İngiltere Special Guardianship Order Türkiye’de Velayet ve Vesayet Sağlar mı? 1996 Lahey ve TMK 404

Kısa ve net cevap

İngiltere’de verilen Special Guardianship Order (SGO), Türkiye’de aynı kişiye kendiliğinden Türk vesayet makamınca vasi atandığı anlamına gelmez. Karar Children Act 1989 m.14A ve m.14C kapsamında özel vasiye parental responsibility verir. Türkiye’deki tanıma ve icra etkileri için 1996 Lahey Sözleşmesi m.23–26; Türk velayet, vesayet ve çocuğun malvarlığı işlemleri bakımından TMK m.335–336, 404 ve 462 ayrıca değerlendirilir.

Kısa Özet

Special Guardianship Order İngiltere’de hangi hukukî sıfatı verir?

İngiltere ve Galler hukukunda Special Guardianship Order (SGO), Children Act 1989 m.14A uyarınca bir çocuğun bakım ve yetiştirilmesinde özel sorumluluk üstlenen bir veya birden fazla kişiyi special guardian olarak atayan aile mahkemesi kararıdır. Birleşik Krallık hükümetinin rehberi bu kurumun, çocuğun öz ailesinin yanında yaşayamadığı fakat evlat edinmenin uygun olmadığı durumlarda uzun süreli bakım düzeni sağlayabileceğini açıklar. Özel vasi, çocuğun günlük yaşamındaki pek çok konuda karar yetkisi elde eder.

Bu kararın İngiliz hukukunda mevcut olması Türkiye’de bir sulh hukuk mahkemesinin aynı kişiyi otomatik “vasi” olarak atadığı anlamına gelmez. Türk hukukunda velayet, vesayet ve kayyımlık farklı kurumlardır. Kararın uluslararası alanda hangi koruma tedbiri olarak tanınabileceği, doğurduğu parental responsibility yetkisinin kapsamı ve Türkiye’de hangi resmî işlemin istenildiği ayrı araştırılır.

SGO ile Child Arrangements Order arasındaki asıl fark

Children Act 1989 m.8, çocuğun kiminle yaşayacağını ve diğer kişilerle ne zaman görüşeceğini düzenleyen Child Arrangements Order kurumunu içerir. Special Guardianship Order ise m.14A ve m.14C kapsamında uzun süreli özel koruyucu görevlendirme ve parental responsibility etkileri taşır. Çocukla haftada bir görüşme takvimi kararı ile çocuğun günlük yaşamının genel sorumluluğunu özel vasinin yönetmesi farklıdır.

İngiliz belgelerde ikisinin birlikte bulunması mümkündür. Türkiye’de başvuru yapan kişi hangi kararı sunduğunu tam olarak belirlemeli; ebeveynle kişisel ilişki düzenleyen hükmün yeni özel vasi yetkisi doğurduğunu peşinen varsaymamalıdır. Her iki kararın da çocuğun üstün yararına etkisi önemlidir fakat dava, idarî işlem ve tanıma sürecinde kullanılacak hukuki sebepler aynı olmaz. Kararların tam metni ve sonradan değiştirilip değiştirilmediği araştırılır.

Children Act 1989 m.14A kimlerin özel vasi olabileceğini söyler?

Children Act 1989 m.14A/2, special guardian olarak atanacak kişinin 18 yaşını doldurmuş olmasını ve çocuğun ebeveyni olmamasını şart koşar. Bu unsur, Türkiye’de SGO ile biyolojik anne-baba arasındaki ilişkinin neden aynı kabul edilemeyeceğini gösterir. İngiltere’de çocukla yaşayan büyükanne, büyükbaba, teyze veya başka bir yetişkin, uygun mahkeme koşulları altında özel vasi olabilir; fakat akraba olmak tek başına mahkeme kararı yerine geçmez.

İngiliz hükümde başvuru ve izin yolları ayrıca düzenlenmiştir. Kararda adı geçen kişilerin kimlikleri, tek veya ortak atama yapılıp yapılmadığı ve kararın hangi çocuğa ait olduğu netleşmelidir. Çocuğa bakım veren bir yetişkinin İngiltere’de özel vasi olarak tanınması, Türk vatandaşlığı veya Türk nüfus kayıtlarında otomatik ebeveyn statüsü edinmesi anlamına gelmez.

Children Act 1989 m.14C parental responsibility etkisi

Children Act 1989 m.14C, özel vasinin karar yürürlükteyken çocuk üzerinde parental responsibility sahibi olduğunu ve kural olarak bu yetkiyi diğer parental responsibility sahiplerinin önünde kullanabildiğini düzenler. Ancak kanun belirli konularda başkalarının rızasını gerektiren hükümleri saklı tutar. Bu yapı, ebeveynlerin bütün hukukî bağlarının ortadan kalktığı anlamına gelmez.

Türkiye’de sunulan belgede yalnız “guardian” sözcüğüne bakılarak kişinin ana-babanın yerine bütün kanunî hakları süresiz devraldığı kabul edilemez. Yetkinin kapsamı, kararın dayandığı İngiliz hükmü, karara eklenen sınırlamalar ve çocuğun mutad meskeni üzerinden incelenir. İngiliz parental responsibility ile Türk velayeti ve vesayeti arasında doğrudan, kelime kelime eşitlik kurmak yerine somut görev ve haklar ayrı tespit edilmelidir.

SGO bir evlat edinme kararı değildir

İngiltere’de special guardianship, evlat edinmeden farklıdır. Cafcass açıklamasına göre özel vasinin çocuk üzerinde uzun süreli karar sorumluluğu olabilir; ancak bu, çocuğun öz ailesiyle hukukî ilişkisinin evlat edinmedeki gibi sona ermesi demek değildir. Çocuk 18 yaşına gelene kadar geçerli olabilen koruma düzeni, sınırsız ve ömür boyu yeni soybağı yaratma kurumu değildir.

Türkiye’de nüfus siciline anne veya baba olarak kaydedilme, evlat edinme ve soybağı işlemleri ayrı hukukî dayanaklara bağlıdır. Nitekim 1996 Lahey Sözleşmesi m.4, evlat edinme kararlarını kendi uygulama alanının dışında tutar. SGO belgesini Türk nüfus sicilinde ebeveyn değişikliği yapılmasını zorunlu kılan evlat edinme kararı olarak kullanmak hukukî sınıf hatasıdır. Çocuğun korunması ile soybağı kaydı ayrı sorulardır.

1996 Lahey Sözleşmesi m.1 ve m.3: Özel vasilik kapsamı

19 Ekim 1996 tarihli Lahey Çocukların Korunması Sözleşmesi m.1, velayet sorumluluğu ve çocukların korunması amacıyla alınan tedbirlerin uluslararası tanınması ve uygulanmasına ilişkin çerçeveyi kurar. m.3 kapsamındaki tedbirler arasında parental responsibility’nin verilmesi veya sınırlandırılması, velayet, vesayet, kişinin veya çocuğun malvarlığını yönetecek kişilerin atanması bulunur. Dolayısıyla SGO bakımından sözleşmenin konu yönünden incelenmesi gereklidir.

Ancak bir yabancı kararın adının “guardianship” olması tek başına yeterli değildir. Kararın çocukla ilgili hangi yetkiyi verdiği, çocuğun kaç yaşında olduğu, hangi devlet makamınca alındığı ve uygulama talebinin ne olduğu belirlenir. Türkiye ve Birleşik Krallık’ın sözleşmeye taraflık durumunun yanı sıra karar tarihinde ilgili hükümlerinin uygulanabilirliği de ayrıca kontrol edilir.

1996 Lahey m.2: Çocuğun yaş sınırı

1996 Lahey Sözleşmesi m.2, doğumdan 18 yaşın doldurulmasına kadar olan çocuklar için uygulanır. Bu sınır, uluslararası çocuk koruma tedbirinin yaşla bağlantılı olup olmadığını belirler. Birleşik Krallık’taki özel vasi kararının çocuk 18 yaşına ulaştıktan sonra aynı hukukî etkiyi sürdürdüğünü varsaymak doğru değildir; o tarihte artık farklı temsil ve ehliyet kuralları gündeme gelir.

Türkiye’de yapılmak istenen tapu, banka, miras veya dava işleminde kişinin işlem günündeki yaşını ve statüsünü tespit etmek gerekir. Kararın yıllar önce verilmiş olması, bugün hâlen küçük olan kişi için geçerli bir koruma tedbiri bulunduğunu otomatik kanıtlamaz. Mahkemeden sonraki değişiklik kararı, çocuğun taşınması ve yaşının ilerlemesi aynı dosyanın zaman çizelgesine işlenmelidir.

1996 Lahey m.5: Çocuğun mutad meskeni ve yetki

1996 Lahey Sözleşmesi m.5’e göre çocuğun mutad meskeninin bulunduğu akit devletin adlî veya idarî makamları kural olarak çocuğun kişiliği ve malvarlığının korunmasına yönelik tedbirleri almaya yetkilidir. Çocuğun mutad meskeninin başka bir akit devlete taşınması halinde yeni mutad mesken devleti makamlarının yetkisi gündeme gelir. Bu kural, yalnız vatandaşlığın veya pasaportta yazan ülkenin belirleyici olmadığını açıklar.

İngiltere’de büyükanne yanında yaşayan çocuk yaz tatili için Mersin’e geldiğinde her ziyaret otomatik mutad mesken değişikliği değildir. Buna karşılık fiilî hayat merkezinin Türkiye’ye taşınması yeni yetki sorunları doğurabilir. Mahkeme kararı, okul ve sağlık kayıtları, kalınan adresler ile taşınma koşulları birlikte değerlendirilmelidir. Sürekli ve geçici kalış arasındaki ayrım salt uçak bileti tarihiyle kurulamaz.

1996 Lahey m.16: Parental responsibility’nin uygulanacak hukuku

Sözleşme m.16, kanun gereğince doğan veya anlaşma ya da tek taraflı işlemle verilen velayet sorumluluğuna uygulanacak hukuk konusunu düzenler. Yabancı mahkeme emriyle özel görev verilmesi ile ebeveyn sıfatından kaynaklanan kanunî sorumluluk aynı bağlantı kuralına tabiymiş gibi ele alınmamalıdır. SGO’nun bir mahkeme tedbiri olması ve 1996 Lahey Sözleşmesi’nin yetki ve tanıma hükümleri, m.16’daki kanunî oluşum kurallarıyla birlikte okunmalıdır.

Çocuğun İngiltere’den Türkiye’ye taşınması halinde hangi makamın sonraki tedbirleri alabileceği, mevcut tedbirin devamı ve temsil yetkisinin kullanılacağı ülke ayrı sorunlardır. Bir ülkenin hukukundaki parental responsibility terimini doğrudan Türk vesayet kaydıyla özdeşleştirmek yerine hangi hakların kanundan, hangilerinin mahkeme emrinden doğduğu tespit edilmelidir.

1996 Lahey m.23: Tanıma kuralı ve ret sebepleri

Sözleşme m.23/1, akit devlet makamlarınca alınan koruma tedbirlerinin diğer akit devletlerde kanun gereğince tanınması ilkesini düzenler. Bununla birlikte m.23/2’de sınırlı ret sebepleri bulunur. Yetkisiz makamca karar verilmesi, usul güvencelerine uyulmaması veya çocuğun üstün yararı dikkate alınarak kamu düzenine açık aykırılık gibi durumlar somut biçimde incelenir. Bu ret sebeplerini görmezden gelerek her SGO’nun Türkiye’de koşulsuz uygulandığını ileri sürmek hatalıdır.

Tanıma ilkesinin mevcut olması, somut bir Türk tapu veya nüfus işleminde hangi belgelerin sunulacağını ve kararın hangi yetkiyi kanıtladığını belirleme ihtiyacını ortadan kaldırmaz. İngiltere kararı çok özel bir yetki içeriyorsa, Türk makamında istenen işlem bu yetkinin kapsamına uygun olmalıdır. İngilizce tek sayfalık karar özetiyle tüm şartların karşılandığı varsayılmamalıdır.

1996 Lahey m.24: Tanıma hakkında karar istenebilir

1996 Lahey Sözleşmesi m.24, ilgili kişinin başka bir akit devlette alınmış tedbirin tanınıp tanınmayacağı hakkında yetkili makamdan karar istemesine imkân verir. Bu hüküm, m.23’teki kanun gereğince tanıma ilkesini ortadan kaldırmaz; tanıma konusunda somut uyuşmazlık veya resmî işlem ihtiyacı olduğunda başvurulabilecek ayrı bir yoldur. Başvuru usulü talebin yöneltildiği devletin hukukuna tabidir.

Türk makamı bir SGO ile işlem yapılmak istendiğinde kararın niteliği veya yetkinin sınırları hakkında tereddüt yaşayabilir. Avukatın değerlendirmesi “her yabancı karar için mutlaka standart tenfiz davası açılır” iddiası yerine sözleşmenin özel tanıma mekanizmasına dayanmalıdır. İstenen işlem ile kararın tanınmasından beklenen sonuç ayrı açıklanır.

1996 Lahey m.26: Tenfiz, tanımadan ayrı bir aşamadır

1996 Lahey Sözleşmesi m.26, bir akit devlette alınmış ve orada uygulanabilir koruma tedbirinin diğer akit devlette fiilen yerine getirilmesi gerektiğinde, talep üzerine ilgili devlet hukukundaki usulle icra edilebilirliğinin beyanı veya tescili yolunu öngörür. m.23’teki kanun gereği tanıma ilkesi ile m.26’daki fiilî icra için gerekli işlem aynı değildir. Bu ayrım Türkiye’de kişinin ya da malvarlığının korunması talebinde önemlidir.

Karar sadece temsil sıfatını göstermek için belge olarak kullanılacaksa ortaya çıkan ihtiyaç, çocuğun bir kişiye teslimi veya belirli bir tedbirin zorla uygulanmasından farklı olabilir. Hangi usulün gerektiği, kararın Türk hukukunda ne şekilde uygulanacağına bakılarak belirlenir. Yabancı mahkemenin kararını Türk kolluğuna doğrudan göndermekle bütün uygulama prosedürlerinin tamamlandığı söylenemez.

TMK m.335–336: Türk velayet kurumunun başlangıç noktası

4721 sayılı Türk Medenî Kanunu m.335, ergin olmayan çocuğun ana ve babasının velayeti altında olduğunu, kanunî sebep olmadıkça velayetin kaldırılamayacağını düzenler. m.336 ise evlilik sırasında velayetin ana ve baba tarafından birlikte kullanılması ve ayrılık, ölüm veya boşanma halleriyle ilgili temel kuralları içerir. İngiliz special guardian’ın yetkisi bu hükümlerle doğrudan aynı hukukî statü değildir.

Türkiye’de ebeveynin hayatta bulunması, boşanmış olması, mevcut Türk velayet kararı ve çocuğun mutad meskeni ayrı tespit edilir. İngilizce “parental responsibility” ifadesi bir mahkeme kararıyla özel vasiye tanınmış olsa bile Türk velayet hükümlerindeki ebeveyn statüsünün otomatik değiştiği sonucu çıkarılamaz. Özellikle Türk nüfus kayıtları ve aile mahkemesi kararları birlikte incelenmelidir.

TMK m.404: Vesayeti gerektiren küçüklük hali

TMK m.404, velayet altında bulunmayan her küçüğün vesayet altına alınacağını açıkça düzenler. Bu hüküm Türkiye’de vesayeti gerektiren durumlar için iç hukuk başlangıç kuralıdır; ancak İngiltere’de atanmış special guardian’ın varlığı, Türk vesayet makamının aynı kişiyi ayrıca vasi atadığı anlamına gelmez. Uluslararası koruma kararının 1996 Lahey çerçevesinde tanınması ile Türk iç hukukunda vesayet kurulması ayrı kurum ve süreçlerdir.

Çocuğun Türkiye’de ebeveyni bulunmadığı, yabancı kararın belirsiz olduğu veya fiilî koruma ihtiyacının doğduğu durumlarda ilgili makamların görevleri ayrıca gündeme gelebilir. Önce mevcut SGO’nun kapsamı, çocuğun velayet altında olup olmadığı ve tedbirin uluslararası tanınma etkisi incelenir. İşlem sırasını tersine çevirip her İngiliz special guardian için yeni vesayet dosyası zorunludur demek kanundaki ayrımı belirsizleştirir.

İngiliz özel vasi Türk pasaportu başvurusunu tek başına yapabilir mi?

İngiliz hükümetinin SGO rehberinde önemli kararlar bakımından tüm parental responsibility sahiplerinin rızasının veya mahkeme izninin gerekebileceği açıklanır. Özellikle çocuğun soyadı, evlat edinme ve belirli uzun süreli yurt dışı seyahatleri bu kapsamdadır. Türk pasaportunun düzenlenmesi ise Türk hukukunun ve ilgili idarî usulün konusudur; İngiltere makamının kararının İngiliz pasaportu bakımından tanınması Türk pasaport işleminde otomatik aynı koşulların sağlandığı anlamına gelmez.

Türkiye’de konsolosluk veya nüfus işlemi için hangi veli, vasi veya yasal temsilcinin başvurabileceği işlem türüne göre belirlenir. İngiliz mahkeme kararı yetkiyi doğrulayan delil olarak önem taşıyabilir; fakat istenen pasaportun ülkesi, çocuğun vatandaşlığı ve dosyadaki Türk velayet kayıtları da incelenmelidir. Belgeleri hazırlamadan önce kararın tüm sayfalarının ve en güncel durumunun temin edilmesi gerekir.

Çocuğun İngiltere’den Türkiye’ye yerleşmesi halinde

SGO sahibiyle yaşayan çocuğun Türkiye’ye taşınması, geçici ziyaret ile kalıcı yerleşim arasında hukukî ayrım doğurur. 1996 Lahey m.5, çocuğun mutad meskeninin değişmesini yetkili makam bakımından önemli bir bağlantı olarak düzenler. İngiliz hükümet rehberinde özel vasi kararları kapsamında üç aydan uzun süre yurt dışına çıkış gibi önemli konularda diğer parental responsibility sahiplerinin rızası veya mahkeme izni gerekebileceği belirtilir.

Dolayısıyla special guardian yalnız İngiliz mahkeme kararını yanında bulundurup çocuğu süresiz Türkiye’de tutmaya sınırsız yetkili olduğunu peşinen kabul etmemelidir. Seyahatin amacı, süresi, ebeveynlerin rızası, başka mahkeme emirleri ve çocuğun mutad meskeni birlikte incelenir. Aksi durumda uluslararası çocuk kaçırmanın hukuki yönlerine ilişkin ayrı uyuşmazlıklar doğabilir.

1980 Lahey çocuk iadesi ile 1996 Lahey koruması ayrımı

1980 tarihli Uluslararası Çocuk Kaçırmanın Hukukî Veçhelerine Dair Sözleşme haksız götürme veya alıkoyma sonrasında çocuğun iadesi gibi taleplerle ilişkilidir. Türkiye’de bu alandaki işlemler 5717 sayılı Kanun kapsamında da düzenlenmiştir. 1996 Lahey Sözleşmesi ise velayet sorumluluğu, koruma tedbirlerinin yetkisi, uygulanacak hukuk, tanıma ve icrasına daha geniş bir çerçeve sağlar.

İngiltere special guardian kararı bulunan çocuk Türkiye’ye getirilmişse hangi başvurunun yapılacağı yalnız “velayet kararı var” cümlesiyle belirlenemez. Çocuğun ne zaman, hangi izinle geldiği ve hangi ülkede mutad meskeninin bulunduğu araştırılmalıdır. Geri dönüşü amaçlayan başvuru ile SGO’nun Türkiye’de uygulanmasını istemek farklı konulardır. Yanlış başvuru, korunması gereken çocuğun durumunu gereksiz biçimde karmaşıklaştırabilir.

Çocuğun Türkiye’deki taşınmazına special guardian müdahale edebilir mi?

Bir çocuğun Mersin veya İstanbul’da miras kalan taşınmazı bulunabilir. İngiliz Special Guardianship Order kararının çocuk üzerindeki günlük bakım yetkisi, Türk tapusundaki taşınmazın satışı için sınırsız aynî tasarruf yetkisi verildiği anlamına gelmez. Türk Medenî Kanunu m.462, vesayet makamının iznini gerektiren taşınmaz ve önemli malvarlığı işlemlerini düzenler; hangi iç hukuk kurallarının uygulanacağı temsil sıfatıyla birlikte belirlenmelidir.

1996 Lahey Sözleşmesi m.3, çocuğun malvarlığının yönetimi ve korunmasına ilişkin tedbirleri de kapsamına alır. Ancak malın bulunduğu yerde yapılacak tasarrufun şekli, izin gerekliliği, çocuk yararı ve çıkar çatışması ayrıca değerlendirilmelidir. Yabancı özel vasinin İngiltere’de çocuğun okulunu belirleme yetkisine sahip olması, Türkiye’de miras kalan daireyi tek imzayla satma yetkisine eşit değildir.

TMK m.462: Taşınmaz satışı için izin denetimi

TMK m.462/1, vesayet altındaki kişinin taşınmazının alımı, satımı, rehni veya başka aynî hakla sınırlandırılmasında vesayet makamı iznini düzenler. Bu hüküm, Türkiye’de çocuğun malvarlığını koruyacak iç hukuk mekanizmalarının neden önem taşıdığını gösterir. Fakat her özel vasiye Türk mahkemesince vasi sıfatı verildiğini varsaymadan, işlemi yapacak kişinin hukuki temsil yetkisi önce açıklığa kavuşturulur.

Somut satış talebinde taşınmazın güncel tapu kaydı, çocuğun malik sıfatı, satış bedeli, bedelin nerede korunacağı, çocuğun yararı ve varsa temsilci ile çocuk arasındaki menfaat çatışması belgelenir. İngiltere kararında mülkiyet yönetimine ilişkin açık yetki bulunması bile Türk taşınmazının tasarruf şekline ilişkin bütün kuralları kendiliğinden kaldırmaz.

Çocuk ile özel vasi arasında menfaat çatışması

Özel vasinin çocuğun malvarlığında kişisel menfaatinin bulunması mümkün bir risk alanıdır. Örneğin miras kalan daireyi özel vasinin kendisi veya yakın akrabası satın almak istiyorsa işlem, sıradan piyasa satışı gibi değerlendirilmemelidir. Türk hukukunda TMK m.426 kayyım atanmasına ilişkin çıkar çatışması kurumunu içerir; somut olayda hangi temsil mekanizmasının gerektiği ayrıca araştırılır.

İngiliz mahkeme kararı çocuğun genel bakımını üstlenme yetkisi verse bile temsilcinin kendi adına çocukla işlem yapma serbestisi sınırsız değildir. Bedelin gerçekliği, satışın gerekliliği, uygun temsil ve izinler çocuk yararı bakımından ayrı denetlenir. Hukukî değerlendirmede çocuğun hakkının korunmasını ikinci plana iten bir işlem modeli kurulmaz.

SGO’nun Türkiye’de nüfus kayıtlarına etkisi

SGO belgesi Türk nüfus kaydındaki anne ve babayı otomatik değiştiren bir soybağı kararı değildir. İngiliz special guardianship kurumunun evlat edinmeden farklı olduğu ve öz aileyle hukukî bağları tümüyle ortadan kaldırmadığı resmî rehberlerde vurgulanır. Dolayısıyla bir İngiliz özel vasi kararına dayanılarak Türk nüfus sicilinde yeni ebeveyn kaydı oluşturulması talebi, belgenin gerçek hukukî etkisinin ötesine geçebilir.

Nüfus veya konsolosluk makamı önünde yapılmak istenen işlemin türü belirlenmeli: çocuğun adresi mi, pasaport işlemi mi, yasal temsilin belgelendirilmesi mi, yoksa doğum ve soybağı kaydı mı isteniyor? Aynı İngiliz kararının bütün bu işlemler için aynı sonucu doğurduğu varsayılamaz. Yabancı belgenin tercümesi ve resmî niteliği de ayrıca incelenir.

İngiltere belgesinin apostili ve tercümesi

İngiliz mahkeme belgesi Türk mahkemesine sunulacaksa 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.223 yabancı dilde belgeye dayanan kişinin tercümesini de ibraz etmesini düzenler. HMK m.224 ise yabancı resmî belgelerin kabulü ve uluslararası sözleşmelerin etkisine ilişkin kuralı içerir. SGO metninin İngilizce aslının, tasdik edilmiş suretinin ve Türkçe çevirisinin hangi aşamada gerekli olduğu somut talebe göre belirlenir.

Apostil, uygun belge üzerindeki resmî imza veya mühür tasdikiyle ilgilidir. İngiliz kararın tüm hükümlerinin Türk hukukunda sınırsız biçimde uygulanmasına ilişkin bir yargısal onay değildir. Doğru dosya sıralamasında kararın son hali, çocuğun kimliği, hükmün kapsamı ve uluslararası tanıma mekanizması birlikte değerlendirilir. Türk makamında hangi işlemin yapılacağını açıklamayan salt tercüme dosyası yetersiz kalabilir.

SGO kararı sonradan değiştirilirse Türkiye’de ne olur?

İngiliz özel vasinin görevine, parental responsibility yetkisine veya çocukla ilgili temaslara ilişkin karar sonradan değiştirilebilir. Bu nedenle Türkiye’de başvuru yapıldığı tarihte kararın güncel olması önemlidir. Önceki kararın metni, sonraki değiştirme veya kaldırma kararlarıyla birlikte okunur. SGO’nun ilk düzenlendiği tarihi tek başına görerek yıllar sonraki bütün yetkilerin sürdüğünü varsaymak doğru değildir.

1996 Lahey Sözleşmesi’nin tanıma ve icra mekanizmaları, somut koruma tedbirinin bugün ne şekilde uygulanacağı sorusunu ortadan kaldırmaz. Yeni mutad mesken, mahkeme kararı veya çocuğun ergin hale gelmesi farklı hukuki sonuçlar doğurabilir. Türkiye’de resmî bir işlem için eski tarihli belgenin kullanılması hak kaybına yol açabileceğinden en güncel emrin ve varsa kesinleşme ya da yürürlük bilgilerinin doğrulanması gerekir.

Türkiye’de avukatla işlemler nasıl yürütülür?

İngiltere’deki özel vasi veya çocuk adına işlem yapmak isteyen kişi önce Türkiye’de hangi hukuki işlemi amaçladığını belirlemelidir. Nüfus işlemine başvuru, çocuğun malvarlığını koruma, tapu satışı, çocukla kişisel ilişki veya uluslararası tanıma konuları farklı mahkeme ve kurallar gerektirebilir. Dosyada SGO’nun tam metni, güncel yürürlük bilgisi, çocuğun kimlik ve doğum belgeleri, İngiltere’deki yaşam merkezini gösteren kayıtlar ile Türkiye’deki malvarlığı kayıtları bulunur.

Avukata vekâlet veren kişinin kime ait hangi haktan hareket ettiği belirlenir. SGO sahibi adına verilmiş avukatlık vekâleti, çocuğun Türkiye’deki bütün aynî tasarrufları için gereken izinleri kendiliğinden sağlamaz. Uygulanacak uluslararası sözleşme ve Türk hukukunun temsil kuralları analiz edildikten sonra ilgili mahkeme veya idari makama başvuru hazırlanır.

Sık Sorulan Sorular

İlgili hukuk rehberleri

• İngiltere Child Arrangements Order ve 1996 Lahey m.23
• Yurt dışındaki ebeveynin Türkiye’de çocuğu temsil etmesi
• Çocuğa miras kalan evin satışı, izin ve kayyım
• Velayet sahibi çocuğu yurt dışına çıkarırken izin
• Avusturya Obsorgebeschluss ve Türkiye’de tanıma
• Almanya Sorgeerklärung ve ortak velayet

Resmî hukuk kaynakları

• Children Act 1989 m.14A – legislation.gov.uk
• Children Act 1989 m.14C – legislation.gov.uk
• GOV.UK – Become a special guardian
• Cafcass – Special Guardianship Orders
• HCCH 1996 Child Protection Convention full text
• HCCH 1996 Convention Status Table
• 1996 Lahey Sözleşmesi – Adalet Bakanlığı Türkçe metni
• 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu – UYAP Mevzuat