Hammadde Üretim İzin Sahasında Nisan Sonu Faaliyet Raporu ve İmalat Haritası | Maden Yönetmeliği m.60 (2026)

Maden Yönetmeliği m.60 hangi iki temel yükümlülüğü getirir?

M.60, hammadde üretim izin sahalarında iki farklı kayıt ve bildirim mekanizması kurar. Birincisi, sahada üretimi veya sevkiyatı fiilen yürüten gerçek ya da tüzel kişinin MAPEG’e bildirilmesidir. İkincisi ise üretim veya sevkiyat yapılmış her yılın ardından, bir önceki takvim yılını gösteren işletme faaliyet raporu ile imalat haritasının Nisan ayı sonuna kadar verilmesidir. Bu iki yükümlülüğün süreleri ve işlevleri farklıdır.

Fiilî işletmeci bildirimi “kim faaliyet gösteriyor?” sorusuna cevap verir. Yıllık rapor ve imalat haritası ise “ne kadar üretildi, nasıl işletildi ve sahanın fiziksel durumu ne oldu?” sorularını cevaplar. Kamu kurumunun hammadde izin sahibi olması, üretimin çoğu zaman yüklenici tarafından yapılması nedeniyle bu ayrım özellikle önemlidir. MAPEG, izin sahibi ile sahadaki fiilî operatörü ayrı ayrı bilmelidir.

Fiilî işletmeci ne kadar sürede bildirilmelidir?

M.60 uyarınca hammadde üretim izin sahasında üretim veya sevkiyat yapan gerçek veya tüzel kişinin bilgileri bir ay içinde MAPEG’e bildirilmelidir. Süre, faaliyetin fiilen başladığı ve bildirim yükümlülüğünün doğduğu tarihten itibaren takip edilmelidir. Yüklenicinin sözleşme tarihinin daha eski olması veya işyeri tesliminin farklı tarihte yapılması, fiilî faaliyetin başlama tarihinin ayrıca kayıt altına alınması ihtiyacını ortadan kaldırmaz.

Bildirim yalnız ilk yüklenici için yapılacak tek seferlik bir işlem değildir. Faaliyeti yürüten şirket değişirse, alt yüklenici doğrudan üretim ve sevkiyat organizasyonunu devralırsa veya bildirilen faaliyetin sona erme tarihi değişirse güncel durum MAPEG dosyasına yansıtılmalıdır. Sahada kim çalıştığı belirsiz bırakılırsa denetimde sorumluluğun tespiti güçleşir.

Fiilî işletmeci bildiriminde hangi bilgiler bulunmalıdır?

Yönetmelikteki düzenleme uyarınca gerçek kişi işletmeci bakımından kimlik bilgileri, tüzel kişi bakımından ticaret sicili ve şirket bilgileri; ayrıca vergi dairesi ve vergi numarası, aktif KEP veya UETS adresi ve faaliyetin başlangıç-bitiş bilgileri dosyada bulunmalıdır. Amaç, MAPEG’in hem işletmeciyi hukuken teşhis edebilmesi hem de elektronik tebligat ve denetim süreçlerini doğru muhataba yöneltebilmesidir.

KEP/UETS bilgisinin aktif olması özellikle önemlidir. Kullanılmayan veya kapanmış elektronik adresin dosyada bulunması, tebligat ve sürelerin kaçırılmasına yol açabilir. Tüzel kişi unvan değişikliği, birleşme veya ticaret sicilindeki önemli değişiklikler de dosyayla uyumlu tutulmalıdır. Bildirim formu ile vergi ve ticaret sicili kayıtlarının çelişmemesi gerekir.

Yüklenici veya işletmeci değişirse eski bildirim yeterli olur mu?

Hayır. M.60’ın amacı sahada fiilen faaliyette bulunan kişiyi güncel olarak belirlemektir. Eski yüklenicinin işi bırakması ve yeni yüklenicinin üretime başlaması hâlinde yeni işletmeciye ait bilgiler bir aylık süre içinde bildirilmelidir. Sözleşmenin kamu kurumuyla yapılmış olması, yeni şirketin MAPEG nezdinde kendiliğinden tanınmasını sağlamaz.

Değişiklik sırasında sevk fişleri, stok, kantar kayıtları ve imalatın devri de tutanakla yapılmalıdır. Hangi tarihe kadar eski işletmecinin, hangi tarihten sonra yeni işletmecinin üretim yaptığı açık olursa yıllık rapor ve olası idari yaptırımlar doğru kişiye bağlanabilir. Aksi durumda aynı takvim yılı içindeki üretim miktarlarının kime ait olduğu konusunda uyuşmazlık çıkabilir.

Alt yüklenici bildirilmek zorunda mıdır?

Alt yüklenicinin yalnız yardımcı iş yapması ile üretim veya sevkiyatı fiilen yürütmesi birbirinden ayrılmalıdır. Eğer alt yüklenici doğrudan kazı, üretim, yükleme veya sevkiyat organizasyonunu yürütüyorsa m.60’ın fiilî işletmeci mantığı bakımından bildirim gerekliliği değerlendirilmelidir. Kâğıt üzerinde ana yüklenicinin sözleşme tarafı olması, sahadaki gerçek faaliyet yapısını gizlememelidir.

Özellikle m.64’te izin sahibi tarafından bildirilmeyen yüklenici eliyle üretim yapılmasına ilişkin ağır yaptırım riski bulunduğundan, yüklenici zinciri açık tutulmalıdır. Kamu kurumları ihale sözleşmesinde alt yüklenici onayını ve MAPEG bildirimini üretime başlama şartı olarak düzenleyebilir. Böylece sözleşme yönetimi ile maden mevzuatı aynı süreçte yürütülür.

Nisan ayı sonuna kadar hangi belgeler verilir?

Bir önceki takvim yılında hammadde üretim izin sahasında üretim veya sevkiyat yapılmışsa, Ek-25’e uygun işletme faaliyet raporu ve imalat haritası izleyen yılın Nisan ayı sonuna kadar MAPEG’e sunulmalıdır. Örneğin 2026 yılı içinde üretim veya sevkiyat yapılmışsa ilgili rapor ve harita 30 Nisan 2027 tarihine kadar verilmelidir. Süre her yıl aynı mantıkla hesaplanır.

Faaliyet raporu yükümlülüğünün doğması için yalnız satış yapılması gerekmez. Hammadde üretim izin rejiminde malzemenin kamu projesinde kullanılmak üzere üretilmesi veya sevk edilmesi yeterlidir. Stokta bırakılan üretim de imalat haritası ve faaliyet kayıtlarıyla açıklanmalıdır. Hiç üretim ve sevkiyat olmayan dönemler bakımından Yönetmelikteki bildirim ve varsa diğer yıllık yükümlülükler ayrıca kontrol edilmelidir.

Ek-25 işletme faaliyet raporunda ne gösterilir?

Ek-25 raporunun amacı, bir önceki yılın hammadde üretim faaliyetini sayısal ve teknik olarak MAPEG’e sunmaktır. Üretim miktarı, sevkiyat, stok ve faaliyetin niteliğine ilişkin veriler, onaylı proje ve izin sınırlarıyla uyumlu olmalıdır. Rapordaki miktarlar sevk fişleri ve saha ölçümleriyle doğrulanabilir olmalıdır.

Rapor hazırlanırken yalnız muhasebe veya şantiye günlüklerine dayanmak yeterli değildir. Maden mühendisliği açısından imalatın yeri ve hacmi, sevk fişi toplamları, kantar kayıtları ve kamu projesine teslim edilen miktar karşılaştırılmalıdır. Özellikle yıl sonu stoklarının ayrı gösterilmesi, üretim ile sevkiyat arasındaki farkın açıklanmasını sağlar.

İmalat haritası neden zorunludur?

İmalat haritası, sahada yıl içinde yapılan kazı ve üretimin mekânsal karşılığıdır. Yalnız tonaj beyanı, hangi koordinatta ve hangi derinlikte üretim yapıldığını göstermez. Harita sayesinde MAPEG, faaliyetlerin hammadde izin alanı içinde kalıp kalmadığını, onaylı proje basamaklarına uyulup uyulmadığını ve kaynak kaybı veya komşu ruhsat etkisi yaratılıp yaratılmadığını değerlendirebilir.

Haritanın güncel ölçümlere dayanması gerekir. Geçmiş yıl haritasının tarih değiştirilerek tekrar sunulması, fiilî imalatı göstermiyorsa yükümlülüğü yerine getirmez. Kazı sınırları, basamaklar, stok ve tesis alanları ile gerekli diğer saha unsurları teknik standartlara uygun işlenmelidir. Harita ile Ek-25 raporundaki üretim miktarı arasında makul mühendislik uyumu bulunmalıdır.

Sevk fişi, faaliyet raporu ve imalat haritası nasıl karşılaştırılır?

M.59 kapsamındaki sevk fişleri yıl boyunca hareket eden malzemeyi, Ek-25 raporu yıllık toplam faaliyeti, imalat haritası ise üretimin fiziksel izini gösterir. Bu üç veri birbirini tamamlar. Sevk fişlerindeki toplam miktar ile rapor arasında büyük fark varsa stok, ölçüm yöntemi veya kayıt hatası açıklanmalıdır. İmalat hacmi de bildirilen üretimle teknik olarak bağdaşmalıdır.

Denetimde bu çapraz kontrol önemli bir araçtır. Örneğin harita çok geniş kazı gösterirken düşük üretim beyan edilmişse neden incelenir. Sevk fişleri yüksek miktar gösterirken imalat haritasında buna karşılık gelen üretim bulunmuyorsa malzemenin başka sahadan gelmiş olma ihtimali veya harita hatası araştırılır. Tutarlı kayıt, idari yaptırım riskini azaltır.

YİD projelerinde rapor verileri Devlet hakkını etkiler mi?

Evet. M.61 uyarınca 3996 sayılı Kanun kapsamındaki görevli şirketler için kullanılan hammadde üzerinden Devlet hakkı hesaplanır ve Haziran sonuna kadar ödeme yükümlülüğü vardır. Faaliyet raporu ve sevk kayıtları, kullanılan miktarın belirlenmesinde temel veri niteliğindedir. Eksik veya gerçeğe aykırı üretim bildirimi Devlet hakkının eksik hesaplanmasına ve ayrıca yaptırıma yol açabilir.

Bu nedenle mali birim ile teknik birim yıl sonunda ortak mutabakat yapmalıdır. Ocak-Nisan döneminde hazırlanacak rapor yalnız teknik evrak olarak görülmemeli; Devlet hakkı, çevre ile uyum bedeli ve diğer mali yükümlülüklerle birlikte kontrol edilmelidir. Teknik kayıt ile mali beyan arasında fark bırakılmamalıdır.

Bildirim veya Nisan sonu belgeleri verilmezse ne olur?

M.60, yükümlülüklere aykırılık bakımından açık bir faaliyet durdurma sonucu öngörür. Fiilî işletmeci bilgileri süresinde bildirilmezse veya üretim-sevkiyat yapılmasına rağmen yıllık faaliyet raporu ve imalat haritası Nisan sonuna kadar verilmezse üretim faaliyeti durdurulur. Durdurma, gerekli bilgi ve belgeler tamamlanıncaya kadar devam eder.

Bu yaptırımın amacı yalnız ceza vermek değil, MAPEG’in denetleyemediği bir faaliyetin sürmesini önlemektir. Belge sonradan sunulduğunda durdurma nedeninin kalkması için MAPEG nezdinde gerekli işlemin tamamlanması gerekir; sahadaki personelin “belgeleri gönderdik” diyerek kendi kendine üretime başlaması doğru değildir. Durdurma kararının kaldırıldığı teyit edilmelidir.

Süre takibi nasıl yapılmalıdır?

İzin sahibi kamu kurumu veya görevli şirket, bir aylık işletmeci bildirimini sözleşme yönetim sistemiyle; Nisan sonu raporunu ise yıllık mevzuat takvimiyle takip etmelidir. Yüklenici sözleşmesine “sahaya girişten önce MAPEG bildirim evrakı” kontrol noktası eklenmesi, fiilî üretimin bildirimsiz başlamasını önler. Nisan raporu için de yıl sonu kapanışından hemen sonra teknik ölçüm çalışması başlatılmalıdır.

Son haftaya bırakılan imalat haritası, eksik ölçüm ve veri uyumsuzluğu riski taşır. Aylık sevk ve üretim mutabakatı yapılıyorsa Nisan raporu büyük ölçüde hazır olur. KEP/UETS adreslerinin aktifliği ve MAPEG’den gelebilecek eksiklik bildirimleri de ayrıca izlenmelidir.

Uygulama kontrol listesi

• Fiilî üretim/sevkiyat yapan kişi veya şirket sahaya başlamadan belirlenmelidir.
• İşletmeci bilgileri en geç bir ay içinde MAPEG’e bildirilmelidir.
• Aktif KEP/UETS ve vergi/ticaret sicili bilgileri doğrulanmalıdır.
• İşletmeci değişiklikleri yeni bir bildirim olarak takip edilmelidir.
• Sevk fişleri aylık olarak üretim ve kantar kayıtlarıyla mutabık hâle getirilmelidir.
• Yıl sonunda imalat ölçümü yapılmalı ve güncel harita hazırlanmalıdır.
• Ek-25 faaliyet raporu ile imalat haritası Nisan sonuna kadar sunulmalıdır.
• Belge eksikliğinde üretime devam edilmemeli, durdurma kaldırılmadan faaliyet başlatılmamalıdır.

Sık Sorulan Sorular

1. Yüklenici bilgisi ne kadar sürede MAPEG’e bildirilir?

Faaliyeti fiilen yürüten gerçek veya tüzel kişinin bilgileri m.60 kapsamında bir ay içinde bildirilmelidir.

2. Kamu kurumu kendi personeliyle üretim yapıyorsa bildirim gerekir mi?

Fiilî faaliyet organizasyonu MAPEG dosyasında açık olmalıdır; üçüncü kişi işletmeci yoksa buna uygun bilgi sunulur.

3. KEP veya UETS adresi neden istenir?

İşletmecinin elektronik tebligat ve resmi iletişim bakımından erişilebilir olması için aktif adres bilgisi gereklidir.

4. Faaliyet raporu hangi tarihe kadar verilir?

Bir önceki yıl üretim veya sevkiyat yapılmışsa Ek-25 faaliyet raporu ve imalat haritası her yıl Nisan ayı sonuna kadar verilir.

5. Sadece üretim yapıldı, sevkiyat yapılmadı; rapor gerekir mi?

Evet. Üretim yapılmış olması yıllık faaliyet bilgisinin ve imalatın raporlanmasını gerektirir.

6. Sadece sevkiyat yapıldıysa rapor gerekir mi?

Evet. M.60 üretim veya sevkiyat yapılmasını esas alır.

7. İmalat haritası eski yıl haritasıyla verilebilir mi?

Haritanın ilgili yıl sonundaki güncel fiilî imalatı göstermesi gerekir; eski durumun aynen sunulması gerçek faaliyeti yansıtmıyorsa yeterli değildir.

8. Nisan sonu belgeleri verilmezse para cezası mı uygulanır?

M.60’ın doğrudan sonucu üretim faaliyetinin yükümlülük yerine getirilinceye kadar durdurulmasıdır; başka ihlaller varsa ayrıca yaptırımlar gündeme gelebilir.

9. Yüklenici değişikliği yıllık raporda belirtmek yeterli mi?

Hayır. Yeni fiilî işletmeci bilgisi bir aylık bildirim süresi içinde MAPEG’e ayrıca sunulmalıdır.

10. Rapor verildikten sonra hemen üretime başlanabilir mi?

Faaliyet daha önce durdurulmuşsa MAPEG nezdinde durdurma nedeninin giderildiği ve faaliyetin devamına engel kalmadığı teyit edilmelidir.

Resmî Kaynaklar ve İlgili Rehberler

• Maden Yönetmeliği
• 3213 sayılı Maden Kanunu
• MAPEG
• Sevk fişi zorunluluğu – m.59
• YİD çevre ile uyum bedeli ve Devlet hakkı – m.61
• Maden Hukuku içerikleri

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →