İki Yıldan Az Suçta Fizik Kimlik Kaydı Alınmaması Dilekçesi | CMK 81 Word

İki yıldan az suçta fizik kimlik kaydı alınmaması talep dilekçesi, isnat edilen suçun kanuni hapis cezası üst sınırı iki yıldan daha az olduğu hâlde şüpheli veya sanığın fotoğrafı, beden ölçüleri, parmak ya da avuç içi izi, sesi, görüntüsü veya başka teşhis verisinin CMK m.81’e dayanılarak kayda alınmak istendiği durumda kullanılır. Başvurunun amacı genel kimlik kontrolünü engellemek değil; CMK m.81’deki özel ceza eşiğinin ve “kimliğin teşhisi için gerekli olma” şartının dosya kaydı üzerinden uygulanmasını sağlamaktır.

Kısa ve kesin cevap

CMK m.81/1’e göre fizik kimliğin tespiti, ancak üst sınırı iki yıl veya daha fazla hapis cezasını gerektiren bir suçtan dolayı şüpheli veya sanık hakkında ve kimliğinin teşhisi için gerekli olması hâlinde yapılabilir. İşlem soruşturmada Cumhuriyet savcısının emrine dayanır. Fotoğraf, beden ölçüsü, parmak ve avuç içi izi, teşhisi kolaylaştıran diğer özellikler, ses ve görüntü kayda alınarak soruşturma veya kovuşturma dosyasına konulur.

İsnat edilen suçun hapis cezası üst sınırı iki yıldan daha az ise CMK m.81’deki eşik gerçekleşmez. Üst sınırı tam iki yıl olan suç ise sırf eşik yönünden kapsam dışı değildir; çünkü kanun “iki yıl veya daha fazla” der. Eşik sağlansa dahi kayıt otomatik değildir: Şüpheli veya sanığın kimliğinin teşhisi için somut gereklilik bulunmalı ve soruşturmada savcılık emri dosyada görülebilmelidir.

CMK m.81, savcılık emrine karşı adı ve süresi belirtilmiş özel bir itiraz yolu düzenlemez. Bu nedenle dilekçede kanunda olmayan “iki haftalık CMK 81 itirazı” kurulmaz. Kayıt henüz alınmadıysa emri veren Cumhuriyet savcısından işlemin kaldırılması veya uygulanmaması ve kolluğa derhâl bildirim istenir. Kayıt alınmışsa tutanak ve veri yerleri belirlenir; hukuka aykırı kaydın delil olarak kullanılmaması ile dosyanın sonucuna göre m.81/2’deki yok etme yükümlülüğü ayrı talepler hâlinde ileri sürülür.

CMK 81’in üç birlikte şartı

Birinci şart, kişi bakımındandır. CMK m.81 yalnız şüpheli veya sanığı gösterir. Mağdur, tanık ya da dosyayla ilgisi bulunmayan üçüncü kişi hakkında bu maddeye dayanılarak fizik kimlik kaydı oluşturulamaz. Kişinin dosyadaki sıfatı ifade tutanağı, iddianame veya başka resmî kayıttan belirlenmeli; varsayımla “şüpheli” yazılmamalıdır.

İkinci şart, suçun kanuni üst sınırıdır. Karar veya emir tarihinde uygulanan suç hükmünün madde, fıkra ve bendi saptanır. Basit hâl ile nitelikli hâl ayrılır; nitelikli hâl ileri sürülüyorsa bunu dosyada gösteren isnat ve olgu kaydı bulunmalıdır. Beklenen sonuç ceza, takdiri indirim, erteleme, hükmün açıklanmasının geri bırakılması veya seçenek yaptırım ihtimali üst sınırın yerine geçmez. Ölçüt, fizik kimlik işlemine dayanak yapılan suç normunun kanundaki hapis cezası üst sınırıdır.

Üçüncü şart, kimliğin teşhisi için gerekliliktir. Kişinin kimliği nüfus ve dosya kayıtlarıyla tartışmasız biçimde belirlenmiş, fizik kimlik verisinin hangi teşhis sorununu çözeceği emirde açıklanmamışsa yalnız ceza eşiğinin sağlanması yeterli değildir. Gereklilik; hangi kayıt türünün, hangi kimlik veya karşılaştırma sorusunu cevaplayacağıyla somutlaştırılmalıdır. Kanun, her soruşturmada rutin ve sınırsız biyometrik arşiv oluşturma yetkisi vermez.

“İki yıl veya daha fazla” eşiği nasıl hesaplanır?

Eşik hesabına suçun adıyla değil, uygulanabilir hükmün tam numarasıyla başlanır. Örneğin aynı suç başlığı altında farklı fıkralar ayrı ceza aralıkları kurabilir. Dilekçeye yalnız internet arama sonucu veya yoruma dayalı ceza miktarı değil; işlem tarihinde yürürlükte bulunan resmî kanun metni eklenmelidir. İddianame düzenlenmişse kabul edilen sevk maddesi, soruşturmada ise ifade çağrısı, savcılık talimatı veya isnadı açıklayan tutanakla resmî metin yan yana getirilir.

Bir dosyada birden çok suç varsa en ağır suçun varlığı bütün işlemleri kendiliğinden hukuka uygun hâle getirmez. Fizik kimlik kaydının hangi suçun soruşturulması ve hangi teşhis ihtiyacı için istendiği savcılık emrinden anlaşılmalıdır. Eşik üstü ayrı bir isnat gerçekten işlem dayanağıysa bu kayıt değerlendirilir; emirde yalnız eşik altındaki suç gösterilmişse sonradan dosyadaki başka suç adıyla gerekçe tamamlanmaz.

Üst sınırın tam iki yıl olması ile iki yıldan daha az olması ayrılmalıdır. CMK m.81, üst sınırı tam iki yıl olan suçu kapsayabilir; fakat gereklilik ve yetkili emir şartları yine aranır. Buna karşılık yalnız adlî para cezası öngören veya hapis cezası üst sınırı iki yıldan daha az olan suçta m.81’e dayalı özel fizik kimlik tespiti yapılamaz. Başka bir kanundaki bağımsız parmak izi yetkisi varsa onun koşulları ayrıca incelenir; CMK m.81 dilekçesi her kayıt sistemini hedeflemez.

Hangi kayıtlar fizik kimlik tespitine girer?

CMK m.81/1; fotoğraf, beden ölçüleri, parmak ve avuç içi izi, bedende bulunan ve teşhisi kolaylaştıran diğer özellikler, ses ve görüntüleri açıkça sayar. Yönetmelik m.15 listeyi iris görüntüsü, diş izi, eşkâl bilgisi, kulak ve dudak gibi organların bıraktığı kimlik tespitine yarayan vücut izleri ile fizik kimliğin tespitinde kullanılan diğer teknik yöntemlerle ayrıntılandırır. Her veri türü, kimliğin teşhisi amacıyla ve gerçekten gerekli olduğu ölçüde alınmalıdır.

Yönetmeliğe göre öncelikli araçlar parmak ve avuç içi izleri, fotoğraf ve eşkâl bilgileridir. Bu işlemler olay yeri inceleme ve kimlik tespiti konusunda özel eğitim almış uzman kolluk mensubu tarafından yapılır. Ağızdaki dişlerin incelenmesi ve diş izlerinin alınması ise diş tabibine bırakılmıştır. İşlemi yapanın kimliği, unvanı, kullanılan yöntem, tarih-saat ve dosya bağlantısı tutanakta görünmelidir.

Fizik kimlik tespiti; iç beden muayenesi, biyolojik örnek alma ve moleküler genetik inceleme ile aynı işlem değildir. Kan, saç, tükürük veya tırnak örneği CMK m.75; genetik analiz m.78-80; fizik kimlik verisi m.81 kapsamındadır. Bu ayrım yalnız isimlendirme meselesi değildir: Yetkili makam, suç eşiği, uzman, amaç ve yok etme hükümleri farklıdır.

Emri kim verir ve başvuru nereye sunulur?

Soruşturma evresinde CMK m.81/1 uyarınca emir Cumhuriyet savcısı tarafından verilir; kolluk işlemi bu emre dayanarak uygular. Dosyada savcının adı, emrin tarihi, numarası veya tutanakta gösterilen sözlü talimat kaydı, isnat ve istenen fizik kimlik verileri bulunmalıdır. Kolluğun “rutin uygulama” açıklaması, CMK m.81 bakımından savcılık emrinin yerine geçmez.

Yönetmelik m.15/4, soruşturma veya kovuşturma aşamasında hâkim ya da mahkeme kararıyla da fizik kimlik tespitine ilişkin işlem yaptırılabileceğini belirtir. Bu durumda kararın gerçek içeriği ve kanun yolu bildirimi esas alınır. Yönetmelik m.24’te sayılan özel itiraz hükmü beden muayenesi ve örnek alma kararlarıyla sınırlıdır; m.15 fizik kimlik işlemi bu listede değildir. Bu nedenle yalnız Yönetmeliğe dayanarak özel ve otomatik bir itiraz süresi üretilemez.

Savcılık emri henüz uygulanmamışsa dilekçe dosyayı yürüten Cumhuriyet başsavcılığına sunulur; kolluk birimine işlemin uygulanmaması yönünde yeni talimat yazılması açıkça istenir. Kovuşturmada mahkeme karar vermişse talep ve hukuka aykırılık celse tutanağına geçirilir, işlemin yapılmaması veya kapsamının sınırlandırılması istenir. Karar ayrıca kanunen itiraza açık ise gerçek kanun yolu bildirimi ve CMK’nın genel hükümleri üzerinden süre hesabı yapılır; belgesiz varsayım kurulmaz.

Dilekçeye hangi belgeler eklenmelidir?

İlk ek, fizik kimliğin tespitini emreden savcılık yazısı, kolluk talimatı veya hâkim/mahkeme kararıdır. Belge elde değilse içeriği uydurulmaz; UYAP evrak adı, işlem çağrısı veya tutanakta görünen bilgiler yazılır ve asıl emrin dosyadan getirtilmesi istenir. İkinci ek, şüpheli veya sanığa yöneltilen isnadı gösteren ifade tutanağı, yakalama-gözaltı evrakı, sevk yazısı veya iddianamenin ilgili bölümüdür.

Üçüncü ek, suç hükmünün güncel resmî metnidir. Madde, fıkra, bent ve ceza üst sınırı görünmelidir. Dördüncü ek, işlemin henüz yapılmadığını veya yapıldığını gösteren çağrı, parmak izi formu, fotoğraf çekim kaydı, fizik kimlik tespit tutanağı ya da dijital kayıt teslim belgesidir. Beşinci ek, kişinin kimliğinin zaten hangi resmî kayıtlarla sabit olduğunu gösteren nüfus, kimlik doğrulama, ifade veya önceki teşhis kaydıdır; gereksiz kişisel veriler karartılmalıdır.

Başvuruda her iddia bir kayıtla eşleştirilmelidir. “Suç hafiftir” yerine kanuni üst sınır; “savcı emretmedi” yerine dosyada bulunan talimat ve imza alanı; “kimlik bellidir” yerine kimliğin ne zaman ve hangi resmî belgeyle doğrulandığı gösterilir. Fizik kimlik kaydının başka bir kanuna dayanabileceği ileri sürülüyorsa kurumdan o kanun, işlem amacı, veri sistemi ve saklama rejimi yazılı olarak sorulur.

İki yıldan az suçta fizik kimlik kaydı alınmaması talep dilekçesi örneği

Düzenlenebilir Word dilekçesi

CMK 81 iki yıldan az suçta fizik kimlik kaydı alınmaması talep dilekçesini Word olarak indirin. Köşeli parantezli alanlar gerçek isnat, emir ve işlem kayıtlarına göre doldurulmalı; işlem yapılmış ve yapılmamış hâllerden dosyaya uymayan seçenek silinmelidir. Suç hükmünün madde, fıkra ve bendi doğrulanmadan belge sunulmamalıdır.

Kayıt zaten alınmışsa ne istenir?

Önce hangi verinin alındığı kesinleştirilir. “Parmak izim alındı” cümlesi, fotoğraf, avuç içi izi, ses, görüntü, iris, diş izi veya eşkâl verilerinin de kaydedilip kaydedilmediğini göstermez. Fizik kimlik tespit formu, dijital sistem aktarım kaydı, işlemi yapan görevlinin unvanı ve savcılık emri dosyaya getirtilir. Mevcut olmayan bir kayıt türü dilekçede varmış gibi gösterilmez.

İkinci adım delil kullanımına ilişkindir. Hukuka aykırı kayıt somut bir karşılaştırma veya raporda kullanılmışsa raporun hangi veriyle üretildiği ve hükme sunulup sunulmadığı belirlenir. Anayasa m.38/6 ile CMK m.206/2-a ve m.217/2 çerçevesindeki delil itirazı, işlem şartlarının hangisinin bulunmadığı ve bunun rapora etkisi açıklanarak yapılır.

Üçüncü adım yok etme rejimidir. CMK m.81/2; KYOK kararına itiraz süresinin dolması veya itirazın reddi ile beraat ya da ceza verilmesine yer olmadığı kararının kesinleşmesi hâllerinde kayıtların savcı huzurunda derhâl yok edilmesini ve tutanak tutulmasını emreder. İşlem baştan hukuka aykırı olsa bile dilekçe, kanunda olmayan otomatik bir imha zamanı uydurmamalı; mevcut aşamadaki koruma ve delil talepleri ile nihai karar sonrasındaki m.81/2 sürecini ayırmalıdır.

Başvurudan sonra dosya nasıl takip edilir?

Dilekçenin doğru soruşturma veya esas numarasına işlendiği, eklerin açıldığı ve savcılık ya da mahkemece ara karar verilip verilmediği UYAP veya dosya kaydı üzerinden kontrol edilir. İşlem henüz yapılmadıysa kolluk birimine yalnız karar verilmiş olması yeterli değildir; kaldırma veya durdurma talimatının ilgili birime hangi tarih ve sayı ile gönderildiği görülmelidir.

Talep reddedilirse ret yazısında dayanak suç hükmü, üst sınır hesabı, savcılık emri ve kimliğin teşhisi için gereklilik gerekçesinin bulunup bulunmadığı denetlenir. Başka kanuna dayanıldığı belirtilmişse o hükmün kapsamı ve kayıt rejimi ayrı başvuruda incelenir. Savcılık emrine karşı CMK m.81’de özel itiraz yolu olmadığı gerçeği saklanmadan, karar niteliğindeki başka bir işlem varsa onun kanun yolu bildirimi esas alınır.

Dosya KYOK, beraat veya ceza verilmesine yer olmadığı sonucu ile tamamlanırsa kesinleşme veya itiraz sürecinin bittiği tarih kayıttan alınır. Yönetmelik m.22 uyarınca bu işlemleri yürütmek için başsavcılıkta görevlendirilen birime m.81/2 yok etme talebi sunulur; tutanakta hangi kayıtların, hangi usulle ve hangi tarihte yok edildiği kontrol edilir. Bu işlem, başka kanuna dayalı farklı veri sistemlerini kendiliğinden kapsamaz.

Somut hata denetimi

Birinci hata, CMK m.81 eşiğini “iki yıl ve daha az” diye yazmaktır; doğru ifade “iki yıl veya daha fazla”dır. İkinci hata, kanuni üst sınır yerine muhtemel sonuç cezayı kullanmaktır. Üçüncü hata, suçun fıkra ve bendini göstermemektir. Dördüncü hata, dosyada dayanak yapılmayan nitelikli hâli üst sınırı yükseltmek için varsaymaktır. Beşinci hata, birden çok isnatta fizik kimlik emrinin hangi suç için verildiğini ayırmamaktır.

Altıncı hata, ceza eşiği gerçekleşince kayıt alınmasını otomatik sayıp kimliğin teşhisi için gereklilik şartını silmektir. Yedinci hata, kolluk işlemi için dosyadaki savcılık emrini aramamaktır. Sekizinci hata, CMK m.81’de bulunmayan özel iki haftalık itiraz süresi üretmektir. Dokuzuncu hata, fizik kimlik kaydını biyolojik örnek veya DNA analiziyle aynı işlem saymaktır. Onuncu hata, m.81/2’deki nihai karar şartları oluşmadan bütün sistemlerde derhâl ve otomatik silme sonucu ileri sürmektir.

İlgili dilekçe ve rehberler

• CMK 81 parmak izi, fotoğraf, ses ve görüntü kayıtlarının silinmesi rehberi
• CMK 75/5 iki yıldan az suçta biyolojik örnek alma kararına itiraz
• Savcının biyolojik örnek alma kararının hâkim onayına sunulmamasına itiraz
• CMK 78-79 DNA ve moleküler genetik inceleme rehberi
• KYOK veya beraat sonrası genetik inceleme bilgilerinin yok edilmesi dilekçesi

Sık sorulan sorular

Üst sınırı tam iki yıl olan suçta CMK 81 uygulanabilir mi?

Evet, sırf ceza eşiği bakımından uygulanabilir; kanun iki yıl veya daha fazla der. Fakat kimliğin teşhisi için gereklilik ve yetkili emir şartları ayrıca bulunmalıdır.

Üst sınırı iki yıldan az suçta parmak izi alınabilir mi?

CMK m.81’e dayanılarak alınamaz; maddedeki ceza eşiği gerçekleşmez. Başka bir kanuni dayanak ileri sürülüyorsa o hükmün kapsamı ve veri rejimi ayrı incelenir.

Fizik kimlik emrini kolluk kendiliğinden verebilir mi?

CMK m.81 kapsamındaki soruşturma işlemi Cumhuriyet savcısının emrine dayanır. Kolluk uygulamayı yapabilir; savcılık emri dosyada denetlenebilir olmalıdır.

Kimlik zaten belli ise kayıt yine alınabilir mi?

Ceza eşiği tek başına yeterli değildir. Kaydın kimliğin teşhisi için neden gerekli olduğu somutlaştırılmalıdır; kimlik tartışmasızsa yeni kaydın çözeceği teşhis sorusu açıklanmalıdır.

CMK 81 emrine itiraz süresi iki hafta mıdır?

Madde savcılık emri için özel bir itiraz yolu ve iki haftalık süre düzenlemez. Başvuru önce emri veren savcılığa yöneltilir; ayrıca verilen hâkim veya mahkeme kararının gerçek kanun yolu bildirimi varsa ona göre hareket edilir.

Parmak izi ile DNA örneği aynı işlem midir?

Hayır. Parmak izi ve diğer fizik kimlik verileri CMK m.81’e; biyolojik örnek alma m.75’e; moleküler genetik inceleme ise m.78-80’e tabidir.

Fizik kimlik kaydı alınmışsa hemen silinir mi?

Delil olarak kullanılamama itirazı ile kayıtların m.81/2 uyarınca yok edilmesi farklıdır. Yok etme, maddede sayılan nihai karar ve kesinleşme/itiraz koşulları oluştuğunda savcı huzurunda yapılır.

Beraat kararından sonra ne gerekir?

Beraat kararının kesinleşmesi gerekir. Kesinleşmeden sonra CMK m.81 kayıtları Cumhuriyet savcısının huzurunda derhâl yok edilmeli ve işlem tutanağa bağlanmalıdır.

Yalnız adlî para cezası öngörülen suçta CMK 81 uygulanır mı?

Hayır. CMK m.81/1, üst sınırı iki yıl veya daha fazla hapis cezasını gerektiren suç şartını açıkça arar.

Dilekçeye hangi temel belgeler eklenmelidir?

İsnat ve sevk maddesi kaydı, güncel resmî suç hükmü, fizik kimlik emri veya çağrısı, kimlik doğrulama kaydı ve işlem yapılmışsa fizik kimlik tespit tutanağı eklenmelidir.

Resmî mevzuat kaynakları

Bu içerikte Adalet Bakanlığı güncel CMK PDF’sindeki m.81-82 ile Adalet Bakanlığı CİGM’de yayımlanan Yönetmeliğin m.15-17 ve m.22 hükümleri esas alınmıştır. Hukuka aykırı bulguların delil kabul edilememesine ilişkin anayasal kural Mevzuat Bilgi Sistemi Anayasa bölümünden kontrol edilir. Mevzuat kontrol tarihi 3 Ekim 2026’dır.