İngiltere Adoption Order Türkiye’de Tanınır mı? 1993 Lahey m.23 ve 5490 m.30

İngiltere Adoption Order tam olarak hangi hukuki işlemi gösterir?

İngiltere ve Galler aile mahkemesinin verdiği adoption order, belirli bir çocuk ile evlat edinen kişi veya kişiler arasında evlatlık ilişkisi kuran yargısal işlemdir. GOV.UK açıklamasına göre karar verilince evlat edinme kalıcı nitelik kazanır; evlat edinenin ebeveynlik sorumluluğu doğar ve önceki ebeveynlik sorumluluğuna ilişkin sonuçlar ortaya çıkar. İngiliz makamının düzenlediği adoption certificate ise bu hukuki olayın sicil belgesidir. Bu iki belgeyi birbirinin yerine kullanmak, özellikle Türk nüfus müdürlüğüne sunulacak dosyada kararın aslı ve hukuki etkisi bakımından sorun yaratır.

İngiltere’de mahkeme tarafından verilen yerel adoption order, Türkiye’deki evlat edinme kararına biçimsel olarak benzeyebilir; fakat bu benzerlik tek başına Türkiye nüfus kütüğünün değişmesini sağlamaz. Çocuğun İngiltere ve Türkiye’de kayıtlı adı, doğum tarihi, biyolojik ebeveyn kaydı ve evlat edinenin kimliği aynı dosyada doğrulanmalıdır. Özellikle çocuğun Türk vatandaşı, evlat edinenin İngiliz vatandaşı veya her ikisinin Türk vatandaşı olduğu olaylarda uygulanacak hukuk, idari işlem ve vatandaşlık farklı başlıklarda incelenir. Karar salt belge adı üzerinden nitelendirilmez.

1993 Lahey Evlat Edinme Sözleşmesi her İngiliz kararına uygulanır mı?

29 Mayıs 1993 tarihli Çocukların Korunması ve Ülkelerarası Evlat Edinme Konusunda İşbirliğine Dair Sözleşme, mutad meskeni bir akit devlette bulunan çocuğun evlat edinilmek üzere başka bir akit devlete taşındığı veya taşınacağı belirli ülkelerarası evlat edinmeler için kurulmuştur. Sözleşmenin 2. ve 3. maddeleri kapsamı ve yaş sınırını belirler. Türkiye ve Birleşik Krallık sözleşmeye taraftır; ancak iki ülkenin taraf olması İngiltere’de verilen her ev içi evlat edinme kararını kendiliğinden Lahey belgesine dönüştürmez.

Örneğin uzun süredir İngiltere’de yaşayan bir ailenin, İngiltere’de mutad meskeni bulunan bir çocuğu İngiliz mahkemesi kararıyla evlat edinmesi, sırf ebeveynlerden birinin Türk vatandaşı olması nedeniyle sözleşme kapsamındaki ülkelerarası evlat edinme sayılmaz. Buna karşılık çocuk Türkiye’de mutad mesken sahibiyken usulüne uygun olarak İngiltere’ye evlat edinilmek üzere nakledildiyse, 1993 Sözleşmesi’nin merkezî makam ve izin süreci önem taşır. Somut olayı çözmek için vatandaşlıktan önce çocuğun mutad meskeni, naklin amacı, merkezî makam belgeleri ve nihai kararın niteliği araştırılmalıdır.

Lahey m.23 uyarınca kanunen tanınma hangi belgeye bağlıdır?

Sözleşmenin 23/1. maddesi, sözleşmeye uygun olarak yapılmış evlat edinmenin yapıldığı devletin yetkili makamı tarafından bu uygunluğun belgelendirilmesi hâlinde diğer akit devletlerde kanunen tanınacağını düzenler. Bu hüküm, sözleşmeye uygunluğu tevsik eden özel belgenin önemini ortaya koyar. Sıradan bir adoption certificate üzerinde evlat edinenin adının bulunması veya kararın apostilli olması tek başına 23. madde uygunluk belgesinin mevcut olduğu anlamına gelmez. Sertifikanın yetkili makamca verilmiş olması ve 17/c kapsamındaki onayların bilgilerini içermesi gerekir.

Bu mekanizma nedeniyle 23. madde belgesi mevcut bir ülkelerarası evlat edinme için, ‘her yabancı karar mutlaka en baştan yeniden Türk mahkemesinde tanıtılır’ şeklinde koşulsuz tavsiye vermek hukuken doğru değildir. Önce uygulanabilir sözleşme ve özel tanınma rejimi kontrol edilir. Ancak kanunen tanınma ile Türk nüfus kütüğünde somut kaydın nasıl güncelleneceği farklı idari ve belge denetimidir. Kayıt makamının hangi belgeyi istediği, yabancı kararın kesinliği, tercüme, kişiler arası kimlik eşleştirmesi ve sözleşme uygunluk sertifikası üzerinden araştırılır.

Lahey m.24 ve m.26: Kamu düzeni ve soybağı sonuçları

Sözleşmenin 24. maddesine göre sözleşme kapsamındaki evlat edinmenin tanınması, çocuğun yüksek yararı dikkate alındığında kamu düzenine açıkça aykırılık bulunması hâlinde reddedilebilir. Bu ölçüt, yalnız bir ülkenin evlat edinme şeklinin farklı olmasını otomatik ret sebebi yapan genel bir hüküm değildir. Kamu düzenine ilişkin değerlendirme istisna niteliğindedir; özellikle çocuğun yararı merkezdedir. Kişisel görüşlere veya evlat edinenlerin farklı ülkede yaşamasına dayanarak evlat edinmeyi geçersiz ilan etmek doğru değildir.

26. madde, tanımanın evlat edinenler ile çocuk arasındaki hukuki ebeveyn-çocuk ilişkisini ve ebeveynlik sorumluluğunu kapsadığını belirtir. Önceki soybağı ilişkisinin sona ermesi ise evlat edinmenin yapıldığı devlette bu etkiyi doğurmuş olmasına bağlıdır. Bu ayrım, Türkiye’de miras, aile kütüğü ve velayet yetkisi tartışmalarında somut öneme sahiptir. Türkiye’de tanınan evlat edinmenin sonuçları belirlenirken kararın doğduğu ülkedeki etkisi, sözleşme hükümleri, Türk nüfus ve miras mevzuatı birlikte okunmalıdır. Bir belgeyi yalnız ‘tam’ ya da ‘basit’ diye etiketlemek ayrıntılı etki denetiminin yerine geçmez.

5490 sayılı Kanun m.30 hangi ayrı yolları düzenler?

5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu’nun 30/1. maddesi, yurt dışında yabancı yetkili makamlar önünde yapılan evlat edinmelerin aslî şartlar bakımından Türk mevzuatına uygun olması koşuluyla Türkiye’de de geçerli olacağını düzenler. İkinci fıkrada, yabancı adli veya idari makamlarca verilen ve ilgili ülke hukukuna göre kesinleşmiş ya da kesin hüküm gibi etki doğuran karar ve belgelerin Türkiye’de icra olunabilmesi için yetkili Türk mahkemesince tanıma veya tenfiz kararı verilmesine ilişkin hüküm vardır. Her somut dosyada uluslararası sözleşmelerin özel hükümleri saklı tutularak değerlendirme yapılır.

Bu nedenle idari uygulamadaki genel tanıma ve tenfiz kontrolü ile 1993 Lahey Sözleşmesi m.23 kapsamındaki sertifikalı evlat edinmenin kanunen tanınması birbirine karıştırılmamalıdır. Önce olayın 1993 Lahey kapsamına girip girmediği, sonra 23. madde sertifikasının varlığı, ardından iç hukuk bakımından hangi kayıt ve belge usulünün uygulanacağı belirlenir. Uluslararası sözleşme kapsamı dışında kalan İngiliz mahkeme kararlarında ise 5490 m.30, MÖHUK m.18 ve m.58 çerçevesinde tanıma ihtiyacı somut olarak incelenir. Sadece İngiltere kararı var diye bütün işlem yollarının tamamlandığı söylenemez.

MÖHUK m.18 evlat edinmede hangi ülkenin hukukunu seçer?

5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun’un 18/1. maddesi, evlat edinme ehliyeti ve şartlarının taraflardan her birinin evlat edinme anındaki millî hukukuna tabi olduğunu açıkça düzenler. 18/2. madde diğer eşin rızası bakımından eşlerin millî hukuklarının birlikte uygulanmasına yer verir. 18/3 ise evlat edinmenin hükümlerini evlat edinenin millî hukukuna, eşlerin birlikte evlat edinmesi durumunda evliliğin genel hükümlerini düzenleyen hukuka bağlar. Bu bağlama kuralları doğrudan yabancı kararın nüfusa işlenmesine ilişkin bir usul hükmü değildir.

İngiltere mahkemesinin evlat edinmeye karar vermiş olması, Türkiye’de ileri sürülen ehliyet veya rıza itirazının cevabını tek başına göstermeyebilir. Ancak bir Türk mahkemesinin yabancı kararın tanınması aşamasında yabancı uyuşmazlığı esastan yeniden yargılaması da genel tenfiz-tanıma sisteminin amacı değildir. Maddi hukuk incelemesi ile yabancı mahkeme kararının tanınma şartları ayrı değerlendirilir. Sözleşme kapsamındaki ülkelerarası evlat edinmelerde ise 1993 Lahey’in özel koruyucu süreçleri ve m.23 belgelendirmesi bu değerlendirmeye yön verir. Uygulanacak hukuk analizi çocuğun yüksek yararı ve somut kayıtlar temelinde yapılmalıdır.

MÖHUK m.58 ve yabancı ilamın Türkiye’de tanınması

5718 sayılı Kanun’un 58. maddesi, yabancı mahkeme ilamının Türkiye’de kesin delil veya kesin hüküm etkisinin tanınmasına ilişkindir. Bu maddede tanıma bakımından 54. maddenin birinci fıkrasının karşılıklılığa ilişkin (a) bendinin aranmayacağı açıkça düzenlenmiştir. Aynı maddenin ikinci fıkrası çekişmesiz yargı kararlarını, üçüncü fıkrası ise yabancı ilama dayanılarak Türkiye’de idari işlem yapılmasını kapsar. Bu nedenle yabancı evlat edinme kararı hakkında Türk nüfus kaydı talep edildiğinde, başvurunun hukuki niteliğine göre tanıma gerekip gerekmediği belirlenmelidir.

Tenfiz, yabancı bir karardaki icra edilebilir edimin Türkiye’de cebrî uygulanmasına; tanıma ise yabancı kararın hukukî statü ve kesin hüküm etkisine yönelir. Evlat edinme ilişkisinin kurulmuş olduğunun kabulü ile karşı tarafa para ödeme yükümlülüğünün zorla yerine getirilmesi aynı işlem değildir. Başvuruda gereksiz yere ikisini tek dava olarak sunmak yerine, mahkeme kararının konusu, kesinleşme durumu ve Türkiye’de hedeflenen sonuç açıkça tanımlanmalıdır. Lahey m.23 özel tanınma rejimi varsa genel kuralın uygulama alanı aynı varsayımla genişletilemez; özel sözleşmenin şartları önce değerlendirilir.

Türk nüfus kütüğünde tescil ve soyadı düzeltmesi

5490 sayılı Kanun’un 29. maddesi, Türkiye’de verilen evlat edinme kararının mahkemece nüfus müdürlüğüne bildirilmesi ve aile kütüğüne tescili hakkındadır. Yabancı mahkeme kararlarında ise 30. maddedeki özel düzenleme ve uygulanabilir milletlerarası sözleşmeler dikkate alınır. Çocuğun yeni soyadı veya ana-baba bilgilerinin İngiliz adoption certificate üzerinde görünmesi, Türk nüfus kayıtlarının kendiliğinden güncellendiği anlamına gelmez. Başvuru dosyasına hangi kişisel durumun hangi kararla değiştiği ve Türk kaydında hangi düzeltmenin istendiği açıkça yazılmalıdır.

Çocuğun doğum kaydındaki ad, soyadı, ana-baba bağlantıları ve evlat edinme kararından önceki kayıtlarının gizliliği hassas konulardır. Türk makamı ile İngiliz belgelerinde farklı kimlik yazımı bulunuyorsa doğum belgesi, önceki pasaport ve tam adoption certificate arasındaki bağlantı hukuka uygun biçimde kurulmalıdır. Yabancı nüfus kayıtlarıyla çocuğun bütün kişisel geçmişini alenen yayımlamak gerekmez. Nüfusa yapılacak başvuru, ilgililerin yetkileri ile sınırlandırılır; yalnız kayıt için zorunlu bilgi ve belgeler sunulur. Mevcut doğum kaydının resmî olarak değiştirilmesiyle miras veya vatandaşlık başvuruları ayrı sonuçlar taşır.

İngiltere’den alınması gereken karar ve sertifikalar

İlk belge İngiltere ve Galler mahkemesinin usulüne uygun adoption order örneğidir. İkinci belge, General Register Office tarafından düzenlenen tam adoption certificate olabilir. Üçüncü belge, olay 1993 Lahey Sözleşmesi kapsamına giriyorsa yetkili makamın düzenlediği 23. madde uygunluk belgesidir. Dördüncü grupta, kararın kesinleşme ve hukuki yürürlük durumuna ilişkin mahkeme veya yetkili makam açıklamaları bulunur. Beşinci grupta çocuğun önceki ve sonraki kimlikleri arasındaki bağlantıyı hukuken gerektiği ölçüde gösteren belgeler bulunabilir.

Uluslararası evlat edinme sürecine ait merkezî makam yazışmaları, rıza ve izin belgeleri, kararın hangi prosedürle verildiğinin anlaşılması açısından önemli olabilir. Bunların tamamı her başvuruda otomatik istenmez; dosya türüne ve Türk makamınca beklenen işleme göre belgeler seçilir. İngiliz belgesinin apostillenmesi belge üzerindeki makam ve imza doğrulamasına hizmet edebilir fakat 1993 Lahey m.23 sertifikasının yerini tutmaz. Usulüne uygun tercüme hazırlanırken evlat edinme kararı, kayıt belgesi ve sözleşme uygunluk belgesi için aynı Türkçe başlığı kullanmak yerine belgenin gerçek işlevi belirtilir.

Evlat edinme Türk vatandaşlığını otomatik kazandırır mı?

5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu’nun 17. maddesi, Türk vatandaşı tarafından evlat edinilen ergin olmayan kişinin, millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel teşkil edecek hâli bulunmaması koşuluyla Türk vatandaşlığını kazanabileceğini düzenler. Kanun metnindeki ‘kazanabilir’ ifadesi, İngiltere’de alınan her adoption order ile Türk vatandaşlığının kendiliğinden ve başvurusuz kazanıldığı anlamına gelmez. Vatandaşlık statüsü, evlat edinme ilişkisinin Türk hukukunda tanınması ve ilgili idari süreç ile ayrıca değerlendirilir.

İngiliz adoption certificate veya pasaport düzenlenmiş olması Türk vatandaşlığı tespiti için kendi başına yeterli değildir. Öncelikle çocuğun doğumla veya önceki hukuki bağlarıyla zaten Türk vatandaşı olup olmadığı, evlat edinenin karardaki tarihteki vatandaşlığı ve çocuğun erginlik durumu araştırılır. Birleşik Krallık vatandaşlığı için ise İngiltere’nin kendi mevzuatı ve yetkili makamları belirleyicidir; Türk nüfusuna evlat edinme tescili İngiliz vatandaşlığı konusunda karar vermez. İki ülkede çocuğun hukuki kişisel statüsü hakkında farklı işlemler yürütülüyorsa kayıtlar arasındaki çelişki sistemli olarak çözülmelidir.

Türkiye’de evlatlığın miras hakkı nasıl belirlenir?

Türk Medenî Kanunu’nun 500. maddesi, evlatlığın ve altsoyunun evlat edinene kan hısımı gibi mirasçı olacağını, evlatlığın kendi ailesindeki mirasçılığının da devam edeceğini düzenler. Ayrıca evlat edinen ve onun hısımları evlatlığa mirasçı olmazlar. Bununla birlikte yabancılık unsuru içeren miras uyuşmazlığında yalnız Türk miras hükmünü zikretmek yeterli değildir; MÖHUK m.20 kapsamında ölenin millî hukuku ile Türkiye’deki taşınmazlar için özel kural birlikte incelenir. Evlat edinme ilişkisinin tanınması, miras hukukunda bir ön sorun oluşturabilir.

Örneğin İngiltere mahkemesi kararıyla evlat edinilen kişi Türkiye’deki bir taşınmaza ilişkin mirasçılık belgesi talep ettiğinde, mahkeme evlatlık ilişkisinin hukuken nasıl kurulduğunu ve tanındığını inceleyebilir. İngiliz adoption certificate üzerindeki ebeveyn adları ile Türk nüfus kaydı uyuşmuyorsa, bir an önce veraset ilamı düzenlenmesi gerektiği varsayımıyla kimlik çelişkisi atlanmamalıdır. Evlat edinenin mirasçılık durumu, terekenin kapsamı ve miras bırakanın vatandaşı olduğu ülke, hukuki incelemenin ayrı unsurlarıdır. Bu nedenle evlat edinme kararı, nüfus tescili ve miras dosyası birlikte fakat birbirine karıştırılmadan yürütülür.

Evlat edinme ile Special Guardianship Order aynı mıdır?

İngiltere ve Galler hukukundaki adoption order ile special guardianship order aynı hukuki kurum değildir. Adoption order çocuk ile evlat edinenler arasında hukuki ebeveynlik ilişkisi kurarken, special guardianship belirli ebeveynlik sorumlulukları ve koruma yetkileri veren farklı bir düzenlemedir. Türk hukukunda vesayet veya velayet kararının tanınmasına ilişkin yollar ile evlat edinmeye ilişkin 1993 Lahey rejimi de aynı sözleşmeye dayanmaz. 1996 tarihli Çocukların Korunmasına İlişkin Lahey Sözleşmesi, ayrı bir koruma ve yetki çerçevesi içermektedir.

Çocuğun yanında yaşadığı yetişkin kişi İngiltere’de special guardian olarak atanmışsa, sırf günlük bakım ve eğitim yetkileri var diye Türkiye nüfus müdürlüğünden evlatlık olarak tescil istenemez. Hangi yetkinin mahkeme kararında verildiği, ebeveynlik sorumluluğunun ne kadar ve hangi süreyle değiştiği, evlat edinme ilişkisinin gerçekten kurulup kurulmadığı kontrol edilir. Türkiye’de okula kayıt, sağlık işlemleri veya pasaport gibi uygulamalarda gereken temsil yetkileri de nüfusa evlat edinme tescilinden farklı olabilir. Bu ayrım, yanlış mahkemede açılacak davaları önlemek açısından önemlidir.

İngiltere’den yürütülecek Türkiye başvurusunun aşamaları

Dosyanın ilk aşamasında mahkeme kararının tam metni, tarih, dosya numarası ve kararın hangi İngiltere ve Galler makamından çıktığı tespit edilir. İkinci aşamada çocuğun evlat edinmeden önceki ve sonraki kimlik kayıtları karşılaştırılır. Üçüncü aşamada evlat edinmenin ülkelerarası nitelikte olup olmadığı, çocuğun önceki mutad meskeni ve olası 1993 Lahey m.23 belgesinin varlığı araştırılır. Dördüncü aşamada Türk vatandaşı olan ilgililerin kayıtları incelenir. Beşinci aşamada 5490 m.30 ve MÖHUK m.18 ile m.58 bakımından işlem türü belirlenir.

Altıncı aşamada gerekliyse İngiltere mahkemesinden onaylı karar, kesinlik açıklaması ve uygunluk belgesi alınır. Yedinci aşamada Türkçe çeviri ve resmî belge doğrulaması tamamlanır. Sekizinci aşamada idarî tescil veya mahkeme yolundan hangisinin doğru olduğu seçilir. Dokuzuncu aşamada çocuk vatandaşlığı ve miras bakımından yeni kayıtların etkisi ayrı değerlendirilir. Onuncu aşamada ilgili kurumların bildirimleri ve kaydın fiilen düzelip düzelmediği kontrol edilir. İşlemlerin bazıları uygun vekâletnameyle yürütülebilse de çocuğun kişisel hakları ve makamın doğrudan katılım talepleri gözetilmelidir.

Başvuruda en sık yapılan somut hatalar

Birinci hata, İngiltere’de verilen her adoption order’ı doğrudan 1993 Lahey kapsamına sokmaktır. İkinci hata, 23. madde sertifikası yerine apostil sunarak otomatik tanıma iddiasında bulunmaktır. Üçüncü hata, adoption certificate’i mahkeme kararının yerine geçirmek ve kararın aslını temin etmemektir. Dördüncü hata, 5490 m.30 ile sözleşmenin özel tanınma rejimi arasındaki ayrımı açıklamamaktır. Beşinci hata, çocuk üzerindeki özel vesayet veya koruma kararını evlat edinme kararı olarak nitelendirmektir.

Altıncı hata, eski ve yeni isimleri eşleştirmeden başvuru yapmaktır. Yedinci hata, nüfus tescili yapıldığında çocuğun otomatik Türk vatandaşı olacağını varsaymaktır. Sekizinci hata, çocuğun mirasçılığı için uygulanacak yabancılık unsurlu miras kurallarını incelememektir. Dokuzuncu hata, çocuğun özel aile ve kimlik verilerini geniş çevrelere aktararak gereksiz mahremiyet riski oluşturmaktır. Onuncu hata ise farklı ülkelerdeki karar ve kayıtların güncel olup olmadığını araştırmadan yalnız eski bir belgenin tercümesine dayanmaktır. Her hata için çözüm belgeyi, yetkili makamı, hukuki sonucu ve maddeyi ayrı eşleştirmektir.

Evlat edinme dosyasında kişisel veriler ve çocuğun korunması

Uluslararası evlat edinme dosyaları çocuğun kökeni, önceki aile kayıtları, sağlık bilgileri, gelişim durumu ve kimlik değişikliği gibi hassas veriler içerebilir. 1993 Lahey Sözleşmesi’nin 30. maddesi, yetkili makamların çocuğun kökenine ilişkin bilgileri korumasını ve erişimin ilgili ülke mevzuatının izin verdiği ölçüde sağlanmasını düzenler. 31. madde ise sözleşme kapsamında elde edilen kişisel bilgilerin amaçla sınırlı kullanımını öngörür. Bu nedenle dava veya nüfus başvurusunda çocuğun bütün aile geçmişini gereksiz yere çoğaltmak ya da dijital iletişim kanallarından açıkça paylaşmak doğru değildir.

Çocuğun dosyasını takip eden temsilci, gerekli kimlik eşleştirmelerini resmî kanallardan yapmalı, dosyaya yalnız hukuken gerekli kişisel belgeleri eklemelidir. Çok dillilik ve yazım farklılıkları nedeniyle nüfus kayıtlarında çıkabilecek uyuşmazlıklar güvenilir çeviri ve onaylı belge üzerinden çözülür. Ebeveynlik ilişkisi hakkındaki hukukî uyuşmazlık ile çocuğun özel geçmişini öğrenme talebi ayrı hak kategorileridir. Bu içerikte bireysel çocuk vakaları, kimlik numaraları veya gerçek müvekkil belgeleri paylaşılmamaktadır; örnek hukukî ayrımlar somut bir kişiyi tanımlamak amacıyla kurulmamıştır.

İngiltere Adoption Order ve Türkiye — 12 sık sorulan soru

Site içerisindeki ilgili hukuk rehberleri

Konunun genel Türk mevzuatı arka planı için yabancı evlat edinme kararlarının tanınması ve ülkelerarası evlat edinmede uygulanacak hukuk rehberlerini inceleyebilirsiniz. Aynı ülkenin farklı koruma kararı hakkında İngiltere Special Guardianship Order yazısı bulunmaktadır. Vatandaşlık yönünden 5901 m.17 evlat edinme ve vatandaşlık, miras yönünden üvey çocuk ve evlatlığın mirasçılığı yazıları farklı sorunlara cevap verir.

Resmî mevzuat ve kaynaklar

HCCH — 1993 Lahey Evlat Edinme Sözleşmesi tam metni (özellikle m.2–3, 17, 23–26, 30–31); HCCH — taraf devletler tablosu; GOV.UK — İngiltere ve Galler evlat edinme mahkeme kararı; GOV.UK — Adoption Order, Hague Article 23 ve kayıt belgesi ayrımı; Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü — nüfus mevzuatı uygulama açıklaması; TBMM — 5718 sayılı MÖHUK; GOV.UK — resmî belge tasdiki.

Kontrol edilen Türk hükümleri: 5490 sayılı Kanun m.29–30, 5718 sayılı MÖHUK m.1, 18, 58; 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu m.17; 4721 sayılı TMK m.500. Özel milletlerarası sözleşme uygulanabilirliği genel iç hukuk hükümlerinden önce ayrıca incelenmelidir.