İngiltere Prohibited Steps Order Türkiye’de Çocuk İadesini Sağlar mı? Children Act m.8 ve 5717
Kısa ve net cevap
İngiltere ve Galler’de Children Act 1989 m.8 uyarınca verilen Prohibited Steps Order, belirli bir ebeveyn sorumluluğu işleminin mahkeme onayı olmadan yapılmasını yasaklar. Bu hüküm Türkiye’de kendiliğinden sınır çıkış yasağı veya çocuk iadesi kararı meydana getirmez. Çocuk İngiltere’deki mutat meskeninden izinsiz Türkiye’ye götürülmüş yahut burada alıkonulmuşsa 1980 Lahey Sözleşmesi m.3 ve m.12–13 ile 5717 sayılı Kanun hükümleri ayrı uygulanır. Türkiye’de merkezi makam Adalet Bakanlığıdır.
Kısa özet
| Hukuki soru | Dayanak | Sonuç |
|---|---|---|
| Yasağın mahiyeti | Children Act 1989 m.8 | Mahkeme izni olmadan belirli eylemin yapılmaması |
| Haksız götürme | 1980 Lahey m.3 | Mutat mesken ve velayet hakkı ihlali |
| İade başvurusu | 5717 m.1–3 | Özel iade usulü, on altı yaşın altındaki çocuk |
| İade istisnaları | 1980 Lahey m.12–13 | Her dosyada somut olgu ve delil değerlendirmesi |
| Türkiye merkezi makam | Adalet Bakanlığı | Başvuru ve uluslararası işbirliği |

Prohibited Steps Order nedir ve mahkeme tam olarak neyi yasaklar?
İngiltere ve Galler hukukunda Prohibited Steps Order, Children Act 1989 m.8/1 kapsamında düzenlenen bir çocuk koruma ve ebeveyn sorumluluğu kararıdır. Kanunun tanımı, ebeveyn sorumluluğu kullanılarak yapılabilecek ve kararda belirtilen belirli bir işlemin mahkemenin rızası olmadan yapılmamasıdır. Örneğin çocuğun yerleşik yaşadığı ülkeden kalıcı olarak çıkarılması ya da belirli bir seyahatinin gerçekleştirilmesi hakkında özel yasak konulabilir. Her aile mahkemesi kararı böyle bir yasak içermez; kararın hüküm kısmındaki yasaklanan davranış ve muhatap incelenir.
Prohibited Steps Order, çocukla kimin yaşayacağına ilişkin Child Arrangements Order ile aynı hüküm türü değildir. İngiltere mahkemesi belirli davranışı yasaklarken çocuğun mevcut bakım düzenini tek başına yeniden belirlememiş olabilir. Bu nedenle Türkiye’deki resmî işlemlerde yalnız kararın kapağını veya İngilizce adını değil, mahkemenin somut olarak neyi, kim hakkında ve hangi tarihten itibaren kararlaştırdığını göstermesi gereken tam metni sunmak önemlidir.
İngiliz yasaklama kararı Türkiye sınırında otomatik çıkış yasağı oluşturur mu?
İngiltere’de verilen Prohibited Steps Order, Türk sınır makamları nezdinde kendiliğinden oluşturulmuş bir Türk idari yasak ya da Türk mahkemesi tedbiri olarak kabul edilemez. Bunun sebebi kararın geçersiz sayılması değil; iki ülkenin mahkeme yetkisi ve sınır işlemlerinin farklı usullere tabi olmasıdır. Türkiye’de çocuğun çıkışının engellenmesi, korunması ya da teslimi için ilgili Türk makamının kendi yetkisini ve uygulanabilir uluslararası sözleşmeyi değerlendirmesi gerekir.
İngiliz kararının Türkiye bakımından delil, tanıma veya koruyucu tedbir yönünden doğuracağı sonuç aynı değildir. Kararın Türk mahkemesine sunulması somut yasal değerlendirme yapılmasını sağlar; fakat yalnız apostil taşıyan bir belgeyle sınır sistemine otomatik kayıt yapılacağı söylenemez. Aynı şekilde İngiliz order’ın yokluğu da hukuka aykırı götürmenin her durumda serbest olduğu anlamına gelmez.
İngiltere’den çocukla yurt dışına çıkışta kimlerin izni gerekir?
GOV.UK resmî açıklamasına göre çocukla ülke dışına çıkmak için çocuk üzerinde parental responsibility sahibi bulunan herkesin onayı veya mahkeme izni esastır. Bu hak, çocukla fiilen birlikte yaşamayan kişide de bulunabilir. Kararı verirken çocuğun uyruğundan tek başına sonuca gidilmez; ebeveyn sorumluluğu statüsü, verilmiş İngiliz aile mahkemesi kararları ve seyahatin gerçek niteliği birlikte değerlendirilir.
İngiliz resmî rehberinde, child arrangements order çocuğun ilgili kişiyle yaşadığını hükme bağlıyorsa, mahkeme aksi yönde karar vermedikçe belirli koşullarla 28 güne kadar ülke dışına çıkarabilme istisnası açıklanır. Ancak açık bir Prohibited Steps Order bulunması durumunda bu istisna otomatik biçimde uygulanamaz. Kısa tatil ile kalıcı yerleşme talebi aynı değildir; özellikle kalıcı taşınmada yasal izinler ayrıca değerlendirilir.
Child Arrangements, Specific Issue ve Prohibited Steps arasındaki ayrım
Children Act 1989 m.8, üç ayrı işlevi belirginleştirir. Child Arrangements Order çocuğun kiminle yaşayacağı veya kiminle vakit geçireceği düzenlemesine ilişkindir. Specific Issue Order ebeveyn sorumluluğu kapsamında belirli bir sorunun çözümüne yönelik mahkeme yönlendirmesidir. Prohibited Steps Order ise mahkeme izni olmadan yapılmaması gereken belirli bir işlemi sınırlamak için kurulur. Aynı aile dosyasında birden fazla türde hüküm yer alabilir.
Türkiye bakımından hukuki nitelendirme belgenin başlığıyla sınırlanmamalıdır. Örneğin İngiliz order’ın bir paragrafı çocuğun seyahatini yasaklarken diğer paragrafı eğitim hakkında karar içerebilir. Bunların biri tedbir, diğeri ebeveyn sorumluluğunun kullanımı olarak farklı değerlendirilebilir. Sitede daha önce yayımlanan İngiltere Child Arrangements Order rehberimiz daha genel tanıma ve icra konusunu ele alır; burada odak izinsiz götürmenin önlenmesi ve sonradan iade sürecidir.
Mutat mesken neden vatandaşlıktan daha önemlidir?
1980 tarihli Uluslararası Çocuk Kaçırmanın Hukuki Veçhelerine Dair Lahey Sözleşmesi’nin 3. maddesi, haksız götürme veya alıkoyma incelemesinde çocuğun yer değiştirmeden hemen önceki mutat meskeni ile o ülke hukukuna göre mevcut velayet hakkı ve bu hakkın fiilen kullanılması üzerinde durur. Çocuğun Türk veya İngiliz pasaportuna sahip bulunması mutat mesken sorusunu tek başına cevaplamaz.
Okul devamı, aile yaşamının yerleşik bulunduğu ülke, gündelik bakım, sağlık, ev düzeni ve çocuğun gerçek hayat merkezi gibi somut deliller önemlidir. Bir ebeveynin Türkiye’de adına konut bulunması veya çocuğun Türkiye’de yakın akrabalarının olması, tek başına mutat meskenin Türkiye olduğu anlamına gelmez. Tersine İngiltere’de kısa süreli bulunmak da her olayda mutat meskenin İngiltere olduğunun kesin delili değildir.
Lahey Sözleşmesi m.3 bakımından haksız götürme hangi şartlarda oluşur?
1980 Lahey Sözleşmesi m.3’e göre haksızlık değerlendirmesinde, götürme veya alıkoymadan hemen önce çocuğun mutat meskeni ülke hukukuna göre sahip olunan velayet hakkının ihlali ve bu hakkın fiilen kullanılması veya götürme olmasaydı kullanılıyor olması aranır. İngiltere’deki Prohibited Steps Order, yasaklanan hareketin açıkça belirlenmesi bakımından önem taşıyabilir. Ancak yabancı mahkeme emri tek başına Lahey başvurusunun bütün koşullarının yerine geçtiği anlamına gelmez.
Götürme ile alıkoyma ayrı tarihlerde gerçekleşebilir. Bir çocuk başlangıçta geçerli seyahat izniyle Türkiye’ye gelmiş olsa bile kararlaştırılmış dönüş tarihi geçirilip izne aykırı biçimde tutulmuşsa alıkoymanın niteliği ayrıca araştırılır. Bu nedenle aile yazışmaları, seyahat izni, biletler, okul başlangıç tarihleri ve çocuğun fiilen Türkiye’de kaldığı dönem hukuki kronolojiye konulmalıdır.
5717 sayılı Kanun bakımından yaş sınırı ve korumanın kapsamı
5717 sayılı Uluslararası Çocuk Kaçırmanın Hukuki Yön ve Kapsamına Dair Kanun’un 1. maddesi, 1980 Lahey Sözleşmesi’nin uygulanmasına yönelik usul ve esasları düzenler. Aynı Kanun’un 2. maddesi kapsamı velayet ya da kişisel ilişki hakkının ihlaliyle bağlantılı çocuklar yönünden belirler. 3. maddede Kanun’un çocuk tanımı on altı yaşını tamamlamamış kişidir. Bu yaş sınırı, genel Türk hukukunda bütün velayet uyuşmazlıklarının 16 yaşında sona erdiği anlamını taşımaz; özel iade rejiminin kapsamını gösterir.
On altı yaşını tamamlamış çocukta 5717 sayılı Kanuna dayanan 1980 Lahey iade mekanizmasının aynı şekilde işletileceği sonucuna gidilemez. Buna rağmen çocuğun korunması, ikamet, velayet ve kişisel ilişki bakımından başka iç hukuk ve uluslararası düzenlemeler gündeme gelebilir. Dosyanın ilk kontrolünde çocuğun doğum belgesinin bulunması, yalnız kimlik tespiti için değil, hangi özel usulün uygulanacağını belirlemek için de gereklidir.
Türkiye’de merkezi makam kimdir, başvuru nereye gider?
Adalet Bakanlığı Dış İlişkiler ve Avrupa Birliği Genel Müdürlüğü resmî açıklamasına göre 1980 Lahey Sözleşmesi kapsamında Türkiye merkezi makamı Adalet Bakanlığıdır. Bakanlık görevi mahalli Cumhuriyet başsavcılıkları aracılığıyla yürütür. Bu mekanizma yalnız İngiltere mahkemesi kararını Türk mahkemesine posta etmekten farklı, devletlerarası işbirliği içeren bir başvuru yoludur.
Çocuğun mutat mesken ülkesinin merkezi makamına veya çocuğun haksız biçimde götürüldüğü ya da alıkonulduğu ülkenin merkezi makamına başvuru yapılabilir. Bakanlık açıklaması başvurunun bizzat veya vekil aracılığıyla gerçekleştirilebileceğini belirtir. Başvuru sahibi, çocuk ve çocuğu götürdüğü iddia edilen kişi bilgileri ile olayın hukuki dayanağını ve çocuğun muhtemel bulunduğu yerleri sunmalıdır. Hukuki süreçte güvenilir adres ve ulaşılabilir iletişim bilgilerinin dosyalanması önemlidir.
İade dosyasında hangi belgeler hazırlanmalıdır?
İngiltere aile mahkemesi kararının tam ve doğrulanabilir nüshası, gerekiyorsa kesinlik veya yürürlük bilgisi, çocuğun doğum belgesi, parental responsibility statüsü, evlilik ve ayrılık kayıtları, seyahat onayları, önceki bakım düzeni ve götürme-alıkoyma tarihlerini gösteren belgeler birlikte hazırlanır. Özellikle Prohibited Steps Order’ın yalnız ilk sayfasıyla yetinilmemeli, mahkemenin izin gerektiren hareketi tarif ettiği hüküm ve sonraki değişiklik kararları da incelenmelidir.
1980 Lahey başvurusunda çocuğun bulunduğu yer veya birlikte olduğu sanılan kişi hakkında mevcut bilgiler bildirilebilir. Adalet Bakanlığının resmî sayfası merkezî makamın başvuran adına hareket etme veya temsilci belirleme yetkisini gösteren yazılı yetki belgesi isteyebileceğini belirtir. İngilizce belgelerin Türkiye’de kullanılmasında tercüme, tasdik ve ibraz şekli somut prosedüre göre değerlendirilir; apostil tek başına yabancı hükmün icra kararı değildir.
İade kararıyla velayet kararı aynı sonucu mu doğurur?
1980 Lahey iade sürecinin amacı velayet hakkının esasına ilişkin nihai bir karar vermek değildir. Usulün merkezinde haksız götürme veya alıkoyma sonrasında çocuğun mutat meskenine dönmesi bulunur. Çocuğun kiminle yaşamaya devam edeceği veya ebeveyn sorumluluğunun esasen nasıl düzenleneceği, ayrı maddi hukuk ve yetki kurallarıyla bağlantılı olabilir. Bir tarafın iade talebinde bulunması, otomatik olarak tek başına velayet sahibi olduğunun ilanı değildir.
Bu ayrım özellikle Türk aile mahkemesinde başka bir velayet davası da bulunuyorsa önemlidir. Taraflar aynı anda birbirinden farklı talepleri ileri sürebilir: çocuğun mutat meskene iadesi, mevcut koruma tedbirinin uygulanması, Türk hukukuna göre kişisel ilişkinin düzenlenmesi veya başka bir yabancı kararın tanınması. Her talebin hukuki dayanağı, süresi ve delili ayrı tutulmalıdır.
1980 Lahey m.12: Bir yıllık süre neden önemlidir?
Lahey Sözleşmesi m.12, çocuğun haksız götürme veya alıkoyma tarihinden iade makamına başvuruya kadar geçen süre bakımından bir yıllık ayrım içerir. Bir yıllık sürenin dolmuş olması iade başvurusunun mutlak olarak reddedileceği anlamına gelmez. Bununla birlikte çocuğun yeni çevresine yerleştiği iddiası belirli koşullarda değerlendirmeye alınabilir. Bu nedenle “zaten on iki ay geçti, başvuru yapılamaz” şeklinde kesin açıklama doğru değildir.
İlgili tarihin tespiti için başlangıçta izin verilen seyahat süresi ile sonradan gerçekleşen alıkoyma dönemi birbirinden ayrılmalıdır. Başvuru dilekçesi tarihi, merkezi makama sunum, yabancı mahkeme başvuru tarihi ve Türkiye’deki işlemler karıştırılmamalıdır. Dosyanın takvimi, hangi sürenin hangi hükme dayandığını gösterecek biçimde tutulmalıdır. Lahey m.12 ve bir yıllık süre rehberi bu ayrımın özel incelemesidir.
İade talebine karşı ileri sürülen istisnalar nelerdir?
1980 Lahey Sözleşmesi m.13 kapsamında bazı durumlarda iade talebine karşı itiraz gündeme gelebilir. Örneğin velayet hakkının fiilen kullanılmadığı, götürmeye rıza verildiği veya sonradan kabullenme bulunduğu iddiaları ya da iadede çocuğun fiziki veya psikolojik ağır zarara uğrama veya başka biçimde katlanılamaz duruma düşme riski somut delillerle ele alınabilir. Bunlar otomatik olarak her dosyada var kabul edilen istisnalar değildir.
İngiltere Prohibited Steps Order’ın varlığı, bir tarafın mahkeme izninin gerekliliğini bildiğine ilişkin önemli bilgi sunabilir; fakat m.13 savunmalarının incelenmesini ortadan kaldırmaz. Çocuğun yaş ve olgunluk düzeyine bağlı görüşü de Sözleşme’deki koşullar altında değerlendirilebilir. Lahey m.13/1-b ağır risk rehberi istisnanın kapsamına odaklanır.
Çocuk Türkiye’deyken acil koruma istenebilir mi?
Çocuğun Türkiye’de bulunduğu ve yeniden başka yere götürülme, saklanma veya kişisel güvenlik bakımından ciddi endişe bulunduğu hâllerde başvurulabilecek koruyucu önlemlerin hangisi olduğu görevli merci ve özel yasal usule göre değerlendirilir. Yalnız İngiliz Prohibited Steps Order suretinin kolluğa iletilmesi, Türk hukukunda gerekli kararların tamamının alındığını göstermez. Koruma ihtiyacı mevcutsa somut risk, çocuğun adresi ve önceki mahkeme kayıtları yetkili makam önüne çıkarılmalıdır.
5717 sayılı Kanun’un amacı velayet hakkı ihlaliyle bağlantılı uluslararası götürme ve alıkoyma vakalarını özel usulle ele almaktır. Bu çerçevede uygulamanın ilgili koruma hükümleri ile Türkiye’de çocuğun korunmasına dair başka yasal mekanizmaların birbirine karıştırılmaması gerekir. Çocuğun bulunduğu yer saklanıyorsa veya ciddi tehlike varsa hukuki temsilci, Adalet Bakanlığı merkezi makamı ve somut durumdaki yetkili adli makamla gecikmeden resmi temas kurmalıdır.
1996 Lahey koruma tedbirleri ile 1980 iade rejimi aynı mı?
1980 tarihli Lahey Çocuk Kaçırma Sözleşmesi ve 1996 tarihli Velayet Sorumluluğu ve Çocukların Korunmasına İlişkin Tedbirler Sözleşmesi ayrı metinlerdir. Birincisi haksız götürme veya alıkoyma karşısında iade ve kişisel ilişki mekanizmasını düzenler; ikincisi yetki, uygulanacak hukuk, koruma tedbirleri, tanıma, tenfiz ve işbirliğini konu alır. Adalet Bakanlığının resmî açıklaması Türkiye merkezi makamının her iki sözleşme bakımından farklı türde işlemleri yürüttüğünü gösterir.
İngiltere’de verilmiş Prohibited Steps Order’ın Türkiye’deki olası koruyucu etkisi ile çocuğun 1980 Sözleşmesi uyarınca iadesi birbirine eşitlenmemelidir. 1996 Sözleşmesi’nin taraf devletlerde ve ilgili tedbir türünde uygulanabilirliği, tanıma ve icra koşulları ayrıca incelenmelidir. Kişi, İngiliz kararı için yalnız “Lahey kararı” ifadesini kullanarak bütün farklı sözleşmelerin aynı usulde uygulandığını varsaymamalıdır.
İngiliz mahkeme kararı apostilli olursa doğrudan uygulanır mı?
Bir yabancı belgenin usulüne uygun tasdik edilmesi ile o belgenin Türkiye’de mahkeme kararı olarak icra edilebilir hâle gelmesi farklı hukuki sonuçlardır. Apostil veya diğer resmî belge tasdikleri, kararın kapsamı ya da Türk makamlarının alacağı tedbir hakkında otomatik karar oluşturmaz. İngiliz aile mahkemesi hükmünün hukuki niteliği, kesinleşme veya yürürlük durumu, ilgili sözleşme ve Türk mahkemesinden istenen işlem açıkça ayrılmalıdır.
Örneğin İngiltere’de verilmiş seyahat yasağının varlığı, 1980 Lahey çerçevesinde haksız götürmenin ispatında önem taşıyabilir. Ancak Türk makamının vereceği olası tedbir için hangi belgeyle hangi başvuru yapılacağı başka sorudur. Belgelerin yalnız tercümelerini değil tam metinlerini saklamak, kararın daha sonra değişip değişmediğini göstermek ve tarafların kimlik bağını doğrulamak esastır.
Türk pasaportu veya İngiliz pasaportu sonucu değiştirir mi?
Çocuğun sahip olduğu pasaport, seyahatin hangi belgeyle yapıldığını göstermekle birlikte parental responsibility hakkını veya mutat meskeni doğrudan belirlemez. Çifte vatandaşlık da ilgili ülke mahkemesinin geçerli seyahat tedbirinin kendiliğinden sona ermesi anlamına gelmez. İngiltere’de verilmiş mevcut order ve velayet hakkı ile Türkiye’deki idari işlem şartları ayrı değerlendirilir.
Çocuk Türk pasaportuyla Türkiye’ye gelmiş olsa bile çocuğun İngiltere’de mutat meskeni bulunması ve götürmenin geçerli velayet hakkını ihlal etmesi ihtimali ayrıca incelenir. Tersine yalnız İngiliz pasaportuna sahip çocuğun her olayda İngiltere’ye iadesi sonucuna gidilemez. Kimlik ve vatandaşlık belgeleri delil dosyasının bir parçasıdır, tek belirleyici değildir.
WhatsApp ve e-posta yazışmaları nasıl saklanmalıdır?
Uluslararası aile uyuşmazlığında ebeveynlerin seyahate ilişkin yazılı rızası veya itirazı kritik olabilir. İngiltere makamının izin talebi, tarih ve dönüş bilgileri, Türkiye’de kalma süresinin uzatılmasına ilişkin mesajlar, uçuş rezervasyonları ve çocuğun okul kayıtları uyuşmazlık kronolojisine dahil edilir. Tek bir ekran görüntüsünün bütün konuşma bağlamını açıklamadığı hallerde yazışmaların tam, tarihli ve güvenilir biçimde saklanması önemlidir.
Türk usul hukuku bakımından HMK m.199 elektronik verileri belge kavramı içinde değerlendirir. Ancak bir WhatsApp mesajının dosyaya verilmesi, içeriğinin doğruluğunun tartışmasız olduğu anlamına gelmez; karşı tarafın inkârı, bağlam, bütünlük ve gerektiğinde bilirkişi incelemesi ayrı konulardır. Hukuka aykırı biçimde elde edilmiş iletişim verileri kullanılmamalıdır.
Örnek olay: Londra’dan izinsiz alınan çocuk İstanbul’da tutulursa
Londra’da uzun süredir eğitimine devam eden bir çocuk için mahkemenin Children Act 1989 m.8 uyarınca diğer ebeveynin izni veya mahkeme onayı olmadan ülke dışına götürülmeme yönünde hüküm kurduğunu düşünelim. Bir ebeveyn çocuğu kısa tatil bahanesiyle Türkiye’ye getirip anlaşılmış dönüş tarihinde İngiltere’ye göndermiyorsa, yalnız pasaport ve uçuş belgelerine bakılmaz. İngiliz order’ın hükmü, parental responsibility durumu, mutat mesken, rıza ve alıkoyma tarihi birlikte incelenir.
Bu durumda iade için 1980 Lahey mekanizmasının koşulları değerlendirilir; Türkiye merkezi makamıyla usulüne uygun başvuru gerekebilir. Başvurunun çocuğun başka yere götürülmesi riskini önlemek amacıyla Türk makamından talep edilecek koruma önlemleriyle koordineli yürütülmesi önemlidir. Türkiye’deki tarafın çocuğu kendi başına geri götürmeye çalışması yerine resmî başvuru yolları kullanılmalıdır.
Müvekkil için işlem sırası ve avukatın belge kontrolü
Dosyanın ilk aşamasında İngiliz order’ın tam metni ve değişiklikleri alınır. İkinci aşamada çocuk ve ebeveynlerin kimlikleri ile parental responsibility belgeleri belirlenir. Üçüncü aşamada İngiltere’deki mutat meskenin delilleri, Türkiye’ye gelişin ve varsa alıkoymanın tarihi belirlenir. Dördüncü aşamada 5717 sayılı Kanun ve 1980 Lahey çerçevesinde merkezi makam başvurusunun uygunluğu değerlendirilir.
Beşinci aşamada acil koruma ihtiyacı için görevli makam ve istenebilecek tedbir ayrı belirlenir. Altıncı aşamada Türk mahkemesi önündeki diğer aile dosyalarıyla çelişki olup olmadığı incelenir. Her işlem resmi evrak numarasıyla izlenir. Türkiye’de bulunan veya Türkiye ile bağlantılı çocuk hakkında hukuki yardım için Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosunun Mersin ve İstanbul ofisleriyle iletişim kurulabilir; temsil ve yurt dışı işlemlerinin yetki kapsamı ayrıca netleştirilir.
Sonuç: İngiliz yasak kararı ile Türkiye’de iade ve koruma işlemlerinin ayrımı
İngiltere Prohibited Steps Order, Children Act 1989 m.8 uyarınca mahkemenin izni olmadan yapılmaması gereken belirli ebeveyn sorumluluğu işlemini sınırlar. Bu hüküm tek başına Türkiye’de otomatik sınır yasağı veya doğrudan iade kararı değildir. Çocuk İngiltere’den Türkiye’ye izinsiz götürülmüş veya burada alıkonulmuşsa 1980 Lahey Sözleşmesi m.3, m.12–13 ve Türkiye’deki 5717 sayılı Kanun çerçevesinde somut koşullar incelenir.
Temel ayrım şöyledir: İngiliz mahkeme kararının yasaklama kapsamı, haksız götürme veya alıkoyma olgusu, mutat mesken, merkezi makam başvurusu ve Türkiye’de istenebilecek koruma tedbirleri farklı hukuki başlıklardır. Bu başlıkları delilleriyle ayrı ele almak hem çocuğun menfaatlerinin korunması hem de sonuç alınabilecek usulün belirlenmesi için gereklidir.
Resmî kaynaklar ve ilgili rehberler
Dayanaklar: İngiltere ve Galler bakımından Children Act 1989 m.8; Türkiye bakımından 5717 sayılı Kanun m.1–3; uluslararası iade bakımından 1980 Lahey Sözleşmesi m.3 ve m.12–13. Belgeler mahkemenin somut hüküm fıkrası ve yürürlükteki resmî metin üzerinden okunmalıdır.
- Children Act 1989 m.8 (İngiliz mevzuat)
- GOV.UK: Parental responsibility
- GOV.UK: Get permission to take a child abroad
- Adalet Bakanlığı: 5717 sayılı Kanun
- Adalet Bakanlığı: Çocuk kaçırma ve velayet, merkezi makam
- HCCH: 1980 Lahey Sözleşmesi statü tablosu
- TBMM: 5717 sayılı Kanun kimlik bilgileri
- Child Arrangements Order Türkiye rehberi
- Special Guardianship Order rehberi
- Non-Molestation Order ile 6284 karşılaştırması
- Lahey m.12: Bir yıllık süre
- Lahey m.13: Ağır risk istisnası
- Çocukla yurt dışına çıkışta diğer ebeveynin izni
İngiltere Prohibited Steps Order hakkında 12 soru ve cevap
İngiltere Prohibited Steps Order Türkiye’de otomatik çıkış yasağı koyar mı?
Hayır. İngiliz order tek başına Türk sınır sisteminde otomatik yasak oluşturmaz; Türkiye’de uygulanacak koruma ve usul hükümleri ayrıca değerlendirilir.
Children Act 1989 hangi maddede Prohibited Steps Order’ı tanımlar?
Children Act 1989 m.8/1, mahkeme izni olmadan yapılamayacak belirli ebeveyn sorumluluğu işlemlerini sınırlayan karar türünü tanımlar.
Child Arrangements Order ile Prohibited Steps Order aynı mıdır?
Hayır. İlki çocuğun yaşam ve kişisel ilişki düzenine, ikincisi mahkeme izni olmadan yapılamayacak belirli bir harekete odaklanır.
Çocuğun Türk vatandaşı olması Lahey iade başvurusunu engeller mi?
Çocuğun uyruğu tek başına belirleyici değildir; mutat mesken ve velayet hakkının ihlali başta olmak üzere sözleşme koşulları incelenir.
1980 Lahey çocuk iadesinde yaş sınırı kaçtır?
5717 sayılı Kanun m.3 bakımından çocuk, on altı yaşını tamamlamamış kişidir.
Türkiye’de merkezi makam hangisidir?
Adalet Bakanlığı Dış İlişkiler ve Avrupa Birliği Genel Müdürlüğü merkezi makam görevini mahalli Cumhuriyet başsavcılıkları aracılığıyla yürütür.
Lahey başvurusu doğrudan avukat aracılığıyla yapılabilir mi?
Adalet Bakanlığı açıklamasına göre başvuru bizzat veya vekil aracılığıyla yapılabilir; yetki belgesi ve başvuru evrakları hazırlanmalıdır.
Bir yıl geçerse çocuk iadesi mutlaka reddedilir mi?
Hayır. 1980 Lahey m.12’de bir yıllık dönem önemlidir, ancak sürenin geçmesi tek başına otomatik ret anlamına gelmez.
İngiliz kararına apostil yaptırmak Türkiye’de doğrudan icra sağlar mı?
Hayır. Belgenin tasdiki ile yabancı mahkeme kararının Türkiye’de hukuki etki kazanması ve icrası farklı konulardır.
Prohibited Steps Order velayeti tek başına değiştirir mi?
Hayır. Order’ın amacı belirli bir işlemi sınırlamaktır; velayetin esasına ilişkin farklı hüküm bulunup bulunmadığı ayrıca incelenmelidir.
Türkiye’ye geçerli izinle gelen çocuk sonradan alıkonulabilir mi?
Evet, başlangıçtaki izinle sonraki alıkoymanın hukuki niteliği farklı olabilir; dönüş tarihi ve velayet hakkı incelenir.
Çocuğun iadesi ile 1996 Lahey koruma tedbirlerinin tanınması aynı işlem midir?
Hayır. 1980 tarihli iade ve 1996 tarihli koruma tedbirleri sözleşmeleri ayrı kapsam ve koşullara sahiptir.
Hukuki bilgi ve ofis iletişimi
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu Mersin ve İstanbul ofislerinden Türkiye genelindeki hukuki dosyalarla ilgilenmektedir. İstanbul ofisi: Maslak Ahi Evran Caddesi Polaris Plaza No:21 Kat:9, Sarıyer/İstanbul. Telefon +90 552 224 43 66. Bu içerik genel hukukî bilgilendirmedir; somut olayda yabancı kararın yürürlük durumu ve resmî belgeler değerlendirilir. Mersin ve İstanbul ofislerinin haritaları site şablonunda yer almalıdır.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
