Tanığa İtiraz Edilebilir mi? HMK 255 | 2026

HMK m.255 ne düzenler?

HMK m.255 tanığın güvenilirliğini etkileyen sebeplerin taraflarca ileri sürülmesini düzenler. Kanun örnek olarak tanığın davada yararı bulunmasını gösterir; benzer somut sebepler de iddia ve ispat edilebilir.

Madde tanık olma ehliyetini kaldıran bir yasak getirmez. Yakınlık, menfaat veya husumet gibi unsurlar beyanın değerlendirilmesinde önem taşıyabilir; tanığın dinlenip dinlenmeyeceği ve beyana verilecek değer ayrı konulardır.

Tanık dinleme işlemi bakımından şu unsur esastır: Tanığın davada doğrudan veya dolaylı yararı bulunması doğruluk konusunda kuşku sebebi olabilir. İşlem tutanağa açıkça yansıtıldığında hem taraf denetimi hem kanun yolu denetimi mümkün olur.

Duruşma tutanağında bu nokta görünmelidir: İtirazı taraflardan biri ileri sürer. Tarafların iddia ve itirazı somut kayıt üzerinden değerlendirilmeli, varsayımsal sonuç kurulmamlıdır.

İspat değerlendirmesinde şu ayrım korunur: İtiraz soyut şüpheye değil somut sebebe dayanmalıdır. Bu nedenle tanığın beyanı, kişisel kanaatle değil kanunda öngörülen usulle değerlendirilir.

Tarafların usul hakkı bakımından şu sonuç çıkar: İleri sürülen sebep ispat edilmelidir. Kanunun saydığı unsur atlanmadan tanık dinleme zinciri tamamlanmalıdır.

Hâkim bu aşamada şu görevi yerine getirir: Tanığın tarafla akraba veya yakın olması tek başına beyanı hukuken yok saymaz. Usul kuralı genel tanıklık hükümleriyle birlikte uygulanır ve tek başına farklı bir delil türü yaratmaz.

Bu hükmün sınırı şu şekilde belirlenir: Mahkeme itiraz sebebini tanık beyanının değerlendirilmesinde dikkate alır. Madde, tanığın beyanının içeriğinden önce dinleme usulünün güvenilirliğini korur.

Madde metninin açık sonucu şudur: m.255 tanığı otomatik biçimde dosya dışına çıkaran bir reddi hâkim kurumu değildir. Bu ayrım tanığın güvenilirliği ile tanık olabilme ehliyetini birbirine karıştırmayı önler.

Kanuni unsurlar

İtirazın kabul edilebilirliği için kuşku sebebi somutlaştırılmalı ve ispatlanmalıdır.

Duruşma tutanağında bu nokta görünmelidir: Tanık hakkında güvenilirliği etkileyen belirli bir olgu bulunmalıdır. Madde, tanığın beyanının içeriğinden önce dinleme usulünün güvenilirliğini korur.

İspat değerlendirmesinde şu ayrım korunur: Olgu davayla veya taraflarla bağlantılı olmalıdır. Bu ayrım tanığın güvenilirliği ile tanık olabilme ehliyetini birbirine karıştırmayı önler.

Tarafların usul hakkı bakımından şu sonuç çıkar: Taraf bu sebebi açıkça ileri sürmelidir. İşlem tutanağa açıkça yansıtıldığında hem taraf denetimi hem kanun yolu denetimi mümkün olur.

Hâkim bu aşamada şu görevi yerine getirir: Sebebin delili sunulmalıdır. Tarafların iddia ve itirazı somut kayıt üzerinden değerlendirilmeli, varsayımsal sonuç kurulmamlıdır.

Bu hükmün sınırı şu şekilde belirlenir: Mahkeme iddia ve delili değerlendirmelidir. Bu nedenle tanığın beyanı, kişisel kanaatle değil kanunda öngörülen usulle değerlendirilir.

Madde metninin açık sonucu şudur: Değerlendirme tutanağa ve gerekçeli karara yansıtılmalıdır. Kanunun saydığı unsur atlanmadan tanık dinleme zinciri tamamlanmalıdır.

Mahkemede uygulama sırası

Tanığın kimliği m.254’e göre belirlendikten sonra taraflar güvenilirliği etkileyen sebebi ileri sürebilir.

İspat değerlendirmesinde şu ayrım korunur: Kimlik ve taraflarla yakınlık bilgileri alınır. Kanunun saydığı unsur atlanmadan tanık dinleme zinciri tamamlanmalıdır.

Tarafların usul hakkı bakımından şu sonuç çıkar: İtiraz sebebi somut biçimde açıklanır. Usul kuralı genel tanıklık hükümleriyle birlikte uygulanır ve tek başına farklı bir delil türü yaratmaz.

Hâkim bu aşamada şu görevi yerine getirir: İspatlayıcı belge veya olgu sunulur. Madde, tanığın beyanının içeriğinden önce dinleme usulünün güvenilirliğini korur.

Bu hükmün sınırı şu şekilde belirlenir: Karşı tarafın görüşü alınır. Bu ayrım tanığın güvenilirliği ile tanık olabilme ehliyetini birbirine karıştırmayı önler.

Madde metninin açık sonucu şudur: Tanık yine usulüne göre dinlenir veya mahkeme usul bakımından gerekli kararı verir. İşlem tutanağa açıkça yansıtıldığında hem taraf denetimi hem kanun yolu denetimi mümkün olur.

Tanık dinleme işlemi bakımından şu unsur esastır: Beyan diğer delillerle birlikte değerlendirilir ve gerekçede itirazın etkisi açıklanır. Tarafların iddia ve itirazı somut kayıt üzerinden değerlendirilmeli, varsayımsal sonuç kurulmamlıdır.

Hukuki sonuç

İtirazın temel sonucu tanık beyanının güvenilirlik değerlendirmesinde somut sebebin dikkate alınmasıdır.

Tarafların usul hakkı bakımından şu sonuç çıkar: Menfaat ilişkisi beyanın doğruluğu değerlendirilirken önemlidir. Tarafların iddia ve itirazı somut kayıt üzerinden değerlendirilmeli, varsayımsal sonuç kurulmamlıdır.

Hâkim bu aşamada şu görevi yerine getirir: Somut ispat bulunmayan soyut kuşku tek başına m.255 sonucu doğurmaz. Bu nedenle tanığın beyanı, kişisel kanaatle değil kanunda öngörülen usulle değerlendirilir.

Bu hükmün sınırı şu şekilde belirlenir: İtiraz tanığın beyanını otomatik olarak hükümsüz yapmaz. Kanunun saydığı unsur atlanmadan tanık dinleme zinciri tamamlanmalıdır.

Madde metninin açık sonucu şudur: Mahkeme beyanı dosyadaki diğer delillerle birlikte değerlendirir. Usul kuralı genel tanıklık hükümleriyle birlikte uygulanır ve tek başına farklı bir delil türü yaratmaz.

Tanık dinleme işlemi bakımından şu unsur esastır: Gerekçede tanık beyanına neden güvenildiği veya neden sınırlı değer verildiği açıklanmalıdır. Madde, tanığın beyanının içeriğinden önce dinleme usulünün güvenilirliğini korur.

Diğer HMK hükümleriyle ilişki

m.255, m.254’te alınan kimlik ve yakınlık bilgilerinin taraflarca değerlendirilmesine imkân tanır.

Hâkim bu aşamada şu görevi yerine getirir: HMK m.254 tanığın kimliği ve taraflarla ilişkisini sorar. Bu ayrım tanığın güvenilirliği ile tanık olabilme ehliyetini birbirine karıştırmayı önler.

Bu hükmün sınırı şu şekilde belirlenir: HMK m.198 delillerin serbestçe değerlendirilmesi genel kuralını içerir. İşlem tutanağa açıkça yansıtıldığında hem taraf denetimi hem kanun yolu denetimi mümkün olur.

Madde metninin açık sonucu şudur: HMK m.248 akrabalık nedeniyle çekinme hakkını ayrıca düzenler. Tarafların iddia ve itirazı somut kayıt üzerinden değerlendirilmeli, varsayımsal sonuç kurulmamlıdır.

Tanık dinleme işlemi bakımından şu unsur esastır: HMK m.261 tanığın dinlenme biçimini düzenler. Bu nedenle tanığın beyanı, kişisel kanaatle değil kanunda öngörülen usulle değerlendirilir.

Sık yapılan hatalar

Bu hükmün sınırı şu şekilde belirlenir: Tanığın akraba olmasını otomatik ‘geçersiz tanık’ sonucu saymak yanlıştır. Usul kuralı genel tanıklık hükümleriyle birlikte uygulanır ve tek başına farklı bir delil türü yaratmaz.

Madde metninin açık sonucu şudur: İtiraz sebebini somutlaştırmadan genel ‘taraflı’ iddiasında bulunmak yeterli değildir. Madde, tanığın beyanının içeriğinden önce dinleme usulünün güvenilirliğini korur.

Tanık dinleme işlemi bakımından şu unsur esastır: İspat yükünü mahkemeye bırakmak m.255’in ‘iddia ve ispat’ yapısına uymaz. Bu ayrım tanığın güvenilirliği ile tanık olabilme ehliyetini birbirine karıştırmayı önler.

Duruşma tutanağında bu nokta görünmelidir: İtirazı tanıklıktan çekinme hakkıyla karıştırmak farklı kurumları birleştirir. İşlem tutanağa açıkça yansıtıldığında hem taraf denetimi hem kanun yolu denetimi mümkün olur.

İspat değerlendirmesinde şu ayrım korunur: Mahkemenin itirazı değerlendirmeden tanık beyanını esas alması gerekçeyi zayıflatır. Tarafların iddia ve itirazı somut kayıt üzerinden değerlendirilmeli, varsayımsal sonuç kurulmamlıdır.

Dosya kontrol listesi

Madde metninin açık sonucu şudur: Tanığın davada menfaati var mı? Bu nedenle tanığın beyanı, kişisel kanaatle değil kanunda öngörülen usulle değerlendirilir.

Tanık dinleme işlemi bakımından şu unsur esastır: Taraflarla özel ilişki somut mu? Kanunun saydığı unsur atlanmadan tanık dinleme zinciri tamamlanmalıdır.

Duruşma tutanağında bu nokta görünmelidir: İtiraz açıkça ileri sürüldü mü? Usul kuralı genel tanıklık hükümleriyle birlikte uygulanır ve tek başına farklı bir delil türü yaratmaz.

İspat değerlendirmesinde şu ayrım korunur: İtiraz delillendirildi mi? Madde, tanığın beyanının içeriğinden önce dinleme usulünün güvenilirliğini korur.

Tarafların usul hakkı bakımından şu sonuç çıkar: Karşı taraf dinlendi mi? Bu ayrım tanığın güvenilirliği ile tanık olabilme ehliyetini birbirine karıştırmayı önler.

Hâkim bu aşamada şu görevi yerine getirir: Mahkeme etkisini gerekçede açıkladı mı? İşlem tutanağa açıkça yansıtıldığında hem taraf denetimi hem kanun yolu denetimi mümkün olur.

HMK m.255 uygulama analizi 1

Tanığın davada doğrudan veya dolaylı yararı bulunması doğruluk konusunda kuşku sebebi olabilir. İspatlayıcı belge veya olgu sunulur. Buna bağlı olarak somut ispat bulunmayan soyut kuşku tek başına m.255 sonucu doğurmaz. Bu üç unsur aynı duruşma kaydı içinde birlikte görülmeli; mahkeme tanığın statüsü, uyarı, yemin veya itiraz aşamalarını birbirine karıştırmadan ayrı ayrı göstermelidir. Kanunda yazılı usul yerine kişisel varsayıma dayalı sonuç kurulamaz.

HMK m.255 uygulama analizi 2

İtirazı taraflardan biri ileri sürer. Karşı tarafın görüşü alınır. Buna bağlı olarak i̇tiraz tanığın beyanını otomatik olarak hükümsüz yapmaz. Bu üç unsur aynı duruşma kaydı içinde birlikte görülmeli; mahkeme tanığın statüsü, uyarı, yemin veya itiraz aşamalarını birbirine karıştırmadan ayrı ayrı göstermelidir. Kanunda yazılı usul yerine kişisel varsayıma dayalı sonuç kurulamaz.

HMK m.255 uygulama analizi 3

İtiraz soyut şüpheye değil somut sebebe dayanmalıdır. Tanık yine usulüne göre dinlenir veya mahkeme usul bakımından gerekli kararı verir. Buna bağlı olarak mahkeme beyanı dosyadaki diğer delillerle birlikte değerlendirir. Bu üç unsur aynı duruşma kaydı içinde birlikte görülmeli; mahkeme tanığın statüsü, uyarı, yemin veya itiraz aşamalarını birbirine karıştırmadan ayrı ayrı göstermelidir. Kanunda yazılı usul yerine kişisel varsayıma dayalı sonuç kurulamaz.

HMK m.255 uygulama analizi 4

İleri sürülen sebep ispat edilmelidir. Beyan diğer delillerle birlikte değerlendirilir ve gerekçede itirazın etkisi açıklanır. Buna bağlı olarak gerekçede tanık beyanına neden güvenildiği veya neden sınırlı değer verildiği açıklanmalıdır. Bu üç unsur aynı duruşma kaydı içinde birlikte görülmeli; mahkeme tanığın statüsü, uyarı, yemin veya itiraz aşamalarını birbirine karıştırmadan ayrı ayrı göstermelidir. Kanunda yazılı usul yerine kişisel varsayıma dayalı sonuç kurulamaz.

HMK m.255 uygulama analizi 5

Tanığın tarafla akraba veya yakın olması tek başına beyanı hukuken yok saymaz. Kimlik ve taraflarla yakınlık bilgileri alınır. Buna bağlı olarak menfaat ilişkisi beyanın doğruluğu değerlendirilirken önemlidir. Bu üç unsur aynı duruşma kaydı içinde birlikte görülmeli; mahkeme tanığın statüsü, uyarı, yemin veya itiraz aşamalarını birbirine karıştırmadan ayrı ayrı göstermelidir. Kanunda yazılı usul yerine kişisel varsayıma dayalı sonuç kurulamaz.

HMK m.255 uygulama analizi 6

Mahkeme itiraz sebebini tanık beyanının değerlendirilmesinde dikkate alır. İtiraz sebebi somut biçimde açıklanır. Buna bağlı olarak somut ispat bulunmayan soyut kuşku tek başına m.255 sonucu doğurmaz. Bu üç unsur aynı duruşma kaydı içinde birlikte görülmeli; mahkeme tanığın statüsü, uyarı, yemin veya itiraz aşamalarını birbirine karıştırmadan ayrı ayrı göstermelidir. Kanunda yazılı usul yerine kişisel varsayıma dayalı sonuç kurulamaz.

HMK m.255 uygulama analizi 7

m.255 tanığı otomatik biçimde dosya dışına çıkaran bir reddi hâkim kurumu değildir. İspatlayıcı belge veya olgu sunulur. Buna bağlı olarak i̇tiraz tanığın beyanını otomatik olarak hükümsüz yapmaz. Bu üç unsur aynı duruşma kaydı içinde birlikte görülmeli; mahkeme tanığın statüsü, uyarı, yemin veya itiraz aşamalarını birbirine karıştırmadan ayrı ayrı göstermelidir. Kanunda yazılı usul yerine kişisel varsayıma dayalı sonuç kurulamaz.

HMK m.255 uygulama analizi 8

Tanığın davada doğrudan veya dolaylı yararı bulunması doğruluk konusunda kuşku sebebi olabilir. Karşı tarafın görüşü alınır. Buna bağlı olarak mahkeme beyanı dosyadaki diğer delillerle birlikte değerlendirir. Bu üç unsur aynı duruşma kaydı içinde birlikte görülmeli; mahkeme tanığın statüsü, uyarı, yemin veya itiraz aşamalarını birbirine karıştırmadan ayrı ayrı göstermelidir. Kanunda yazılı usul yerine kişisel varsayıma dayalı sonuç kurulamaz.

HMK m.255 uygulama analizi 9

İtirazı taraflardan biri ileri sürer. Tanık yine usulüne göre dinlenir veya mahkeme usul bakımından gerekli kararı verir. Buna bağlı olarak gerekçede tanık beyanına neden güvenildiği veya neden sınırlı değer verildiği açıklanmalıdır. Bu üç unsur aynı duruşma kaydı içinde birlikte görülmeli; mahkeme tanığın statüsü, uyarı, yemin veya itiraz aşamalarını birbirine karıştırmadan ayrı ayrı göstermelidir. Kanunda yazılı usul yerine kişisel varsayıma dayalı sonuç kurulamaz.

HMK m.255 uygulama analizi 10

İtiraz soyut şüpheye değil somut sebebe dayanmalıdır. Beyan diğer delillerle birlikte değerlendirilir ve gerekçede itirazın etkisi açıklanır. Buna bağlı olarak menfaat ilişkisi beyanın doğruluğu değerlendirilirken önemlidir. Bu üç unsur aynı duruşma kaydı içinde birlikte görülmeli; mahkeme tanığın statüsü, uyarı, yemin veya itiraz aşamalarını birbirine karıştırmadan ayrı ayrı göstermelidir. Kanunda yazılı usul yerine kişisel varsayıma dayalı sonuç kurulamaz.

HMK m.255 uygulama analizi 11

İleri sürülen sebep ispat edilmelidir. Kimlik ve taraflarla yakınlık bilgileri alınır. Buna bağlı olarak somut ispat bulunmayan soyut kuşku tek başına m.255 sonucu doğurmaz. Bu üç unsur aynı duruşma kaydı içinde birlikte görülmeli; mahkeme tanığın statüsü, uyarı, yemin veya itiraz aşamalarını birbirine karıştırmadan ayrı ayrı göstermelidir. Kanunda yazılı usul yerine kişisel varsayıma dayalı sonuç kurulamaz.

HMK m.255 uygulama analizi 12

Tanığın tarafla akraba veya yakın olması tek başına beyanı hukuken yok saymaz. İtiraz sebebi somut biçimde açıklanır. Buna bağlı olarak i̇tiraz tanığın beyanını otomatik olarak hükümsüz yapmaz. Bu üç unsur aynı duruşma kaydı içinde birlikte görülmeli; mahkeme tanığın statüsü, uyarı, yemin veya itiraz aşamalarını birbirine karıştırmadan ayrı ayrı göstermelidir. Kanunda yazılı usul yerine kişisel varsayıma dayalı sonuç kurulamaz.

HMK m.255 uygulama analizi 13

Mahkeme itiraz sebebini tanık beyanının değerlendirilmesinde dikkate alır. İspatlayıcı belge veya olgu sunulur. Buna bağlı olarak mahkeme beyanı dosyadaki diğer delillerle birlikte değerlendirir. Bu üç unsur aynı duruşma kaydı içinde birlikte görülmeli; mahkeme tanığın statüsü, uyarı, yemin veya itiraz aşamalarını birbirine karıştırmadan ayrı ayrı göstermelidir. Kanunda yazılı usul yerine kişisel varsayıma dayalı sonuç kurulamaz.

HMK m.255 uygulama analizi 14

m.255 tanığı otomatik biçimde dosya dışına çıkaran bir reddi hâkim kurumu değildir. Karşı tarafın görüşü alınır. Buna bağlı olarak gerekçede tanık beyanına neden güvenildiği veya neden sınırlı değer verildiği açıklanmalıdır. Bu üç unsur aynı duruşma kaydı içinde birlikte görülmeli; mahkeme tanığın statüsü, uyarı, yemin veya itiraz aşamalarını birbirine karıştırmadan ayrı ayrı göstermelidir. Kanunda yazılı usul yerine kişisel varsayıma dayalı sonuç kurulamaz.

Resmî kaynaklar ve site içi bağlantılar

Güncel kanun metni için Adalet Bakanlığı HMK metni esas alınmalıdır.

• Tanıklıktan çekinme hakkı HMK 247-250
• Tanık duruşmaya gelmezse HMK 245
• İkinci tanık listesi verilebilir mi?

Sık sorulan sorular

Tanığa itiraz edilebilir mi?

Evet. Doğruluk konusunda kuşku doğuran sebepler ileri sürülüp ispat edilebilir.

Akraba tanığın beyanı geçersiz midir?

Hayır. Akrabalık değerlendirmede dikkate alınabilir fakat beyanı otomatik geçersiz yapmaz.

Tanığın davada menfaati önemli mi?

Evet. Kanun bunu örnek kuşku sebebi olarak gösterir.

İtirazı kim yapar?

Taraflardan biri.

Sebebi ispat etmek gerekir mi?

Evet.

Tanık yine dinlenebilir mi?

m.255 otomatik dinlememe kuralı koymaz.

Mahkeme beyanı nasıl değerlendirir?

İtiraz sebebi ve diğer delillerle birlikte.

İtiraz ile çekinme aynı mı?

Hayır. Çekinme hakkı HMK m.247-252’de ayrı düzenlenir.