Gemi Sicili İşlemlerinde 15 Günlük Süre Nedir? Tescil, Değişiklik, Terkin ve Belge İbrazı | TTK 972 (2026)
Kısa ve Net Cevap
TTK m.972’ye göre gemi siciline tescil, sicil kaydında değişiklik, kayıt silinmesi veya Kanunun öngördüğü gemi tasdiknamesi/belge ibrazı yükümlülüklerinden biri doğduğunda, yükümlü kişi bunu gerektiren olguyu öğrendiği tarihten itibaren 15 gün içinde gerekli işlemi yapmalıdır. Bu yükümlülük yerine getirilmezse TTK m.33’teki sicile tescile zorlama ve idari yaptırım mekanizması uygulanır.
Bu yazıyla ilgili genel bir sorunuz mu var? Anonim soru sor
Süre, her durumda olayın meydana geldiği günden değil, Kanunun ifadesiyle yükümlünün işlemi gerektiren hususu öğrendiği günden itibaren değerlendirilir. Ancak “öğrenme tarihi” ispat sorunu yaratabileceği için kaza raporu, şirket kararı, satış belgesi, teknik rapor, tebligat, e-posta ve diğer kayıtlar korunmalıdır. Özellikle bayrak hakkı kaybı, batma, malik/unvan değişikliği ve tasdikname ibrazı gibi işlemlerde 15 günlük süre gözden kaçırılmamalıdır.
1. TTK m.972’deki 15 Günlük Süre Hangi Sicil İşlemlerini Kapsar?
TTK m.972, gemi siciliyle ilgili birden fazla yükümlülüğü tek süre kuralına bağlar. Tescil yapılması, mevcut kaydın değiştirilmesi, kaydın silinmesi veya Kanunun öngördüğü bir belgenin sicil müdürlüğüne ibraz edilmesi gerektiğinde, yükümlü kişi öğrenme tarihinden itibaren 15 gün içinde harekete geçmelidir.
Bu nedenle m.972 yalnız “ilk tescil süresi” maddesi değildir. TTK m.964 değişiklik bildirimi, m.965 terkin, m.971 tasdikname ibrazı gibi farklı işlemlerde de genel zaman disiplini kurar. Özel maddede “gecikmeksizin” ifadesi bulunan hâllerde ise ayrıca hızlı davranma yükümlülüğü vardır.
Sicil işleminin türünü doğru belirlemek süre yönetiminin ilk adımıdır. Bir şirket unvan değişikliği ile gemi mülkiyet devri aynı işlem olmadığı gibi, teknik değişiklik ile bayrak hakkı kaybı da aynı sonuçları doğurmaz. Her olay ilgili özel maddeyle birlikte değerlendirilmelidir.
2. 15 Günlük Süre Olay Tarihinden mi, Öğrenme Tarihinden mi Başlar?
TTK m.972, süre başlangıcını yükümlünün sicil işlemini gerektiren olguyu öğrendiği tarih üzerinden kurar. Bu ayrım, özellikle geminin başka ülkede bulunması, şirket merkezinin farklı yerde olması veya teknik raporun daha sonra ulaşması gibi durumlarda önemlidir.
Ancak öğrenme tarihini ileri sürmek tek başına yeterli değildir. Uyuşmazlık çıkarsa hangi gün öğrenildiği somut delillerle gösterilmelidir. Deniz kaza raporunun tebliği, klas raporunun e-posta ile gönderilmesi, yönetim kurulu kararı, satış kapanış belgesi, sicil yazısı veya resmî bildirim bu tarih bakımından delil olabilir.
Yükümlünün kendi organizasyonundaki bilgi akışını geciktirmesi her durumda süreyi uzatan bir gerekçe olarak kabul edilmemelidir. Şirket içinde kaptan, teknik yönetici, hukuk birimi ve yönetim organı arasında sicil olaylarının hızlı bildirilmesini sağlayan prosedür kurulması gerekir.
3. Gemi İlk Tescilinde 15 Günlük Süre Nasıl Uygulanır?
Tescili zorunlu gemiler bakımından TTK m.957 ve ilk tescil hükümleri birlikte uygulanır. Gemi siciline kayıt zorunluluğunu doğuran şartlar oluştuğunda malik, gerekli bilgi ve belgeleri hazırlayarak yetkili sicil müdürlüğüne başvurmalıdır.
İlk tescil dosyasının kapsamı TTK 959-960 ilk tescil başvurusu ve TTK 961 tescil belgeleri rehberlerinde açıklanmıştır. Süreyi kaçırmamak için ölçme, bayrak ve şirket belgeleri tescil olgusu doğmadan önce hazırlanmalıdır.
Yeni inşa gemide teslim ve tescil günü, yapı sicili ipoteklerinin aktarımı ve yeni ipotek kurulmasıyla birlikte planlanmalıdır. Belgelerin son gün toplanmaya başlanması finansman kapanışını aksatabilir.
4. Sicil Kaydındaki Değişikliklerde 15 Günlük Süre Nasıl İşler?
TTK m.964, sicile tescil edilmiş hususlardaki değişikliklerin dilekçeyle bildirilmesini öngörür. Gemi adı, bağlama limanı, teknik bilgi, şirket unvanı, yabancı bayrak izni veya Türk Bayrağı çekme hakkını etkileyen durumlar buna örnek olabilir.
Özellikle m.964/3, geminin kurtarılamayacak şekilde batması, tamir kabul etmez hâle gelmesi veya Türk Bayrağı hakkını kaybetmesinin gecikmeksizin bildirilmesini ister. Bu nedenle böyle ağır olaylarda “15 günüm var” şeklinde beklemek yerine işlemin niteliğine uygun biçimde derhal başvuru hazırlanmalıdır.
Değişiklik sistemi için TTK 964 rehberi kullanılabilir. Değişikliği ispatlayan resmî ve teknik belgeler de başvuruyla birlikte sunulmalıdır.
5. Sicilden Silinme Gerektiren Durumlarda 15 Günlük Süre Var mı?
Gemi sicilinden silinmeyi gerektiren batma, tamir kabul etmez hâl veya bayrak hakkı kaybı gibi olaylarda önce değişikliğin bildirilmesi, sonra TTK m.965-967 terkin sistemi uygulanır. TTK m.972’nin genel süresi bu yükümlülüklerin zamanında yerine getirilmesini destekler.
İpotekli gemide terkin yalnız malikin istemine bağlı değildir; alacaklı onayları veya itiraz süreçleri gerekebilir. Bu nedenle malik 15 gün içinde başvuruyu başlatabilir ancak silinmenin tamamlanması alacaklı ve mahkeme işlemleri nedeniyle daha uzun sürebilir. Kanuni süre, yükümlünün kendi başvuru görevini zamanında yerine getirmesine ilişkindir.
istem üzerine terkin ve resen terkin sayfaları süreç farklarını açıklar.
6. Gemi Tasdiknamesinin İbrazında 15 Günlük Süre Nasıl Uygulanır?
TTK m.971, sicil değişikliği, mülkiyet geçişi veya gemi payı iktisabında gemi tasdiknamesinin ve varsa onaylı özetinin sicil müdürlüğüne ibrazını düzenler. TTK m.972 bu tür belge ibrazı yükümlülüklerini de 15 günlük genel süre sistemine bağlar.
Tasdikname fiziken gemideyse ve gemi yurt dışındaysa teslim organizasyonu zamanında yapılmalıdır. TTK m.969, yurt dışındaki gemilerde yeni tasdiknamenin mahallî Türk makamı üzerinden teslimine özel usul getirir.
gemi tasdiknamesi rehberi, yenileme, kayıp belge, güncelleme ve ibraz işlemlerini ayrıntılı açıklar.
7. 15 Gün İçinde İşlem Yapılmazsa Ne Olur?
TTK m.972, yükümlülüğün 15 gün içinde yerine getirilmemesi hâlinde TTK m.33 hükmünün uygulanacağını düzenler. TTK m.33, sicile tescil yükümlülüğünün yerine getirilmesini sağlamaya yönelik davet, para cezası ve mahkemeye başvuru mekanizmalarını içerir.
Bu yaptırım sistemi, sicilin güncel tutulmasını zorlayıcı niteliktedir. Gemi sicili üçüncü kişilerin güvenebildiği bir kayıt sistemi olduğundan, malikin veya diğer yükümlünün kayıtları uzun süre eski bırakması yalnız idari düzeni değil ticari güvenliği de bozar.
Gecikme aynı zamanda satış, ipotek, sigorta veya cebrî icra işlemini durdurabilir. Örneğin sicilde eski malik görünüyorsa yeni finansör ipotek kurmak istemeyebilir; bayrak hakkı kaybı işlenmemişse yabancı sicile geçiş kapanışı tamamlanmayabilir.
8. “Olayı Ne Zaman Öğrendim?” Nasıl İspatlanır?
Öğrenme tarihi yazılı ve objektif delillerle kayıt altına alınmalıdır. Deniz kazasında resmî tutanak ve rapor; teknik değişiklikte klas veya surveyor raporu; şirket değişikliğinde ticaret sicili tescil tarihi ve şirket içi karar; satışta kapanış belgesi; bayrak izninde Bakanlık kararı önem taşıyabilir.
E-posta ve elektronik sistem bildirimleri de somut olayda öğrenme tarihini gösterebilir. Ancak şirketin farklı birimlerine düşen yazışmaların hangi tarihte yetkili kişiye ulaştığı tartışma yaratabilir. Bu nedenle kurumsal iş akışında sicil olayları için tek bir kayıt ve eskalasyon sistemi kullanılmalıdır.
“Bilmiyordum” savunması yerine, olayın ne zaman ve hangi belgeyle öğrenildiğini baştan dosyalamak daha güvenlidir. Özellikle sınırda süre hesaplarında belge tarihi ile fiilî öğrenme tarihinin çelişmemesine dikkat edilmelidir.
9. Gemi Sahibi Şirketlerde Sicil Süreleri Nasıl Yönetilmelidir?
Gemi sahibi şirketlerde sicil işlemleri teknik, operasyon, hukuk, finans ve yönetim organlarını aynı anda ilgilendirebilir. Örneğin makine değişikliğini teknik ekip, ortaklık değişikliğini hukuk/şirketler birimi, bayrak iznini operasyon ekibi ilk öğrenebilir.
Bu nedenle şirket içi prosedürde “sicile tabi olay” listesi oluşturulmalıdır. Gemi adı, bağlama limanı, teknik ölçüm, mülkiyet, ipotek, şirket unvanı, temsil, bayrak ve kaza olayları gerçekleştiğinde hukuk birimine aynı gün bildirim yapılması sağlanmalıdır.
Yurt dışı filolarda farklı zaman dilimleri ve yerel acenteler nedeniyle bilgi gecikebilir. Kaptan ve gemi yönetim şirketi sözleşmelerine sicil olaylarını derhal bildirme yükümlülüğü eklenmesi pratik koruma sağlar.
10. 15 Günlük Sicil Süresi Kontrol Listesi
- Sicil işlemini gerektiren olayı ve ilgili TTK maddesini belirleyin.
- Olay tarihi ile öğrenme tarihini ayrı kaydedin.
- Öğrenmeyi gösteren resmî belge, e-posta veya karar kaydını saklayın.
- Yetkili sicil müdürlüğünü baştan belirleyin.
- Değişiklik veya terkin için gerekli teknik ve hukuki belgeleri hemen toplayın.
- İpotekli alacaklı onayı gerekiyorsa sürecin başında banka ile iletişime geçin.
- Gemi tasdiknamesinin nerede olduğunu ve ibraz yolunu kontrol edin.
- Özel maddede “gecikmeksizin” yükümlülük varsa 15. günü beklemeyin.
- Başvuru tarihini ve sicilin evrak kayıt numarasını saklayın.
- Tescil tamamlanınca güncel sicil örneğiyle işlemi doğrulayın.
Resmî Kaynaklar
- Mevzuat Bilgi Sistemi – 6102 sayılı TTK
- Türk Gemi Sicilleri Portalı
- Denizcilik Genel Müdürlüğü – Gemi Sicil
- Gemi Sicil Yönetmeliği
Sık Sorulan Sorular
Gemi sicili işlemlerinde genel süre kaç gündür?
TTK m.972, ilgili sicil işlemi yükümlülüğünün öğrenme tarihinden itibaren 15 gün içinde yerine getirilmesini öngörür.
Süre olay tarihinden mi başlar?
Kanun, yükümlünün işlemi gerektiren olguyu öğrendiği tarihi esas alır.
Batma olayında 15 gün beklenebilir mi?
TTK m.964/3 bu tür ağır olayların gecikmeksizin bildirilmesini öngördüğünden başvuru ertelenmemelidir.
Tasdikname ibrazı da 15 günlük sisteme tabi midir?
Evet. TTK m.972, Kanunun öngördüğü belge ibrazı yükümlülüklerini de kapsar.
15 gün kaçırılırsa sicil kaydı otomatik geçersiz olur mu?
Hayır; ancak TTK m.33’teki tescile zorlama ve yaptırım mekanizması uygulanabilir, ayrıca işlem gecikmesinin başka hukuki sonuçları doğabilir.
Şirket içindeki bir çalışan öğrenirse süre başlar mı?
Somut olayda öğrenmenin yükümlü tüzel kişiye ne zaman atfedileceği delillerle değerlendirilir; şirket içi bildirim sistemi kurulması bu nedenle önemlidir.
İpotekli gemide terkin 15 günde tamamlanmak zorunda mı?
Yükümlü süresinde başvurmalıdır; ancak alacaklı onayı, ilan veya mahkeme süreçleri nedeniyle terkinin tamamlanması daha uzun sürebilir.
Başvuru yaptığımı nasıl ispatlarım?
Sicil müdürlüğü evrak kayıt numarası, elektronik başvuru belgesi ve teslim edilen evrak listesi saklanmalıdır.
Elektronik başvuru süreyi korur mu?
İşlemin niteliğine ve resmî sistemde başvurunun tamamlanmış sayılma anına göre değerlendirilir; portal kayıtları saklanmalıdır.
Sicil değişikliği tamamlandıktan sonra ne yapılmalı?
Güncel sicil örneği ve gerekiyorsa güncellenmiş gemi tasdiknamesi alınarak kayıt doğrulanmalıdır.
Hukukçu İncelemesi ve E-E-A-T
Hazırlayan: Av. Halil BAKIRCI – Mersin Barosu Sicil No: 3472
Hukukî inceleme: Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu.
Bu rehber TTK m.972 ile bağlantılı m.33, m.957, m.964-971 hükümleri ve UAB’nin güncel gemi sicili kaynakları kontrol edilerek hazırlanmıştır. Doğrulanmamış Yargıtay esas/karar numarası kullanılmamıştır.
Gemi sicili süre takibi, tescil, değişiklik, terkin ve tasdikname işlemleri Mersin’den Türkiye genelinde takip edilmektedir.
Gemi Sicili Süreleri İçin İletişim
Son mevzuat ve kaynak kontrolü: 17 Eylül 2026.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu sitesinden daha fazla şey keşfedin
Son gönderilerin e-postanıza gönderilmesi için abone olun.
