TCK 96 Eziyet Suçu ve Cezası

İçerik güncellemesi: 29 Eylül 2026

TCK 96 eziyet suçu, bedensel veya ruhsal acı veren, insan onuruyla bağdaşmayan davranışların bütününü konu alır. Fiillerin sürekliliği, sistematik niteliği, mağdurun durumu ve failin kastı birlikte değerlendirilir.

TCK 96 Eziyet Suçunun Unsurları

1. Mağdura bedensel veya ruhsal acı veren bir veya birbiriyle bağlantılı davranışların bulunması,
2. davranışların insan onuruyla bağdaşmayan ağırlıkta olması,
3. failin bu fiilleri ve sonuçlarını bilerek istemesi,
4. fiillerin basit bir tartışma veya tekil suçtan daha ağır, bütünsel kötü muamele niteliği taşıması.

Eziyet özgü suç değildir; herkes fail olabilir. Mağdur bakımından temel suçta özel bir sıfat aranmaz. Fail kamu görevlisiyse ve davranış kamu görevinin sağladığı nüfuz veya imkânla bağlantılıysa TCK 94 işkence suçu gündeme gelebilir.

Suçun oluşması için görünür yara şart değildir. Mağdurun ruhsal bütünlüğünü hedef alan davranışlar da yeterli olabilir. Bununla birlikte her kaba söz, aile içi anlaşmazlık veya işyeri çatışması eziyet sayılmaz; fiilin objektif ağırlığı ve bütün olay değerlendirilir.

Hangi Davranışlar Eziyet Suçunu Oluşturabilir?

• Tekrarlanan darp veya fiziksel cezalandırma,
• aç, susuz veya uykusuz bırakma,
• uzun süre tecrit etme veya karanlık alanda tutma,
• sürekli aşağılama, korkutma ve insanlık dışı muamele,
• temel sağlık, ilaç veya hijyen ihtiyacını baskı aracı olarak engelleme,
• mağduru çevresi önünde sistematik biçimde küçük düşürme,
• bedensel temas olmadan ağır ruhsal acı yaratan kontrol düzeni.

Bu örnekler tek başına otomatik suç sonucu vermez. Süre, sıklık, mağdurun yaşı ve sağlık durumu, failin hâkimiyet konumu, kaçınma imkânı ve davranışların birikimli etkisi incelenmelidir.

Sistematiklik ve Yoğunluk Nasıl Değerlendirilir?

Kanunda “en az üç olay” gibi sayısal bir eşik yoktur. Sistematiklik, davranışların aynı baskı düzeninin parçaları olup olmadığıyla ilgilidir. Fiillerin zamanı, benzer yöntemle tekrarlanması, ortak amaç, mağdur üzerindeki giderek artan etki ve failin kontrolü önemlidir.

Aynı kavga içindeki art arda darbeler tekil yaralama kapsamında kalabilir; farklı zamanlara yayılan darp, aşağılama ve ihtiyaçları engelleme ise bütünsel bir eziyet süreci yönünden incelenir. Belirleyici olan yalnız olay sayısı değil, davranışların süreklilik ve sistematiklik gösteren niteliğidir. Tek bir fiilin çok ağır olması, bu unsurları araştırmadan doğrudan TCK 96 uygulamak için yeterli değildir.

Olayları tarih ve bağlamıyla göstermek, “hep yapıyordu” biçimindeki genel anlatımdan daha denetlenebilirdir. Ayrıntı için eziyette sistematik davranış rehberi incelenebilir.

TCK 96/2 Nitelikli Eziyet Hâlleri

Nitelikli hâlde sayılan mağdur sıfatları genişletici yorumla çoğaltılamaz. Kardeş, nişanlı veya kayın hısım yalnız bu sıfatla TCK 96/2 kapsamında değildir; koşulları varsa temel eziyet suçu veya başka suçlar uygulanabilir.

Kast, Teşebbüs ve İştirak

Eziyet kasten işlenir. Failin mağdurun acı çekmesini ve davranışlarının onur kırıcı niteliğini bilmesi gerekir. Özel bir amaç kanun metninde zorunlu unsur değildir; disiplin, kıskançlık veya kontrol amacı fiili hukuka uygun hâle getirmez.

Davranışlar bölünebilir ve fail doğrudan icraya başlayıp elinde olmayan nedenle örüntüyü tamamlayamazsa teşebbüs hükümleri somut olayda tartışılabilir. Birden fazla kişinin ortak hareket etmesi hâlinde faillik; eylemi kolaylaştıran kişinin sorumluluğu ise yardım etme veya azmettirme hükümlerine göre belirlenir.

Her mağdur yönünden suç ayrı değerlendirilir. Uzun süreli süreç içindeki fiiller çoğu kez tek eziyet suçunun parçalarıdır; ancak farklı mağdurlar veya bağımsız ağır yaralama fiilleri bakımından içtima kuralları ayrıca uygulanabilir.

Eziyet Suçunun Benzer Suçlardan Farkı

• İşkence: Kamu görevlisi ve görev bağlantısı aranır; işkence ile eziyet farkı bu noktada belirlenir.
• Kasten yaralama: Tekil acı verme veya sağlık/algı bozulmasına odaklanır; eziyet ile yaralama ayrımı davranış örüntüsüne göre yapılır.
• Kötü muamele – TCK 232: Aynı konutta yaşama veya idare, eğitim, bakım ilişkisine özgü daha dar bir suç tipidir.
• Hakaret ve tehdit: Belirli söz veya gelecekteki saldırı bildirimi tek başına bu suçları oluşturabilir; sistematik eziyet örüntüsü içinde ayrıca içtima değerlendirilir.

Eziyet Suçunda Deliller ve Dosya Planı

• Olayları tarih, yer, tanık ve sonuçla gösteren ayrıntılı kronoloji,
• adli muayene, fotoğraf, hastane ve psikolojik kayıtlar,
• hukuka uygun mesaj, ses, görüntü ve kamera kayıtları,
• 112, kolluk, okul, işyeri veya sosyal hizmet başvuruları,
• fail-mağdur arasındaki bakım, aile, çalışma veya otorite ilişkisi,
• mağdurun yaşam, iş veya okul düzenindeki değişimi gösteren kayıtlar,
• nitelikli mağdur sıfatını gösteren nüfus ve sağlık belgeleri.

İddia makamı hangi davranışların eziyet örüntüsünü oluşturduğunu ayrı ayrı göstermelidir. Savunma yönünden de her fiilin tarihi, delili, fail bağlantısı ve basit tartışma/yaralama ile arasındaki fark denetlenmelidir.

Şikâyet, Uzlaştırma, Görevli Mahkeme ve Zamanaşımı

TCK 96 şikâyete bağlı değildir; savcılık suçu resen soruşturur ve uzlaştırma kapsamında değildir. Yetişkin fail yönünden temel ve nitelikli hâlde asliye ceza mahkemesi görevlidir; çocuk failde özel görev kuralları uygulanır. Mağdurun güvenlik ihtiyacı ve varsa koruyucu tedbir başvuruları, ceza davasının sonucunu beklemek zorunda değildir.

Temel eziyet suçunda ceza üst sınırı 5 yıl olduğu için olağan dava zamanaşımı 8 yıldır. TCK 96/2 nitelikli hâlinde üst sınır 8 yıl olduğundan olağan süre 15 yıldır. Kesilme ve durma nedenleri somut işlem tarihlerine göre ayrıca hesaplanır.

Eziyet Suçunda HAGB Uygulanır mı?

Güncel CMK 231/14, işkence ve eziyet suçlarını hükmün açıklanmasının geri bırakılması kapsamı dışında bırakır. Bu nedenle sonuç ceza iki yıl veya altında olsa bile yalnız bu sınıra dayanılarak TCK 96 için HAGB uygulanacağı söylenemez. Eski olay ve kararlar bakımından zaman yönünden uygulama ayrıca incelenir.

HAGB, hapis cezasının ertelenmesi ve seçenek yaptırım farklı kurumlardır. Birine ilişkin koşul veya yasak diğerinin yerine geçirilmemeli; ilgili kanun hükmü ve sonuç ceza ayrı değerlendirilmelidir.

TCK 96 Eziyet Suçu Hakkında Sık Sorulan Sorular

Resmî Kaynaklar

• Adalet Bakanlığı – güncel Türk Ceza Kanunu
• Ceza Muhakemesi Kanunu – resmî PDF
• Eziyet suçunda manevi acı ve ispat rehberi

İçerik güncellemesi: 29 Eylül 2026. Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacı taşır; sonuç garantisi vermez.

Yazar ve Hukuki İnceleme

Av. Halil Bakırcı
Mersin Barosu Sicil No: 3472

Av. Halil Bakırcı, Mersin Barosu’na 3472 sicil numarasıyla kayıtlıdır ve Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosunda avukatlık yapmaktadır. Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır.

Yayın tarihi: 14 Ağustos 2026

Yazar profilini görüntüle

Somut olayın özelliklerine göre hukuki değerlendirme değişebilir; bu içerik sonuç garantisi vermez.