İngiltere–Türkiye Emeklilik Anlaşması Rehberi (2026)

İngiltere–Türkiye emeklilik anlaşması var mı? Kısa cevap

Evet. Türkiye ile Birleşik Krallık arasındaki sosyal güvenlik sözleşmesi 9 Eylül 1959’da imzalanmış ve 1 Haziran 1961’de yürürlüğe girmiştir. Türkiye’deki 4/1-a hizmetleri ile Birleşik Krallık National Insurance süreleri, çakışmamak şartıyla emeklilik hakkının belirlenmesinde birleştirilebilir. Her ülke kendi mevzuatına göre hesap yapar; İngiltere primleri SGK’ya aktarılmaz.

Bu yazıyla ilgili genel bir sorunuz mu var? Anonim soru sor

Bu sözleşmenin ayırt edici kuralı tercihtir: yaşlılık aylığında ve dul eşin ölüm aylığında kişi, iki ülkenin kısmi aylıkları ile şartları varsa müstakil aylık seçeneğini karşılaştırıp birini seçer. Malullük ve yetim aylığında bu tercih yoktur. Türkiye bakımından sözleşme kapsamı genel olarak 4/1-a çalışanları ve geçici 20. madde sandıklarıdır; 4/1-b ve 4/1-c hizmetleri sözleşme kapsamında aylık hesabına doğrudan eklenmez.

Birleşik Krallık–Türkiye sosyal güvenlik sözleşmesinin dayanağı

Türkiye Cumhuriyeti ile Birleşik Krallık Arasında Sosyal Sigorta Mevzuunda Akdedilen Sözleşme 9 Eylül 1959’da Ankara’da imzalanmış, 21 Aralık 1960 tarihli ve 10686 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmış ve 1 Haziran 1961’de yürürlüğe girmiştir. Sözleşme m.30’a dayanan uygulama anlaşması da aynı tarihte yürürlüğe girmiştir. Uygulama ayrıntıları SGK’nın 3 Temmuz 2020 tarihli 2020/25 sayılı Genelgesinde yer alır.

Sözleşmedeki Birleşik Krallık tanımı İngiltere, İskoçya, Galler, Kuzey İrlanda ve Man Adasını kapsar. Brexit sözleşmeyi ortadan kaldırmamıştır; SGK’nın 2026 tarihli yürürlük tablosunda İngiltere anlaşması aktif görünür. Temel maddeler; m.14’te süre birleştirme ve kısmi aylık, m.16’da yaşlılık tercihi, m.18’de malullük, m.21’de ölüm aylıkları, m.25-26’da süre ve kazanç hesabıdır.

Kimler ve hangi Türk hizmetleri sözleşme kapsamındadır?

SGK 2020/25 Genelgesine göre Türkiye bakımından kişisel kapsam 5510 sayılı Kanun m.4/1-a kapsamında hizmet akdiyle çalışanlardır. Kişinin sözleşmeden yararlanabilmesi için Türkiye veya Birleşik Krallık vatandaşlığı gerekir. İki ülkenin de vatandaşı olmayan üçüncü ülke vatandaşına bu sözleşme uygulanmaz.

506 sayılı Kanunun geçici 20. maddesindeki banka, sigorta şirketi, ticaret ve sanayi odası veya borsa sandıkları da kapsamdadır. Sandık çalışanı ya da aylık sahibinin İngiltere kurumuyla yazışmasına SGK aracılık eder; talebin hazırlanıp SGK’ya ulaştırılması ilgili sandıkça yapılır.

4/1-b bağımsız çalışma ve 4/1-c kamu görevlisi süreleri bu eski sözleşmenin Türkiye yönündeki kişisel kapsamına dahil değildir. Kişinin karma hizmeti varsa önce 4/1-a, b ve c dönemleri ayrılır; sözleşme hesabında hangi günlerin kullanılacağı ile Türk iç hukukunda hizmet birleştirme sonucu ayrı belirlenir.

İngiltere ve Türkiye süreleri nasıl birleştirilir?

Sözleşme m.14 ve m.25 uyarınca her kurum, diğer ülkedeki çakışmayan prim ödeme sürelerini hak kazanma kontrolünde dikkate alır. Birleştirme, UK National Insurance primini SGK hesabına aktarmak veya İngiltere yılını Türk hizmet dökümüne eklemek değildir. Süreler yalnız aylık şartının ve oranın belirlenmesinde kullanılır.

Aynı tarih hem Türkiye’de 4/1-a hem Birleşik Krallık National Insurance kaydında görünüyorsa gün iki kez sayılmaz. Çakışma; işveren bordroları, SGK hizmet dökümü, National Insurance record ve geçici görev belgeleriyle çözülür. Türkiye’den geçici görevde geçen ve Türk mevzuatına tabi kalınan dönem İngiltere hizmeti gibi tekrar eklenemez.

Sözleşme kapsamındaki aylık başvurusunda kurumlar karşılıklı hizmet bilgisi ister. Süre birleştirmesi için ayrı bir form ihdas edilmediğinden SGİM/SGM, İngiltere prim sürelerini yetkili kurumdan resmî yazıyla talep eder. Başvuranın P60, P45 veya bordro sunması araştırmayı destekler; nihai süreyi kurum kayıtları belirler.

Kısmi aylık ile müstakil aylık arasında tercih nasıl yapılır?

Sözleşme m.14 gereğince tarafların her biri kısmi aylık hesabı yapar. Bunun yanında m.16 yaşlılık aylığında, m.21 ise dul eşin ölüm aylığında, yalnız ulusal sürelerle hak oluşuyorsa müstakil aylık hesabına izin verir. Kurumlar kısmi aylıkların toplamını ve mevcut müstakil aylık seçeneklerini bildirir; başvuran seçimini yazılı yapar.

Kısmi aylık tercih edilirse, her iki kurum kendi mevzuatına göre kısmi aylık bağlar. Kişi taraflardan birinden müstakil aylık alırken diğer ülkede kısmi hak doğar ve kısmi sistemi seçerse mevcut müstakil aylık da karşı ülkenin kısmi aylık başlangıcından itibaren sözleşme aylığına dönüştürülür.

Müstakil aylık seçilirse yalnız bir ülkede bağımsız hak varsa yalnız o ülke ödeme yapar; diğer ülkede kısmi hak doğsa bile kısmi aylık bağlanmaz. Her iki ülkenin ulusal şartları ayrı ayrı sağlanıyorsa iki kurum da müstakil aylık bağlar. Bir tarafta müstakil, diğer tarafta kısmi aylık seçilemez.

Seçim geri dönülmez değildir. Sözleşme m.16/2 uyarınca tercih sonradan değiştirilebilir. Ancak değişiklik aylık türünü, tutarı ve başlangıçtan itibaren düzeltme hesabını etkileyebileceğinden iki ülke kararları alınmadan seçim yapılmamalıdır.

Kısmi Türk aylığı hangi formülle hesaplanır?

SGK önce iki ülkedeki çakışmayan toplam günlerin tamamı Türk mevzuatında geçmiş gibi teorik aylık hesaplar. Ardından teorik tutarı Türk prim günlerinin toplam güne oranıyla çarpar. Formül: teorik Türk aylığı × Türkiye 4/1-a gün sayısı ÷ Türkiye ve Birleşik Krallık toplam gün sayısı.

Sözleşme m.26 gereğince Türk aylığı hesabındaki kazançta yalnız Türk mevzuatına tabi çalışmaların prime esas kazançları kullanılır. İngiltere’deki sterlin ücret Türk prime esas kazancına dönüştürülmez. Birleşik Krallık da kendi National Insurance ve State Pension kurallarıyla ayrı hesap yapar.

Örnekte teorik Türk aylığının yüzde 40’ı ödenir. Gerçek tutar ilk sigorta tarihi, yaş, Türk kazançları ve geçiş hükümlerine bağlıdır; bu tablo aylık taahhüdü değildir.

Bir ülkedeki toplam süre altı aydan azsa ne olur?

Sözleşme m.14/4 ve SGK 2020/25’e göre bir taraftaki toplam prim ödeme süresi altı aydan azsa o taraf kendi mevzuatına göre aylık bağlamaz. Ancak bu kısa dönem, diğer ülkedeki aylık hakkının belirlenmesinde toplam süreye eklenebilir. Böylece kısa hizmet tamamen yok sayılmaz; ödeme yükü diğer tarafın hesabına yansıyabilir.

Kişi Birleşik Krallık mevzuatından müstakil aylık alıyor ve Türk primi altı aydan az kalıyorsa, Türk primlerinin iadesini isterse talep 5510 sayılı Kanunun toptan ödeme hükümlerine göre incelenir. Otomatik iade yoktur; yaşlılık toptan ödeme şartı ve yazılı talep aranır.

UK State Pension için qualifying years nasıl değerlendirilir?

GOV.UK’nin güncel açıklamasına göre new State Pension için normalde National Insurance kaydında en az 10 qualifying year gerekir. Birleşik Krallık’ın sosyal güvenlik anlaşması bulunan ülkelerdeki devlet emeklilik prim süreleri, bu asgari eşiğe ulaşmada hesaba katılabilir.

Örneğin İngiltere’de 7 qualifying year ve Türkiye’de doğrulanmış prim dönemi bulunan kişi, toplamlaştırmayla 10 yıllık hak eşiğini aşabilir. Fakat ödenecek new State Pension tutarı yalnız UK National Insurance kaydındaki 7 yıl üzerinden belirlenir. Türk günleri İngiltere aylığının tutarında 7 yılı 10 yıl gibi ödeme yılına dönüştürmez.

Erkeklerde 6 Nisan 1951, kadınlarda 6 Nisan 1953 öncesi doğanlar basic State Pension kurallarına; bu tarihlerde veya sonra doğanlar new State Pension düzenine tabidir. Emeklilik yaşı doğum tarihine göre GOV.UK aracıyla kontrol edilmelidir; herkes için sabit 65 yaş kabulü doğru değildir.

Türkiye’den veya İngiltere’den emeklilik başvurusu nasıl yapılır?

Türkiye’de yaşayan kişi, son 4/1-a çalışmasının geçtiği veya SGK aylık dosyasının bulunduğu SGİM/SGM’nin yurt dışı işlemleri servisine başvurur. Türkiye’de hiç hizmeti yoksa başvurduğu SGİM/SGM işlem yapar. Başvuru sahibinden Sosyal Güvenlik Sözleşmelerine Göre Akit Ülkelerden Gelir/Aylık Talep Dilekçesi ve varsa İngiltere hizmet belgeleri alınır.

Türkiye’den Birleşik Krallık aylığı talebinde TUR 4 formüleri kullanılır. SGK Türk 4/1-a sürelerini forma işler; malullük başvurusunda tıbbi belgeler eklenir. Birleşik Krallık’tan Türkiye aylığı talebi TUR 3 ile SGK’ya gelir. Kurumların karşılıklı süre ve aylık bildiriminden sonra tercih hakkı varsa başvurana seçenekler sunulur.

Doğrudan UK State Pension başvurusunda kişi State Pension yaşına en fazla dört ay kala International Pension Centre’a başvurabilir veya uluslararası talep formunu gönderir. Türkiye’deki kuruma verilen sözleşme başvurusunda İngiltere hizmeti ve talep edilen aylık açıkça yazılmalıdır.

İngiltere emekli maaşı Türkiye’deki hesaba ödenir ve artar mı?

GOV.UK’ye göre State Pension yurt dışındaki kişinin yaşadığı ülkedeki banka hesabına veya Birleşik Krallık hesabına ödenebilir. Yurt dışı hesap için IBAN ve BIC istenir. Ödeme genellikle yerel para birimine çevrilir; GOV.UK güncel sayfası dönüşüm öncesi yüzde 0,39 ücret belirtir. Dört veya 13 haftalık ödeme seçeneği vardır; haftalık tutar 5 sterlinden azsa ödeme yılda bir Aralık ayında yapılır.

Türkiye, UK State Pension yıllık artışının uygulandığı ülkeler listesindedir. Türkiye’de ikamet eden State Pension alıcısı kural olarak yıllık artıştan yararlanır. Adres, banka ve medeni hâl değişiklikleri International Pension Centre’a bildirilmelidir.

3201 yurt dışı borçlanması sözleşme aylığından neden farklıdır?

Sözleşme aylığında İngiltere süresi ücretsiz biçimde hak kontrolünde kullanılır fakat Türk gününe dönüşmez. 3201 sayılı Kanun m.1, şartları bulunan Türk vatandaşı veya doğumla Türk olup izinle çıkan kişinin yurt dışı sigortalılık, belirli işsizlik ve ev kadınlığı sürelerini bedel ödeyerek Türk hizmetine çevirmesine izin verir.

3201 m.4’e göre günlük borç, başvuru tarihindeki prime esas seçilmiş kazancın yüzde 45’idir ve tebliğden itibaren üç ay içinde tamamen ödenir. m.5 gereğince borçlanılan süreler kural olarak 4/1-b sayılır. Bu statü, Birleşik Krallık sözleşmesinin Türkiye yönünden 4/1-a ile sınırlı kişisel kapsamıyla karıştırılmamalıdır.

m.6 kapsamında borçlanma aylığı için yurt dışındaki çalışmanın sona ermesi, ikamete dayalı sosyal sigorta veya sosyal yardım ödeneğinin alınmaması, borcun tamamen ödenmesi ve yazılı talep gerekir. Sözleşme aylığı ile borçlanma maliyeti, statü ve başlangıç tarihi birlikte hesaplanmadan seçim yapılmamalıdır.

Dul, yetim ve malullük aylıklarında hangi kurallar uygulanır?

Dul eşin ölüm aylığı talebinde sözleşme m.21 uyarınca kısmi veya müstakil aylık tercihi vardır. Yetim çocuk başvurusunda tercih hakkı yoktur; her iki taraf m.14 ve m.25 toplamlaştırmasına göre kısmi aylık hesabını yapar. Hak sahipliği yaşı, öğrenim, malullük ve medeni hâl her ülkenin iç hukukuna göre ayrıca belirlenir.

Malullük aylığında da müstakil/kısmi tercih yoktur. Her iki ülkeden kısmi malullük aylığı alan kişinin toplamı, ikamet ettiği taraf mevzuatındaki aynı düzey tam malullük aylığından azsa sözleşme m.19 gereğince farkı ikamet ülkesi kurumu öder. Bir ülkedeki tıbbi karar diğerini otomatik bağlamaz; TUR 4 ekindeki tıbbi belgeler ve ulusal malullük ölçütleri ayrı incelenir.

Birleşik Krallık geçici görevinde prim hangi ülkeye ödenir?

Sözleşmenin temel kuralı çalışılan ülke mevzuatıdır. İstisna olarak Türkiye’deki 4/1-a sigortalısı, Türk işvereni tarafından geçici iş için Birleşik Krallık’a gönderilirse ilk üç yıl Türk mevzuatına tabi kalır. SGİM/SGM iki nüsha TUR 1(A) düzenler.

Uzatma, ilk süre dolmadan talep edilmeli ve iki ülke kurumlarının mutabakatı bulunmalıdır; SGK Genelgesi uzatmanın da en fazla üç yıllık süre için talep edileceğini belirtir. Birleşik Krallık’tan Türkiye’ye gönderilen çalışan için UK yetkili kurumunun TUR 1(A) belgesi SGİM/SGM’ye sunulur. Belgesiz dönemlerde mükerrer veya yersiz tescil riski doğar.

Anlaşma Türkiye’de veya İngiltere’de sağlık yardımı sağlar mı?

Hayır. SGK’nın Birleşik Krallık sayfası, sözleşmede sağlık yardımlarına ilişkin hüküm bulunmadığını açıkça belirtir. TUR 1(A) uygulanacak sosyal güvenlik mevzuatını kanıtlar; tek başına sağlık provizyonu yaratmaz.

State Pension veya SGK aylığı almak da diğer ülkede otomatik sağlık hakkı anlamına gelmez. İngiltere’de NHS uygunluğu, Türkiye’de GSS ve bakmakla yükümlü kişi statüsü kendi mevzuatlarıyla incelenir. Emeklilik dosyasındaki hak ile sağlık erişimi ayrı başvuru başlıklarıdır.

Başvuru için hazırlanacak belgeler

• Kimlik veya pasaport ve vatandaşlık kaydı,
• Türk kimlik numarası ile UK National Insurance number,
• SGK 4/1-a hizmet dökümü ve varsa geçici 20. madde sandık kaydı,
• National Insurance record, P60, P45 ve ilgili bordrolar,
• Türkiye ve Birleşik Krallık işveren adları ile çalışma tarihleri,
• Emeklilikte TUR 3 veya TUR 4 için talep dilekçesi,
• Malullükte güncel tıbbi rapor ve tedavi kayıtları,
• Ölüm aylığında ölüm, evlilik, doğum ve öğrenim belgeleri,
• Adres, IBAN, BIC ve iletişim bilgileri,
• Varsa önceki aylık kararları ve itiraz yazıları.

İsim, soyadı veya doğum tarihi iki ülkede farklıysa eşleştirme belgesi baştan sunulmalıdır. Tarihleri okunmayan fotokopi yerine tam ve doğrulanabilir kayıt kullanılmalıdır.

Başvuru öncesi kontrol listesi

1. National Insurance record ve State Pension forecast alın.
2. Türk hizmetlerini 4/1-a, b, c ve sandık olarak ayırın.
3. Sözleşmeye girecek çakışmayan 4/1-a günlerini belirleyin.
4. Altı aydan az süre kuralını kontrol edin.
5. Kısmi Türk aylığı oranını ve UK ödeme yılını ayrı hesaplayın.
6. Her iki ülkedeki müstakil aylık şartlarını test edin.
7. Kısmi ve müstakil toplamları aynı tarih ve para biriminde karşılaştırın.
8. 3201 borçlanmasının maliyet ve 4/1-b etkisini ayrıca hesaplayın.
9. Doğru TUR 3 veya TUR 4 form sürecini başlatın.
10. Adres ve banka değişikliklerini iki kuruma da bildirin.

İngiltere–Türkiye emeklilik anlaşması hakkında sık sorulan sorular