İngiltere’deki Workplace Pension Türkiye’de Boşanmada Paylaşılır mı? MÖHUK 15 ve TMK 228

Kısa ve net cevap

İngiltere’deki workplace pension birikiminin Türkiye’de boşanma nedeniyle tasfiye edilip edilmeyeceği, 5718 sayılı Kanun’un 15. maddesine göre uygulanacak hukuk belirlendikten sonra incelenir. Türk edinilmiş mallara katılma rejimi uygulanıyorsa TMK 219, 220, 225, 228, 231 ve 236 esas alınır. İngiliz emeklilik fonunun tamamının otomatik olarak yarıya bölünmesi söz konusu değildir. İngiltere ve Galler’deki pension sharing order da Türk mahkemesinin katılma alacağı hükmünden farklı bir işlemdir.

Kısa özet tablosu

1. Workplace pension ile State Pension neden aynı değildir?

İngiltere’de çalışan bir kişinin emekliliğe ilişkin hakları tek bir banka hesabından ibaret değildir. Birleşik Krallık devlet emekliliği olan State Pension, işyerinin düzenlediği occupational veya workplace pension, bireysel personal pension, self-invested personal pension ve geçmiş işverenlerden kalan emeklilik hakları ayrı hukukî ve ekonomik nitelikler taşır. National Insurance katkılarının kaydı, işyeri emeklilik planının üyelik belgesiyle aynı belge değildir. Türk mahkemesinin önüne yalnız “İngiltere emeklilik hesabı” ifadesiyle gelinmesi, incelenecek hakkın türünü ortaya koymaz. Talebin dayanağı ve delil listesi hazırlanırken her planın adı, işleteni, üye numarası, ilk katılım tarihi ve hak türü ayrı belirtilmelidir.

Defined contribution planında birikim hesabı, ödenen katkılar ve yatırım getirileri üzerinden izlenir. Defined benefit planında ise gelecekteki emeklilik menfaati ücret, hizmet süresi ve plan kuralları gibi esaslarla hesaplanabilir; görünen nakit karşılığı, çekilebilir banka mevduatı anlamına gelmez. İngiliz sisteminde Cash Equivalent Transfer Value (CETV), mevcut emeklilik menfaatinin başka bir düzene transferi için hesaplanan teknik değeri ifade eder. Bu sayı Türk hukukundaki tasfiye alacağıyla otomatik olarak özdeş değildir. Çalışanın eline bugün geçecek serbest nakit gibi gösterilmesi, hem miktar hem de hak sahipliği bakımından yanlış sonuç doğurur.

Birleşik Krallık hükümetinin boşanma ve malvarlığına ilişkin resmî rehberi, emeklilik haklarını ayrı bir finansal unsur olarak ele almaktadır. İngiltere ve Galler’de mahkemece verilen pension sharing order, ilgili planın kendi mevzuatı içinde sonuç doğuran bir mekanizmadır. İskoçya ve Kuzey İrlanda’da boşanmaya ilişkin kuralların ayrıntıları aynı değildir. Bu nedenle Londra, Manchester veya Birmingham’da yaşayan kişiye ilişkin düzenleme ile Edinburgh’da yaşayan kişinin dosyasını ülkenin bütün bölgeleri için tek usule indirgemek mümkün değildir. GOV.UK boşanma ve mali düzenleme rehberi bu ayrımı ve emekliliklerin mali tasfiyedeki yerini açıklamaktadır.

2. İlk inceleme: 5718 sayılı Kanun’un 15. maddesine göre hangi ülke hukuku uygulanır?

Yabancılık unsuru taşıyan mal rejimi uyuşmazlığında ilk soru, emeklilik birikiminin ne kadar olduğu değil, bu birikimin hangi hukuk düzenine göre sınıflandırılacağıdır. 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun’un 15. maddesinin birinci fıkrası, eşlere evlenme anındaki mutad mesken veya millî hukuklarından birini açık olarak seçme imkânı tanır. Böyle bir hukuk seçimi bulunmuyorsa, evlenme anındaki müşterek millî hukuk; o da yoksa evlenme anındaki müşterek mutad mesken hukuku; bu da mevcut değilse Türk hukuku uygulanır. Bu sıralama kanun hükmüdür. Yalnızca dava Türkiye’de açıldığı için, doğrudan Türk edinilmiş mallara katılma hükümlerine geçilemez.

Dosyada evlenme tarihi, her eşin o tarihteki vatandaşlığı, evlenme anındaki ortak olağan yaşam merkezi ve yazılı hukuk seçimi belgesi belirlenmelidir. Bugün İngiltere’de oturmak, evlenme anında İngiliz hukukunun uygulandığını kendiliğinden göstermez; evlenme anındaki bağlama noktaları önemlidir. Çifte vatandaşlık bulunan dosyalarda 5718 sayılı Kanun’un vatandaşlık bağlama kuralları da ayrıca değerlendirilir. Bu nedenle yalnız pasaport kopyasını görmekle yetinilmez; nüfus kayıtları, vatandaşlık kazanma tarihleri ve ikamet tarihçesi istenir. Eşlerin evlilikten sonra yeni bir müşterek hukuka tabi olabilmeleri, m.15/3’te üçüncü kişilerin haklarını saklı tutan ayrı kurala bağlıdır.

5718 sayılı Kanun’un 15. maddesinin ikinci fıkrası, taşınmazların tasfiyesinde bulundukları ülke hukukunun uygulanacağını düzenler. İngiltere’deki emeklilik hakkı ile Mersin’deki daire veya Türkiye’deki arsa aynı tür mal değildir. Emeklilik hakkının değerlendirilmesi ile taşınmazın aynî hak rejimi aynı tablo içinde özensizce birleştirilmemelidir. Örneğin taşınmaz için Türkiye hukukunun uygulanması, aynı evlilikteki İngiliz işyeri emekliliğinin de her yönüyle Türk hukukuna tabi olduğunu kanıtlamaz. Kanunun resmî kaydı için TBMM 5718 sayılı Kanun bilgileri; benzer temel açıklama için sitemizdeki yurt dışında evlenen eşlerin mal rejimi yazısı incelenebilir.

3. Türk hukuku uygulanıyorsa TMK 202, 218, 219 ve 220 nasıl devreye girer?

Uygulanacak hukukun Türk hukuku olarak belirlendiği dosyalarda 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu’nun 202. maddesi, yasal rejim olarak edinilmiş mallara katılma rejimini öngörür. Eşler kanunun izin verdiği başka bir rejimi geçerli şekilde seçmişse, o rejimin hükümleri dikkate alınır. TMK 218, edinilmiş mallara katılma rejiminde edinilmiş mallarla kişisel malların bulunduğunu belirtir. Dolayısıyla önce ilgili tarihler arasında geçerli rejim saptanır, sonra emeklilik hakkını doğuran katkı, çalışma süresi ve ödeme kalemleri ayrıştırılır. Eşin bütün meslek hayatını kapsayan tek toplam bakiye, tartışmasız biçimde edinilmiş mal kabul edilerek hesaplanamaz.

TMK 219’un ikinci fıkrası, çalışma karşılığı edinimleri ve sosyal güvenlik veya sosyal yardım kurum ve kuruluşlarının ya da personele yardım amacıyla kurulan sandık ve benzerlerinin yaptığı ödemeleri edinilmiş mal kapsamında sayar. Çalışmaya dayanan işyeri emeklilik haklarının neden mal rejimi incelemesinin konusu olabileceği bu hükümlerle ilişkilidir. Bununla birlikte somut planın niteliği, ilgili yabancı hukukun hak üzerindeki sınırlamaları ve tasfiye tarihi hesaba katılmadan sadece “pension” sözcüğünden sonuç çıkarılamaz. Emeklilik planındaki işveren katkısı, çalışan katkısı, yatırım kazancı ve varsa ayrı devir haklarının hangi döneme ait olduğu belgelendirilmelidir.

TMK 220’ye göre mal rejiminin başlangıcında mevcut olan değerler, miras veya karşılıksız kazanma yoluyla elde edilen değerler, manevi tazminat alacakları ve bunların yerine geçen değerler kişisel maldır. İngiliz emeklilik planına evlilikten önce yatırılmış katkıların bulunduğu belgeleniyorsa bu tarihsel ayrım, malın sınıflandırılmasında göz ardı edilemez. TMK 222, belirli malın kime ait olduğuna ilişkin iddiada ispat yükünü düzenler; ayrıca bir eşin bütün malları aksi ispat edilinceye kadar edinilmiş mal kabul edilir. Yine de bu ispat karinesi, yabancı hukukun uygulanması gereken bir uyuşmazlıkta doğrudan Türk mal rejimini seçme gerekçesi oluşturmaz.

Özellikle farklı emeklilik planları arasında gerçekleştirilen transferler araştırılmalıdır. Eski işyerindeki fon yeni sağlayıcıya aktarılmışsa hesap ekstresi üzerindeki yeni açılış tarihi bütün kazanımın evlilikten sonra gerçekleştiğini göstermeyebilir. Transfer belgesi, önceki fonun üyelik ve katkı tarihçesi, varsa ayrıştırılmış kişisel mal kaynağı ve geçerli mal rejimi başlangıcı birlikte değerlendirilir. Birikimin kaynağı kanıtlanmadan yalnız güncel CETV üzerinden hesap yapılması, tarihsel edinim ayrımını ortadan kaldırır. Medenî Kanun’un resmî güncel metnine ulaşmak için Adalet Bakanlığı UYAP mevzuat sayfası kullanılabilir.

4. TMK 228/2 her İngiliz emeklilik fonunun otomatik paylaşılması anlamına gelmez

TMK 228’in birinci fıkrasına göre eşlerin kişisel malları ile edinilmiş malları, mal rejiminin sona erdiği andaki durumlarına göre ayrılır. Maddenin ikinci fıkrası ise sosyal güvenlik veya sosyal yardım kurumunca yapılmış toptan ödemeler ile çalışma gücü kaybı nedeniyle ödenmiş tazminatlar için özel düzenleme içerir: Toptan ödeme yerine usul gereğince ömür boyu irat bağlanmış olsaydı mal rejiminin sona erdiği tarihte bundan sonraki döneme ait iradın peşin sermaye değerine karşılık gelen tutarı kişisel mal sayılır. Bu hüküm, belirsiz bir oranla her tür emeklilik hesabından kesinti yapılmasını emretmez.

İngiltere workplace pension planının bir yatırım fonu bakiyesi olarak yönetilmesi, gelecekte aylık ödeme vaadi taşıması veya kişiye ödenmiş bir toplu ödeme barındırması aynı hukuki durum değildir. TMK 228/2’nin uygulanabilirliği bakımından ödemenin hukukî niteliği ve maddedeki koşullar ayrıca saptanır. Şayet işyeri emeklilik hakkı henüz tahakkuk etmemişse, ödeme yapılmış gibi anlatılması doğru olmaz. Şayet ömür boyu irat yerine toplu ödeme alınmışsa, kanundaki peşin sermaye değeri ayrıştırması gündeme gelebilir. Bu ayrımı yaptıran belgeler, fon yöneticisinin ödeme türü bildirimi ile gerekiyorsa bilirkişi ve aktüeryal hesap raporudur.

Türk hukukunda emeklilik fonu bakımından üç ayrı kavramın dosyada karıştırılmaması gerekir: üyelikten doğan mevcut menfaat, tasfiye tarihi itibarıyla belirlenen ekonomik değer ve bir eş lehine hükmedilebilecek katılma alacağı. Bu üç unsur aynı rakam değildir. Fonun tamamı eşler arasında paylı mülkiyete dönüştürülmez. Mal rejiminin tasfiyesi hesabında eklenecek değerler, denkleştirme, değer artış payı ve kişisel mal ayrımları da önem taşır. Konu hakkında Türkiye’deki genel hesap usulü için TMK 225 ve mal rejiminin sona erme tarihi rehberi okunabilir.

5. Boşanma davasının tarihi ile emeklilik fonunun değerleme tarihi aynı kavram değildir

TMK 225’e göre boşanma sebebiyle sona erdirilen evlilikte mal rejimi dava tarihinden geçerli olmak üzere sona erer. Bu hüküm, mal rejimi dönemine dâhil edilecek kazanımların zaman sınırını ortaya koyar. TMK 228/1 de kişisel ve edinilmiş mal ayrımının sona erme anındaki duruma göre yapılacağını söyler. Buna karşılık malların tasfiye hesabında hangi değerle dikkate alınacağı, ilgili malvarlığı unsuru ve tasfiye hükümleri çerçevesinde ayrıca değerlendirilir. TMK 232, malların sürüm değerlerinin esas alınacağını; TMK 235 ise mal rejimi sona erdiğinde mevcut edinilmiş malların tasfiye anındaki değerleriyle hesaba katılacağını düzenler.

İngiltere’deki emeklilik planının mahkemeye sunulan CETV belgesinin hazırlanma tarihi önemlidir. Dava tarihinden iki yıl sonra alınmış hesap değerinin tamamını dava tarihindeki edinilmiş mal olarak okumak hatalı olabilir. Aynı şekilde dava tarihinden önceki eski bir CETV mektubunu yıllar sonra güncel ekonomik değer gibi göstermek de eksik incelemedir. Belgenin kapsadığı hak tarihi, katkıların devam edip etmediği, fonun getiri modeli ve hesaplama parametreleri açıklığa kavuşturulmalıdır. Önemli olan, doğru tarihi seçmek kadar, her tarihin neyi ispatladığını da dosyada açıkça göstermektir.

Fonun evlilikten önce, evlilik sırasında ve mal rejimi sona erdikten sonraki dönemlerinde edinilmiş katkıların ayrıştırılması, nitelik bakımından ana incelemedir. Hesapta yalnız bordro kesintisi değil işveren katkısı ve transfer edilen eski fonlar da araştırılır. Sonuç, bir yanda işyeri emekliliğine ilişkin kurumsal kayıtları; diğer yanda TMK 219, 220, 225, 228 ve 235 hükümlerini birleştiren denetlenebilir bir tabloya dayanmalıdır. Sadece tek bir emeklilik ekran görüntüsüne dayanarak “kesin alacak tutarı” yazılması, uyuşmazlığın ispat yükünü karşılamaz.

6. CETV, katkı dökümü ve hak ediş belgesi hangi sorulara cevap verir?

Cash Equivalent Transfer Value, İngiltere’de emeklilik menfaatinin belirli kurallarla hesaplanan nakit transfer karşılığıdır. Defined benefit planlarında bu değer, sigortalının bordrosunda yazan primlerin basit toplamına eşit olmayabilir. Plan kuralları, emeklilik yaşı, garanti unsurları ve aktüeryal varsayımlar hesabı etkileyebilir. Defined contribution sisteminde de güncel fon birikimi, farklı yatırım araçlarından gelen değer değişiklikleri içerir. Bu nedenle CETV yalnız tek başına delil olarak değil, hangi plan için ve hangi tarihte üretildiğini gösteren kurumsal yazıyla birlikte sunulmalıdır. İngiltere The Pensions Regulator transfer değerleri rehberi hesaplamanın teknik bağlamını açıklar.

İlk istenecek kayıtlar planın membership statement belgesi, annual benefit statement veya annual pension statement, katkı geçmişi, varsa transfer-in ve transfer-out açıklamaları, CETV raporu ve sağlanan hakların erişim şartlarıdır. Eşin emeklilik planı geçmiş işvereninden ayrılmış olmasına rağmen hak devam edebilir. Bu sebeple P45 veya P60 gibi ücret ve vergi belgeleri, emeklilik fonu dökümünün yerine geçmez; ancak çalışma ve işveren dönemi hakkında yan delil oluşturabilir. Fon sağlayıcısının adı bilinmiyorsa iş sözleşmeleri, bordrolar ve işveren bilgilerinden hareketle plan zinciri kurulmalıdır.

Türk mahkemesine sunulacak değerleme raporunda plan türü, para birimi, dayanak hesap tarihi, önceki planlardan transfer, evlilik öncesi paylar ve dava tarihi sonraki katkılar ayrı sütunlarda gösterilmelidir. Aktüerya hesabı gereken dosyada yalnız döviz kuruna bakılarak bölme yapılmaz. Mahkemenin doğru değerlendirme yapabilmesi için hangi alacağın mahkemeden istendiği ile hangi teknik değerlerin hesaplama veri kaynağı olarak kullanıldığı birbirinden ayrılır. CETV’ye dayanılarak hesap yapılmasına karşı bir itiraz yöneltilecekse, hesaplanma yöntemi ve tarihler somut belgeler üzerinden tartışılmalıdır.

7. İngiliz emeklilik kayıtları Türk mahkemesine nasıl sunulur?

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 199. maddesi, uyuşmazlık konusu vakıaları ispata elverişli yazılı veya basılı metinleri, elektronik ortamdaki verileri ve benzeri bilgi taşıyıcılarını belge kapsamında kabul eder. Bu nedenle İngiltere’deki fon sağlayıcısının PDF hesap özetleri, elektronik yazışmaları, üyelik dökümleri ve orijinal kurumsal cevapları somut olayla ilgilerine göre delil olarak değerlendirilebilir. Bununla birlikte belgenin varlığı ile içeriğinin doğruluğu ve hangi tarihe ilişkin olduğu ayrı konulardır. Dosyaya yüklenen bir PDF’nin gerçek plan yöneticisinden geldiği, kaynağına ve gerekirse doğrulama yazışmasına dayanılarak gösterilmelidir.

HMK 219, tarafların ellerindeki ve davada delil olarak dayanılan yahut mahkemece ibrazına karar verilen belgeleri sunma yükümlülüğünü düzenler. HMK 220, belge ibrazına ilişkin kararın yerine getirilmemesinin usulî sonuçlarıyla ilgilidir. HMK 221 ise üçüncü kişilerin belgeyi mahkemeye ibrazı konusunda düzenleme içerir. Bunlar Türk mahkemesine İngiltere’deki emeklilik kuruluşu üzerinde kendiliğinden sınırsız icra veya doğrudan emir yetkisi vermez. İngiltere merkezli sağlayıcıdan resmî belge temin edilmesi, tarafların belge elde etme imkânları ve gerekli olduğunda milletlerarası adlî yardımlaşma yolları çerçevesinde planlanır.

İngilizce belgelerin Türkçe tercümeleri ve belgenin düzenlenme şekline uygun tasdik işlemleri, belgenin mahkemede kullanılabilirliğini güçlendirir. Her dijital plan özetine otomatik apostil gerektiği de, her ekran görüntüsünün hiçbir doğrulamaya ihtiyaç göstermeden yeterli olduğu da söylenemez. Apostil, imza ve sıfat doğrulamasına ilişkin işlemdir; özel kuruluşun ekonomik hesaplamasının doğruluğunu teyit eden bir değerleme raporu değildir. Resmî İngiltere belgelerinin tasdiki için GOV.UK document legalisation açıklamasına başvurulur. Genel usul için sitemizdeki yurt dışı belgelerinin Türk mahkemesine getirilmesi rehberi de yararlıdır.

8. İngiltere ve Galler’de Pension Sharing Order ile Türk mal rejimi alacağı farklı işlemlerdir

İngiltere ve Galler’deki boşanma mali düzenlemelerinde pension sharing order, belirli emeklilik haklarına ilişkin olarak yetkili mahkemenin verdiği ve ilgili pension scheme tarafından kendi hukukî çerçevesinde uygulanan bir karardır. GOV.UK açıklamasına göre occupational ve personal pension türlerinin önemli bir kısmı paylaşma mekanizmasına girebilir; 6 Nisan 2016’dan itibaren yürürlükteki new State Pension açısından ise paylaşılabilecek unsur protected payment ile sınırlıdır. Bu farklılık, Türkiye’de genel emeklilik başlığı altında iki hukuk düzenini karıştırmamak için kritik önem taşır. Ayrıntı için GOV.UK pension sharing rehberi incelenebilir.

Türk mahkemesinde verilen katılma alacağına ilişkin hüküm, İngiliz emeklilik kuruluşunun hesabını kendiliğinden iki ayrı plana bölen bir pension sharing order değildir. Türk kararının İngiltere’de tanınması, etkisinin belirlenmesi ve gerekli işlemlerin İngiliz usulüne göre yapılması ayrı hukuki değerlendirme gerektirir. Aynı şekilde İngiltere’de verilmiş mali düzenleme veya emeklilik paylaşım kararı bulunması, Türkiye’deki her taşınmazın tapu kaydını otomatik değiştirmez. Her iki ülkede mevcut kararların hüküm fıkrası, kesinleşme durumu, kapsamı ve olası çakışan talepler birlikte okunmalıdır.

5718 sayılı Kanun’un yabancı mahkeme kararlarının tanınması ve tenfizine ilişkin 50 ve devamı maddeleri, yabancı ilamın Türkiye bakımından etkisinin belirlenmesinde ayrıca önem taşır. Ancak hangi kararın tanınma, hangisinin tenfiz veya tespit gerektirdiği kararın içeriğine göre değerlendirilir. İngiltere’deki emeklilik planının kurallarına uyulması ise Türk tanıma-tenfiz incelemesiyle özdeş değildir. Bir ülkede dava açılmadan önce diğer ülkede başlamış veya tamamlanmış mali uyuşmazlıklar ve verilen kararlar açık biçimde tespit edilmelidir.

9. Dava açma ve görev-yetki incelemesinde hangi belgeler gereklidir?

Uyuşmazlığın Türkiye’de ileri sürülmesi hâlinde öncelikle mahkemenin milletlerarası yetkisi, iç hukukta görev ve yer itibarıyla yetki kuralları ve tarafların mevcut adresleri incelenir. 5718 sayılı Kanun’un 40. maddesi Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisini genel olarak iç hukukun yer itibarıyla yetki kurallarına bağlamaktadır. Aile hukukundan doğan uyuşmazlığın niteliği, boşanma davası ile mal rejiminin tasfiyesi talebinin ilişkisi, kesinleşmiş yabancı kararların varlığı ve tarafların Türk vatandaşlığı gibi unsurlar her dosyada ayrı ele alınmalıdır. Londra’da yaşamak tek başına Mersin’deki herhangi bir mahkemeyi yetkili yapmaz; Mersin’de taşınmaz bulunması da İngiltere emeklilik hakkının hangi mahkemede inceleneceği sorusuna tek başına cevap değildir.

Taraflardan biri İngiltere’de oturuyorsa tebligat adresi, yurt dışı adresin doğruluğu ve usulüne uygun tebligat planı dava başlangıcında hazırlanmalıdır. Konsoloslukta vekâletname düzenlenmesi, avukatın Türkiye’de işlemleri takip etmesini sağlayabilir; fakat vekâletnamenin kapsamı ile özel yetki gerektiren işlemler ayrıca kontrol edilmelidir. Dava, sulh, feragat ve benzeri işlemler bakımından HMK 74’teki açık yetki şartları gözden geçirilmelidir. İlgili genel açıklamaya İngiltere LPA ile Türkiye’de temsil farklılıkları yazımız üzerinden ulaşılabilir; burada anlatılan İngiliz LPA, Türk mahkemesinde kullanılacak avukatlık vekâletnamesiyle aynı işlem değildir.

Mal rejimi hesabında karşı tarafın İngiltere’deki gelir ve fon bilgilerinin elde edilememesi ispat planını zorlaştırır. Bu nedenle dava açılmadan önce son bilinen işverenler, kurumlar, ülke içindeki yerleşim adresleri, fon planlarının isimleri ve tarihsel çalışma dökümü bir araya getirilmelidir. Belgeye erişim sorunu soyut biçimde anlatılmamalı; hangi belgenin kimde bulunduğu, hangi hukuki konuya ispat değeri kattığı ve ibraz için hangi usulî imkânın istendiği açıkça belirlenmelidir. Bu yaklaşım hem gereksiz delil taleplerini azaltır hem de mahkemenin uyuşmazlığı somutlaştırmasına yardımcı olur.

10. Katılma alacağında neden doğrudan “fonun yarısı” hesabı yapılmaz?

TMK 231, her eşin edinilmiş mallarının toplam değerinden bu mallara ilişkin borçların çıkarılmasıyla artık değerin belirlendiğini düzenler. TMK 236’ya göre her eş veya mirasçıları, diğer eşe ait artık değerin yarısı üzerinde hak sahibi olur; alacaklar takas edilir. Aynı hesapta TMK 229’daki eklenecek değerler, TMK 230’daki denkleştirmeler ve diğer tasfiye hükümleri de somut olaya göre değerlendirilir. Bu nedenle İngiltere emeklilik fonu için “CETV değeri 100 ise otomatik 50 diğer eşe aittir” şeklindeki ifade kanunun hesap sistemini yansıtmaz. Önce hukuk seçimi, malın hukuki niteliği, edinim dönemi, borç ve denkleştirmeler belirlenmelidir.

Türk hukukuna tabi edinilmiş mallara katılma rejimi uygulanıyorsa esas ekonomik sonuç, katılma alacağı bakımından hesaplanan bir talep olabilir; her zaman İngiliz emeklilik hesabına aynen ortak olma hakkı değildir. Emeklilik planının iç hukukuna tabi transfer ve ödeme kısıtları, plan sağlayıcısına hükmedilecek işlemleri etkileyebilir. Mahkeme önündeki hesapta fonun para birimi, yabancı para alacağının niteliği, talep sonucu ve faiz başlangıcı ayrı hukukî meselelerdir. Özellikle farklı tarihlerdeki sterlin değerlerinin rastgele Türk lirasına çevrilmesi, izlenebilir bir hesap sunmaz. Değerleme raporu yöntemini ve kur tarihini açıklamalıdır.

TMK 219 kapsamında bir ödeme kaynağı edinilmiş mal sayılsa dahi TMK 220 uyarınca ispatlanan kişisel mal unsurları, TMK 228/2 koşullarının oluştuğu özel hâller ve mal rejimi sözleşmesiyle getirilen geçerli tercihler ayrıca hesaba girer. Her fon hesabının kendi işveren ve tarih geçmişi bulunduğu için, aynı kişinin birden fazla fondaki hakları tek CETV tutarına indirgenmemelidir. Karşı eşin de farklı emeklilik veya tasarruf hakları bulunduğunda her iki tarafın edinilmiş mallarının tasfiyesi esasına göre çalışılır. Amaç sadece bir planı bulmak değil, hukuken incelenmesi gereken tüm değeri doğru sınıflandırmaktır.

11. İngiltere’de yaşayan kişinin dosya hazırlık kontrol listesi

Dosya hazırlığının ilk basamağı evlenme belgesi, evlenme tarihindeki vatandaşlık ve mutad mesken kayıtları, hukuk seçimi veya mal rejimi sözleşmesi ve varsa boşanma dava/karar belgeleridir. Yabancı kararın yalnız sonuç sayfası değil, mali düzenlemeye ilişkin ekleri ve kesinleşme bilgileri de görülmelidir. Türkiye’de daha önce başlamış mal rejimi davası varsa taraflar, talepler ve delillerin kapsamı yazılmalıdır. Aynı fon menfaatine ilişkin İngiltere’de verilmiş hüküm gizlenerek yeni dava stratejisi kurulamaz; çakışan taleplerin varlığı açıkça incelenir.

İkinci aşamada her emeklilik planı için plan adı, scheme administrator, üyelik başlangıcı, önceki işverenler, hesap geçmişi, işçi ve işveren katkıları, birikim/menfaat açıklaması, CETV veya eşdeğer değerleme belgesi, mevcut hakların erişim koşulları ve varsa önceki pension sharing belgeleri toplanır. İngiltere emeklilik hesabının önceden başka plana taşındığı durumlarda transfer kaydı özellikle gereklidir. SGK hizmet dökümü, İngiltere State Pension kaydı ve workplace pension statement ayrı ayrı tutulur. National Insurance kayıtlarını işyeri fonunun bütün hareketlerini gösteren belge olarak sunmak eksik delildir.

Üçüncü aşamada belge kaynağı doğrulanır, gerektiğinde tercüme/tasdik planı yapılır ve kurumsal yazışmalar tarih sırasına konur. Dördüncü aşamada MÖHUK 15 bağlama noktaları saptanarak uygulanacak hukuk yazılır. Beşinci aşamada edinilmiş mal, kişisel mal, varsa peşin sermaye değeri ayrıştırması ve tasfiye tarihleri gösterilir. Altıncı aşamada dava talebi, yetki, delil ibrazı ve tebligat usulü bir arada planlanır. Bu sıra, henüz hangi hukuk uygulanacağını belirlemeden fonun yarısı için bir alacak rakamı hesaplama hatasını önler.

12. Çok ülkelilik taşıyan emeklilik ve boşanma dosyalarında kaçınılması gereken hatalar

İlk hata, boşanmanın İngiltere’de gerçekleşmiş olmasını bütün mal rejimi uyuşmazlığına kendiliğinden İngiliz hukuku uygulanacağına ilişkin kesin delil saymaktır. 5718 sayılı Kanun’un 15. maddesinde belirtilen bağlama noktaları ve geçerli hukuk seçimi araştırılmadan bu sonuç çıkarılamaz. İkinci hata, Türk hukuku uygulanacağı belirlenmiş olsa bile fonun tamamını evlilik sırasında kazanılmış varsaymaktır. Üçüncü hata, CETV tutarını kullanılabilir mevduat veya doğrudan katılma alacağı tutarı olarak kabul etmektir. Bu üç hatanın ortak sonucu, hukuk seçimi ve malvarlığının nitelendirilmesi aşamalarının atlanmasıdır.

Dördüncü hata, State Pension, occupational pension ve personal pension haklarını tek başlıkta toplamak; beşinci hata, İngiltere ve Galler kurallarını İskoçya ve Kuzey İrlanda’ya ayrım yapmadan uygulamaktır. Altıncı hata, Türk katılma alacağı kararının yabancı emeklilik fonu yöneticisini doğrudan bağlayacağı varsayımıdır. Yedinci hata, dava tarihinden çok sonraki belgeyle edinilmiş mal dönemini açıklamasız biçimde geriye taşımaktır. Sekizinci hata, fon hareketlerinin bir kısmı yurt dışındaki eski işveren kayıtlarında kalmışken yalnız mevcut işvereni sorgulamaktır.

Dokuzuncu hata, kaynağı belirsiz ekran görüntülerine belge zinciri oluşturulmadan dayanılması; onuncu hata, hesaplanan yabancı para tutarının mahkeme talebine nasıl bağlanacağının açıklanmamasıdır. On birinci hata, sosyal güvenlik ödemelerine ilişkin TMK 228/2’nin her özel emeklilik fonu için otomatik formül gibi kullanılmasıdır. On ikinci hata, aynı ekonomik menfaate ilişkin yabancı mali karar ile Türk hukukundaki mal rejimi talebinin etkileşimini hiç araştırmamaktır. Bu hatalardan kaçınmanın yolu, kanun maddelerini ve kurum kayıtlarını ayrı ayrı sıralamakla sınırlı değildir; her kaydın hangi hukukî unsurun ispatına yaradığı açıkça gösterilmelidir.

13. Sonuç: İngiltere’deki emeklilik hakkının Türkiye’de değerlendirilmesi için izlenecek sıra

İngiltere’de edinilen workplace pension hakkı, Türkiye’de boşanmanın malî sonuçları tartışılırken inceleme dışında bırakılacak bir değer olarak peşinen kabul edilmez. Fakat bu hakkın paylaşılacağı da yalnız evlilik ve İngiltere’de çalışma olgularına dayanılarak kesinleştirilemez. Önce MÖHUK 15 uyarınca uygulanacak hukuk belirlenir; Türk hukuku uygulanıyorsa TMK 202 ve 218-236 arasındaki mal rejimi sistemi üzerinden hak türü, kazanım dönemi ve değerleme yöntemi incelenir. İngiltere’deki planın kendi kuralları ve varsa pension sharing order ayrıca değerlendirilir. Bunlar farklı hukukî aşamalardır.

Bu nedenle güvenilir dosya çalışması, evlenme anındaki bağlama noktaları, belgelenmiş fon geçmişi, dava ve değerleme tarihleri, kişisel mal iddiaları, gerektiğinde aktüeryal inceleme ve yabancı kararların etkisini bir arada ele almalıdır. Avukatlık hizmetinin kapsamı bu belgelerle ve hangi ülkede hangi işlem yapılacağının tespitiyle belirlenebilir. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu’nun İstanbul Maslak/Sarıyer ve Mersin Akdeniz’de fiziksel ofisleri bulunmaktadır; Türkiye genelindeki dosyalar İstanbul ve Mersin ofislerinden yönetilir ve koordine edilir. Bu yazı somut bir dosyada inceleme yapılmadan kesin tahsilat veya sonuç taahhüdü anlamına gelmez.

Sık sorulan sorular

Resmî mevzuat ve kurum kaynakları

• TBMM — 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun (özellikle m.15, 40 ve yabancı kararlar bölümü).
• Adalet Bakanlığı UYAP — 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu (özellikle m.202, 218-236).
• TBMM — 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu kabul kaydı.
• GOV.UK — Money and property when you divorce or separate.
• GOV.UK — Pension sharing on divorce.
• The Pensions Regulator — Transfer values.
• GOV.UK — Get your document legalised.

Mevzuat incelemesi: 29 Ekim 2026. Resmî kayıtlardaki sonraki değişiklikler ile bireysel işlem tarihleri ayrıca kontrol edilmelidir.

Yazar ve hukukî bilgilendirme

Av. Halil Bakırcı — Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu, Mersin Barosu. Tek fizikî ofis Mersin’de olup Türkiye genelindeki dosyalar İstanbul ve Mersin ofislerinden yönetilir ve koordine edilir. İletişim: +90 552 224 43 66.

Bu yazı genel hukukî bilgilendirme amaçlıdır. Dosyaya özgü kesin sonuç, uygulanacak hukuk ve belgeler incelenmeden açıklanamaz.