Geri Manevra Kazasında Kusur Kimde? KTK 67, 84 ve KTY 137 | 2026

Trafik Kazaları · Güncel kontrol: 15 Eylül 2026

Kısa ve net cevap

Geri manevra yapan sürücü, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu (KTK) m.67/1-b uyarınca geri gitmenin izin verildiği hâllerde dahi karayolunu kullananlar için tehlike veya engel yaratmamak zorundadır. Karayolları Trafik Yönetmeliği (KTY) m.137, geri gitmeden önce ve manevra boyunca çevrenin kontrol edilmesini; görüş alanı yetersiz kamyon, otobüs, çekici, römork veya yarı römorklu araçlarda gerekli hâllerde gözcü bulundurulmasını ayrıca düzenler. KTK m.84/1-j ise manevraları düzenleyen genel şartlara uymamayı asli kusur hâli olarak sayar. Bu nedenle geri geri çıkan aracın sürücüsü, gerekli kontrolü yapmadan hareket etmiş ve çarpışmaya neden olmuşsa kusur tespitinde ağır bir ihlal söz konusudur. Bununla birlikte diğer aracın yasak yönden gelmesi, aşırı hızla yaklaşması veya kendi manevra ihlalinin kazaya nedensel katkı sağlaması hâlinde kusur tek taraflı ve otomatik belirlenmez; bütün somut veriler birlikte değerlendirilir.

Geri Manevranın Hukuki Çerçevesi

KTK m.67, araç manevralarını düzenleyen temel kanun hükmüdür. Maddenin (b) bendinde, yönetmelikte belirtilen şartlar dışında geriye dönmek veya geriye gitmek yasaklanmış; geri manevranın izin verildiği hâllerde de sürücünün diğer yol kullanıcıları için tehlike veya engel yaratmaması zorunlu tutulmuştur. Kanunun bu hükmü, geri manevrayı sıradan bir yön değişikliği olarak değil, çevrenin sürekli kontrol edilmesini gerektiren özel bir hareket olarak ele alır.

KTY m.137 bu genel kuralı ayrıntılandırır. Yönetmelik, araç sürücülerinin geri giderken karayolunu kullananlar için tehlike ve engel yaratmamasını, manevradan önce çevresini kontrol etmesini ve gerekli güvenlik tedbirlerini almasını emreder. Bağlantı yollarında geri gitme, tek yönlü yolda park manevrası dışındaki geri gidiş ve yönetmelikte sayılan bazı hareketler yasaktır. Trafiği yoğun yollarda geri dönüş yapılması da yasak kapsamındadır.

Bu kurallar yalnız idari trafik cezası bakımından değil, trafik kazasında kusur tespiti bakımından da önemlidir. KTK m.84/1-j, “manevraları düzenleyen genel şartlara uymama” hâlini asli kusur sayar. Geri manevradaki ihlal ile çarpışma arasında uygun nedensellik bağı kuruluyorsa bu düzenleme kusur raporunun hukuki temelini oluşturur.

Hangi Yerlerde Geri Gitmek Yasaktır?

KTY m.137’de geri gitmenin sınırları somutlaştırılmıştır. Bağlantı yollarında geri gitmek yasaktır. Tek yönlü yolda duraklama veya park manevrası dışında geriye gitmek de yasaktır. İki aracın emniyetle geçemeyeceği kadar dar iki yönlü yol kesiminde karşılaşma ve geçiş kolaylığı sağlama dışında geri gitme, daha geniş yollarda ise geri manevra sırasında şerit değiştirme yasaklanan hareketler arasındadır.

Bu yasakların nedeni açıktır: geri manevrada sürücünün görüş alanı ileri sürüşe göre daha sınırlıdır. Yan aynalar, iç ayna ve geri görüş kamerası yardımcı araçlardır; sürücünün gerekli dikkat ve özen yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. Kamera bulunması, sürücünün çevre kontrolü yapmadan geri hareket etmesini hukuka uygun hâle getirmez.

Bir bağlantı yolunda geri giderek kaçırdığı çıkışa dönmeye çalışan sürücü ile otopark alanında düşük hızla park manevrası yapan sürücünün hukuki durumu aynı değildir. İlk durumda yönetmeliğin açık yasağı gündemdedir; ikinci durumda geri manevra izin verilen hareketlerden biri olabilir, ancak güvenlik yükümlülüğü devam eder. Bu ayrım kusur incelemesinde mutlaka yapılmalıdır.

Kamyon, Otobüs ve Römorklu Araçlarda Gözcü Zorunluluğu

KTY m.137’nin geri manevra bakımından en önemli ayrıntılarından biri gözcü kuralıdır. Kamyon, otobüs, çekici, römork veya yarı römorklu bir aracın geri manevrası sürücünün görüşüne açık alanda emniyetle sağlanamıyorsa, tehlikesiz biçimde geriye hareket edilebilmesi ve sürücünün uyarılabilmesi için bir gözcü bulundurulması zorunludur.

Bu hüküm özellikle depo, liman, lojistik sahası, şantiye, fabrika, terminal ve dar sokaklarda meydana gelen geri manevra kazalarında belirleyicidir. Büyük aracın kör noktasının bulunduğu bilindiği hâlde gözcü kullanılmaması, kazanın oluşumuyla bağlantılıysa kusur tespitinde doğrudan dikkate alınır. İşverenin veya işletmenin ayrıca iş sağlığı ve güvenliği yükümlülükleri bulunması hâlinde trafik hukuku incelemesine ek olarak iş hukuku ve ceza hukuku boyutu da doğabilir.

Gözcünün bulunması tek başına sürücüyü sorumluluktan kurtarmaz. Sürücü verilen işaretleri takip etmek, görüş kaybında aracı durdurmak ve şüphe hâlinde hareketi sürdürmemek zorundadır. Gözcünün hatalı yönlendirmesi somut olayda ayrı kusur tartışmasına yol açabilir; ancak motorlu araç işleteni bakımından KTK m.85’teki sorumluluk da ayrıca değerlendirilir.

Geri Manevra Kazasında Asli Kusur Nasıl Belirlenir?

KTK m.84’teki asli kusur listesi, geri manevra yapan sürücünün her olayda otomatik yüzde 100 kusurlu olduğunu söylemez. Kanun, manevraları düzenleyen genel şartlara uymamayı asli kusur sayar. Bunun olayda uygulanabilmesi için ihlalin kazayla bağlantısı kurulmalıdır. Örneğin sürücü geri gelirken arkadaki aracı veya yayayı görebileceği hâlde kontrol yapmamışsa, m.67 ve KTY m.137 ihlali doğrudan kazaya etki eder.

Ancak diğer araç da aynı anda geri çıkıyor olabilir. İki araç otopark ceplerinden karşılıklı geri gelirken çarpışmışsa her iki sürücünün çevre kontrolü, hareket başlangıç zamanı, görüş alanı ve durma imkânı incelenir. Bir araç geri manevrayı tamamlayıp şeritte ilerlemeye başlamışken diğer araç sonradan geri çıkmışsa olayın değerlendirmesi farklı olur.

Aynı şekilde geri manevra yapan sürücüye çarpan diğer araç ters yönden geliyor veya açıkça güvenli olmayan hızla seyrediyorsa bu ihlal de kusur dağılımına girebilir. Teknik raporun yalnız “geri gelen araç kusurludur” cümlesiyle yetinmesi yeterli değildir; hangi kanun ve yönetmelik kuralının, hangi maddi veriye göre ihlal edildiği gösterilmelidir.

Kusur raporuna itiraz yöntemlerini trafik kazası kusur oranına itiraz yazımızda ayrıntılı olarak ele aldık.

Otoparkta Geri Manevra Kazası Nasıl Değerlendirilir?

Kamuya açık otoparklar KTK m.2 kapsamında trafik mevzuatının uygulanabileceği yerlerdendir. Bu nedenle AVM, hastane, belediye veya işletme otoparkında geri manevra sırasında gerçekleşen çarpışma için “özel alan olduğu için trafik kuralları uygulanmaz” denilemez. Otoparkın kamuya açıklığı, trafik akışı ve olayın meydana geldiği bölüm somut olarak değerlendirilir.

Park yerinden çıkarken sürücü öncelikle aracın çevresini kontrol etmeli; hareketin güvenli olduğundan emin olmalı; gerektiğinde işaret vermeli ve yoldan geçen araçlara geçiş kolaylığı sağlamalıdır. KTY m.137 bu yükümlülükleri açıkça düzenler. Park ceplerinin arasındaki dar görüş, kolon, duvar veya yüksek araçlar sürücünün daha fazla dikkat göstermesini gerektirir; görüş yoksa sürücünün kör biçimde hareket etmesi kabul edilemez.

Otoparktan karayoluna çıkış ayrıca KTK m.57/1-b-7 kapsamındaki “mülkten çıkan sürücünün karayolundan gelen araca geçiş hakkı verme” kuralını gündeme getirebilir. Bu ayrıma ilişkin ayrıntılı değerlendirme için otoparktan çıkarken trafik kazasında kusur rehberine bakabilirsiniz.

Geri Manevrada Yayaya, Bisikletliye veya Motosikletliye Çarpma

Geri manevra yalnız araç-araç çarpışması bakımından risk oluşturmaz. Özellikle apartman otoparkı, market önü, okul çevresi ve servis alanlarında yayalar, çocuklar, bisikletliler ve motosikletliler aracın kör noktasında kalabilir. Sürücü, manevra öncesi yalnız aynalara değil, ulaşılabilir tüm görüş araçlarına başvurmalı; gerektiğinde durup çevreyi fiziksel olarak kontrol etmelidir.

Yaralanmalı kazada ceza ve tazminat süreçleri ayrıdır. Ceza soruşturmasında sürücünün dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırılığı TCK m.89 kapsamındaki taksirle yaralama yönünden incelenebilir. Tazminat yönünden ise bedensel zarar kalemleri TBK m.54, manevi zarar TBK m.56, motorlu araç işleteni ve zorunlu trafik sigortası bakımından KTK’nın özel hükümleri uygulanır. Yaralanmanın niteliği ve maluliyet raporuna ilişkin uyuşmazlıklar için trafik kazasında maluliyet raporuna itiraz rehberimiz incelenebilir.

Geri Manevra Kazasında Deliller

Geri manevra kazasında kamera kaydı çoğu zaman hareketin yönünü ve zamanlamasını kesinleştiren en güçlü delildir. Apartman, işyeri, otopark, akaryakıt istasyonu ve belediye kameralarının görüntüleri kısa sürede silinebildiği için kayıt koruma talebi geciktirilmemelidir. Araç içi kamera kaydı varsa ham dosya saklanmalı; yalnız sosyal medyaya yüklenmiş sıkıştırılmış kopya ile yetinilmemelidir.

Olay yeri fotoğraflarında araçların son konumu, park çizgileri, yol genişliği, eğim, kolon ve duvarlar, trafik işaretleri ve görüşü kapatan unsurlar görünmelidir. Araç hasarlarının yönü ve yüksekliği de önemlidir. Tamponun köşesindeki sürtme ile diğer araçtaki yan panel deformasyonu, hareket yönünün değerlendirilmesine yardımcı olabilir.

Büyük araç kazasında takograf, araç takip sistemi ve işyeri saha kameraları da incelenebilir. Gözcü kullanılmışsa kimliği, bulunduğu yer ve verdiği işaretler kayıt altına alınmalıdır. Eksik kroki veya hatalı tutanak varsa olaydan hemen sonra doğru verilerle itiraz edilmesi delil kaybını önler.

Sigorta ve Tazminat Süreci

Geri manevra kazasında karşı aracın onarım zararı, koşulları varsa değer kaybı ve araç mahrumiyetinden doğan zarar gündeme gelebilir. Yaralanma hâlinde bedensel zarar kalemleri ayrıca talep edilir. Zorunlu trafik sigortacısına yöneltilecek taleplerde KTK m.97 uyarınca dava veya tahkim öncesi yazılı başvuru şartı vardır. Sigorta şirketinin gerekli belgelerle yapılan başvuruya ilişkin özel süreleri de KTK m.99 ile birlikte değerlendirilmelidir.

Araç işleteninin kim olduğu ayrıca belirlenmelidir. Ruhsat sahibi ile fiilî işleten her olayda aynı kişi olmayabilir. KTK m.3 ve m.85 çerçevesindeki açıklamalar için araç işleteni kimdir? yazımıza bakılabilir. İşletenin sorumluluktan kurtuluş şartları ise KTK m.86’da ağır koşullara bağlanmıştır; ayrıntılı inceleme KTK m.86 kurtuluş kanıtı rehberindedir.

Zamanaşımı yönünden KTK m.109’daki özel süreler korunmalıdır. Dava veya tahkim stratejisi belirlenirken yalnız kusur değil, poliçe kapsamı, zarar türü, başvuru tarihi ve talep edilen her kalemin ispatı birlikte ele alınmalıdır.

Sık Sorulan Sorular

1. Geri geri gelen araç her zaman kusurlu mudur?

Geri manevra yapan sürücünün ağır güvenlik yükümlülüğü vardır; ancak kusur oranı diğer tarafın ihlalleri ve nedensellik dikkate alınarak belirlenir.

2. Geri görüş kamerası sürücüyü sorumluluktan kurtarır mı?

Hayır. Kamera yardımcı ekipmandır. Sürücü KTK m.67 ve KTY m.137’deki çevre kontrolü ve güvenli manevra yükümlülüklerini yerine getirmek zorundadır.

3. Kamyon geri gelirken gözcü şart mı?

Sürücünün görüşüne açık alanda emniyetli geri manevra sağlanamıyorsa KTY m.137 uyarınca kamyon, otobüs, çekici, römork veya yarı römorklu araç için gözcü bulundurulması zorunludur.

4. Otoparkta iki araç aynı anda geri çıkarsa ne olur?

Her iki sürücünün manevraya başlama anı, görüş alanı, durma imkânı ve çevre kontrolü değerlendirilir. Otomatik eşit kusur kuralı yoktur.

5. Geri manevra asli kusur mudur?

Manevraları düzenleyen genel şartlara uymama KTK m.84/1-j kapsamında asli kusur hâlidir. İhlalin kazayla nedensel bağlantısı somut olayda gösterilmelidir.

6. Bağlantı yolunda geri gitmek serbest mi?

Hayır. KTY m.137 bağlantı yollarında geri gitmeyi yasaklar.

7. Yaya yaralandıysa hangi tazminatlar istenir?

TBK m.54 kapsamındaki bedensel zararlar ve şartları varsa TBK m.56 manevi tazminat; trafik sigortası bakımından KTK’nın özel hükümleri gündeme gelir.

8. Kamera kaydı nasıl korunur?

İşletmeye veya kayıt sahibine yazılı saklama talebi yapılmalı; uyuşmazlık ciddiyse hukuki delil tespiti ve ilgili makamdan celp talebi değerlendirilmelidir.

9. Sigortaya başvurmadan dava açılabilir mi?

Zorunlu trafik sigortacısına karşı dava veya tahkim öncesinde KTK m.97’deki yazılı başvuru şartı yerine getirilmelidir.

10. Kusur raporuna itiraz edilebilir mi?

Evet. Kamera, kroki, hasar geometrisi, yönetmelik hükmü ve diğer teknik verilerle gerekçeli itiraz yapılabilir.

Resmî Kaynaklar

• Mevzuat Bilgi Sistemi – KTK ve Karayolları Trafik Yönetmeliği
• Karayolları Genel Müdürlüğü
• Emniyet Genel Müdürlüğü Trafik Başkanlığı
• SEDDK
• Sigorta Tahkim Komisyonu

Somut olayda tutanak, kamera kaydı, yol şartları, araç türü, poliçe ve yaralanma belgeleri birlikte incelenmelidir.