İngiltere P60 ve P45 Belgeleri Türkiye’de Nafaka Artırım Davasında Gelir Delili mi? TMK 176 ve HMK 199

Kısa ve net cevap

P60, P45 ve P11D İngiltere’de farklı dönem ve gelir unsurlarını gösteren belgelerdir; Türk nafaka artırım davasında HMK 199 kapsamında delil olabilirler. Yoksulluk nafakasının artırılmasında TMK 176/4, çocuk için iştirak nafakasının yeniden belirlenmesinde TMK 330–331 dikkate alınır. P60 brüt vergi yılı geliri, doğrudan bugünkü net maaş veya mahkemenin zorunlu uygulayacağı nafaka tutarı değildir.

Kısa özet tablosu

1. İngiltere’de P60 belgesi tam olarak hangi dönemin gelirini gösterir?

Birleşik Krallık’ta P60, çalışan kişinin bir vergi yılına ilişkin ücret ve kesilen gelir vergisi bilgilerini gösteren yıl sonu belgesidir. İngiliz vergi yılı takvim yılıyla aynı değildir: 6 Nisan’da başlar, izleyen yılın 5 Nisan’ında biter. İşveren, 5 Nisan günü istihdamda bulunan ve ilgili düzenleme kapsamına giren çalışan için P60 düzenler; belgenin normal olarak 31 Mayıs’a kadar verilmesi gerekir. Bu nedenle Türkiye’de açılan nafaka artırım davasında belgenin sağ üst köşesindeki vergi yılı, mahkemenin araştırdığı gelir dönemiyle mutlaka karşılaştırılmalıdır. 2025–2026 P60 kaydı, 2026 takvim yılının tamamını veya 2026 Ekim ayındaki güncel maaşı göstermez.

İngiltere’de bir kişinin birden fazla işvereni bulunuyorsa her işverenin kendi P60 belgesi olabilir. Bir işten vergi yılı içinde ayrılmışsa o iş için P60 yerine P45 düzenlenmiş olabilir. Bu nedenle tek P60’ta görünen rakamın eşin bütün İngiltere gelirini temsil ettiği varsayılmamalıdır. P60 ayrıca kiradan, bağımsız çalışmadan veya her türlü yatırım hesabından elde edilen gelirin ayrıntılı dökümü değildir; PAYE istihdamı ile ilgilidir. İngiliz Gelir ve Gümrük İdaresi HMRC’nin açıklamasına GOV.UK P60 belgesi adresinden ulaşılır.

2. P45 neden işten ayrılma ve yeni işe başlama döneminde önemlidir?

P45, İngiltere’de bir çalışanın belirli bir işten ayrılması üzerine verilen ve vergi yılının başlangıcından ayrılma gününe kadarki ücret ile kesilen vergi verisini içeren belgedir. Belgede leaving date, PAYE tax code ve National Insurance numarası gibi bilgiler bulunabilir. Nafaka borçlusu İngiltere’de işini kaybettiğini veya düşük ücretli yeni işe başladığını ileri sürüyorsa yalnız eski P60 üzerinden güncel gelir hakkında kesin sonuca varılması hatalıdır. İşten ayrılış tarihli P45, ardından gelen yeni iş sözleşmesi, güncel payslip ve banka hesabına yapılan ücret ödemeleri birlikte değerlendirilmelidir.

İngiliz makamının P45 açıklamasına göre belge, çalışılan dönemin tamamına değil ayrılışa kadar geçen vergi yılı bölümüne ilişkin bilgi taşır. P45 alınmış olması işçinin daha sonra başka işverene geçmediğini veya bağımsız gelirinin bulunmadığını kanıtlamaz. Tam tersine birden fazla iş değişikliği olan dosyada P45 dizisi gelir kronolojisinin kurulmasına yardım eder. Türkiye’deki yoksulluk nafakası artırım davasında 2024 P60, 2025 P45 ve 2026 bordroları tek tabloya konarak her belgenin kapsadığı dönem açıklanmalıdır.

3. P11D işveren yan haklarını gösterir; nakit ücretle karıştırılmamalıdır

P11D, İngiliz işverenin sağladığı belirli vergilendirilebilir menfaat ve giderleri bildirmesiyle ilgili belgedir. Şirket aracı veya bazı özel sağlık sigortası menfaatleri buna örnek gösterilebilir. İşverenin sağladığı hizmet veya menfaatin vergisel değerinin bildirilmesi, bu tutarın mutlaka çalışanın banka hesabına nakit olarak yatırıldığı anlamına gelmez. Türk mahkemesinde nafaka miktarı incelenirken ekonomik yaşam koşulları ve gelir kapasitesi açısından bu menfaatler tartışılabilir; fakat P11D toplamını aylık net maaşa ekleyerek ikinci kez saymak yanlış hesap oluşturabilir. Belgedeki her kalemin gerçek ekonomik işlevi ayrıca belirlenmelidir.

GOV.UK, P45, P60 ve P11D’nin neden farklı düzenlendiğini ayrı başlıklarda açıklar. P45 işten çıkış, P60 vergi yılı sonu ücret-vergi bilgisi, P11D ise işverenin sağladığı vergilendirilebilir menfaatlerin bildirimiyle ilgilidir. Bu belgelerin hepsini ‘İngiltere maaş bordrosu’ diye çevirmek yalnız dilsel değil hukuki bir hatadır. Aylık ödenen nakit ücretin belirlenmesinde payslip ve banka hareketi; yıllık vergiye tabi ücret toplamının belirlenmesinde P60; ücret dışı menfaatlerin tespitinde ilgili P11D veya işveren yazısı daha uygun başlangıç kanıtlarıdır. HMRC belge türleri rehberi esas alınmalıdır.

4. TMK 175 ve 176/4 uyarınca yoksulluk nafakasının artırılması

Türk Medenî Kanunu’nun 175. maddesi, boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek tarafın kusurunun daha ağır olmaması koşuluyla diğer taraftan mali gücü oranında nafaka isteyebilmesine ilişkin temel hükmü içerir. Buna göre geçmişte nafakaya hükmedilmiş olması, sonradan her gelir artışının otomatik olarak aynı oranda nafakaya yansıtılacağı anlamına gelmez. TMK 176/4 açıkça, tarafların mali durumlarının değişmesi veya hakkaniyetin gerektirdiği hallerde iradın artırılmasına ya da azaltılmasına karar verilebileceğini düzenler. Mahkemenin değerlendireceği unsur yalnız İngiltere’deki ücret bordrosu değil, her iki tarafın mali durumu ve talebin hakkaniyet yönüdür.

P60, gelir araştırmasında tarihli bir belge olabilir. Ancak nafakayı artırmaya karar veren mahkeme, P60 üzerindeki rakamı yıllık sabit artış katsayısına dönüştürmez. Örneğin İngiltere’de iki işte çalışmaya başlayan kişinin değişen gelirinin tespiti için iki işverenden alınmış belgeler gerekebilir; buna karşılık bordroya yansımış tek seferlik bir ikramiye sürekli aylık gelirle aynı olmayabilir. Nafaka alacaklısının ihtiyaçları ve tarafların yaşam koşulları da iddianın konusu olarak sunulmalıdır. TMK 176/4’teki değişim ve hakkaniyet şartları gerçekleşmeden yalnız sterlin kurunun yükseldiğine dayanarak otomatik sonuç vaat edilemez.

5. Yoksulluk nafakası ile iştirak nafakası aynı gelir hesabı değildir

Çocuk lehine iştirak nafakası bakımından Türk Medenî Kanunu m.330, nafaka miktarının çocuğun ihtiyaçları ile ana ve babanın hayat koşulları ve ödeme güçleri dikkate alınarak belirleneceğini öngörür. TMK m.331 ise durumun değişmesi halinde istem üzerine nafaka miktarının yeniden belirlenmesi veya kaldırılmasına ilişkin düzenleme getirir. Bu hükümler, boşanmış eşin yoksulluk nafakasında uygulanan TMK 175 ve 176/4 düzenlemeleriyle karıştırılmamalıdır. İngiltere P60 belgesi her iki tür uyuşmazlıkta gelir araştırmasını destekleyebilir; fakat mahkemenin uygulayacağı hukuki kriterler ve korunmak istenen yarar farklıdır.

Sitede İngiltere’de bağımsız çalışan kişinin HMRC SA302 vergi hesaplaması için ayrıca hazırlanmış SA302 ve iştirak nafakası rehberi bulunmaktadır. Bu yazı aynı konunun tekrarı değildir: P60 ve P45’in ücretli çalışan bakımından ispat kapsamını, özellikle yoksulluk nafakasının artırılması ve mali durum değişikliğinin kanıtlanması yönünden inceler. SA302 bağımsız çalışma ve Self Assessment beyanlarıyla ilgiliyken P60 istihdamdan doğan PAYE ücret-vergi kaydıdır. Tarafın çalışma biçimi doğru belirlenmediğinde yanlış HMRC belgesi istenebilir.

6. İngiltere brüt ücret, kesilen vergi ve banka net ödemesi nasıl ayrılır?

P60 üzerinde görünen istihdam ücreti veya vergilendirilebilir ücret toplamı, bankaya yatırılan net aylık tutarla aynı değildir. İngiltere vergi sisteminde PAYE income tax, National Insurance, emeklilik katkısı ve işverenin yaptığı belirli kesintiler ücretin farklı kalemlerini etkileyebilir. Türk mahkemesi için rapor hazırlanırken her belgedeki gross pay, tax deducted, net pay ve diğer kesintiler kendi anlamlarıyla gösterilmelidir. Bir İngiliz banka dekontunun açıklamasında maaş görünmesi, vergi yılı tamamındaki işveren ödemelerinin aynı seviyede sürdüğünü kanıtlamaz. Tek bir bordro ve tek bir P60 belge kapsamı açısından tamamlayıcı olabilir.

Her sterlin kaydını Türkiye’deki nafaka miktarına çevirmek için rastgele tek döviz kuru kullanılması da doğru değildir. Hangi tarih veya döneme ilişkin gerçek gelir araştırıldığı, beyanın ücretli ya da bağımsız çalışma niteliği, sürekli yan haklar ve mahkemenin değerlendirme ölçütü birlikte açıklanmalıdır. Türk mahkemesinin talebi, İngiltere’deki kişinin mali gücünün tespiti ise gelir ve gider verileri aynı tarihi yansıtmalıdır. Bir yıllık brüt ücretin on ikiye bölünmesi kimi durumlarda yaklaşık aylık eşdeğer sunabilir; bu matematiksel işlem kişinin gerçek net harcanabilir gelirini otomatik ispatlamaz.

7. HMK 199 ve HMK 190 bakımından İngiliz vergi belgelerinin delil değeri

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.199, uyuşmazlık konusu vakıaları ispata elverişli yazılı veya basılı metinler ile elektronik ortamdaki verileri belge olarak kabul eder. Dolayısıyla İngiltere işvereni tarafından düzenlenen P60, P45, P11D veya payslip, Türk mahkemesinde ilgili olguları açıklamak üzere sunulabilir. Ancak belge niteliğinde kabul edilmesi, her miktarın doğruluğunun tartışmasız olduğu veya gelir artırımı iddiasını tek başına ispatladığı anlamına gelmez. Belgenin hangi çalışana, işverene ve vergi dönemine ait olduğu, üzerinde düzeltme olup olmadığı ve diğer kayıtlarla ilişkisi kontrol edilir.

HMK m.190 genel ispat yükünü düzenler; tarafın lehine hak doğuran vakıayı kanıtlamasına ilişkin ilkeler içerir. Nafaka artırımında mali durum değişikliği iddia eden kişinin yalnız P60 başlığı yazan ekran görüntüsü sunması yeterli araştırma değildir. Belgenin tam sureti, hangi tarihte ve kimden alındığı, gerektiğinde banka ve işveren doğrulaması ile desteklenmelidir. Tarafın iddia ettiği net gelirle yıllık P60 toplamı arasında fark varsa bunun kaynağı araştırılır. Hâkim, delilin ilgili olduğu vakıayı değerlendirirken hukuki nitelendirmeyi kendisi yapar; vergi belgesinin adı Türk nafaka ölçütünü değiştirmez.

8. P60 ve P45 karşı tarafta kaldıysa HMK 219–221 nasıl uygulanır?

HMK m.219, tarafların ellerinde bulunan ve davada delil olarak dayandıkları veya mahkemece ibrazına karar verilen belgeleri mahkemeye sunma yükümlülüğünü düzenler. HMK m.220, belge ibrazına ilişkin mahkeme kararının gereğinin yerine getirilmemesinin usulî sonuçlarını ele alır. HMK m.221 ise üçüncü kişilerin belge ibrazına ilişkin hükümler içerir. Bu hükümler, İngiltere’deki bir işverenin veya HMRC’nin Türk mahkemesinden gelen her talebi doğrudan yerine getirmeye zorlanabileceği anlamına gelmez. Belgenin tarafın elinde bulunup bulunmadığı ile yabancı kurumdan resmî bilgi talep edilmesi ayrı usul konularıdır.

Belge ibrazı talebi soyut biçimde tüm banka ve işveren kayıtlarını kapsayan sınırsız bir talep olarak yazılmamalıdır. Örneğin 2025–2026 vergi yılına ait P60, 2026 Mayıs P45 ve son altı aylık payslip belgeleri gibi tarih ve işveren kapsamı belirlenen talepler daha denetlenebilirdir. İngiltere merkezli üçüncü kuruma ulaşılması gerekiyorsa milletlerarası adlî yardımlaşma ve ilgili İngiliz hukukunun veri erişimi kuralları ayrıca değerlendirilir. Sitemizdeki yurt dışı belgelerinin Türk mahkemesine getirilmesi yazısı genel usulü ele alır.

9. Belgenin doğruluğu: işveren, HMRC personal tax account ve tarih denetimi

GOV.UK, P60 kaybolduğunda öncelikle işverenden yeniden belge istenebileceğini, bunun mümkün olmadığı durumlarda HMRC kişisel vergi hesabından ilgili bilgilere erişilebileceğini açıklar. Bir P60’ın yalnız fotoğrafı dosyaya konulursa belgedeki işveren adı, vergi yılı, kazanç ve vergi satırları eksik kalabilir. Belgenin tamamı talep edilmeli, gerekiyorsa HMRC personal tax account üzerinden pay and tax history ile karşılaştırılmalıdır. Eşin adının farklı yazılması, İngiltere’de ad değişikliği veya evlilik soyadı kullanımı gibi durumlarda kimlik eşleştirmesi de sağlanmalıdır.

İngiliz resmî HMRC internet bağlantısını taşıyan bir PDF ile kişinin kendisinin oluşturduğu bir tablo aynı doğrulama düzeyinde değildir. Bordro ve P60 üzerinde National Insurance number gibi kişisel tanımlayıcılar bulunabilir; bu bilgilerin aktarımında kişisel veri güvenliği gözetilir. Mahkemeye delil sunulması için gerekli bilgiler korunurken gereksiz kişisel veri yayınlanmaz. Belgenin tam sunumu ile belgeyi tüm internette yayımlamak aynı şey değildir. Gerekli görülürse İngiltere’deki işverenden veya yetkili kurumdan somut tarih ve kazanç hakkında resmî doğrulama talep edilebilir; bu talebin yapılma yöntemi ilgili kurumun şartlarına bağlıdır.

10. İngiltere’de kira, temettü ve işveren hisse menfaati P60 dışında kalabilir

Ücretli çalışan bir kişinin İngiltere’de şirket payı, kira geliri veya yatırım kazancı bulunması mümkündür. Bunlar P60’ın bütün halinde gösterdiği ücret veya vergi kesintileriyle sınırlı değildir. HMRC Self Assessment belgeleri, kira sözleşmeleri, ilgili banka dökümleri veya Companies House kayıtları somut iddia doğrultusunda ayrıca araştırılabilir. Diğer yandan kişinin şirkette director olarak kayıtlı olması, aynı şirketten yüksek miktarda maaş veya temettü aldığı anlamına otomatik gelmez. Şirketin pay sahipliği, dağıtılan kâr, bordro ve kişisel gelir akışı birbirinden ayrı kanıt konularıdır.

Nafaka artırımı talebinde yalnız tek P60’a bakılması bazen gelir kapasitesini eksik gösterirken, şirket gelirinin tamamının kişinin şahsi geliri gibi sunulması da aşırı hesaplamaya yol açabilir. Özellikle İngiltere’de kurulu limited şirket ortağının şirket kasasındaki para ile kendi ücret ve temettü geliri aynı malvarlığı kategorisi değildir. Belgelerin bu nedenle hukuki ve ekonomik sınırlarının belirlenmesi gerekir. İngiliz mali beyan formunun kapsamı için sitemizdeki Form E mali beyanı rehberi; yurt dışı şirket kaydı için Companies House rehberi incelenebilir.

11. P60 tercümesi, mahkemeye sunum biçimi ve özel verilerin korunması

HMK m.223 yabancı dilde hazırlanmış belgelerin tercümesine ilişkin usul bakımından önem taşır. P60’ın Türkçe tercümesinde tax year, pay, income tax, National Insurance, employer PAYE reference ve benefits gibi terimlerin işlevi değiştirilmemelidir. İngiltere vergi yılının tarih aralığı tercümede açıkça korunmalı; takvim yılı izlenimi yaratılmamalıdır. P45’in leaving date bölümü ve P11D’deki taxable benefits kalemleri farklı belgeler olarak belirtilmelidir. Birden fazla işveren kaydı varsa her belgeye tarih ve işveren koduna göre ayrı numara verilmesi, mahkemenin belgeleri karıştırmadan incelemesini sağlar.

P60 bir İngiltere işvereninin düzenlediği ücret-vergi belgesidir; her mahkeme işlemi için otomatik apostil zorunluluğu bulunduğu iddia edilemez. Tasdik, belgenin kaynağının doğrulanması, gerektiğinde tercüme ve usulüne uygun sunum ayrı meselelerdir. İngiltere FCDO legalisation sistemi resmî imza ve sıfat gibi unsurlara yönelik olduğundan belgenin ekonomik içeriğinin doğru hesaplandığını onaylayan bir bilirkişi raporu değildir. HMK 199 kapsamında elektronik kayıtlar da değerlendirilebildiği için belgenin gerçekten hangi kurumdan geldiğini ve değiştirilmediğini ortaya koyan bağlantı bilgileri önem taşır. Mahkeme talebi somut belge ve ilgili vakıaya bağlanmalıdır.

12. İngiltere’de yaşayan taraf için nafaka artırım dosyası hazırlık planı

Birinci aşamada mevcut nafaka kararının türü, miktarı, kesinleşme ve ödeme bilgileri tespit edilir. İkinci aşamada talebin yoksulluk nafakası mı, iştirak nafakası mı olduğuna göre TMK 175–176 veya 330–331 çerçevesi belirlenir. Üçüncü aşamada İngiltere’deki kişinin ücretli, bağımsız ya da karma çalışma durumuna bakılır. Dördüncü aşamada son vergi yıllarının P60 belgeleri, işten ayrılmışsa P45, yan haklar için P11D ve güncel payslip kayıtları ayrılır. Beşinci aşamada banka ödeme kayıtlarıyla belgenin kapsamı ve sürekliliği kontrol edilir. Altıncı aşamada tarafların mali durum değişimi ve hakkaniyet yönleri somutlaştırılır.

Yedinci aşamada HMK 199 ve 190 kapsamında delil planı hazırlanır; sekizinci aşamada karşı tarafın elindeki belgeler için HMK 219–221 koşulları değerlendirilir. Dokuzuncu aşamada her belgenin tarih ve vergi dönemi Türkçe tabloda gösterilir; onuncu aşamada gerekirse farklı gelir kaynakları ve mevcut gider kayıtları araştırılır. On birinci aşamada talep edilen nafaka artışının hangi vakıalara dayandığı ve değişen mali koşullar belgelenir. On ikinci aşamada vekâletname, yurt dışı tebligat, görev ve yetki gibi usul koşulları ele alınır. İstanbul ve Mersin’de fiziksel ofisleri bulunan Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu Türkiye genelindeki dosyaları Mersin’den yönetir ve koordine eder.

Sık sorulan sorular

Resmî mevzuat ve İngiliz kurum kaynakları

• HMRC — P45, P60 ve P11D belgeleri
• HMRC — P60, vergi yılı ve 31 Mayıs
• HMRC — P45 ve işten ayrılma
• GOV.UK — ücret ve vergi kayıtlarını saklama
• UK — Income Tax (PAYE) Regulations 2003, reg.67
• 4721 sayılı TMK — m.175, 176, 330, 331
• 6100 sayılı HMK — m.190, 199, 219–223

Mevzuat ve kurum bilgileri 30 Ekim 2026 tarihli incelemeye göre düzenlenmiştir. Kurum işlemleri ve belge güncelliği somut başvuru tarihinde kontrol edilmelidir.

Yazar ve hukuki bilgilendirme

Av. Halil Bakırcı — Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu. Tek fizikî ofis Mersin’de olup Türkiye genelindeki dosyalar İstanbul ve Mersin ofislerinden yönetilir ve koordine edilir. İletişim: +90 552 224 43 66.

Bu çalışma genel hukukî bilgilendirmedir; kesin sonuç veya tutar taahhüdü oluşturmaz.