar eden aşağılayıcı davranışlar eziyet olabilir. Tersine ağır kırık oluşturan tek darbe sistematik süreç yoksa nitelikli yaralama olarak değerlendirilebilir.

Raporda her yaralanmanın yeri, boyutu, rengi, iyileşme evresi ve olası mekanizması açıklanmalıdır. Farklı tarihlere ait eski ve yeni lezyonlar süreç iddiasını destekleyebilir; ancak yalnız fotoğrafa bakılarak kesin oluş zamanı her zaman belirlenemez. Muayene tarihi ile iddia edilen olayların zaman çizelgesi karşılaştırılmalıdır.

Ruhsal Sağlığın Bozulması Yaralama mı, Manevi Eziyet mi?

TCK 86 sağlık veya algılama yeteneğinin bozulmasını kapsadığından, ruhsal sağlık üzerindeki etki somut şartlarda yaralama suçuna konu olabilir. TCK 96 ise sistematik insanlık dışı davranışların ruhsal acı ve aşağılanma boyutunu da korur. Aynı klinik belirti, suçun bağlamına göre farklı hukukî değerlendirmelerde rol oynayabilir.

Psikiyatri veya psikolog kaydı, belirti ve işlev kaybını gösterebilir; davranışların tamamını veya failin kastını tek başına ispatlamaz. Tanı konulmaması da eziyet sürecini otomatik olarak dışlamaz. Uyku, beslenme, panik, kaçınma, okul/iş devamı ve sosyal ilişki değişimleri olay tarihine yakın kayıtlarla incelenir.

Eziyet İçindeki Yaralama Fiilleri İçin Ayrıca Ceza Verilir mi?

Eziyet süreci içindeki her acı verici hareket için otomatik olarak ayrı yaralama cezası verilmez. Fiillerin TCK 96’nın tipik davranışları içinde kalıp kalmadığı, bağımsız bir suç oluşturacak ayrı kast ve sonuç taşıyıp taşımadığı, özel norm ve fikrî/gerçek içtima kuralları değerlendirilir.

Örneğin süreç içindeki hafif vurma ve itmeler eziyet bütününün parçası olabilir. Buna karşılık mağdurda TCK 87 düzeyinde ağır ve bağımsız netice yaratan bir fiil, eziyet suçunun yanında ayrıca değerlendirme gerektirebilir. Sonuç, “her darbe ayrıca” veya “hiçbiri ayrıca değil” şeklinde genellenemez; hareket ve netice bazında gerekçelendirilir.

Süreç başlamadan önceki bağımsız kavga veya süreç bittikten sonraki ayrı yaralama da eziyet zincirine otomatik eklenmez. Zaman, yer, ortak amaç, mağdur, karar ve sonuç bakımından bağlantı incelenir. İddianamede her fiilin tarihi ve hangi suçun parçası sayıldığı açık olmalıdır.

1. Sokakta tek yumruk

Sistematik süreç yoksa TCK 86 kapsamında yaralama değerlendirilir. Rapor ve nitelikli hâller ayrıca incelenir.

2. Aynı kavga içinde art arda darbeler

Darbe sayısı çok olsa da tek olayın kesintisiz devamı olabilir. Zaman ve ortak süreç TCK 96 için ayrıca gerekir.

3. Aylarca her hafta fiziksel ceza ve aşağılama

Ortak sindirme düzeni, bağımlılık ve insan onurunu hedefleyen tekrar varsa TCK 96 gündeme gelir.

4. İki ay arayla bağımsız iki tartışma

Ortak karar ve düzen yoksa iki ayrı yaralama olabilir; yalnız aynı kişiler arasında gerçekleşmesi sistematiklik yaratmaz.

5. Hafif iz bırakan günlük itme ve hakaret

BTM düzeyi TCK 96’yı dışlamaz. Davranışların insan onuruna etkisi ve sistematik bütünü değerlendirilir.

6. Tek fiille kemik kırığı

Ağır sonuç TCK 87 kapsamında nitelikli yaralamaya işaret edebilir; tek başına eziyet için sistematiklik sağlamaz.

7. Sistematik süreç içinde bağımsız ağır yaralama

Eziyet ve ağır yaralama arasındaki içtima, fiilin süreçten ayrılabilirliği ve neticesi üzerinden gerekçelendirilir.

8. Fiziksel temas olmadan uyutmama ve tecrit

Yaralama raporu bulunmasa da insan onuruyla bağdaşmayan sistematik davranış ruhsal acı veya aşağılanma yaratıyorsa TCK 96 değerlendirilebilir.

Doğru Suç Vasfı İçin Delil Planı

Yaralama dosyasında olay anı ve sağlık sonucu öne çıkar; eziyet iddiasında ise bunlara ek olarak zaman içinde tekrar ve ortak amaç ispatlanmalıdır. Her sağlık başvurusu, mesaj, fotoğraf ve tanık olayı kronolojiye bağlanmalıdır. Farklı tarihlerdeki raporların aynı dosyada bulunması tek başına sistematiklik kanıtı değildir; olaylar arasındaki bağ gösterilmelidir.

Şikâyet ve uzlaştırma sonucu uygulanacak maddeye göre değişebileceğinden suç vasfı usul bakımından da önemlidir. TCK 96 re’sen takip edilir ve uzlaştırma kapsamında değildir. Yaralama suçunda ise temel veya nitelikli fıkra, mağdur sıfatı ve güncel CMK düzenlemesi kontrol edilmelidir.

Suç Vasfı İçin Adım Adım Karar Ağacı

İlk adım, her davranışı tarih ve sonuçla ayrı yazmaktır. Hangi fiil fiziksel acı veya sağlık bozulması doğurdu, hangi fiil aşağılama ya da korku yarattı, hangisi yalnız ilişkinin arka planıdır? Olaylar ayrılmadan “şiddet gördüm” veya “normal tartışmaydı” şeklindeki genel anlatımlar doğru vasfa ulaşmayı zorlaştırır.

İkinci adım, fiillerin tek olayın kesintisiz devamı mı yoksa zaman içinde yenilenen kararlarla kurulan bir düzen mi olduğunu belirlemektir. Aynı akşam on darbe sayı bakımından çoktur fakat tek kavganın parçası olabilir. Farklı günlerde uygulanan darp, aç bırakma ve küçük düşürme ise ortak sindirme amacıyla birbirini tamamlıyorsa sistematik sürece işaret edebilir.

Üçüncü adım, insan onuru boyutudur. Her yaralama insan onurunu zedeler; ancak TCK 96 bakımından davranış düzeninin kişiyi nesneleştiren, aşağılayan veya bedensel/ruhsal acıyı yöntem hâline getiren niteliği gösterilmelidir. Failin mağdur üzerindeki hâkimiyeti, kapalı ortam, ekonomik veya ailevi bağımlılık ve yardım istemenin engellenmesi ağırlığı artırabilir.

Dördüncü adım sağlık sonuçlarını fiillere bağlamaktır. Kemik kırığı hangi olayda oluştu? Ruhsal belirti tek ağır saldırıdan mı, aylara yayılan süreçten mi sonra gelişti? Her neticenin kaynağı gösterilmeden içtima ve ceza tayini doğru yapılamaz. Uzman raporunun soruları bu nedenle genel değil olay ve tarih bazlı olmalıdır.

Eziyet ile Kötü Muamele Suçu da Karıştırılmamalıdır

Aile bireyine veya aynı konutta birlikte yaşanan kişiye karşı kötü muamele TCK 232 kapsamında ayrıca düzenlenmiştir. Kötü muamele, merhamet, acıma ve şefkatle bağdaşmayan davranışları kapsayabilir; eziyet ise insan onuruyla bağdaşmayan sistematik fiillerin daha yoğun haksızlık düzeyini ifade eder. Her aile içi sert davranış TCK 96 olmadığı gibi, yaralama sonucu bulunmayan fiil de cezasız değildir.

Mağdurun yaşı, tarafların aynı konutta yaşaması, bakım veya terbiye yetkisi iddiası, davranışın tekrarı ve ağırlığı değerlendirilir. Eğitim ve disiplin hakkı bedensel ceza, aşağılama veya acı çektirme yetkisi vermez. Fiil TCK 86, 96 veya 232’den hangisinin unsurlarına uyuyorsa özel norm ve içtima kuralları uygulanır.

Bu ayrım usul sonucunu da etkiler. Şikâyet, uzlaştırma, görevli mahkeme ve ceza aralığı sevk maddesine göre değişebilir. Savcılık, olayın yalnız aile içi olması nedeniyle otomatik olarak en hafif maddeyi seçmemeli; sistematiklik ve sağlık sonucunu araştırmalıdır. Sanığa da hangi somut fiilden ve hangi maddeyle suçlandığı açıkça bildirilmeli, vasıf değişirse ek savunma hakkı tanınmalıdır.

Birden fazla mağdur bulunan ev veya kurum dosyasında her mağdur için fiil dizisi ayrı kurulmalıdır. Aynı fail bir kişiye karşı tekil yaralama, diğerine karşı aylar süren sistematik eziyet uygulamış olabilir. Mağdurların anlatımları birbirini destekleyebilir; fakat bir mağdur yönünden oluşan süreç diğer mağdur hakkında otomatik delil sayılamaz. Tarih, davranış, sağlık sonucu ve failin kastı kişi bazında gösterilmelidir.

Mağdur tarafının amacı en ağır suç adını seçmek değil, gerçekleşen fiili doğru ve eksiksiz anlatmaktır. Şüpheli tarafının amacı da yalnız raporun “BTM” satırına dayanmak yerine süreç iddiasındaki tarih, mesaj ve tanık çelişkilerini somutlaştırmaktır. Doğru vasıf, her iki yöndeki delilin birlikte değerlendirilmesiyle kurulabilir.

Mahkeme gerekçesinde hangi davranışları eziyet bütününün parçası, hangilerini bağımsız yaralama saydığını açıkça göstermelidir. Aksi hâlde aynı fiilden iki kez ceza verilmesi veya ağır bir bağımsız neticenin karşılıksız kalması riski doğar. Denetlenebilir hüküm; fiil, tarih, mağdur, sonuç ve uygulanan içtima kuralını ayrı ayrı yazar.

Sağlık sonucunun iyileşmesi veya mağdurun günlük hayatına dönmesi, önceki fiili geriye dönük olarak hukuka uygun yapmaz. Buna karşılık kalıcı etki iddiası varsa iyileşme dönemi tamamlanmadan kesin ağır netice kabul edilmemelidir. Geçici rapor ile nihai rapor ayrılmalı, çelişki varsa uzman kuruldan açıklama istenmelidir.

Eziyet ve Yaralama Hakkında İlgili Rehberler

• TCK 96 eziyet suçu
• Eziyet suçunun sistematik davranış unsuru
• Eziyet suçunda manevi acı ve ispat
• İşkence, eziyet ve yaralama karşılaştırması