İhalede Teminat Olarak Neler Kabul Edilir? 4734 m.34 Güncel Liste

Kamu İhalesinde Hangi Teminatlar Kabul Edilir?

4734 m.34 teminat olarak kabul edilecek değerleri kanun seviyesinde belirler. İdare veya ihale dokümanı, kanunda sayılmayan bir değeri tek taraflı olarak teminat türüne dönüştüremez. Kripto varlık, şirket çeki, senet, taşınmaz ipoteği veya şirket ortağının şahsi kefaleti m.34 listesinde yer almadığı için kamu ihalesinde kanuni teminat yerine geçmez.

Teminatın türü kadar tutarı, süresi, teslim yeri ve standart forma uygunluğu da geçerlilik için önemlidir.

Türk Parası Teminat Olarak Verilebilir mi?

Evet. Tedavüldeki Türk parası teminat olarak kabul edilir. Ancak nakit teminat ihale komisyonuna elden teslim edilmez. m.34 uyarınca teminat mektupları dışındaki teminatların saymanlık veya muhasebe müdürlüğüne yatırılması gerekir. Ödeme kaydı ve makbuz teklif dosyasında gösterilir.

Havale veya elektronik ödeme yapılıyorsa tutarın doğru muhasebe hesabına, doğru ihale ve istekli bilgisiyle süresinde geçtiği kontrol edilmelidir.

Teminat Mektubu

Teminat mektupları en yaygın teminat aracıdır. Mektubun Kamu İhale Kurumunca belirlenen standart forma, ihale bilgilerine, tutara ve süre şartına uygun olması gerekir. Geçici teminat mektubunda teklif geçerlilik süresinden en az otuz gün fazla süre aranır.

Bankanın mektubu elektronik teminat sistemi üzerinden düzenlemesi hâlinde EKAP kayıtları ayrıca önem taşır. Kağıt veya elektronik şekil, ilgili ihale düzenlemelerine uygun olmalıdır.

Devlet İç Borçlanma Senetleri

Hazine tarafından ihraç edilen Devlet İç Borçlanma Senetleri ve bunlar yerine düzenlenen belgeler teminat olarak kabul edilir. Nominal değere faiz dahil edilerek ihraç edilen senetlerde, teminat değeri anaparaya karşılık gelen satış değeri üzerinden belirlenir.

Senet türü ve değer hesabı, ihale günü itibarıyla yetkili muhasebe birimince kontrol edilmelidir.

Yabancı Banka Teminat Mektubu Kabul Edilir mi?

Kanunun çizdiği yapıda evet. Türkiye’de faaliyette bulunmasına izin verilen yabancı bankaların düzenlediği teminat mektupları ile yurt dışındaki banka veya benzeri kredi kuruluşunun kontrgarantisine dayanarak Türkiye’de faaliyette bulunan bankaların düzenlediği teminat mektupları kabul edilebilir.

Burada yabancı bankanın statüsü, kontrgarantinin zinciri ve Türkiye’deki bankanın düzenlediği nihai teminat metni incelenir. Sadece yabancı ülkedeki bankadan alınan serbest biçimli garanti yazısı m.34 şartlarını otomatik olarak karşılamaz.

Teminat Nereye Verilir?

Teminat mektupları teklif kapsamında ilgili ihale usulüne göre sunulur. Nakit ve diğer teminat değerleri ise ihale komisyonuna teslim edilmez; saymanlık veya muhasebe müdürlüğüne yatırılır. Makbuz veya elektronik kayıt teklif dosyasının parçası olur.

Yanlış hesaba veya geç sürede yatırılan nakit teminat, teklifin geçici teminat şartını karşılamamasına yol açabilir.

Teminatlar Ne Zaman İade Edilir?

İhale üzerinde kalan ile ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibinin teminatları sözleşme sürecine kadar tutulur. Diğer isteklilerin teminatları ihale sonrasında iade edilir. Kazananla sözleşme imzalandığında ikinci teklif sahibinin teminatı hemen iade edilir.

Geçici teminat ayrıntıları için Geçici Teminat Rehberi; kesin teminat için Kesin Teminat Rehberi kullanılabilir.

Kamu İhalesi Teminatına Haciz Konulur mu?

Hayır. m.34 açık biçimde idarece alınan teminatların haczedilemeyeceğini ve üzerlerine ihtiyati tedbir konulamayacağını düzenler. Amaç, teminatın ihale ve sözleşme riskine özgülenmiş güvencesini korumaktır.

Teminat Değiştirilebilir mi?

Kanun, teminatların m.34’te kabul edilen diğer değerlerle değiştirilebilmesine izin verir. Örneğin nakit teminat şartları karşılayan teminat mektubuyla değiştirilebilir. Değişiklik idarenin teminat miktarı ve geçerlilik süresi bakımından güvence kaybına yol açmamalıdır.

Teminatın Şekli İdarece Serbestçe Belirlenemez

4734 sayılı Kanun m.34’te sayılan değerler teminat olarak kabul edilir ve ihale dokümanıyla kanundaki listenin dışına çıkılarak yeni bir teminat türü yaratılamaz. Teminat mektubunun kapsamı, süresi ve şekli ise Kamu İhale Kurumu tarafından belirlenen standart formlarla uyumlu olmalıdır. Dosya kontrolünde yalnız tutara değil teminatın türüne, düzenleyen kuruma, süreye ve standart metne uygunluğa da bakılmalıdır.

Sık Sorulan Sorular

1. Çek teminat olur mu?

Hayır. m.34 listesinde çek yoktur.

2. Senet teminat olur mu?

Adi veya kambiyo senedi m.34 anlamında teminat değildir.

3. Nakit teminat olur mu?

Evet, tedavüldeki Türk parası kabul edilir.

4. Nakit ihale komisyonuna verilir mi?

Hayır. Muhasebe birimine yatırılır.

5. Banka teminat mektubu kabul edilir mi?

Evet, mevzuata ve standart forma uygunsa.

6. Yabancı banka mektubu kabul edilir mi?

m.34’teki izin ve kontrgaranti şartlarıyla kabul edilebilir.

7. Devlet tahvili teminat olur mu?

Kanunda tanımlanan Devlet İç Borçlanma Senetleri ve yerine düzenlenen belgeler kabul edilir.

8. Kripto para teminat olur mu?

Hayır. m.34 listesinde yer almaz.

9. Teminat değiştirilebilir mi?

Evet. Kabul edilen başka bir teminat değeriyle değiştirilebilir.

10. Teminata haciz konulur mu?

Hayır. İdarece alınan teminatlar haczedilemez.

11. İhtiyati tedbir konulur mu?

Hayır. m.34 bunu da yasaklar.

12. Teminat mektubu süresi önemli mi?

Evet. m.35’te geçici ve kesin teminat için süre kuralları vardır.

4734 Sayılı Kanuna Göre Teminat Olarak Kabul Edilen Değerler

Kamu ihalelerinde teminat olarak hangi değerlerin kabul edileceği 4734 sayılı Kanun m.34’te sınırlı biçimde düzenlenir. İstekli veya yüklenici, idarenin serbestçe kabul edeceğini düşündüğü herhangi bir malvarlığı değerini teminat olarak sunamaz. Kanunun kabul ettiği teminat türleri esas alınır. Temel gruplar tedavüldeki Türk parası, teminat mektupları ve ilgili mevzuat uyarınca kabul edilen Devlet iç borçlanma senetleri ile bunlar yerine düzenlenen belgelerdir. İhalenin ilan tarihindeki güncel kanun ve ikincil mevzuat mutlaka kontrol edilmelidir.

Bu sınırlı sistemin amacı, idarenin teminatı hızlı ve güvenli biçimde paraya çevirebilmesi ve bütün isteklilere eşit ölçüt uygulanmasıdır. Taşınmaz tapusu, araç ruhsatı, şirket hissesi, çek, bono veya ticari alacak gibi değerlerin ekonomik değeri bulunsa bile kanunda teminat olarak sayılmadığı durumda kamu ihalesi teminatı yerine geçmez. İstekli, finansman planını ihale tarihinden önce kanunda kabul edilen teminat türlerine göre kurmalıdır.

Nakit Geçici Teminat Nasıl Yatırılır?

Tedavüldeki Türk parası teminat olarak sunulacaksa idarenin ihale dokümanında belirttiği hesaba ve usule uygun ödeme yapılmalıdır. Ödemenin hangi istekli ve hangi ihale için yapıldığı tereddütsüz anlaşılmalıdır. İhale kayıt numarası, şirket unvanı ve teminatın türü ödeme belgesinde doğru gösterilmelidir. Son dakika yapılan transferlerde bankacılık sistemi, valör veya idarenin hesap hareketini görebilme zamanı sorun yaratabileceğinden ödeme ihale saatine bırakılmamalıdır.

Nakit teminatın yatırılmış olması tek başına yeterli olmayabilir; elektronik ihale sisteminde gerekli beyan veya bilgi alanlarının da doğru tamamlanması gerekir. Ödeme dekontu dosyada saklanmalı, idarenin muhasebe kaydına geçtiği doğrulanmalıdır. İhalenin sonuçlanmasından sonra iade yapılırken de teminatın hangi hesaba ve kime iade edileceği şirket kayıtlarıyla eşleştirilmelidir.

Banka Teminat Mektubu Hangi Şartları Taşımalıdır?

Banka teminat mektubu kamu ihalelerinde en sık kullanılan teminat araçlarından biridir. Ancak bankanın verdiği her garanti yazısı kamu ihale teminatı sayılmaz. Mektup, ilgili uygulama yönetmeliği ekindeki standart forma uygun olmalı; idare, ihale, istekli, tutar ve geçerlilik süresi doğru yazılmalıdır. Geçici teminat mektubunda teklif geçerlilik süresini karşılayan asgari tarih, kesin teminatta ise sözleşme sürecini güvence altına alan geçerlilik düzenlemesi önemlidir.

Teminat mektubunun koşulsuz ve ilk talepte ödeme niteliğini zedeleyen ek şartlar konulması kabul edilebilirliği etkiler. Bankanın “önce yükleniciye dava açılması”, “kesinleşmiş mahkeme kararı sunulması” veya “borçlunun onayı alınması” gibi standart formda bulunmayan ödeme koşulları eklemesi, teminatın kamu ihale mevzuatındaki fonksiyonuna aykırıdır. Şirket banka taslağını tekliften önce hukuk ve ihale birimine kontrol ettirmelidir.

Elektronik Teminat Mektubu ile Fiziki Mektup Arasındaki Fark

Elektronik teminat mektubu, banka ile EKAP arasındaki entegrasyon üzerinden oluşturulur ve doğrulanır. Fiziki belge sunulması gereken klasik süreçten farklı olarak mektubun varlığı elektronik kayıtla teyit edilir. Buna rağmen tutar, tarih, şirket unvanı ve ihale bilgisi yönünden aynı hukuki dikkat gerekir. Elektronik sistem yanlış ihale kayıt numarasıyla teminat oluşturulmasını teknik olarak engellese bile kullanıcı verileri ve süre alanları kontrol edilmelidir.

Elektronik teminatın avantajı doğrulama ve sahtecilik riskinin azaltılmasıdır. Ancak sistem hatası iddiasında kayıtların korunması gerekir. Banka referans numarası, EKAP ekranı, işlem saati, hata mesajı ve destek kaydı dosyada tutulmalıdır. İhale saatinden sonra tamamlanan işlemin geriye dönük geçerli sayılacağı varsayılmamalıdır.

Devlet İç Borçlanma Senetleri Teminat Olarak Nasıl Kullanılır?

4734 m.34, ilgili mevzuat çerçevesinde belirli Devlet iç borçlanma senetlerini ve bunlar yerine düzenlenen belgeleri teminat olarak kabul eder. Bu teminat türünde senedin nominal değeri, varsa faize ilişkin kısmın hesap dışında tutulması ve belgenin hangi kurum tarafından düzenlendiği kontrol edilir. İdare, kanunun kabul etmediği özel sektör tahvilini veya yabancı ülke menkul kıymetini aynı kategoride değerlendiremez.

Bu yöntem bankacılık teminatına alternatif oluşturabilse de uygulamada menkul kıymetin teslim, saklama ve iade usulü ayrıca planlanmalıdır. İstekli, ihale dokümanında belirtilen muhasebe birimi ve teslim yöntemine göre hareket etmelidir.

Yabancı Bankaların Teminat Mektupları Kullanılabilir mi?

Yabancı bankalar tarafından düzenlenen teminatların kabulü, 4734 sayılı Kanun ve bankacılık/ihale mevzuatındaki şartlara bağlıdır. Yurt dışındaki bankanın doğrudan yazdığı herhangi bir garanti metni otomatik olarak kabul edilmez. Muhabir banka ilişkisi, Türkiye’de faaliyet gösteren banka veya katılım bankası üzerinden kontrgaranti yapısı ve standart form şartları somut belgeye göre kontrol edilmelidir.

Özellikle yabancı ortaklı veya Türkiye’ye yeni giren şirketler, uluslararası standartta hazırlanmış URDG veya yabancı hukuklu garanti metninin kamu ihalesi için yeterli olduğunu varsaymamalıdır. İhale teminatının Türk kamu ihale mevzuatındaki forma ve ödeme mekanizmasına uyması gerekir. Uluslararası ticari garanti ile 4734 kapsamındaki ihale teminatı aynı hukuki ürün değildir.

Geçici Teminat ile Kesin Teminatın Türleri Aynı mı?

Kanunda kabul edilen temel teminat değerleri her iki aşamada da kullanılabilir; ancak amaç ve tutar farklıdır. Geçici teminat teklifin ciddiyetini ve sözleşme öncesi yükümlülükleri güvence altına alır. Kesin teminat ise sözleşmenin mevzuata ve ihale dokümanına uygun ifasını güvence altına alır. Geçici teminatın asgari oranı 4734 m.33’te, kesin teminatın temel oranı m.43’te düzenlenir.

İhale üzerinde kalan istekli sözleşme öncesinde kesin teminatı verir; gerekli şartları yerine getirdiğinde geçici teminatı iade edilir. Kesin Teminat Oranı ve İade ile Geçici Teminat rehberleri tutar ve iade aşamalarını ayrıca açıklar.

Teminat Başka Bir İhale İçin Kullanılabilir mi?

Teminat belirli ihale ve belirli yükümlülük için verilir. Bir ihalede sunulan teminat mektubunun başka bir ihale için de geçerli olduğu varsayılamaz. Mektuptaki idare ve ihale bilgisi hangi borcun güvence altına alındığını belirler. Nakit teminat bakımından da muhasebe kaydının doğru ihale dosyasına bağlanması gerekir.

Aynı şirket aynı gün birden fazla ihaleye giriyorsa her ihale için gereken teminat ayrı hesaplanmalı ve belgeler karıştırılmamalıdır. Grup şirketlerinin aynı banka limitini kullanması da teminatın hangi tüzel kişi adına düzenlendiği gerçeğini değiştirmez.

Teminatın Değiştirilmesi Mümkün mü?

Kanunda kabul edilen teminatlar birbirleriyle değiştirilebilir. Böyle bir değişimde idarenin güvence düzeyinin kesintiye uğramaması gerekir. Örneğin nakit teminatın banka teminat mektubuyla değiştirilmesi planlanıyorsa yeni teminatın usulüne uygun kabulü tamamlanmadan eski teminatın iadesi güvence boşluğu yaratmamalıdır. Değişiklik tutanağı ve muhasebe kayıtları dosyada saklanmalıdır.

Teminat türü değişse de gerekli tutar ve süre koşulları devam eder. Yeni mektup, önceki teminatın tutarından düşük olamaz; geçerlilik süresi sözleşme veya teklif takvimini karşılamalıdır. Değişiklik, isteklinin veya yüklenicinin diğer ihale yükümlülüklerini ortadan kaldırmaz.

Teminat Uyuşmazlığında İstekli Hangi Belgeleri Saklamalıdır?

İdari şartname, standart teminat formu, banka taslağı, imzalı veya elektronik teminat mektubu, banka doğrulama kaydı, nakit ödeme dekontu, muhasebe teslim belgesi, EKAP kayıtları, teklif mektubu ve ihale komisyonu kararının ilgili kısmı birlikte saklanmalıdır. Değerlendirme dışı bırakma gerekçesi teminata dayanıyorsa hangi unsurun eksik görüldüğü açıkça belirlenmelidir.

Başvuru süresinde İhaleye Şikâyet Süresi ve İtirazen Şikâyet takvimi ayrıca izlenir. Teknik olarak haklı bir teminat savunması, süresi geçmiş başvuruyu kurtarmaz.

2026 Güncel Mevzuat ve Resmî Kaynaklar

Teminat değerlerinin temel dayanağı 4734 sayılı Kanun m.34’tür. Geçici ve kesin teminatın miktar ve kullanım şartları m.33, 35 ve 43 ile ilgili uygulama yönetmeliklerinde ayrıntılandırılır. 2026 yılında ikincil ihale mevzuatında yapılan değişiklikler nedeniyle ihale tarihindeki güncel standart belgeler kullanılmalıdır. Resmî kontrol Kamu İhale Kurumu, EKAP ve Mevzuat Bilgi Sistemi üzerinden yapılmalıdır.

Teminat Türü Seçerken Maliyet ve Hukuki Risk Birlikte Değerlendirilmelidir

İstekli açısından nakit teminat ile banka teminat mektubu arasında ekonomik fark vardır. Nakit teminat şirketin likiditesini bağlar; banka teminat mektubu ise kredi limitini kullanır ve komisyon maliyeti doğurur. Bu ticari farklar, idarenin hangi teminatı kabul edeceğini değiştirmez; kabul edilebilirlik 4734 m.34’e göre belirlenir. Şirket, ihaleye girmeden önce teklif süresi, muhtemel sözleşme süresi ve kesin teminat ihtiyacını birlikte hesaplayarak hangi aracı kullanacağını planlamalıdır.

Özellikle birden fazla kamu ihalesine aynı dönemde teklif veren şirketlerde banka limitinin geçici ve kesin teminatlar nedeniyle bloke olması sözleşme kapasitesini etkileyebilir. Bu nedenle her ihale için teminatın tutarı, son tarihi, iade beklenen tarihi ve banka limiti ayrı satırda takip edilmelidir. İhale iptal edildiğinde veya teminat iade hakkı doğduğunda iade sürecinin gecikmesi de finansman maliyeti yaratır.

Teminat İadesinde Yetkili Kişi ve Hesap Kontrolü

Nakit teminatın iadesinde şirketin güncel banka hesabı ve yetkili temsilcisi idare kayıtlarıyla uyumlu olmalıdır. Şirket unvanı değişmiş, birleşme gerçekleşmiş veya banka hesabı kapanmışsa iade öncesinde ticaret sicili ve hesap bilgileri güncellenmelidir. Teminat mektubunun iadesinde ise asıl belgenin bankaya ibraz veya elektronik sistemde serbest bırakma işlemi için gerekli kayıtlar saklanmalıdır.

İhalenin sonuçlanmasıyla teminatın hukuki sebebi ortadan kalkmışsa idare iade işlemini gereksiz yere geciktirmemelidir. Buna karşılık ihale üzerinde kalan isteklinin sözleşme ve kesin teminat yükümlülükleri tamamlanmadan geçici teminatın erken iadesi kamu güvencesini zayıflatır. Bu nedenle iade zamanı, isteklinin ihale sonucundaki konumuna göre ayrı değerlendirilir.

Teminat türü değiştirildiğinde yeni teminatın kabul kaydı alınmadan eski güvence serbest bırakılmamalıdır; dosyada kesintisiz teminat zinciri korunmalıdır.

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →